ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បាននិយាយទៅកាន់សារព័ត៌មានអំពីអាមេរិកចង់គ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែន (Greenland) ដែលពិភពលោកកំពុងចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងនាពេលនេះ ក្នុងពេលលោកពិភាក្សាជាមួយនាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុនប្រេងឥន្ធនៈអាមេរិកនៅសេតវិមានកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ថា អាមេរិកចាំបាច់ត្រូវតែគ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែន ដើម្បីការពារមិនឱ្យរុស្ស៊ី និងចិន គ្រប់គ្រងនាថ្ងៃអនាគត ។ បើការចរចាទិញកោះមិនជោគជ័យ អាមេរិកនឹងប្រើប្រាស់កម្លាំងទ័ពកាន់កាប់តែម្តង ទោះជារងការរិះគ.ន់ពីពិភពលោកក្តី ។

អាមេរិកត្រូវតែធ្វើអ្វីម្យ៉ាងជាមួយកោះហ្គ្រីនឡែន មិនថាពួកគេយល់ព្រមឬក៏អត់ ពីព្រោះបើអាមេរិកមិនគ្រប់គ្រងកោះនេះទេ រុស្ស៊ី និងចិន នឹងគ្រប់គ្រងនាថ្ងៃអនាគត ។ យើងមិនយល់ព្រមឱ្យរុស្ស៊ី និងចិន មកធ្វើជាប្រទេសជិតខាងរបស់អាមេរិកទេ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោកប្រធានាធិបតី Trump ។

លោកបន្តថា អាមេរិកត្រូវតែគ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែនឱ្យបាន ទោះជាអាមេរិកមានកងទ័ពប្រចាំការនៅកោះនេះក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងកាលពីឆ្នាំ១៩៥១ ក្តី ប៉ុន្តែកិច្ចព្រមព្រៀងមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីការពារកោះទេ ។ អាមេរិកនឹងធ្វើជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ មិនមែនគ្រាន់តែបញ្ជូនកងទ័ពទៅការពារកោះ បើអាមេរិកមិនធ្វើបែបនេះ រុស្ស៊ី និងចិន នឹងក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិមិនខាន ។

លោកបានពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីសេតវិមានដើម្បីរកគ្រប់វិធីគ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែន គឺជាដែនដីគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងផង និងគ្រប់គ្រងដោយដាណឺម៉ាកផង ដែលមានពលរដ្ឋរស់នៅប្រមាណ ៥ម៉ឺន ៧ពាន់នាក់ ឱ្យស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់អាមេរិក ។ អាមេរិកអាចនឹងប្រើប្រាស់កម្លាំងទ័ពបញ្ចូលកោះក្នុងទឹកដីអាមេរិក និងផ្តល់ប្រាក់យ៉ាងច្រើនឱ្យពលរដ្ឋហ្គ្រីនឡែន គឺចាប់ពី១ម៉ឺនដុល្លារ ទៅ១០ម៉ឺនដុល្លារក្នុងម្នាក់ ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលពួកគេផ្តាច់ខ្លួនពីដាណឺម៉ាក ហើយមកនៅជាមួយអាមេរិកនាថ្ងៃអនាគត ។

ចំណែកមេដឹកនាំដាណឺម៉ាក និងបណ្តាប្រទេសជាមិត្តនៅអឺរ៉ុបបង្ហាញការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំងកាលពីពេលថ្មីៗនេះចំពោះគោលជំហររបស់លោកប្រធាធិបតី Trump និងមន្ត្រីសេតវិមាន ដែលទាមទារគ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែន ខណៈអាមេរិក និងដាណឺម៉ាក គឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងអង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង (NATO) ដែលមានកិច្ចព្រមព្រៀងការពារកោះរួមគ្នា ។

កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមករា ប្រទេសបារាំង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី ប៉ូឡូញ អេស្ប៉ាញ អង់គ្លេស និងដាណឺម៉ាក បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមបញ្ជាក់ថា មានតែពលរដ្ឋហ្គ្រីនឡែន និងដាណឺម៉ាកប៉ុណ្ណោះ ដែលមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តពីទំនាក់ទំនងរវាងគ្នា ។

គួរបញ្ជាក់ថា ហ្គ្រីនឡែន គឺជាកោះដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិយ៉ាងច្រើន ជាពិសេស រ៉ែកម្រ ប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកចាត់ទុកកោះនេះជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ល្អសម្រាប់ដំឡើងរ៉ាដាតាមដានសកម្មភាពមហាអំណាចរុស្ស៊ី និងចិន ។

អាមេរិកធ្លាប់ទិញអាឡាស្កាពីរុស្ស៊ីកាលពីឆ្នាំ១៨៦៧ ក្នុងតម្លៃត្រឹមតែ ៧លាន ២សែនដុល្លារប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវប្រទេសនានាសើចចំអកអាមេរិកទិញអាឡាសា្កជាដែនទឹកកក ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន អាឡាស្កាក្លាយជាដែនទឹកកកមានប្រេង មាស និងទីតាំងឈរជើងកងទ័ពអាមេរិក ហើយនេះអាចជាមូលហេតុធ្វើឱ្យលោក Trump សុខចិត្តធ្វើគ្រប់យ៉ាងដើម្បីទទួលបានហ្គ្រីនឡែនជាដែនទឹកកកធំជាងអាឡាស្កា ។

អាមេរិក រុស្ស៊ី និងចិន ចាត់ទុកហ្គ្រីនឡែនជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រតំបន់អាកទិកដ៏សំខាន់ ពីព្រោះពេលផ្ទាំងទឹកកករលាយនឹងបង្កើតជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនទំនិញឆ្លងកាត់តំបន់អាកទិក ដែលជួយឱ្យការដឹកទំនិញរវាងតំបន់អាស៊ី និងអឺរ៉ុបងាយស្រួលជាងមុន មិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ព្រែកជីកស៊ុយអេ ឬប្រឡាយប៉ាណាម៉ា ។ ម្យ៉ាងទៀត ហ្គ្រីនឡែនជាផ្លូវហោះហើរជុំវិញពិភពលោក ទើបក្លាយជាទីតាំងឈរជើងកងទ័ព និងទីតាំងប្រកាសអាសន្នពីមីស៊ីលចម្ងាយឆ្ងាយ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ទីក្រុងបាងកករបស់ថៃស្ថិតក្នុងចំណោមទីក្រុងមានខ្យល់កខ្វក់ខ្លាំងបំផុតលើពិភពលោក ហើយរដ្ឋាភិបាលថៃមិនទាន់អាចដោះស្រាយបញ្ហាខ្យល់កខ្វក់នៅឡើយទេ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់សុខភាពយ៉ាងខ្លាំង ។ អភិបាលក្រុងបាងកកបានត្រឹមតែស្នើឱ្យពលរដ្ឋធ្វើការពីផ្ទះ (Work from Home) ជាញឹកញាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៥ ហើយនៅដើមឆ្នាំ២០២៦ អភិបាលក្រុងបាងកកបានប្រកាសឱ្យពលរដ្ឋធ្វើការពីផ្ទះដូចមុន ដោយសារខ្យល់កខ្វក់កើនឡើងឈានដល់ពណ៌ទឹកក្រូចគ្របដណ្តប់លើទីក្រុងបាងកក រហូតដល់៣៥តំបន់ ។

អភិបាលក្រុងបាងកក លោក Chadchart Sittipunt កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានសុំការសហការពីស្ថាប័នរដ្ឋ ក្រុមហ៊ុនឯកជន និងកន្លែងប្រកបអាជីវកម្មទាំងអស់ អនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិករបស់ខ្លួនធ្វើការពីផ្ទះ (Work from Home) រយៈពេល២ថ្ងៃ (ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែមករា) ដើម្បីកាត់បន្ថយការស្ទះចរាចរណ៍នៅតាមផ្លូវ និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុលពីយានជំនិះ បន្ទាប់ពីមានការសន្និដ្ឋានថា ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ទីក្រុងបាងកកគ្របដណ្តប់ដោយខ្យល់កខ្វក់បំផុតគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព ។

ខ្យល់កខ្វក់ខ្លាំងឈានដល់ពណ៌ទឺកក្រូច គឺជាកម្រិតខ្យល់គួរឱ្យព្រួយបារម្ភដោយសារវាប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងទីក្រុង ។ អាជ្ញាធរបានណែនាំឱ្យពលរដ្ឋថែទាំសុខភាព និងការពារខ្លួន ដូចជា ៖ ពាក់ម៉ាស់ការពារខ្យល់កខ្វក់ (PM 2.5) គ្រប់ពេលចេញទៅខាងក្រៅ, កំណត់រយៈពេលធ្វើការងារ ឬហាត់ប្រាណនៅក្រោមកំដៅថ្ងៃដែលប្រើប្រាស់កម្លាំង, សង្កេតអាការៈខុសប្រក្រតី រួមមាន ៖ ក្អក ពិបាកដកដង្ហើម និងរមាស់ភ្នែក ។

ក្រៅពីនេះ អាជ្ញាធរក៏បានដាស់តឿនឱ្យមនុស្សចាស់ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ កុមារ និងអ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយ យកចិត្តទុកដាក់លើការថែទាំសុខភាពដោយការពាក់ម៉ាក់ការពារខ្យល់កខ្វក់ (PM 2.5) ជានិច្ចគ្រប់ពេលចេញទៅខាងក្រៅ, ចៀសវាងធ្វើការងារ ឬហាត់ប្រាណក្រោមកំដៅថ្ងៃដែលប្រើប្រាស់កម្លាំង ព្រមទាំងអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ ។ ប្រសិនបើមានអាការៈខុសប្រក្រតី ត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ទីក្រុងបាងកក និងខេត្តជាច្រើនទៀតតែងតែប្រឈមនឹងខ្យល់កខ្វក់ខ្លាំង ដែលឈានដល់កម្រិតគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព រួមមាន ៖ ខេត្តណុនថាក់បុរី, ណាខនប៉ាធុម, សាមុទ្រសាខាន, សាមុទ្រប្រាកាន, សុខោទ័យ, ស្រះបុរី និងអាន់ថង ។ ទោះជារដ្ឋាភិបាលថៃ និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ប្រឹងប្រែងរកវិធីដោះស្រាយបញ្ហាខ្យល់កខ្វក់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនអាចដោះស្រាយបាន ដែលបញ្ហានេះប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍យ៉ាងខ្លាំង ។

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ឱ្យតែចូលដល់រដូវប្រាំង ខ្យល់កខ្វក់បណ្តាលមកពីផ្សែងរថយន្ត រោងចក្រឧស្សាហកម្មនានា និងការដុតកាកសំណល់នៅក្នុងស្រែចម្ការ បានគ្របដណ្តប់លើទីក្រុងបាងកកបណ្តាលឱ្យបរិយាកាសអួរអាប់យ៉ាងខ្លាំង ។ ខ្យល់កខ្វក់នេះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃធ្លាក់ខ្លួនឈឺជាបន្តបន្ទាប់ បើតាមតួលេខរបស់អាជ្ញាធរថៃព្យាករថា ការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចដោយសារខ្យល់កខ្វក់អាចនឹងកើនឡើងដល់រាប់ពាន់លានដុល្លារនាឆ្នាំខាងមុខ ៕

សេអ៊ូល៖ អតីតប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក Yoon Suk Yeol អាចនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងការកាត់ទោ.សប្រ.ហារជីវិត ជុំវិញការប៉ុនប៉ងធ្វើច្បាប់អាជ្ញាសឹកដែលបរាជ័យរបស់គាត់ក្នុងឆ្នាំ 2024 ។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ Reuters ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី9 ខែមករា។

លោក Yoon ត្រូវបានចោ.ទប្រកាន់ថាជាមេក្លោងនៃចលនាបះបោរ ដែលស្ថានទម្ងន់ទោ.សនេះអាចនឹងត្រូវប្រហារជីវិត ឬជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតក្រោមច្បាប់កូរ៉េខាងត្បូង ប្រសិនបើត្រូវបានរកឃើញថាលោកពិតជាបានប្រព្រឹត្តខុសបែបនមែន។

តាមច្បាប់កូរ៉េខាងត្បូង ការដឹកនាំដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានសកម្មភាពយោធា ឬអំពើហិង្សា គឺស្មើនឹងបទឧក្រិដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរបំផុតប្រឆាំងនឹងរដ្ឋ។ បើទោះជាទោ.សកំហុសជាក់លាក់របស់លោក Yoon នៅមិនទាន់ត្រូវបានរៀបរាប់លម្អិតនៅក្នុងតុលាការនៅឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់និយាយថា ការចោទប្រកាន់ទាំងនេះ គឺធ្ងន់ធ្ងរគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យព្រះរាជអាជ្ញាស្នើសុំការកាត់ទោ.សប្រ.ហារជីវិតសម្រាប់គាត់ ទោះបីជាមានការផ្អាកច្បាប់នេះជាយូរមកហើយក៏ដោយ។

គួររម្លឹកថា កាលពីឆ្នាំ 2024 ក្នុងអាណត្តិគ្រប់គ្រងរបស់លោក Yoon Suk Yeol ជាប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោកត្រូវបានព្រះរាជអាជ្ញារកឃើញថា បានរៀបចំផែនការដើម្បីព្យួររដ្ឋសភា និងចោទប្រកាន់គូប្រជែងនយោបាយថាជា «កងកម្លាំងប្រឆាំងរដ្ឋ» រួចយកវាធ្វើជាលេសដើម្បីប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកនៅក្នុងប្រទេស ដែលកាលនោះបង្កនូវភាពចលាចលយ៉ាងខ្លាំង។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោកនិងបក្ខពួកថែមទាំងបានបង្កើនភាពតានតឹងជាមួយកូរ៉េខាងជើង តាមរយៈប្រតិបត្តិការដ្រូនសម្ងាត់ទៀតផង។

ទោះជាយ៉ាងណា អតីតប្រធានាធិបតី វ័យ 65ឆ្នាំ រូបនេះបានបដិសេធរាល់ការចោ.ទប្រកាន់ទាំងឡាយ ដោយអះអាងថា ការប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកគឺជាអំណាចរបស់ប្រធានាធិបតី ដើម្បីដាស់តឿនអំពីការរាំងស្ទះរបស់បក្សប្រឆាំង។ អ្នកគាំទ្រលោក Yoon បានបន្ទរការអះអាងទាំងនោះ ដោយព្រមានថា ការកាត់ក្តីនេះអាចធ្វើឱ្យការបែកបាក់នយោបាយនៅក្នុងប្រទេសកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។

សូមជម្រាបថា ច្បាប់កាត់ទោសប្រហារជីវិតអ្នកទោសនៃចលនាបះបោរនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ត្រូវបានផ្អាកលែងមានការអនុវត្តចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1997 មក ទោះបីជាគេមិនទាន់លុបចោលទោសនេះក៏ដោយ។ យ៉ាងណាមិញ តុលាការត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងប្រកាសសាលក្រមម្ដងទៀតនៅខែកុម្ភៈ ខាងមុខនេះ៕

មហាជនពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងអំពីការបែកធ្លាយប្រទេសថៃធ្លាប់ចា.ប់ខ្លួនលោក ចេន ហ្ស៊ី ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប (Prince Group) កាលពី១១ឆ្នាំមុន ហើយដោះលែងវិញដោយគ្មានមូលហេតុ ។ ការបែកធ្លាយព័ត៌មាននេះ បន្ទាប់ពីទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៍លេខ៣ថៃបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីពេលថ្មីៗនេះពីការចា.ប់ខ្លួនលោក ចេន ហ្ស៊ី នៅប្រទេសថៃ រួចហើយបញ្ជូនមកកម្ពុជា ដែលជាល្បិ.ចរបស់ថៃបញ្ជូនមេឆបោ.កអនឡាញមកកម្ពុជាដើម្បីបំផ្លា.ញកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៍លេខ៣ថៃ មុននឹងមកប្រទេសកម្ពុជា លោក ចេន ហ្ស៊ី (Chen Zhi) ត្រូវបានគេចា.ប់ជំរិតទារប្រាក់នៅប្រទេសថៃកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ចំនួន១០០លានបាត (ឬជាង៣លានដុល្លារ) ដែលក្រោយមករកឃើញថា ជនល្មើ.សម្នាក់ដែលផ្សំគំនិតជំរិតទារប្រាក់ គឺជាសមត្ថកិច្ចថៃ ។ ពេលនោះ អាជ្ញាធរចិនក៏តាមចា.ប់ខ្លួនលោកនៅថៃផងដែរ ដោយសារពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសឆបោ.កប្រាក់ចំនួន២០០លានបាត (ឬជាង៦លានដុល្លារ) ជាមួយជ.នជាតិចិនមួយក្រុមនៅប្រទេសចិន ។

ទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៍លេខ៣ថៃរាយការណ៍លម្អិតថា កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៤ លោក ចេន ហ្ស៊ី ត្រូវបានគេចាប់ខ្លួននៅមុខអគារបៃយុក ប្រទេសថៃ ក្នុងអំឡុងពេលលោកដើរចេញពីសណ្ឋាគារមួយកន្លែងទៅកាន់អគារបៃយុក ជាន់ទី២ ស្រាប់តែមានរថយន្តពណ៌ខ្មៅ១គ្រឿង និងម៉ូតូ១គ្រឿងទៀតបើកដេញតាម ។ ក្រោយមក ក៏មានហេតុការណ៍មួយទៀតកើតឡើង គឺលោកត្រូវបានមនុស្ស១ក្រុមផ្សេងទៀតចាប់បញ្ចូលក្នុងរថយន្ត ដោយពួកគេអះអាងថា មានដីកាចាប់ខ្លួនពីប្រទេសចិន ។

សមត្ថកិច្ចថៃអះអាងពេលនោះថា លោក ចេន ហ្ស៊ី ត្រូវបានគេចាប់ជំរិតទារប្រាក់ចំនួន១០០លានបាត (ឬជាង៣លានដុល្លារ) សមត្ថកិច្ចថៃបានតាមស្វែងរកលោកគ្រប់ទីកន្លែង ប៉ុន្តែរកមិនឃើញ ចុងក្រោយ លោកជូនដំណឹងទៅក្រុមគ្រួសារថា ត្រូវបានដោះលែងនៅកម្ពុជា ។ សមត្ថកិច្ចថៃមួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងការជំរិតទារប្រាក់ពីលោក ចេន ហ្ស៊ី នាពេលនោះ ហើយសមត្ថកិច្ចថៃម្នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួននាពេលបន្ទាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការជំរិតប្រាក់ ។

កាលពីឆ្នាំ២០១៤ លោក ចេន ហ្ស៊ី ក៏ប្រឈមនឹងការដាក់ទោសពីអាជ្ញាធរចិនផងដែរ និងហាមធ្វើដំណើរចូលប្រទេសចិន ដោយសារពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសឆបោកប្រាក់ចំនួន២០០លានបាត (ឬជាង៦លានដុល្លារ) ជាមួយជនជាតិចិនមួយក្រុមនៅប្រទេសចិន ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២៦ មានរយៈពេល១១ឆ្នាំហើយ ដែលលោកបាត់ខ្លួនពីប្រទេសថៃ និងមិនគួរឱ្យជឿថា លោកក្លាយជាមហាសេដ្ឋីនៅកម្ពុជា ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក ចេន ហ្ស៊ី អាយុ៣៩ឆ្នាំ ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប (Prince Group) ត្រូវបានអាមេរិក និងអង់គ្លេស រឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ និងចោទប្រកាន់ជាមេខ្លោងដ៏ធំក្នុងបទល្មើសចាប់បង្ខំមនុស្សឲ្យធ្វើការនៅក្នុងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជា បន្ទាប់ពីតុលាការអាមេរិកចោទប្រកាន់ពីបទឃុបឃិតបោកប្រាស់ជាប្រព័ន្ធ និងលាងលុយកខ្វក់ ។ លោក ចេន ហ្ស៊ី និងបក្ខពួកចំនួន២នាក់ទៀត ត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាប់ខ្លួនបញ្ជូនទៅប្រទេសចិនវិញកាលពីថ្ងៃទី៦ មករា ឆ្នាំ២០២៦ តាមសំណើរបស់អាជ្ញាធរចិន ។

ក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជាបានចេញសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមករា ថា លោក ចេន ហ្ស៊ី ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប (Prince Group) រួមទាំងបក្ខពួក ២នាក់ទៀត ឈ្មោះ ស៊ូ ជី លាង (Xu Ji Liang) និងឈ្មោះ សៅ ជី ហួយ (Shao Ji Hui) ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមករា បញ្ជូនទៅប្រទេសចិន ។

ការចាប់ខ្លួននេះធ្វើឡើងក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងផ្អែកតាមសំណើរបស់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចរបស់ប្រទេសចិន និងបន្ទាប់ពីបានបើកការស្រាវជ្រាវអស់ជាច្រើនខែពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ។ លោក ចេន ហ្ស៊ី ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាចេញព្រះរាជក្រឹត្យដកសញ្ជាតិខ្មែរ ដោយផ្អែកតាមច្បាប់សញ្ជាតិកម្ពុជា កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ។

លោក ចេន ហ្ស៊ី មានដើមកំណើតជាជនជាតិចិន ដែលគេស្គាល់ជាម្ចាស់សម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប បានរកស៊ីផ្នែកអចលនទ្រព្យ ផ្សារទំនើប ធនាគារ និងវិស័យជាច្រើននៅកម្ពុជា តាំងពីឆ្នាំ២០១៥ ។ តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មចិនស៊ើបអង្កេតលោកពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ និងការលាងលុយកខ្វក់ ៕

ប្រទេសអង់គ្លេស ៖ តាំងពីដើមឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបានហាមឃាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារកែច្នៃតាមទូរទស្សន៍មុនម៉ោង៩យប់ ដែលនេះជាវិធានការទប់ស្កាត់កុ.មារ និងយុវជនអង់គ្លេសមិនឱ្យមើលឃើញការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារកែច្នៃ និងភេសជ្ជៈផ្អែមមិនល្អសម្រាប់សុខភាព ។ ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសក៏បានហាមឃាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារកែច្នៃតាមប្រព័ន្ធអនឡាញផ្សេងៗផងដែរ ប៉ុន្តែមិនរាប់បញ្ចូលការផ្សាយតាមវិទ្យុ និងការផ្សាយអាហារណាដែលមានតែសំឡេង គ្មានរូបភាព ។

ទិន្នន័យស្រាវជ្រាវរបស់សេវាសុខភាពជាតិអង់គ្លេស (NHS) បង្ហាញថា កុមារតូចៗនៅអង់គ្លេសម្នាក់ក្នុងចំណោម១០នាក់ កំពុងប្រឈមនឹងជំងឺធាត់ ហើយកុមារម្នាក់ក្នុងចំណោម៥នាក់ មានបញ្ហាពុកធ្មេញមុនអាយុ៥ឆ្នាំ ។ លើសពីនេះ ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារកែច្នៃដែលមិនល្អសម្រាប់សុខភាពកុមារ គឺជះឥទ្ធិពលដល់ទម្លាប់ការបរិភោគអាហាររបស់កុមារ ថែមទាំងធ្វើឱ្យពួកគេប្រឈមនឹងការឡើងទម្ងន់ ឬជំងឺធាត់នាថ្ងៃអនាគត ។

តាមការស្រាវជ្រាវរបស់មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជំងឺមហារីកអង់គ្លេស គឺកុមារ និងយុវជនអង់គ្លេសបានមើលឃើញការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារកែច្នៃមិនល្អសម្រាប់សុខភាពក្នុងអ៊ីនធើរណេតជាញឹកញាប់ ជាពិសេស Influencer តែងតែផ្សាយពីអាហារកែច្នៃជាច្រើន ដែលកាន់តែធ្វើឱ្យកុមារចង់បរិភោគខ្លាំង ។ កុមារ និងយុវជន ស្មើ៣៩% ប្រាប់ថា ពួកគេចាប់អារម្មណ៍នឹងការផ្សាយអាហារកែច្នៃ ដោយចុច Like, Comment និង Share ដែលធ្វើឱ្យចំនួនតាមដានការផ្សាយអាហារកែច្នៃតាមរយៈ Influencer គឺច្រើនជាងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ ។

អាហារកែច្នៃដែលរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសហាមឃាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមទូរទស្សន៍មុនម៉ោង៩យប់ រួមមាន ៖ ប័រហ្គ័ ភីសា នំកញ្ចប់ផ្អែម នំប៉័ងផ្អែម និងសានវិច ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលអង់គ្លេស អ្នកស្រី Ashley Dalton ថា ៖ «បម្រាមផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារកែច្នៃតាមទូរទស្សន៍មុនម៉ោង៩យប់ និងការហាមឃាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារកែច្នៃតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ នឹងជួយកាត់បន្ថយការបរិភោគអាហារកែច្នៃច្រើនប៉ះពាល់សុខភាព» ។

រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសជឿជាក់ការហាមផ្សាយអាហារកែច្នៃនេះនឹងជួយការពារកុមារប្រមាណ ២ម៉ឺននាក់ កុំឱ្យកើតជំងឺធាត់ ហើយក្រុមហ៊ុននានាអាចផ្សាយអាហារជំនួយសុខភាពជំនួសវិញ ។ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសសង្ឃឹមថា ក្រុមហ៊ុននានានឹងងាកមកចាប់អារម្មណ៍អាហារល្អសម្រាប់សុខភាពច្រើនជាងមុន ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋ ។

ទោះជាការហាមឃាត់ទើបតែអនុវត្តនាដើមឆ្នាំ២០២៦ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនផ្សាយអាហារកែច្នៃអង់គ្លេសបានស្ម័គ្រចិត្តអនុវត្តតាំងពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ មកម៉្លេះ ដោយងាកមកផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ពីអាហារមានខ្លាញ់តិច ស្ករតិច និងមិនសូវប្រៃ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់សុខភាពកុមារ និងយុវជន ខណៈការផ្សាយនំផ្អែមត្រូវបានជំនួសដោយអាហារបន្លែ និងផ្លែឈើ ។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០២១ ដល់ឆ្នាំ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសធ្លាប់បានហាមឃាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមផ្ទាំងប៉ាណូពីអាហារកែច្នៃប៉ះពាល់សុខភាពនៅក្បែរសាលារៀន ឬមណ្ឌលសុខភាព ៕