បច្ចុប្បន្ន អ៊ីនធឺណិត បានគ្របដណ្តប់ស្ទើរទូទាំងពិភពលោក ហើយវាក៏ជាអាវុធមុតស្រួចដូចគ្នាមានទាំងគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់។ ជាក់ស្តែងនាពេលថ្មីៗកន្លងមកនេះនៅកម្ពុជាទាក់ទងទៅនឹងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យាកើតមានឡើងជាបន្តបន្ទាប់ជាពិសេសទៅលើក្មេងស្រីឬមនុស្សស្រីពេញវ័យដែលចាញ់បោកពាក្យលួងលោមពីឧក្រិដ្ឋជនឱ្យផ្ញើរូបអាសអាភាសជាដើម។

យ៉ាងណាមិញ នាពេលថ្មីៗនេះ នាយកដ្ឋានព័ត៌មានវិទ្យាក្រសួងមហាផ្ទៃ បានបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ពីអ៊ីនធឺណិត និងវិធីសាស្រ្តមួយចំនួនដល់អាណាព្យាបាលដើម្បីគ្រប់គ្រងឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាដែលកូនៗប្រើប្រាស់។ ជាពិសេសសម្រាប់កុមារៗ ដែលពុំទាន់យល់ច្បាស់អំពីហានិភ័យ និងបច្ចេកទេសការពារសុវត្ថិភាពលើបណ្តាញអ៊ីនធឺណិត ហើយក៏ជាបុគ្គលដែលងាយរងគ្រោះក្នុងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា។ ក្នុងនោះផលលំបាកសម្រាប់កុមារដែលប្រឈមពីហានិភ័យការប្រើអ៊ីនធឺណិតរួមមាន៖
– ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកច្រើនម៉ោង
– ប៉ះពាល់ដល់សុខភាព
– ភាពងាយរងគ្រោះធ្លាក់ខ្លួនចូលក្នុងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា
– បែកធ្លាយព័ត៌មានឯកជនភាពរបស់គ្រួសារ
– កង្វះខាតការប្រាស្រ័យទាក់ទងរវាងអាណាព្យាបាល និងកុមារ
– ការកម្សាន្ត និងលេងល្បែង (Game) លើសកម្រិត។

បញ្ហាខាងលើនេះ នាយកដ្ឋានព័ត៌មានវិទ្យាបានណែនាំកម្មវិធីមួយចំនួនដែលអាណាព្យាបាលអាចធ្វើការកំណត់ការប្រើប្រាស់ និងត្រួតពិនិត្យគ្រប់គ្រងឧបករណ៍អ៊ីនធឺណិតរបស់កូនៗមានដូចខាងក្រោមនេះ៖
– កម្មវិធី ភ្ជាប់សមាជិកគ្រួសាររបស់ក្រុមហ៊ុនgoogle (Google Family Link)៖ ជាកម្មវិធីឥតគិតថ្លៃក្នុងការប្រើប្រាស់ដែលអនុញ្ញាតឲ្យអាណាព្យាបាលទាញយកបានក្នុង Play Store និង App Store កំណត់រយៈពេលវេលាប្រើប្រាស់លើអេក្រង់ទូរស័ព្ទ និងអនុញ្ញាតឱ្យអាណាព្យាបាលយល់ពីរបៀបដែលកូនរបស់អ្នកចំណាយពេលវេលានៅលើឧបករណ៍ស្មាតហ្វូនរបស់ពួកគេ ការចែករំលែកទីតាំង គ្រប់គ្រងការកំណត់ឯកជនភាព និងមុខងារច្រើនទៀត។
– កម្មវិធី តាមដានសកម្មភាពក្នុងបណ្តាញសង្គម (Qustodio)៖ ជាកម្មវិធីគិតថ្លៃ តែមានមុខងារជាច្រើនក្នុងការកំណត់សុវត្តិភាព និងតាមដានទីតាំង ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម សារឆ្លើយឆ្លង និងសកម្មភាពនានានៅលើអ៊ីនធឺណិត។
– កម្មវិធីតាមដានរយៈពេលនៃការប្រើប្រាស់ស្មាតហ្វូន (Apple Screen Time)៖ នេះជាមុខងារដែលភ្ជាប់មកជាមួយនៅលើឧបករណ៍ Apple ដែលជាមុខងារដែលមានប្រយោជន៍បំផុតដែលអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីជួយលោកអ្នក និងគ្រួសារក្នុងការ គ្រប់គ្រងពេលវេលារបស់កុមារដែលបានចំណាយលើឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
– កម្មវិធីសុវត្ថភាពគ្រួសាររបស់Microsoft ដែលដំណើរការលើប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការWindow Microsoft (Microsoft Family Safety)៖ ក៏មានតួនាទីប្រហាក់ប្រហែលនិងកម្មវិធីខាងលើដែរ គ្រាន់តែកម្មវិធីនេះអាចធ្វើការកំណត់ទៅលើកម្មវិធី OS របស់ Window ដែលជាផលិតផលរបស់ក្រុមហ៊ុន Microsoft។
– ការបិទគេហទំព័រនៅលើឧបករណ៍ចែកចាយបណ្តាញអីនធឺណិត (Router) គឺជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយក្នុងការរឹតបន្តឹងការចូលប្រើគេហទំព័រ ឬប្រភេទគេហទំព័រមួយចំនួនសម្រាប់ឧបករណ៍ទាំងអស់ដែលភ្ជាប់ទៅបណ្តាញ ដូចជាកុំព្យូទ័រ (Computer) ស្មាតហ្វូន (Smart Phone) និងថេប្លេត (Tablets)។ វាអាចមានប្រយោជន៍ជាពិសេសនៅក្នុងគ្រួសារដែលមានកូន ឬនៅក្នុងការកំណត់អាជីវកម្ម ដែលការចូលប្រើគេហទំព័រមួយចំនួនអាចត្រូវបានរឹតបន្តឹងសម្រាប់ហេតុផលសុវត្ថិភាព ឬផលិតភាព៕

យោងតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ប្រភពព័ត៌មាន Wikipedia បានឱ្យដឹងថា នៅលើពិភពលោករបស់យើងមានកំពូលមហាសេដ្ឋីចំនួន ២,៦៦៨នាក់ គិតក្នុងឆ្នាំ២០២៣នេះ។ ក្នុងនោះមានប្រទេសចំនួន១០ដែលសម្បូរទៅដោយមហាសេដ្ឋីច្រើនជាងគេលើពិភពលោក ដែលមានដូចជា៖

១.សហរដ្ឋអាមេរិក៖ គឺជាប្រទេសដែលមានមហាសេដ្ឋីសរុបចំនួន៧៣៥នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប៤,៥ ម៉ឺនលានដុល្លារ។ ក្នុងនោះដែរមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិកគឺលោក Elon Musk និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ១៨០ពាន់លានដុល្លារ។២.ប្រទេសចិន៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប៤៩៥នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប១,៦៧០ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Zhong Shanshan គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅក្នុងប្រទេសចិន និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ៦៨ពាន់លានដុល្លារ។៣.ប្រទេសឥណ្ឌា៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប១៦៩នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប៦៦៥ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Mukesh Ambani គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅប្រទេសឥណ្ឌា និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ៨៣,៤ ពាន់លានដុល្លារ។៤.អាល្លឺម៉ង់៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប១២៦នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប៥៨៥ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Dieter Schwarz គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ៤២,៩ ពាន់លានដុល្លារ។៥.ប្រទេសរុស្សី៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប១០៥នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប៤៧៤ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Andrey Melnichenko គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅក្នុងប្រទេសរុស្សី និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ២៥,២ ពាន់លានដុល្លារ។៦.ហុងកុង(ចិន)៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប៦៦នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប៣៥០ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Li kexing គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅទីក្រុងហុងកុង និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ៣៨ ពាន់លានដុល្លារ។៧.កាណាដា៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប៦៤នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប២៥៥ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក David Thomson គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅក្នុងប្រទេសកាណាដា និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ៥៤,៤ ពាន់លានដុល្លារ។៨.ប្រេស៊ីល៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប៦២នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប២១៦ ពាន់លានដុល្លារ។ លោកVicky Safra គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅប្រេស៊ីល និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ១៦,៧ពាន់លានដុល្លារ។៩.ប្រទេសអ៊ីតាលី៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប៥២នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប២១៦ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Giovanni Ferrero គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅអ៊ីតាលី និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ៣៨,៩ ពាន់លានដុល្លារ។

១០.តៃវ៉ាន់(ចិន)៖ ៖ គឺជាប្រទេសដែលមានចំនួនមហាសេដ្ឋីសរុប៥១នាក់ និងមានទ្រពសកម្មសរុប១៣៦ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Lin Shu-hong, Zhang Congyuan គឺជាមហាសេដ្ឋីដែលមានជាងគេនៅតៃវ៉ាន់ និងមានទ្រពសម្បត្តិសរុបទាំងអស់ ៨,៩ ពាន់លានដុល្លារ៕

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា កន្លងមក ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងបណ្តាប្រទេសផលិតប្រេងក្នុងក្រុម OPEC Plus បានប្រកាសពីការកាត់បន្ថយការផលិតប្រេងប្រមាណ១,១៦លានបារ៉ែលក្នុង១ថ្ងៃ ។ ការប្រកាសកាត់បន្ថយនេះបានធ្វើឱ្យប្រទេសនានាភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង ហើយអ្នកវិភាគនិយាយថា វាអាចជាមូលហេតុធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើងភ្លាមៗ ខណៈអាមេរិកយល់ឃើញថា មិនគួរធ្វើបែបនេះទេ ។

ការសម្រេចចិត្តកាត់បន្ថយការផលិតប្រេងបានធ្វើឱ្យបរិមាណការកាត់បន្ថយប្រេងសរុបរបស់ OPEC Plus រួមទាំងប្រទេសរុស្ស៊ី និងសម្ព័ន្ធមិត្តផ្សេងទៀតស្មើត្រឹម៣,៦៦លានបារ៉ែលក្នុង១ថ្ងៃ ។ នេះបើតាមការគណនារបស់ Reuters ។ ដូច្នេះ វាស្មើប្រមាណ៣,៧% នៃតម្រូវការប្រេងនៅលើពិភពលោក ។ ទោះយ៉ាងណា គេរំពឹងថា ការផលិតប្រេងនឹងធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម២លានបារ៉ែលក្នុង១ថ្ងៃ រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២៣ ។

ចំណែកតម្លៃប្រេងក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ គឺស្មើប្រមាណ៧០ដុល្លារអាមេរិកក្នុង១បារ៉ែល ដែលជាតម្លៃទាបបំផុតក្នុងរយៈពេល១៥ខែ ។ គេរំពឹងថា វិបត្តិធនាគារលើពិភពលោកនឹងប៉ះពាល់ដល់តម្រូវការប្រេងផងដែរ ។

ទោះយ៉ាងណា ប្រធានក្រុមហ៊ុនវិនិយោគ Pickering Energy Partners និយាយថា ការកាត់បន្ថយការផលិតប្រេងលើកចុងក្រោយនេះ អាចធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើងរហូតដល់១០ដុល្លារអាមេរិកក្នុង១បារ៉ែល ។ រីឯឈ្មួញកណ្តាលប្រេង PVM គិតថា តម្លៃប្រេងអាចកើនឡើងភ្លាមៗផងដែរ ។

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត គឺជាប្រទេសផលិតប្រេងដ៏ធំមួយរបស់ OPEC និយាយថា អាចនឹងកាត់បន្ថយការផលិតប្រមាណ៥០ម៉ឺនបារ៉ែលក្នុង១ថ្ងៃ ។ រីឯក្រសួងថាមពលអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបន្ថែមថា ការកាត់បន្ថយបរិមាណផលិតប្រេងនេះ ជាវិធានការការពារមួយដើម្បីបង្កើតស្ថេរភាពដល់ទីផ្សារប្រេង ។

កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ OPEC Plus បានព្រមព្រៀងគ្នាកាត់បន្ថយការផលិតប្រេងចំនួន២លានបារ៉ែលក្នុង១ថ្ងៃ គឺចាប់ពីខែវិច្ឆិកា រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២២ ។ ដូច្នេះ វាបានធ្វើឱ្យអាមេរិកមិនពេញចិត្ត ព្រោះការផ្គត់ផ្គង់តិចនឹងធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើង ។ អាមេរិកមើលឃើញថា ប្រទេសនានានៅលើពិភពលោក ត្រូវការឱ្យតម្លៃប្រេងធ្លាក់ចុះដើម្បីជំរុញការលូតលាស់នៃសេដ្ឋកិច្ច និងការពារមិនឱ្យរុស្ស៊ីអាចរកប្រាក់ចំណូលបន្ថែមទៀត ដើម្បីយកប្រាក់ទាំងនោះមកធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ុយក្រែន ៕ ប្រភព ៖ AEC connect

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ក្រុមហ៊ុន Apple Inc. បានបង្ហាញថា ខ្លួនត្រៀមកាត់បន្ថយបុគ្គលិកមួយចំនួនក្នុងផ្នែកលក់រាយនៅការិយាល័យកណ្តាលក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក ។ វាជាការកាត់បន្ថយបុគ្គលិកពេញម៉ោងក្នុងក្រុមហ៊ុនជាលើកដំបូង ចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុននេះចាប់ផ្តើមប្រើវិធានការកាត់បន្ថយការចំណាយដើមទុន និងគ្រប់គ្រងការចំណាយទាំងអស់ក្នុងក្រុមហ៊ុន នៅចុងឆ្នាំ២០២២ កន្លងមក ។

បុគ្គលិកពេញម៉ោងក្នុងផ្នែកលក់រាយដែលក្រុមហ៊ុនគ្រោងកាត់បន្ថយនេះ នឹងរួមទាំងបុគ្គលិកក្នុងផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍រចនាសម្ព័ន្ធ ការរចនាបណ្តាញលក់រាយ និងបុគ្គលិកលក់ទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនក្នុងហាងផងដែរ ។ ចំពោះមូលហេតុឈានដល់ការកាត់បន្ថយបុគ្គលិកនេះ គឺដោយសារសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាមេរិក និងពិភពលោកបានបន្ថយល្បឿនជាបន្តបន្ទាប់ ដែលធ្វើឱ្យអតិថិជនកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់ពួកគេតាំងពីឆ្នាំ២០២២ មកម្ល៉េះ។

មុននេះ Apple Inc. បានព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីប្រើប្រាស់វិធានការ និងគ្រប់គ្រងការចំណាយនានា ដោយផ្តោតលើការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ ជាជាងត្រូវកាត់បន្ថយបុគ្គលិករបស់ខ្លួនដូចក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យានាំមុខនានាលើពិភពលោក ដែលបានប្រកាសកាត់បន្ថយបុគ្គលិកជាច្រើននាក់ ។ ការជួលបុគ្គលិករបស់ក្រុមហ៊ុន Apple Inc. បានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ ដែលក្រុមហ៊ុននេះមានបុគ្គលិកនៅទូទាំងពិភពលោកចំនួន១០ម៉ឺននាក់ មកស្មើជាង១៦ម៉ឺននាក់នៅឆ្នាំ២០២២ ។

កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ ក្រុមហ៊ុន Apple Inc. មានបុគ្គលិកទាំងអស់ចំនួន១៦ម៉ឺន៤ពាន់នាក់ ហើយគេសង្កេតឃើញថា Apple Inc. គឺជាក្រុមហ៊ុនតែមួយប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យានានា ដែលមិនបានជួលបុគ្គលិកបន្ថែមទៀតក្នុងអំឡុងពេលជំងឺកូវីដរាតត្បាត ខណៈក្រុមហ៊ុនដូចជា Google និង Meta (ជាក្រុមហ៊ុនមេរបស់ហ្វេសប៊ុក) បានជួលបុគ្គលិកជាច្រើននាក់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ៕ ប្រភព ៖ BTimes

ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ៖ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានអនុម័តផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ពីវិស័យឯកជន ក្នុងទឹកប្រាក់ចំនួន២៤ម៉ឺនលានវ៉ុនដល់កូរ៉េខាងជើង ។ គេចាត់ទុកថា វាជាការផ្តល់ជំនួយលើកដំបូងនៅឆ្នាំ២០២៣នេះ របស់រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើង ។

ក្រសួងបង្រួបបង្រួមជាតិកូរ៉េខាងត្បូងបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ អំពីការអនុម័តជំនួយមនុស្សធម៌ពីវិស័យឯកជន ក្នុងទឹកប្រាក់ចំនួន២៤ម៉ឺនលានវ៉ុនទៅឱ្យកូរ៉េខាងជើង ។ គេចាត់ទុកថា វាជាការផ្តល់ជំនួយពីរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងដល់រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើងជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០២៣ និងជាលើកទី៦ ចាប់តាំងពីប្រធានាធិបតី លោក Yoon Seok Yeol បានក្លាយជាមេដឹកនាំប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង កាលពីឆ្នាំ២០២២ ។

ការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដល់កូរ៉េខាងជើង គឺក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានទទួលយកឯកសារស្នើសុំពីភ្នាក់ងារឯកជននៅកូរ៉េខាងត្បូង កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ កន្លងមក ដែលឯកសារនេះនិយាយពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់ជំនួយអាហារូបត្ថម្ភដល់កូរ៉េខាងជើង ។ នៅក្នុងឯកសារបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងនឹងពិចារណា ហើយបន្តអនុម័តឯកសារប្រភេទនេះ ដរាបណាវាស្របតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ ។ ជំនួយមនុស្សធម៌នេះនឹងបញ្ជូនទៅឱ្យកូរ៉េខាងជើង តាមរយៈប្រទេសចិន ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២២ កូរ៉េខាងត្បូងបានផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដល់កូរ៉េខាងជើងចំនួន១២លើក ក្នុងទឹកប្រាក់ចំនួន៥.៥២០លានវ៉ុន ។ ទោះយ៉ាងណា មិនទាន់មានការបង្ហាញជាផ្លូវការពីភាគីណាមួយថា នៅពេលជំងឺកូវីដ-១៩ បានឆ្លងរាតត្បាតនៅចន្លោះពីឆ្នាំ២០២០ ដល់ឆ្នាំ២០២១ កូរ៉េខាងជើងទទួលបានជំនួយពីកូរ៉េខាងត្បូងក្នុងផ្នែកណាខ្លះទេ ៕ ប្រភព ៖ TNN World