ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ថា ព្យុះព្រិលបានបោកបក់មកលើខេត្តបឹងកាន និងបណ្តាលឱ្យមានព្រិលធ្លាក់ទំហំធំៗស្មើនឹងពងមាន់ ។ ហេតុការណ៍នេះធ្វើឱ្យផ្ទះសម្បែងរបស់ពលរដ្ឋរងការខូចខាត ជាពិសេស ដំបូលផ្ទះជាច្រើនបានធ្លុះដោយសារព្រិលមានទំហំធំៗពេក ខណៈអាជ្ញាធរបានប្រមូលកម្លាំងចុះជួយអន្តរាគមន៍ដល់អ្នកខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ។

លោកមេភូមិ ឈ្មោះ Banjong Chuamrat និយាយថា លោកបានត្រួតពិនិត្យមើលថា តើមានផ្ទះណាខ្លះបានខូចខាតដោយសារតែភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ។ លោកគិតថា ក្រៅពីខូចខាតផ្ទះ ក៏មានទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងទៀតខូចខាតផងដែរ ដូចជា ៖ យានជំនិះ និងជ័រកៅស៊ូ ។

ភ្នាក់ងារឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានប្រចាំខេត្តបឹងកាន ប្រទេសថៃ រាយការណ៍ថា នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា មានភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំងនៅស្រុកសេកា ខេត្តបឹងកាន ហើយក្រៅពីភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងហើយ ក៏មានព្រិលធំៗធ្លាក់មកផងដែរ ហើយព្រិលមួយចំនួនមានទំហំធំស្មើពងមាន់ឯណោះ ។ រីឯមូលហេតុបណ្តាលឱ្យមានខ្យល់ព្យុះរដូវក្តៅលើកនេះ ដោយសារមានខ្យល់បក់លាយគ្នាជាមួយសំណើមមកពីស្រុកអាកាសអាំណួយ ខេត្តសាគុលណាខន ដែលមានទីតាំងជាប់គ្នាជាមួយស្រុកសេកា ។

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ តែងតែមានព្យុះព្រិល និងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងមកលើតំបន់នេះបណ្តាលឱ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើនរបស់ពលរដ្ឋ ដូចជា ៖ ផ្ទះ, យានជំនិះ និងជ័រកៅស៊ូ ។ រីឯភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងលើកនេះ ដោយសារអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងតាំងពីព្រឹកមកម៉្លេះ ហើយសីតុណ្ហភាពស្មើពី៣៦អង្សារសេ ទៅ៣៧អង្សារសេ ។

ហេតុនេះ វាបណ្តាលឱ្យផ្ទះសម្បែងជាច្រើនខ្នងរបស់ពលរដ្ឋរងការខូចខាត ក្នុងនោះដំបូលផ្ទះខ្លះបានធ្លុះទៀតផងដោយសារព្យុះព្រិល ។ ថ្នាក់ដឹកនាំសហគមន៍បានចុះពិនិត្យមើលការខូចខាត ដើម្បីស្នើសុំការជួយសង្គ្រោះពីស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលបន្តទៀត ។

នៅភូមិដនសៀត និងភូមិខាំបន ស្ថិតក្នុងស្រុកសេកា ខេត្តបឹងកាប បានទទួលផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេក្រោយពីភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ដោយមានព្រិលធំៗធ្លាក់មកលើដំបូលផ្ទះ, ចំណតរថយន្ត ជាពិសេស ដំណាំរបស់កសិករបានខូចខាតអស់ជាច្រើន ។

ចំណែកមន្ត្រីការិយាល័យឧតុនិយមនិយាយថា នៅតំបន់មួយចំនួនរបស់ខេត្តភាគឦសានប្រទេសថៃ ដូចជា ៖ ខេត្តឡឺយ, ខេត្តជ័យភូមិ, ខេត្តខនកែន, ខេត្តមហាសារ៉ាខាម, ខេត្តនគរ៉ាជសីមា, ខេត្តបុរីរាំ និងខេត្តសុរិន្ទ មានអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងអាចបណ្តាលឱ្យកើតផ្គររន្ទះ និងខ្យល់ខ្លាំង ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ វេជ្ជបណ្ឌិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានរៀបរាប់ពីរឿងរ៉ាវរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ មានអាយុ៥៩ឆ្នាំ រស់នៅរដ្ឋ Tennessee សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានមកពិភាក្សាជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ដោយសារតែអ្នកជំងឺរូបនេះមានអាការៈចម្លែកខ្លាំង ។ នៅរៀងរាល់ពេលអ្នកជំងឺសម្លឹងមើលមុខអ្នកដទៃ ស្រាប់តែឃើញទម្រង់មុខអ្នកនោះខុសពីទ្រង់ទ្រាយដើម រហូតធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃទៀតផង ។

ក្រោយពីវេជ្ជបណ្ឌិតបានត្រួតពិនិត្យអាការៈរបស់អ្នកជំងឺយ៉ាងលម្អិតរួចហើយ វេជ្ជបណ្ឌិតនិយាយថា អ្នកជំងឺរូបនេះបានកើតជំងឺចម្លែកម្យ៉ាង ដែលមានឈ្មោះកាត់ថា «PMO» ។ វេជ្ជបណ្ឌិតបញ្ជាក់ថា ចាប់តាំងពីពេលកត់ត្រាមកនៅទូទាំងពិភពលោក មានអ្នកជំងឺប្រភេទនេះត្រឹមតែ៧៥នាក់ប៉ុណ្ណោះ ។

ជំងឺ PMO បានកើតឡើងយូរមកហើយ ហើយវាជាជំងឺមួយពាក់ព័ន្ធនឹងភាពខុសប្រក្រតីរបស់ផ្នែកសរសៃប្រាសាទ និងបណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការមើលឃើញរបស់អ្នកជំងឺ ។ ហេតុនេះ អ្នកជំងឺនឹងមើលឃើញទម្រង់មុខរបស់អ្នកណាម្នាក់ផ្លាស់ប្តូរខុសពីទ្រង់ទ្រាយដើមទាំងស្រុង ។

ទោះយ៉ាងណា ជំងឺនេះគ្មានភាពច្បាស់លាស់ទេ ពីព្រោះអ្នកជំងឺមួយចំនួនបានជះសះស្បើយដោយខ្លួនឯងក្នុងរយៈពេលខ្លី ខណៈអ្នកជំងឺខ្លះទៀតបានឈឺជាបន្តបន្ទាប់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដោយសារតែគ្មានវិធីព្យាបាល ។ គេសន្និដ្ឋានថា អ្នកជំងឺ PMO អាចទទួលផលប៉ះពាល់ខ្លាំងផ្នែកខួរក្បាល ឬធ្លាប់ពុលកាបូនឌីអុកស៊ីតពីមុនមក ។

ហេតុនេះ វេជ្ជបណ្ឌិតអាមេរិកបញ្ជាក់ថា អាការៈទាំងអស់នេះ មិនមានន័យថា អ្នកជំងឺមានរោគសញ្ញាផ្លូវចិត្តនោះទេ ប៉ុន្តែវាកើតឡើងដោយសារភាពខុសប្រក្រតីរបស់ប្រព័ន្ធប្រសាទតែប៉ុណ្ណោះ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ រដ្ឋសភាថៃបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទទួលស្គាល់អាពាហ៍ពិពាហ៍ ភេ.ទ ដូចគ្នា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ហើយសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះនឹងរង់ចាំការអនុម័តពីព្រឹទ្ធសភាបន្តទៀត ។ គេចាត់ទុកថា វាជាដំណឹងល្អសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ ភេ.ទ ដូចគ្នានៅថៃ អាចចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬរៀបការជាមួយគ្នាបានដោយស្របច្បាប់ និងមានការទទួលស្គាល់ពីសង្គម ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យថៃក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេក្នុងតំបន់អាស៊ាន និងជាប្រទេសទី៣ នៅតំបន់អាស៊ី ដែលបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍មិនប្រកាន់ ភេ.ទ ។

លោក Srettha Thavisin នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ថ្លែងថា លោកមានមោទនភាព ដែលរដ្ឋសភាអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទទួលស្គាល់អាពាហ៍ពិពាហ៍ ភេ.ទ ដូចគ្នា ។ លោកបញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ជាថ្ងៃដែលប្រទេសថៃទទួលបានជោគជ័យ ខណៈថៃបានជំរុញឱ្យមានការទទួលស្គាល់អាពាហ៍ពិពាហ៍ ភេ.ទ ដូចគ្នា តាំងពីសម័យលោកស្រី Yingluck Shinawatra ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីមកម៉្លេះ ហើយលោកសង្ឃឹមថា ព្រឹទ្ធសភានឹងអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ ។

ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំសភាតំណាងរាស្ត្រ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ សមាជិកសភាបានអនុម័តលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ស្តីពីការទទួលស្គាល់អាពាហ៍ពិពាហ៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា តាមការស្នើសុំរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ។

នៅថ្ងៃដដែលនេះ (គឺថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា) លោក Srettha Thavisin នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានសរសេរនៅក្នុងបណ្តាញសង្គម X ថា ៖ «វាជារឿងគួរឱ្យរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ដែលក្នុងកិច្ចប្រជុំសភាតំណាងរាស្ត្របានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទទួលស្គាល់អាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នា ព្រមទាំងត្រៀមបញ្ជូនសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះទៅឱ្យព្រឹទ្ធសភាអនុម័ត» ។

លោក Srettha Thavisin បន្តថា ៖ «ខ្ញុំចាត់ទុកថា ភាពជោគជ័យនេះជាការឯកភាពគ្នារបស់សង្គមថៃ ដែលនឹងរួមគ្នាកសាងសង្គមស្មើភាព គ្មានការរើសអើង ជាពិសេស រឿងផ្លូវភេទ ហើយការបង្កើតក្រុមគ្រួសារ គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានរបស់មនុស្ស ដែលរដ្ឋាភិបាលគួរតែទទួលស្គាល់ ។ វាបានចាប់ផ្តើមពីគណបក្សភឿថៃ ដែលមានគោលនយោបាយជំរុញឱ្យមានសមភាពយេនឌ័រ តាំងពីសម័យលោកស្រី Yingluck Shinawatra ដែលបានគាំទ្រសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ស្តីពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នាទៅកាន់រដ្ឋសភាក្នុងអាណត្តិរដ្ឋាភិបាលមុន» ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ថែមថា ៖ «នៅពេលខ្ញុំកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ខ្ញុំក៏បានកំណត់គោលដៅគាំទ្រសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ តាមរយៈការស្នើរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងបញ្ជូនសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទៅកាន់រដ្ឋសភាឱ្យបាន ។ ក្នុងដំណើរការរៀបចំសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ យើងបានស្តាប់មតិយោបល់ពាក់ព័ន្ធជាច្រើន ដូចជា ៖ មន្ត្រីរាជការ, ផ្នែកឯកជន និងសង្គមស៊ីវិល ព្រមទាំងការពិចារណាច្បាប់ផ្សេងទៀត ទើបខ្ញុំមានឱកាសធ្វើការជាមួយស្ថាប័នផ្សេងៗ ទាំងនាយកដ្ឋានការពារសិទ្ធិសេរីភាព, ក្រសួងយុត្តិធម៌, បណ្តាញ LGBTQIA+ community និងផ្នែកផ្សេងៗដែលធ្វើការផ្នែកនេះ» ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ថែមទៀតថា ៖ «រដ្ឋសភាបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទទួលស្គាល់អាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នា នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា គឺចាត់ទុកថា វាជាមោទនភាពមួយរបស់សង្គមថៃ ដែលបានរួមគ្នាឈានទៅរកសង្គមមានសមភាពយេនឌ័រ និងគោរពភាពចម្រុះផ្នែកភេទ» ។

ការអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទទួលស្គាល់អាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នា គឺជាការបើកឱកាសឱ្យពលរដ្ឋថៃអាចចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬរៀបការដោយមិនប្រកាន់ភេទ ។ ហេតុនេះ គេចាត់ទុកថា ថៃជាប្រទេសដំបូងគេក្នុងតំបន់អាស៊ាន និងជាប្រទេសទី៣ នៅតំបន់អាស៊ី ដែលបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍មិនប្រកាន់ភេទ ។ រីឯមហាជនទូទៅបានបង្ហាញការត្រេកអរយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពីរដ្ឋសភាអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ ។

លើសពីនេះ ក៏មានលក្ខខណ្ឌច្បាប់ពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតដើម្បីគាំទ្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នាផងដែរ ដូចជា ៖ សិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ LGBTQ ដូចគ្នានឹងគូស្វាមី-ភរិយាទូទៅដែរ, សិទ្ធិទទួលមរតក បើភាគីម្ខាងទៀតស្លាប់, សិទ្ធិទទួលយកកូនមកចិញ្ចឹមរួមគ្នា និងសិទ្ធិផ្សេងទៀត ៕

ប្រទេសចិន៖ យោងតាម Yicai global ដែលបានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ថាក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រទេសចិនបានសម្រេចបិទសាលាមត្តេយ្យប្រហែល ២០,៤០០ សាលា មូលហេតុចម្បងគឺដោយសារអត្រាកំណើតមានការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដូច្នេះសាលាមត្តេយ្យក្នុងប្រទេសនេះមិនមានសិស្សចុះឈ្មោះគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សាលាបឋមសិក្សា មធ្យមសិក្សា និងវិទ្យាល័យ រួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យក៏នឹងរងផលប៉ះពាល់ដូចគ្នាផងដែរ។

បើយោងតាមទិន្នន័យពីក្រសួងអប់រំ និងបណ្តុះបណ្តាលរបស់ចិន បានឱ្យដឹងថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសចិនមានសាលាមត្តេយ្យត្រឹមតែ ២៧៤,៤០០ ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់បើធៀបទៅនឹងឆ្នាំមុន ២៨៩,២០០ និង ២៩៤,៨០០ នៅឆ្នាំ ២០២១។ ដោយគេដឹងថានៅឆ្នាំ ២០២៣ ប្រទេសចិននឹងមានទារកត្រឹមតែ ៩ លាននាក់ប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលនៅឆ្នាំ២០២២ អត្រាកើតមាន ៩,៦ លាននាក់ និង ១០,៦ លាននាក់នៅឆ្នាំ ២០២១ ក៏ដូចជា ១២ លាននាក់នៅឆ្នាំ ២០២០។

លោក Ding Changfa សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៅសកលវិទ្យាល័យ Xiamen បាននិយាយថា បច្ចុប្បន្នសាលាមត្តេយ្យនៅតំបន់ជនបទគឺស្ថិតក្នុងចំណោមរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត។ ការកើនឡើងនៃការបិទសាលាមត្តេយ្យក៏បានធ្វើឱ្យគ្រូបង្រៀនជាច្រើនចាកចេញពីការងារផងដែរ។ យោងតាមអ្នកជំនាញមួយចំនួន ក៏បានឱ្យដឹងទៀតថា ក្នុងរយៈពេល ១០ ឆ្នាំខាងមុខ ប្រទេសចិននឹងមានអតិរេកគ្រូបង្រៀនបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាត្រឹមតែ ១,៩ លាននាក់ប៉ុណ្ណោះ ជាមួយនឹងការថយចុះចំនួនប្រជាជននាពេលបច្ចុប្បន្ន។

ទោះជាយ៉ាងណា ថ្មីៗនេះប្រទេសចិនក៏បានបង្កើនការសាងសង់សាលាមត្តេយ្យសាធារណៈ និងមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តយុវជនឱ្យមានកូន។ បញ្ហានៃថ្លៃសិក្សា និងការស្វែងរកសាលាមត្តេយ្យសម្រាប់កូនរបស់ពលរដ្ឋ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងទីក្រុងធំៗភាគច្រើន ដូច្នេះនៅក្នុងបរិបទនេះរដ្ឋាភិបាលចិនក៏នឹងជួយឧបត្ថម្ភផ្នែកខ្លះនៃមូលនិធិសម្រាប់សាលាមត្តេយ្យសិក្សា។

លើសពីនេះ លោក Qiao Jinzhong សាស្ត្រាចារ្យរងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Beijing Normal University បានព្យាករណ៍ថា ប្រទេសចិននឹងមានសាលាបឋមសិក្សាប្រហែល ៩២,៨០០ នៅឆ្នាំ ២០៣៥ ធ្លាក់ចុះពី ១៤៤,២០០ ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយតម្រូវការសម្រាប់សាលាមធ្យមសិក្សាក៏នឹងថយចុះផងដែរ៕