កម្ពុជាសុំឲ្យកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ (ICRC) ជំរុញឲ្យថៃដោះលែងទាហានកម្ពុជា ១៨រូប និងបន្តតាមដានសុខទុក្ខរបស់ពួកគេ ដែលបានស្ថិតក្រោមការឃុំឃាំងរបស់ទាហានថៃអស់រយៈពេល ១២៦ថ្ងៃមកហើយ។ នេះបើតាមការឲ្យដឹងរបស់ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី លី ធុជ អនុប្រធានទី១ អាជ្ញាធរមីនកម្ពុជា។

សំណើរបស់កម្ពុជាត្រូវបានលើកឡើងដោយលោកទេសរដ្ឋមន្រ្តី លី ធុជ ក្នុងជំនួបជាមួយលោក Gilles Carbonnier អនុប្រធានអង្គការកាកបាទក្រហម អន្តរជាតិ (ICRC) ខណៈលោកកំពុងចូលរួមកិច្ចប្រជុំលើកទី២២ នៃរដ្ឋភាគីអនុសញ្ញាអូតាវ៉ា នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស នៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ។

កាកបាទក្រហមអន្តរជាតិប្រចាំប្រទេសថៃ បានជួបជាមួយកងទ័ពកម្ពុជា ១៨ជាច្រើនលើក ដោយបានពាំនាំនូវលិខិតសួរសុខទុក្ខពីពួកគេទៅក្រុមគ្រួសារ និងពីក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេត្រឡប់ទៅវិញ។

លោក លី ធុជ បានថ្លែងអំណរគុណដល់អង្គការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ ដែលបានផ្តល់កិច្ចសហការ និងគាំទ្រដល់កម្ពុជាក្នុងការទាមទារឱ្យដោះលែងវីរកងទ័ពកម្ពុជាទាំង១៨រូប ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមការឃុំគ្រងដោយខុសច្បាប់របស់យោធាថៃ។

នៅក្នុងជំនួបនេះ លោកបានស្នើទៅ ICRC ឲ្យជំរុញឱ្យថៃដោះលែងយោធិនកម្ពុជាទាំងអស់ ឱ្យបានឆាប់រហ័សជាទីបំផុត ដើម្បីពួកគាត់អាចត្រលប់មកជួបជុំក្រុមគ្រួសារវិញប្រកបដោយសុខសុវត្ថិភាព។ បើតាមអាជ្ញាធរមីន លោក Gilles Carbonnier បានលើកឡើងថា អង្គការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិនឹងបន្តតាមដានសុខទុក្ខរបស់វីរកងទ័ពកម្ពុជា និងសន្យាធ្វើការជាបន្តចំពោះបញ្ហានេះ ជាមួយគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ។
គួរបញ្ជាក់ថា គិតចាប់ពីថ្ងៃទី២៩ កក្កដា ដល់ ថ្ងៃទី២ ខែធ្នូនេះ មានរយៈពេល ១២៦ថ្ងៃហើយដែលកងទ័ពកម្ពុជាទាំង ១៨នាក់ត្រូវបានភូមិភាគទី២របស់ថៃឃុំខ្លួន ដែលការចូលមកចាប់ពួកគេនៅក្នុងដែនដីរបស់កម្ពុជា ក្រោយបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន ត្រូវបានកម្ពុជាចាត់ទុកថាជា ការចាប់ធ្វើចំណាប់ខ្មាំង ដែលលើសពីឋានៈជាឈ្លើយសឹក។

នៅក្នុងពិធីចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងគួឡាឡាំពួរ ថ្ងៃទី២៦ តុលា ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានថ្លែងថា ថៃនឹងត្រូវដោះលែង ពួកគេតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។ ប៉ុន្តែ ជាងមួយខែមកហើយ នៅតែគ្មានពន្លឺនៃការដោះលែងពួកគេនៅឡើយ។

កម្ពុជាជំរុញឲ្យថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ជាពិសេសត្រង់កថាខណ្ឌទី៥ ដែលបានគូសបញ្ជាក់ថា «ភាគីថៃត្រូវដោះលែងយោធិនទាំង១៨នាក់របស់កម្ពុជាជាបន្ទាន់ដោយមិនបង្អែបង្អង់»។ កម្ពុជាតែងតែបានលើកឡើងពីករណីឃុំខ្លួននេះនៅលើវេទិកាអន្តរជាតិនានា ដើម្បីជំរុញឲ្យភាគីថៃ ដោះលែងពួកគេឱ្យបានឆាប់រហ័សជាទីបំផុត និងដោយសុខសុវត្ថិភាព ដោយមិនបោះបង់ពួកគេចោលនោះទេ៕

ឃ្លាដែលនិយាយអំពីការស្វែងរក«ឈើច្រត់» ឬ បាត់ឈើច្រត់ ដែលល្បីល្បាញនៅអំឡុងពេលថ្មីៗនេះ កំពុងទទួលរងនូវមតិប្រតិកម្មចម្រុះនៅក្នុងបណ្ដាញសង្គម។ ក្នុងនោះអង្គការជនពិការ យល់ឃើញថា ការលេងសើចទាក់ទងនឹងឈើច្រត់ដូចនេះ គឺបង្ហាញពីរើសអើងដែលអាចប៉ះពាល់អារម្មណ៍ដល់ជនដែលមានពិការភាព ដូច្នេះបានអំពាវនាវបញ្ឈប់ការយកពាក្យទាំងនេះមកលេងសើចតទៅទៀត។

អង្គការជនពិការកម្ពុជា (CPDO) ស្នើឱ្យបញ្ឈប់ការប្រើពាក្យលេងសើច«ឈើច្រត់» ព្រោះនេះជាការរើសអើង ដល់ជនមានពិការភាព ដែលជាទង្វើមួយប្រាសចាកពីច្បាប់ស្តីពី កិច្ចការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិជនពិការ ដែលបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ ថ្ងៃទី០៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៩។ ការស្នើសុំនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពេលដែលពាក្យទាំងនោះ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ម្រាប់លេងសើចយ៉ាងពេញនិយមនៅក្នុងបណ្ដាញសង្គម។

អង្គការជនពិការកម្ពុជា ចាត់ទុកថា ទង្វើទាំងនេះគឺជាការរើសអើង ដល់ជនមានពិការភាព ដែលជាទង្វើមួយប្រាសចាកពីច្បាប់ស្តីពី កិច្ចការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិជនពិការ ដែលបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ ថ្ងៃទី០៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៩ ក្នុងជំពូកទី១ បទប្បញ្ញត្តិទូទៅនៃច្បាប់នេះ៖
– មាត្រា ១- ច្បាប់មានគោលដៅការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិជនមានពិការភាពក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
– មាត្រា ២- ច្បាប់នេះ មានគោលបំណងដូចតទៅ៖ ការពារសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ជនមានពិការភាព ការពារផលប្រយោជន៍ជនមានពិការភាព ទប់ស្កាត់ កាត់បន្ថយ និងលុបបំបាត់ការរើសអើងជនមានពិការភាព ស្តារកាយសម្បទា សតិបញ្ញា និងវិជ្ជជីវៈដើម្បីធានាលទ្ធភាពក្នុងការចូលរួមដ៏ពេញលេញ និងដោយស្មើភាពនៃជនមានពិការភាពក្នុងសកម្មភាពនានារបស់សង្គម។
– មាត្រា ៣- ច្បាប់នេះមានវិសាលភាពអនុវត្តចំពោះជនមានពិការភាព និងសកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលទាក់ទងនឹងជនមានពិការភាពនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

អង្គការជនពិការ(CDPO) ស្នើឱ្យអ្នកផលិតមាតិកាបញ្ឈប់ការប្រើពាក្យសម្ដី«ឈើច្រត់»ដែលចេញពីបទចម្រៀងមួយរបស់ អ្នកនាង សុគន្ធ នីសា តារាចម្រៀងម្នាក់ មកលេងសើចនៅលើបណ្ដាញសង្គម។ អង្គការមិនគាំទ្រ ការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ទាំងឡាយណា ដែលមិនសមរម្យចំពោះជនមានពិការភាព ក្នុងគោលបំណងលុបបំបាត់ភាពរើសអើង មាក់ងាយដល់ជនមានពិការភាព ដើម្បីមានសិទ្ធិពេញលេញនិងស្នើភាពគ្នា ក្នុងការចូលរួមសកម្មភាពសង្គមផ្សេងៗ នឹងសូមអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់គ្នា សូមបន្តក្នុងគោរព ផ្តល់សិទ្ធិ នឹងឲ្យតម្លៃដល់ជនមានពិការភាព៕

ជារឿងដែលគួរឲ្យព្រួយបារម្ភបំផុត! ក្រសួងសុខាភិបាលប្រកាសអាសន្ន៖ រាល់រយៈពេល ៤០នាទីម្តង មានពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់ស្លា.ប់ដោយសារជំងឺមហារីក ដែលភាគច្រើនកើតចេញពីការញាំបាយ ម្ហូបអាហារក្ដៅៗ ដាក់ប្រអប់ស្នោរ ចានជ័រ ថង់ ជាមូលហេតុធំជំរុញឲ្យកើតមានជំងឺមហារីក។

យោងតាមប្រសាសន៍របស់ រដ្ឋមន្ត្រីសុខភិបាលលោក ឈាង រ៉ា កាលពីពេលកន្លងមកបានថ្លែងថា ក្នុងមួយឆ្នាំមានពលរដ្ឋកម្ពុជាជាង១ម៉ឺន៤ពាន់នាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺមហារីក ដោយក្នុងមនុស្សម្នាក់ស្លាប់រៀងរាល់៤០នាទីម្ដង។ លោកថាអត្រាមរណដោយសារជំងឺមហារីកនៅកម្ពុជាមានកម្រិតខ្ពស់ដល់ទៅ៧០% ដែលទាមទារឱ្យមានវិធានការដោះស្រាយ។

ថ្លែងក្នុងពិធីប្រកាសដាក់ឱ្យអនុវត្តជាផ្លូវការ «ផែនការជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺមហារីក២០២៥-២០៣០» លោករដ្ឋមន្ត្រី ឈាង រ៉ា បានលើកឡើងថានៅកម្ពុជារកឃើញមនុស្សប្រមាណ២ម៉ឺននាក់បានកើតមហារីកជារៀងរាល់ឆ្នាំទោះបីធៀបនឹងប្រទេសរីកចម្រើននៅមានកម្រិតទាបក្ដី តែអត្រាមរណៈមានដល់៧០%ដែលខ្ពស់ពីជាងអត្រាជាមធ្យមក្នុងពិភពលោកដល់ជិត៣០%(អត្រាមរណដោយមហារីជាមធ្យមក្នុងពិភពលោកមាន៤៨%)។

លោកបានថ្លែងពីការបារម្ភថាប្រសិនជាគ្មានវិធានការនោះទេជំងឺមហារីកនឹងសម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរប្រមាណ២១ម៉ឺននាក់ក្នុងរយៈពេល១៥ឆ្នាំខាងមុខ ធ្វើឱ្យកម្ពុជាទទួលរងការខាតបង់ជាច្រើន។ ការដោះស្រាយទាន់ពេលវេលានឹងធ្វើឱ្យធនធានមនុស្សកម្ពុជារីកចម្រើនកម្ពុជាកាន់តែរឹងមាំ។

តាមការព្យាករណ៍ដោយផ្អែកតាមរបាយការណ៍ខាងលើ នៅឆ្នាំ ២០៥០ ករណី អ្នកកើតជំងឺ មហារីកថ្មីនៅទូទាំងពិភពលោក អាចកើន ដល់ ៧៧ភាគរយ បើប្រៀបធៀប នឹង ឆ្នាំ២០២២ ពោល គឺ កើនពី ២០លាននាក់ ដល់ លើស ៣៥លាននាក់ ក្នុងអំឡុងពេល២៨ឆ្នាំ។ ខណៈប្រទេសអភិវឌ្ឍមានធនធាន និងលទ្ធភាពតាមដាន និងកំណត់ការកើតជំងឺមហារីកបានឆាប់រហ័ស ប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួចមិនមានលទ្ធភាពបែបនេះដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាកំណើនអ្នកកើតជំងឺមហារីកបាននោះឡើយ។

ចំពោះវិធីសាស្រ្តសម្រាប់កាត់បន្ថយការកើនឡើងនៃអ្នកជំងឺមហារីកដ៏សំខាន់បំផុតនៅពេលនេះ គឺត្រូវបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ប្រអប់ស្នោ ជ័រ ឬថង់ផ្លាស្ទិក ដោយងាកមកប្រើចានស្រាក់ដែក ឬអុីណុក ប្រអប់ ឬថង់ក្រដាស ច្រកបាយម្ហូបជំនួសវិញ ដែលបានទាំងល្អសម្រាប់សុខភាព និងជួយដល់បរិស្ថានផងដែរ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួនអ្នកស្លាប់យ៉ាងខ្ពស់ដោយសារមហារីកនៅកម្ពុជានេះ ក៏អាចបណ្តាលមកពីមូលហេតុច្រើនផ្សេងទៀតផងដែរ។ កត្តាចម្បងក្រៅពីការប្រើប្រាស់ផ្លាស្ទិកមានដូចជា គ្រឿងស្រវឹង បារី ការធាត់លើសទម្ងន់ រួមជាមួយការបំពុលខ្យល់ជាដើម ដែលសុទ្ធសឹងតែមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយរបៀបរបបនៃជីវភាពរស់នៅរបស់យើងរាល់គ្នា៕

ក្នុងរយៈពេល១១ខែ នៃឆ្នាំ២០២៥ ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិដែលបានទិញសំបុត្រចូលទស្សនារមណីយដ្ឋានអង្គរមានចំនួន ៨៦៧ ១៩៥នាក់ ដោយផ្ដល់ចំណូលចំនួន ៤០ ៤៨០ ៩៤៥ដុល្លារ ដល់គ្រឹះស្ថានអង្គរ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ ដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

បើតាមគ្រឹះស្ថានអង្គរ ចំណូលនេះធ្លាក់ចុះ ៣,៤១ភាគរយ ខណៈភ្ញៀវទេសចរធ្លាក់ចុះ ៣,៤៧ភាគរយ ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នានៅឆ្នាំ២០២៤។ ដោយឡែក ក្នុងខែវិច្ឆិកា មានភ្ញៀវទេសចរចំនួន ១០១ ៦៧៧នាក់ បានទិញប័ណ្ណចូលទស្សនារមណីយដ្ឋានអង្គរ។

របាយការណ៍នេះបានបង្ហាញថា ចំនួនភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិមានការថយចុះ ១៨,០៩ភាគរយ ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៤។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួនភ្ញៀវជាង១០ម៉ឺននាក់នេះ ក៏បានផ្ដល់ចំណូលដល់គ្រឹះស្ថានអង្គរបានជាង ៤,៩លានដុល្លារផងដែរ។

តាមការបញ្ជាក់ ក្រៅពីចំណូលនៃការទិញសំបុត្រចូលទស្សនាតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ ក្នុងនោះការលក់សំបុត្រចូលទស្សនាប្រាសាទបេងមាលា មានចំនួន ១៤ ៦៩៩នាក់ ទទួលបានចំណូល ១៤៦ ៩៩០ដុល្លារ សម្រាប់រយៈពេល១១ខែ ឆ្នាំ២០២៥ ខណៈការលក់សំបុត្រចូលទស្សនានៅភ្នំក្បាលស្ពានរកចំណូលបានចំនួន ៦ ៥៦០ដុល្លារ៕