ទិវាបុណ្យនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ឬValentine’s Day ត្រូវបានគេប្រារព្ធឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ដែលបុណ្យនេះ ធ្វើឡើងដើម្បីបញ្ជាក់អំពីសេចក្ដីស្រឡាញ់ជាទូទៅសម្រាប់មនុស្សជុំវិញខ្លួន ខណៈយុវវ័ខ្មែរមួយចំនួនយល់ច្រឡំថាជាបុណ្យសង្សារ។

ទិវាបុណ្យនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ជាពិធីបុណ្យមួយរបស់ជនជាតិនៅប៉ែកអឺរ៉ុប ដែលកើតឡើងដំបូងនៅក្នុងប្រទេសអុីតាលី។ Valentine សម្តៅទៅលើឈ្មោះអាចារ្យឆ្នើមមួយរូប របស់ប្រទេសអ៊ីតាលី ។គ្រាននោះ អាចារ្យ Valentine ត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ក្រោយពីបានរៀបការឱ្យគូស្នេហ៍មួយគូរ ដែលរដ្ឋាភិបាលមិនអនុញ្ញាត។លុះចូលដល់ក្នុងពន្ធនាគារ អាចារ្យ Valentine ក៏បានលង់ស្នេហ៍នារីវ័យក្មេងម្នាក់ ដែលជាកូនស្រីឆ្មាំគុកមួយរូប ដែលបានទៅសួរសុខទុក្ខលោក នៅពេលជាប់ក្នុងពន្ធនាគារ។មុនលោកស្លាប់នៅថ្ងៃទី១៤ កុម្ភៈ នៅក្នុងសតវត្សទី៣លោកបានសរសេរលិខិតមួយច្បាប់ទៅឱ្យនារីជាកូនស្រីឆ្មាំគុកថា៖”ពីបង Valentine របស់អូន” ដែលពាក្យនេះ ត្រូវបានរីកសុះសាយពេញប្រទេសអុីតាលី ដោយពលរដ្ឋអុីតាលីយល់ឃើញថា៖”សូម្បីតែអាចារ្យ ដែលបានជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារ ក៏ចេះផ្តល់ក្តីស្រលាញ់ឱ្យមនុស្សម្នាក់ ចុះយើងដែលមានសេរីភាពពេញលេញ ហេតុអ្វីមិនផ្តល់ក្តីស្រលាញ់ឱ្យទៅមនុស្សជុំវិញខ្លួនរបស់យើង”។ពាក្យនេះ ត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងសង្គមអុីតាលី រហូតដល់ទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូល និងបានឈានទៅដល់ទូទាំងពិភពលោកនៅប៉ុន្មានជា៥ទស្សវត្ស៍ ចុងក្រោយនេះ៕

ប្រភព៖ Britannica 

កាលពីវេលាម៉ោង០៩និង៣០នាទីយប់ថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ មានករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ត្រង់ចំណុចផ្លូវ៦០ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅភូមិព្រែកថ្លឹង សង្កាត់ជើងឯក ខណ្ឌដង្កោ បណ្ដាលឱ្យរងរបួសស្រាលចំនួន០២នាក់ និងស្លាប់ក្មេងស្រីម្នាក់។

រថយន្តបង្ក ម៉ាក Toyota Rally ពណ៌ស ដែលបើកបុកម៉ូតូម៉ាក ហុងដាគុប ពណ៌ខៀវ ពាក់ស្លាកលេខ ភ្នំពេញ 1AV 8317 បើកលឿនដូចហោះ បុកពីក្រោយម៉ូតូជនរងគ្រោះ និងអូសទាំងមនុស្សនិងម៉ូតូឡើងចិញ្ចើមផ្លូវ បណ្ដាលឱ្យក្មេងស្រីអាយុ១១ឆ្នាំម្នាក់ស្លាប់ ពេលបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យ។

ជុះវិញករណីនេះ ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ជួន ណារិន្ទ អគ្គស្នងការរង និងជាស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានឱ្យម្ចាស់រថយន្តបង្ក ត្រូវចូលខ្លួនមកសារភាព និងទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ នៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ ជាបន្ទាន់៕

ល្បែងឡូតូ បានរីកស្គុះស្គាយនៅក្នុងប្រទេសខ្មែរមិនថានៅតាមខេត្ត ឬក្នុងក្រុងភ្នំពេញនោះទេ ដោយគេតែងតែមានមនុស្សទៅអង្គុយចាក់ជុំគ្នាជាច្រើននាក់ ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គមខ្មែរជាខ្លាំង។

ជុំវិញករណីនេះ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ , កំពង់ធំ និងត្បូងឃ្មុំ បានប្រកាសចាត់ទុកល្បែងឡូតូ ជាល្បែងខុសច្បាប់ និងប្រកាសឱ្យបិទទាំងអស់។មិនត្រឹមតែឆ្នោតឡូតូនោះទេ សូម្បីតែកន្លែងបើកល្បែងជល់មាន់ ឬកន្លែងផ្តល់សេវាកម្មល្បែងខុសច្បាប់តាមអនឡាញ ក៏ត្រូវកម្ចាត់ចោលមិនឱ្យមាននៅក្នុងស្រុក ភូមិ នៃខេត្តទាំង៣ផងដែរ។

សូមបញ្ជាក់ថា ល្បែងឡូតូ ត្រូវបានគេប្រទះឃើញមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាអំឡុងឆ្នាំ២០២០ ហើយបានពង្រីកខ្លួនកាន់តែធំទៅៗ ដោយនៅតាមផ្សារនីមួយៗ មានឡូតូមិនក្រោម២កន្លែងនោះទេ។

តែយ៉ាងណាមិញ យើងមានតែរង់ចាំមើលថា តើបានជោគជ័យប៉ុនណា ដោយកន្លងមកខេត្តកំពង់ស្ពឺធ្វើការបានជោគជ័យលើការហាមផ្សាយពាណិជ្ជកម្មស្រាបៀរ ហេតុដូច្នេះយើងរង់ចាំមើលការបង្ក្រាបល្បែងស៊ីសងម្តងវិញ៕

ដូចមហាជនដែលតាមដានរឿងរ៉ាវអ្នកបង្កើតមាតិកាល្បីឈ្មោះ Rick kh គោប្រាក់ បានដឹងហើយថាមិនដល់១ខែទៀតទេលោកនឹងចេញទៅរស់នៅសហរដ្ឋអាម៉េរិកវិញ។ ដំណឹងនេះដែរ កាកា អូស្ត្រាលី ដែលជាអ្នកផលិតមាតិកាដូចគ្នាបានលើកឡើងថារូបអ្នកនាងគោរពតាមការសម្រេចរបស់ Rick kh និងបានលើកឡើងទៀតថាការបញ្ចេញមតិរបស់យើងទៅកាន់បុគ្គលណាម្នាក់ អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍កម្លាំងចិត្ត ប៉ះពាល់ខកខានការងារដែលគេគ្រោងទុក។

នាថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ Kaka KH Australia បានបង្ហោះរូបភាពមួយសន្លឹកជាមួយRick kh ដោយភ្ជាប់ជាមួយសំណេរថា « ក្នុងនាមជាអ្នកបង្កើតមាតិកាដូចគ្នា ហើយក្នុងនាមជារៀងច្បងម្នាក់នៅក្នុងបណ្ដាញសង្គមមួយនេះ។ នាងខ្ញុំ កាកា អូស្ត្រាល ក៏សូមជូនពរនិងគោរពរៀងរាល់ការសម្រេចចិត្តរបស់ប្អូនប្រុស Rick kh គោប្រាក់ ព្រោះបងដឹងថារាល់ការសម្រេចចិត្តរបស់ប្អូនសុទ្ធតែមានហេតុផលល្អនិងច្បាស់លាស់ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនិងការងារឆន្ទៈរបស់ប្អូន..»។ អ្នកនាង បន្តទៀតថា «ទោះមួយរយៈពេលទៀតប្អូនត្រូវឃ្លាតឆ្ងាយពីមាតុភូមិយ៉ាងណាក្ដីក៏បងជឿថាប្អូនមិនចោលអ្នកគាំទ្រដែលគោរពនិងស្រឡាញ់តាមដានប្អូនទាំងអស់គ្នា..»។

«រាល់ការបញ្ចេញមតិរបស់យើងទៅកាន់បុគ្គលណាម្នាក់ អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍កម្លាំងចិត្តនិងអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ខកខានការងារដែលគេអាចនឹងមានគ្រោងទុក ជាពិសេសបើមានរឿងបែបនេះវាពិតជាគួរឲ្យសោកស្ដាយបើសិនជាក្ដីសង្ឃឹមចំពោះការងារទាំងនោះគឺមិនមែនដើម្បីតែចិញ្ចឹមក្រពះរបស់ខ្លួនឯង»។ ជាក់ស្ដែងដូចអ្វីដែលបងបានដឹងពីប្អូន ជួយឧបត្ថម្ភដល់ការសិក្សានិងផ្ដល់កន្លែងស្នាក់នៅឱ្យប្អូនៗជាច្រើនអ្នកដើម្បីឱ្យគ្នាបានរៀនចប់ចុងចប់ដើម ឱ្យពួកគេមានអនាគតល្អ មានអនាគតល្អទៅថ្ងៃមុខ»។ កាកា អូស្រ្តាលី លើកឡើងដូចនេះ។

អ្នកបង្កើតមាតិការូបនេះបន្ថែមទៀតថា «ខ្ញុំសូមសរសើរRick kh ដែលគាត់គិតអ្វីធ្វើអ្វីរហ័សដើម្បីសម្រេចឆន្ទៈរបស់គាត់ ក្នុងការជួយផ្គត់ផ្គង់តម្លៃការសិក្សារបស់ក្មេងដទៃទៀត។ ខ្ញុំចង់និយាយពាក្យទាំងនេះសម្រាប់អ្នកមួយចំនួនដែលរិះគន់គាត់ ហើយថាគាត់ចូលចិត្តសម្ដែងធ្វើជាតួឯកតួកំសត់អីហ្នឹង ឈប់បានឈប់ទៅ! អ្នកខ្លះធ្វើមិនបានស្មើគាត់តែខំវិនិច្ឆ័យមនុស្សក្នុងផ្លូវខុសនោះខំ! យើងចង់រស់គេក៏ចង់រស់ ចែកគ្នារស់ទៅ គេធ្វើអ្វីដែលជាគេយើងធ្វើអ្វីដែលជាយើង កុំចង់ឡើងសោយរាជ្យអង្គុយលើរាជបល្ល័ង្គតែឯង . .»។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងខ្លឹមសាររបស់លោក Rick kh កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី៨ កុម្ភៈ ដែលជិតចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជានាពេលខាងមុខលោកបាននិយាយថាអ្វីដែលលោកបានធ្វើ លោកធ្វើអស់ហើយ លោកគ្មានជម្លោះអីទេគ្រាន់តែរឿងជ្រុលជ្រុសពេលខ្លះលោកសុំដកខ្លួនចេញគ្រប់យ៉ាងដោយរយៈពេលស៣សប្តាហ៍ទៀតលោកនៅតែធ្វើវីដេអូឱ្យទស្សនិកជនទស្សនាដដែល។ Rick Kh គោប្រាក់បានបន្ថែមចុងក្រោយដែរថា លោកប្រហែលត្រឡប់ទៅធ្វើការងារវិញ វិស័យ Content Creator ដូចជាមិនសមជំនាញលោកទៀតទេព្រោះត្រង់ពេកវាភ្លាវ។ ការសម្រេចចិត្តនេះបន្ទាប់ពីមានរឿងចម្រូងចម្រាសជាមួយអ្នកបង្កើតមាតិកាដូចគ្នាគឺលោកដុកទ័រ សែម រតនា ៕

បច្ចុប្បន្នអ្នកស្រាវជ្រាវកំពុងសិក្សាពីតួនាទីរបស់ autophagy ក្នុងខ្លួនមនុស្ស ដើម្បីទប់ស្កាត់និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺមួយចំនួនជាពិសេសគឺជំងឺមហារីក។ ដូច្នេះខាងក្រោមនេះគឺជាការបកស្រាយថា តើអ្វីទៅជាautophagy? ហេតុអ្វីវាមានសារៈសំខាន់? តើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីឲ្យមានដំណើរការautophagy? តើវាពិតជាជួយឲ្យជាដាច់ពីជំងឺរ៉ាំរ៉ៃមែនដែរឬទេ?

តើ autophagy គឺជាអ្វី?
Autophagy គឺជាដំណើរការដែលរាងកាយរបស់អ្នកបំប្លែងកោសិកាចាស់និងខូចៗចោល ពោលគឺស៊ីកោសិការងាប់ៗរបស់ខ្លួនឯងធ្វើជាអាហារ។ ជាការពិត នៅក្នុងសារពាង្គកាយរបស់មនុស្សម្នាក់ៗគឺមានកោសិការាប់លាន ហើយយូរៗទៅកោសិកាខ្លះអាចនឹងខូចឬឈប់ដំណើរការ។ បន្ទាប់មកពួកវានឹងក្លាយទៅជាសំរាម ឬកាកសំណល់ដែលគ្មានប្រយោជន៍ ស្ថិតនៅលាយឡំជាមួយនឹងកោសិកាល្អៗ។ បើសិនបើមានដំណើរការ Autophagy កើតឡើង នោះវានឹងធ្វើជាប្រព័ន្ធកែឆ្នៃកោសិកាងាប់ៗអ្នកឲ្យមានប្រយោជន៍ឡើងវិញ។

ហេតុអ្វីបានជា autophagy មានសារៈសំខាន់?
Autophagy គឺចាំបាច់សម្រាប់ឲ្យកោសិការស់និងដំណើរការល្អ ព្រោះវានឹងជួយកែច្នៃផ្នែកកោសិកាដែលខូចទៅជាផ្នែកកោសិកាដែលដំណើរការពេញលេញ ផ្តល់កន្លែងទំនេរច្រើនសម្រាប់កោសិកាល្អៗ និងបំផ្លាញមេរោគផ្សេងៗដែលស្ថិតក្នុងកោសិកា ដូចជាវិរុសនិងបាក់តេរីជាដើម។ ម៉្យាងវិញទៀត Autophagy ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ចំពោះមនុស្សកាន់តែចាស់ ព្រោះនៅពេលកាន់តែចាស់ភាពស្វ័យប្រវត្តិកម្មគឺកាន់តែចុះថយ ដែលជាហេតុកោសិកានឹងស៊ីកោសិកាចាស់ៗខ្លួនឯងធ្វើជាអាហារ ហើយនឹងផ្តល់នូវសារធាតុចិញ្ចឹមវិញទៅក្នុងសារពាង្គកាយមនុស្សចាស់។

តើកត្តាអ្វីខ្លះទើបបណ្តាលឲ្យមានដំណើរការ autophagy (កោសិកាស៊ីខ្លួនឯងជាអាហារ) បាន?
-ការតមអាហារ៖ ការតមអាហារមានន័យថាអ្នកឈប់ញ៉ាំក្នុងចំនួនជាក់លាក់ណាមួយអាចចន្លោះពី២៤ទៅ៤៨ម៉ោង។ ការតមអាហារនឹងធ្វើឱ្យរាងកាយរបស់អ្នកបាត់បង់សារធាតុចិញ្ចឹម នោះសរីរាង្គអ្នកនឹងបង្ខំឱ្យឲ្យស៊ីកោសិកាងាប់ៗដើម្បីធ្វើជាអាហារជំនួស។

-បន្ថយកម្រិតកាឡូរី៖ កាត់បន្ថយចំនួនថាមពល ឬកាឡូរីដែលរាងកាយអ្នកត្រូវការជាប្រចាំ។ការធ្វើបែបនេះនឹងបង្ខំកោសិការបស់អ្នកធ្វើដំណើរការ autophagy ដើម្បីទូទាត់សងសម្រាប់សារធាតុចិញ្ចឹមដែលបាត់បង់។
-លំហាត់ប្រាណ៖ លំហាត់ប្រាណជំរុញដំណើរការបង្កើនសកម្មភាពរបស់ autophagy ដូចជាមានចលនាខ្លាំងលើសាច់ដុំគ្រោងឆ្អឹងរបស់អ្នក។ លំហាត់ប្រាណអាចបណ្ដាលឱ្យមានដំណើរការ autophagy បានគឺអាស្រ័យលើប្រភេទលំហាត់ដែលអ្នកធ្វើនិងអាំងតង់ស៊ីតេរបស់វា។
ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ការតមអាហារ កាត់បន្ថយកម្រិតកាឡូរី ឬលំហាត់ប្រាណនេះ គឺមិនណែនាំសម្រាប់អ្នកមានផ្ទៃពោះឬស្រ្តីបំបៅកូនដោយទឹកដោះនោះទេ ហើយសម្រាប់អ្នកដែលចង់អនុវត្តវិធីនេះ គឺគួរតែពិភាក្សាជាមួយអ្នកជំនាញឲ្យបានច្បាស់លាស់ផងដែរ។

តើដំណើរការ autophagy(កោសិកាស៊ីខ្លួនឯងជាអាហារ) ពិតជាមានឥទ្ធិពលទៅលើជំងឺមែនឬ?
ក្នុងរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំកន្លងមកនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញថាដំណើរការ autophagy ក៏អាចដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការការពារ និងឆ្លើយតបទៅនឹងជំងឺសាហាវជាច្រើន។ ជាមួយគ្នានេះ ការសិក្សាបានបង្ហាញថាដំណើរការនេះនឹងមានប្រសិទ្ធភាពជាមួយនឹងជំងឺមួយចំនួនដូចជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺបេះដូង ជំងឺតម្រងនោម ជំងឺថ្លើម ជំងឺផាកឃីនសុន និងជំងឺមហារីកជាដើម ព្រោះថា “សារធាតុឥតប្រយោជន៍” ដែលប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងកោសិកាខូចៗអាចបង្កើនហានិភ័យនៃកំហុសនៅក្នុងហ្សែន ឬ DNA របស់កោសិកា។ ការផ្លាស់ប្តូរហ្សែន ឬការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុង DNA កោសិកានឹងអាចលូតលាស់មហារីកបានយ៉ាងងាយផងដែរ៕

ជាការពិតណាស់ មនុស្សជាច្រើនតែងមានទម្លាប់គេងបើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ក្នុងរថយន្ត ប៉ុន្តែអ្នកមិនដឹងទេថា ទម្លាប់អាក្រក់នេះអាចជាគ្រោះថ្នាក់ដែលអ្នកមិននឹកស្មានដល់ ដោយសារតែម៉ាស៊ីនត្រជាក់បានបញ្ចេញកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត និងកាបូនឌីអុកស៊ីត ដែលវានឹងប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់រាងកាយមនុស្ស ប្រសិនបើស្រូបចូលជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលយូរ។ ជាទូទៅប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនត្រជាក់របស់រថយន្តត្រូវការទាញខ្យល់ពីខាងក្រៅចូលក្នុងកាប៊ីន ទោះបីជាប្រព័ន្ធខ្យល់នៅក្នុងរថយន្តត្រូវបានបើកក៏ដោយ។

លើសពីនេះ នៅខាងក្រោយរថយន្តក៏មានរន្ធខ្យល់សម្រាប់កាត់បន្ថយសម្ពាធពេលបិទទ្វារផងដែរ ដូច្នេះប្រសិនបើអ្នកគេងក្នុងរថយន្តពេលម៉ាស៊ីនកំពុងដំណើរការ នឹងបណ្តាលឱ្យឧស្ម័នកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីតលេចធ្លាយចូលទៅក្នុងកាប៊ីនជាបន្តបន្ទាប់ ដែលវានឹងបណ្តាលឱ្យឈឺក្បាលប្រកាំង ងងុយគេង ពិបាកដកដង្ហើម ញ័រ ចង្វាក់បេះដូងមិនទៀងទាត់ រួមទាំងសន្លប់ដោយមិនដឹងខ្លួនទៀតផង។

ជាងនេះទៅទៀតវាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាលរហូតដល់ស្លាប់ផងដែរ នេះជាមូលហេតុដែលការបើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ពេលកំពុងគេងក្នុងរថយន្តអាចប្រឈមនឹងការស្លាប់។ ចំពោះករណីដែលបើកបរក្នុងរថយន្តជាច្រើនម៉ោងគឺមិនមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតនោះទេ ដោយសារខ្យល់នឹងចរាចរធម្មតាពេលរថយន្តកំពុងធ្វើចលនា។ ដូច្នេះអ្នកបើកបរ និងអ្នករួមដំណើរក្នុងរថយន្តមិនមានគ្រោះថ្នាក់ ដូចពេលដែលរថយន្តនៅស្ងៀមនោះទេ។

ទោះជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើបន្តក្នុងរយៈពេលយូរ វាក៏អាចបណ្តាលឱ្យងងុយគេងផងដែរ ដូច្នេះហើយ អ្នកគួរតែបញ្ឈប់រថយន្តដើម្បីឈប់សម្រាក ដោយជៀសវាងការបញ្ឆេះម៉ាស៊ីន ឬបើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ដោយត្រូវប្រើវិធីដូចជាបន្ទាបបង្អួចទាំង ៤ បន្តិចដើម្បីឱ្យខ្យល់ចេញចូលបានល្អ រួមទាំងត្រូវចាក់សោរគ្រប់ទ្វារដើម្បីការពារពីមនុស្សអាក្រក់ផងដែរ។ ជាពិសេសអ្នកគួរការកំណត់ម៉ោងរោទិ៍ប្រហែល ១០-១៥ នាទីបានហើយ ដែលនេះនឹងជួយបង្កើនភាពស្រស់ស្រាយ ក៏ដូចជាមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបន្តដំណើរទៅមុខទៀត៕