សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ សារព័ត៌មានបរទេសបានរាយការណ៍ព័ត៌មានបង្ហាញក្នុងសៀវភៅ «The Return of Great Power» ដែលគេនឹងដាក់លក់ជាសាធារណៈនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយខ្លឹមសារក្នុងសៀវភៅនេះបានលើកឡើងពាក់ព័ន្ធនឹងអតីតទីប្រឹក្សារបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីអាមេរិក និងជាអតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក ។

ខ្លឹមសារនៅក្នុងសៀវភៅ «The Return of Great Power» បានសរសេរថា ប្រសិនបើលោក ដូណាល់ ត្រាំ ជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីអាមេរិក អាចយកឈ្នះលើលោក ចូ បៃឌិន ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដែលនឹងប្រព្រឹត្តឡើងនៅចុងឆ្នាំ២០២៤ នោះ លោក ដូណាល់ ត្រាំ នឹងដកអាមេរិកចេញពីសមាជិកអង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង (NATO) ។

លោក John Kelly គឺជាឧត្តមសេនីយ៍ចូលនិវត្តន៍ និងធ្លាប់ធ្វើជានាយកគ្រប់គ្រងនៅសេតវិមានអាមេរិកក្នុងសម័យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ លើកឡើងថា លោក ដូណាល់ ត្រាំ ធ្លាប់បាននិយាយអំពីថវិកាយោធារបស់ប្រទេសជាសមាជិកអង្គការ NATO ដែលបានចំណាយ បើធៀបជាមួយអាមេរិក ។

កន្លងមក លោក ដូណាល់ ត្រាំ ធ្លាប់បានបញ្ជាឱ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទរៀបចំឯកសារដកអាមេរិកចេញពីសមាជិកអង្គការ NATO ម្តងហើយ ប៉ុន្តែពេលនោះ មានមតិប្រឆាំងច្រើនជាងមតិគាំទ្រ ទើបធ្វើឱ្យសំណើសុំដកខ្លួនរបស់អាមេរិកចេញពីអង្គការនេះត្រូវច្រានចោល ។

ហេតុនេះ ប្រសិនបើលោក ដូណាល់ ត្រាំ ពិតជាដកអាមេរិកចេញពីសមាជិកអង្គការ NATO មែននោះ ក្រៅពីការអង្រួនកងកម្លាំងអង្គការ NATO ហើយ វានឹងអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិច្ចសហការផ្នែកយោធារវាងអាមេរិកជាមួយប្រទេសជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង ផងដែរ ៕

ជាការពិតណាស់ថាភពផែនដីរបស់យើងនេះនៅមានអ្វីជាច្រើនដែលនៅតែមិនទាន់បានរុករក ខណៈបច្ចុប្បន្នការស្រាវជ្រាវលើលំហអាកាសសម្រេចបានពាក់កណ្តាលហើយ។ ទោះជាយ៉ាងណា ពិភពបាតសមុទ្រនៅតែជាអាថ៌កំបាំងនិងពិបាកនៅក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមនោះ។

បេសកកម្មនាពេលថ្មីៗនេះ ដោយគម្រោង Seabed ២០៣០ បានបង្ហាញវត្តមានរបស់តំបន់មាត់សមុទ្រដ៏ធំសម្បើមចំនួន ៤ ដែលគេហៅថា«ភ្នំក្រោមបាតសមុទ្រ» នៅជុំវិញអាមេរិកខាងត្បូង ដោយបើកព្រំដែនថ្មីសម្រាប់ជីវិតសត្វសមុទ្រ និងជីវចម្រុះ។

ភ្នំក្រោមសមុទ្រទាំងនេះ គឺជាភ្នំភ្លើងដែលផុតពូជអស់ហើយ ជាមួយនឹងកម្ពស់ខ្ពស់បំផុតប្រមាណនឹងជាង ២.៤០០ម៉ែត្រពីបាតសមុទ្រ។ របកគំហើញនេះអាចធ្វើទៅបានដោយការរកឃើញការផ្លាស់ប្តូរបន្តិចបន្តួចនៃកម្ពស់ផ្ទៃមហាសមុទ្រ ដែលជាបាតុភូតបង្កឡើងដោយការទាញទំនាញនៃភ្នំក្រោមទឹកដ៏ធំ។ ការរកឃើញនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈផ្កាយរណប ដោយផ្តល់នូវវិធីសាស្រ្តថ្មីនៃការរុករក។

ភ្នំបាតសមុទ្រមានទីតាំងនៅជិតឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសប៉េរូ និងឈីលី អំឡុងពេលដែលក្រុមបេសកកម្មធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងកើត។ កម្ពស់ខ្ពស់បំផុតនៃកំពូលភ្នំថ្មីនេះគឺប្រមាណ ២.៤០០ ម៉ែត្រពីលើបាតសមុទ្រ ដែលវាខ្ពស់ជាងសំណង់អគារខ្ពស់បំផុតលើផែនដីរហូតដល់ទៅបីដង។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យតំបន់សមុទ្រទាំងនេះមានការចាប់អារម្មណ៍ជាពិសេសគឺតួនាទីរបស់ភ្នំនេះគឺជា “ចំណុចក្តៅជីវសាស្រ្ត” ។ ភ្នំក្រោមសមុទ្រទាំងនេះនឹងផ្តល់នូវជម្រកសំខាន់ៗសម្រាប់ពពួកសត្វសមុទ្រ ដែលដើរតួជាសំបុកនៃជីវចម្រុះ។ ផ្នែកដ៏ចោតនៃភ្នំទាំងនេះជារឿយៗជាសំណល់នៃភ្នំភ្លើងដែលផុតពូជ និងទាក់ទាញប្រភេទសត្វជាច្រើនប្រភេទ។

គួរបញ្ជាក់ថា របកគំហើញនៃភ្នំបាតសមុទ្រទាំងនេះមិនគ្រាន់តែជាសមិទ្ធិផលភូមិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការបោះជំហានយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការយល់ដឹងអំពីជីវៈចម្រុះនៃភពផែនដីរបស់យើង។ ជាមួយនឹងការគូសផែនទីនៃភ្នំក្រោមមហាសមុទ្រដែលមិនស្គាល់ពីមុនទាំងនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវបានទទួលការយល់ដឹងថ្មីអំពីទម្រង់ជីវិតដ៏ធំទូលាយដែលរស់នៅក្នុងមហាសមុទ្ររបស់យើង៕

បរទេស៖ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនៅចក្រភពអង់គ្លេសមានការភ្ញាក់ផ្អើលបន្ទាប់ពីបានរកឃើញស៊ុតមាន់បុរាណមួយគ្រាប់ដែលមានអាយុកាលជាង ១,៧០០ ឆ្នាំនៅតែមានសារធាតុរាវនៅខាងក្នុង និងមានសភាពដដែល។
កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ យោងតាម The Standard បានឱ្យដឹងថា ស៊ុតបុរាណនេះត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងអំឡុងពេលជីកកកាយដែលធ្វើឡើងពីឆ្នាំ ២០០៧ ដល់ឆ្នាំ ២០១៦ នៅឯទីតាំង Berryfields ក្នុងទីក្រុង Buckinghamshire ភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសអង់គ្លេស។

ក្នុងអំឡុងពេលនៃការជីកកកាយនេះ អ្នកបុរាណវត្ថុវិទូបានរកឃើញរណ្តៅដែលពោរពេញទៅដោយទឹកដ៏ធំមួយដែលមានអាយុកាលពីឆ្នាំ ២៧០ ដល់ ៣០០ នៃគ.ស កំឡុងសម័យរ៉ូម៉ាំងក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ នៅក្នុងប្រហោងដី គេបានរកឃើញផើងសេរ៉ាមិច កាក់ ស្បែកជើងស្បែក ឆ្អឹងសត្វ និងកន្ត្រកត្បាញដែលមានសំបុកពងនៅខាងក្នុង។ ក្រុមបុរាណវិទ្យា និងបេតិកភណ្ឌរបស់ក្រុមប្រឹក្សា Buckinghamshire បាននិយាយថា “ស៊ុតគឺជាការរកឃើញដ៏កម្រ និងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលដែលវាមានសភាពដដែល បន្ទាប់ពីត្រូវបានទុកចោលអស់រយៈពេល ១,៧០០ ឆ្នាំ”។

ដើម្បីដឹងថាស៊ុតនេះជាស៊ុតអ្វីពិតប្រាកដ អ្នកជំនាញអភិរក្ស Dana Goodburn-Brown នៅសាកលវិទ្យាល័យ Kent ប្រទេសអង់គ្លេស បានសិក្សាស្រាវជ្រាវក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយបានរកឃើញថា ស៊ុតនេះភាគច្រើនទំនងជាស៊ុតមាន់។ បើយោងតាមកាលបរិច្ឆេទនៃរណ្តៅដីក៏បានបង្ហាញដែរថាស៊ុតមាន់ពិតជាមានអាយុកាល ១៧០០ ឆ្នាំមែន។ ស៊ុតមាន់បុរាណ ឬស៊ុតក្នុងសម័យរ៉ូម៉ាំងត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេសពីមុនមក ប៉ុន្តែមានតែនៅក្នុងបំណែកសែល ដូច្នេះស៊ុតនេះគឺកម្រណាស់។

ក្រោយពេលដែលប្រជាជនរ៉ូម៉ាំងតាំងទីលំនៅនៅ Berryfields ពួកគេបានប្រើប្រាស់វាសម្រាប់ធ្វើពិធីសាសនា ដោយដាក់កាក់ ផើងសេរ៉ាមិច និងស៊ុតនៅក្នុងរណ្តៅធ្វើជាអាហារ និងដង្វាយដល់ព្រះ ដើម្បីសំណាងល្អ ស្រដៀងនឹងទម្លាប់នៃការបោះកាក់ចូលទៅក្នុងប្រភពទឹក។ ដោយសារតែភាពប្លែកនៃការរកឃើញ ស៊ុតមានសក្ដានុពលយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ។ ជាធម្មតាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកបុរាណវិទូផ្សេងទៀត បាននឹងកំពុងសិក្សាអំពីសត្វស្លាបបុរាណដោយផ្អែកលើឆ្អឹង និងបំណែកស៊ុត។ ដូច្នេះការវិភាគខ្លឹមសារនៃស៊ុតនឹងបើកវិសាលភាពនៃការស្រាវជ្រាវកាន់តែទូលំទូលាយ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវសង្ឃឹមថានឹងស្វែងរកព័ត៌មានបន្ថែមអំពីបរិស្ថានដែលពួកគេរស់នៅ៕

បើទោះជាចំនួនការលក់រថយន្តអគ្គិសនីនៅតាមប្រទេសនានាក្នុងតំបន់អាស៊ានបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្តី ប៉ុន្តែគេមិនអាចបដិសេធបានថា រថយន្តលក់ដាច់ច្រើនបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺជារថយន្តប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈដូចមុន ។ ហេតុអ្វីបានជាអតិថិជនភាគច្រើននៅតែពេញនិយមប្រើប្រាស់រថយន្តចាក់ប្រេងឥន្ធនៈ?

១-តម្លៃរថយន្តអគ្គិសនីនៅតែខ្ពស់ ៖ បើទោះជារថយន្តអគ្គិសនីទទួលបានការលើកទឹកចិត្តពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសនានា ដូចជា ៖ ការលើកលែងពន្ធគយ និងការកាត់បន្ថយពន្ធប្រចាំឆ្នាំក្តី ប៉ុន្តែតម្លៃរថយន្តអគ្គិសនីនៅតែខ្ពស់ បើធៀបនឹងរថយន្តប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ ។ ហេតុនេះ មនុស្សភាគច្រើនគិតថា រថយន្តប្រេងឥន្ធនៈជាជម្រើសដ៏ល្អសម្រាប់ពួកគេ ។

២-ចម្ងាយផ្លូវបើកបរមានកំណត់ ៖ ចម្ងាយផ្លូវបើកបររបស់រថយន្តអគ្គិសនីមានកម្រិតនៅឡើយ ។ បើចាំបាច់ត្រូវបើកបររថយន្តអគ្គិសនីធ្វើដំណើរទៅតាមបណ្តាខេត្តឆ្ងាយៗ អ្នកបើកបរចាំបាច់ត្រូវចូលសាកថ្មរថយន្តនៅតាមផ្លូវជាដំណាក់កាល ទើបធ្វើឱ្យការធ្វើដំណើររបស់ពួកគេមិនឆាប់រហ័សទាន់ចិត្តដូចការជិះរថយន្តចាក់ប្រេងទេ ។

លើសពីនេះ ការសាកថ្មរថយន្តអគ្គិសនីម្តងៗត្រូវចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់ ចាប់ពី៣០នាទី រហូតដល់១ម៉ោងឯណោះ ។ វាខុសគ្នាពីរថយន្តចាក់ប្រេង ដែលចំណាយពេលមិនប៉ុន្មាននាទីប៉ុណ្ណោះក្នុងការចាក់ប្រេងពេញរថយន្ត ។

៣-ការបារម្ភអំពីការប្រើប្រាស់ ៖ បើទោះជារថយន្តអគ្គិសនីមានប្រព័ន្ធបើកបរល្អជាងរថយន្តចាក់ប្រេងក្តី សម្រាប់រថយន្តមានតម្លៃស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែរថយន្តអគ្គិសនីមានលក្ខខណ្ឌច្រើនក្នុងការប្រើប្រាស់ ដូចជា ៖ ការស្វែងរកស្ថានីយសាកថ្ម, ការចាប់លេខរៀងនៅស្ថានីយសាកថ្ម, រយៈពេលសាកថ្ម និងការចំណាយប្រាក់ថែទាំរថយន្តរយៈពេលវែង ។

៤-ការបារម្ភអំពីបច្ចេកវិទ្យា ៖ មនុស្សភាគច្រើននៅតែបារម្ភអំពីបច្ចេកវិទ្យារបស់រថយន្តអគ្គិសនី ដូចជា ៖ ការខូចទ្រង់ទ្រាយរបស់ថ្មរថយន្ត, ការចំណាយប្រាក់លើថ្មរថយន្ត ក្រោយការធានារ៉ាប់រងផុតសុពលភាព, សុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ និងតម្លៃលក់អាចប្រែប្រួលខ្លាំងនាថ្ងៃអនាគត ។

ទោះយ៉ាងណា បណ្តាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអគ្គិសនីបានប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាម៉ូទ័រអេឡិចត្រូនិក និងថ្មរថយន្តយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដែលធ្វើឱ្យរថយន្តអគ្គិសនីមានតម្លៃសមរម្យជាងមុន, មានចម្ងាយផ្លូវបើកបរលើសមុន និងស្ថានីយសាកថ្មរថយន្តបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។ ហេតុនេះ គេរំពឹងថា នៅថ្ងៃអនាគត រថយន្តអគ្គិសនីនឹងទទួលបានការពេញនិយមច្រើនពីអតិថិជន ៕

ប្រទេសឡាវ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ នៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសត្រីកោណមាសក្នុងស្រុកបកែវ ប្រទេសឡាវ មានការរៀបចំពិធីបើកសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបកែវ (Bokeo International Airport) ជាផ្លូវការ ក្រោមអធិបតីភាពលោក សនសៃ ស៊ីផាន់ដន នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ព្រមទាំងភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធមកចូលរួមផងដែរ ។

ក្រោយមក ទំព័រហ្វេសប៊ុកឡាវឈ្មោះ «Lao Youth Radio FM 90.0 Mhz» បានសរសេរថា ៖ «សេចក្តីជូនដំណឹងបន្ថែមទាក់ទងនឹងការបើកជើងហោះហើររវាងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិវត្តតាយ (Wattay International Airport) ជាមួយអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបកែវ» ។

រីឯក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាវបានជូនដំណឹងទៅកាន់អ្នកដំណើរទាំងក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេសឱ្យបានជ្រាបថា កន្លងមក ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាវបានប្រើប្រាស់ជើងហោះហើរដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរយ៉ាងជាក់លាក់ តាមការអនុម័តដោយនាយកដ្ឋានអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលឡាវ ដើម្បីផ្តល់នូវភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើររវាងទីក្រុងវៀងច័ន្ទ និងអាកាសយានដ្ឋានបកែវ ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាវបញ្ជាក់ថា រហូតមកដល់ដើមឆ្នាំ២០២៤ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបកែវ បានសាងសង់រួចរាល់ទាំងស្រុង និងបើកដំណើរការជាផ្លូវការ និងជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Built Operate and Transfer ។ ហេតុនេះ ដើម្បីផ្តល់សេវាកម្មហោះហើរជាធម្មតា ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាវនឹងពិភាក្សាជាមួយអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបកែវ និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីចរចារៀបចំផែនការហោះហើររួមគ្នា ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាវសូមអភ័យទោសអ្នកដំណើរទាំងក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស ដែលផ្តល់ព័ត៌មានអំពីការពន្យារពេលហោះហើរ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាវសង្ឃឹមថា ការហោះហើររវាងទីក្រុងវៀងច័ន្ទ និងអាកាសយានដ្ឋានបកែវ នឹងអាចហោះហើរបាននាពេលឆាប់ៗនេះ ។

ក្រោយមក មានអ្នកលេងហ្វេសប៊ុកម្នាក់សរសេរថា ៖ «អាកាសយានដ្ឋានបកែវ បានសាងសង់រួចហើយក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Lao Airline មិនអាចចុះចតបានទេ ។ មនុស្សជាច្រើនសួរថា ហេតុអ្វីបានជាអាកាសយានដ្ឋានដែលសាងសង់នៅប្រទេសឡាវ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាវមិនអាចចុះចតបាន? ។ មនុស្សភាគច្រើនដឹងហើយថា តើអ្នកណាគ្រប់គ្រងអាកាសយានដ្ឋានបកែវ? ហើយតើអាកាសយានដ្ឋាននេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកណា» ។

គួរបញ្ជាក់ថា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបកែវ គឺជាគម្រោងវិនិយោគ១០០% របស់ក្រុមហ៊ុន Dok Ngiew Kham ក្នុងនាមក្រុមហ៊ុន Greater Bay Airlines Investment and Development ដែលមានស្នាក់ធំនៅទីក្រុងហុងកុង និងជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Greater Bay Airlines របស់ហុងកុងផងដែរ ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះសាងសង់ឡើងនៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសត្រីកោណមាស ដែលនៅទល់មុខគ្នាជាមួយស្រុកឈៀងសែន ខេត្តឈៀងរ៉ាយ ប្រទេសថៃ និងទីក្រុងថាឃីលេក រដ្ឋឆាន ។

អាកាសយានដ្ឋានបកែវ បានចំណាយទឹកប្រាក់វិនិយោគសរុបជាង២២៥លានដុល្លារអាមេរិក និងមានរយៈពេលសម្បទានចំនួន៥០ឆ្នាំ និងអាចបន្តរយៈពេលសម្បទានបន្ថែមទៀត តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់រដ្ឋាភិបាលឡាវ ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះអាចឱ្យទទួលការចុះចតរបស់យន្តហោះ Airbus A320 និង Boeing 737 ខណៈអគារអ្នកដំណើរអាចផ្ទុកដំណើរបានរហូតដល់៦០០នាក់ក្នុងពេលតែមួយ ព្រមទាំងមានបន្ទប់បញ្ជាការហោះហើរ និងប្រព័ន្ធផ្តល់ភាពងាយស្រួលតាមស្តង់ដារ ។

ក្រុមហ៊ុន Dok Ngiew Kham មានគម្រោងប្រើប្រាស់អាកាសយានដ្ឋានបកែវ ដើម្បីទទួលភ្ញៀវទេសចរចិនដែលចង់ធ្វើដំណើរមកលេងកាស៊ីណូ ដែលស្ថិតនៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសត្រីកោណមាស ។ ក្រៅពីនេះ អាកាសយានដ្ឋានថ្មីនេះនឹងត្រូវប្រើប្រាស់ជំនួសអាកាសយានដ្ឋានបកែវចាស់ ដែលស្ថិតនៅទីក្រុងហួយសាយ ៕