នាគ គឺជាសត្វទេវកថាមួយប្រភេទដែលជាស្តេចនៃពពួកល្មូនរស់នៅក្នុងទឹក ឬលើទឹក ដែលមានក្បាលចាប់ពីមួយ បី ប្រាំ ប្រាំពីរ និងប្រាំបួន ហើយមានបើករំពារ។ នាគក៏ជាសត្វដែលមាននៅក្នុងព្រេងនិទានដែលទាក់ទងនឹងដើមកំណើតខ្មែរ នាសម័យនគរគោកធ្លក ដែលដំណាលថា មានព្រាហ្មណ៍ឥណ្ឌាម្នាក់បានរៀបការជាមួយនាងនាគ គឺព្រះនាងលីវយី។

នៅក្នុងរឿងព្រះពុទ្ធសាសនា គឺគេស្គាល់ថាមាននាគមួយឈ្មោះ មុជ្ជលីន ជាស្តេចនាគមានក្បាលប្រាំពីរផុសមកពីស្រះទឹកមកជួយព្រះពុទ្ធអង្គកាលព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើសមាធិអស់កាលប្រាំពីរថ្ងៃក៏មានហេតុការណ៍ចម្លែកកើតឡើង គឺខ្យល់ព្យុះ និងទឹកភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំងមកលើព្រះពុទ្ធអង្គ។ ការបង្ហាញចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គប្រក់នាគឈ្មោះមុជ្ជលីននេះមានការនិយមខ្លាំងណាស់។

ចំណែកនៅក្នុងទេវកថាព្រហ្មញ្ញសាសនា គេដឹងថានៅពេលដែលព្រះនារាយណ៍ ឬព្រះវិស្ណុផ្ទុំ ដើម្បីបំផ្លាញលោកនិងបង្កើតលោកថ្មី គឺទ្រង់ផ្ទុំនៅលើសត្វនាគមួយឈ្មោះថា “អនន្ត”។ ឯរឿងទេវកថាមួយទៀតដែលសិល្បករនិយមយកមកឆ្លាក់គឺរឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ យើងឃើញថាសត្វនាគឈ្មោះ “វ៉ាស៊ូគិ” គេប្រើធ្វើជាខ្សែសម្រាប់កូរសមុទ្រទឹកដោះយកទឹកអម្រឹត ដែលម្ខាងជាសុរ និងម្ខាងទៀតជាអសុរ។

ចម្លាក់នាគមានតួនាទីសំខាន់ណាស់ នៅក្នុងវិស័យស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ដោយសង្កេតឃើញថាមានតែងប្រើចម្លាក់អមសងខាងផ្លូវឆ្ពោះទៅកាន់ប្រាសាទ វត្តអារាមនានា គឺតំណាងអោយផ្លូវឡើងទៅកាន់ឋានទេវលោក។ មនុស្សជំនាន់មុនជឿជាក់យ៉ាងមុតមំាថា នាគ គឺជាសេនាការពារទ្រព្យសម្បត្តិទាំងពួងនៃផែនដី ហើយជាអ្នកថែរក្សាថាមពលនៅក្នុងទឹក ឬជាសត្វតំណាងឲ្យទឹក ឬភាពត្រជាក់ត្រជុំ។ ដូច្នេះហើយ ទើបយើងតែឃើញនៅសំណង់ប្រាសាទដែលឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា គេនិយមធ្វើបង្កាន់ដៃនាគនៅខាងមុខច្រកចូលខ្លាំងណាស់។ ម៉្យាងវិញទៀត នៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនាវិញ គេក៏បានចាត់ថានាគ គឺជាសត្រូវរបស់សត្វគ្រុឌតាមរយៈរឿងព្រេងទេវកថា ដូចជារឿយៗសិល្បករខ្មែរបុរាណតែងតែឆ្លាក់នាគនិងគ្រុឌជិតគ្នា។

ខាងក្រោមនេះគឺជាអត្ថន័យនៃរូបចម្លាក់ក្បាលនាគបើករំពារនីមួយៗ៖
-នាគក្បាលមួយ៖ ជានិមិត្តរូបសេស មានន័យថាឲ្យអ្វីៗក្នុងលោក ដែលរលាយសាបសូន្យនៅសល់តែមួយគត់ដែលមានជីវិតអមតៈ ជ័យជំនះ និងសុភមង្គល។

-នាគក្បាលបីតំណាងឲ្យត្រៃភពទាំងបី (ស្ថានសួគ៌ ស្ថានមនុស្ស ស្ថាននរក) និងតំណាងឲ្យព្រះអទិទេពសំខាន់ទាំងបីអង្គ (អវលោកេស្វរ ប្រាជ្ញាបារមីតា ព្រះពោធិសត្វ)។

-នាគក្បាលប្រាំតំណាងឲ្យធាតុទាំងប្រាំនៃសិរីរាង្គកាយមនុស្ស គឺ ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់ អាកាស។

-នាគក្បាលប្រាំពីរតំណាងឱ្យសប្តាហ៍រាសីមានឈ្មោះពីភពទាំង៧និងតំណាងទេព ដែលគ្រប់គ្រងមហាសមុទ្រទាំង៧និងជួរភ្នំទាំង៧ ឬក៏តំណាងឲ្យវាលវដ្តសង្សាររបស់មនុស្ស វិលកើតវិលចាស់ ឈឺស្លាប់ក្នុងរយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ។

-នាគក្បាលប្រាំបួនតំណាងឲ្យទិសទាំង៩ និងភាពសុខក្សេមក្សាន្ត ការសម្បូណ៌សប្បាយជានិរន្ត មានសុខភាពល្អ មានសុភមង្គលចម្រុងចម្រើននៃជីវិតមនុស្សទាំងពួង៕

ព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល គឺជាបុណ្យប្រពៃណីជាតិមួយ ដែលគេតែងរៀបចំធ្វើជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅថ្ងៃទី ៤រោច ខែ ពិសាខ។

ព្រះរាជពិធីនេះ ជាព្រះរាជប្បវេណីដ៏មានសារសំខាន់ ក្នុងបណ្តាព្រះរាជពិធីបុណ្យទ្វាទសមាសប្រចាំឆ្នាំ ដោយចាត់ទុកជាវប្បមង្គលមួយដ៏ប្រសើររបស់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរ។

នៅក្នុងឆ្នាំនេះ ក្រោមព្រះរាជាអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខ នៅក្នុងបរិវេណមន្ទីរអប់រំយុវជន និងកីឡា ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ ក្រុងច្បារមន ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

គួរបញ្ជាក់ថា ព្រះរាជពិធីនេះ ប្រព្រឹត្តិឡើងដើម្បីជាមង្គល ឧទ្ទិសដល់ការចាប់ផ្តើមរដូវធ្វើស្រែចម្ការ របស់ប្រជាកសិករ និងបួងសួងដល់វត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិ ឱ្យបង្អុរទឹកភ្លៀងបរិបូណ៌តាមរដូវកាល បម្រើឱ្យវិស័យកសិកម្មគ្រប់ប្រភេទ ទទួលបានភោគផលខ្ពស់៕

ការនិយាយកុហកគឺជាទម្លាប់ដ៏អាក្រក់មួយរបស់កុមារ ជាពិសេសកុមារមិនប្រាប់រឿងពិតទៅដល់អ្នក ដែលវាពិតជាពិបាកណាស់សម្រាប់ឪពុកម្ដាយក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាណាមួយឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ នៅពេលដែលឪពុកម្តាយដឹងថាកូនរបស់ពួកគេកំពុងនិយាយកុហក ពួកគេនឹងមានផែនការល្អប្រសើរក្នុងការបង្រៀន និងចិញ្ចឹមកូនរបស់ពួកគេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មនុស្សជាច្រើនមានការភ័ន្តច្រឡំ ពាក់កណ្តាលជឿ និងពាក់កណ្តាលសង្ស័យថាតើកូនរបស់ពួកគេនិយាយកុហក ឬនិយាយការពិត។ ដូច្នេះដើម្បីកំណត់ថាតើកូនរបស់អ្នកកំពុងនិយាយកុហកឬអត់ សូមយកចិត្តទុកដាក់លើចំណុចខាងក្រោម៖

១.កុមារចំណាយពេលយូរដើម្បីឆ្លើយសំណួររបស់អ្នក៖ នៅពេលដែលក្មេងៗនិយាយកុហក ការកុហកនឹងត្រូវចំណាយពេលច្រើនជាងធម្មតា ព្រោះនៅពេលនោះខួរក្បាលត្រូវការពេលវេលាគិតដើម្បីស្វែងរកជម្រើសជំនួសការពិត។ ប្រសិនបើអ្នកសួរភ្លាម ហើយកុមារឆ្លើយភ្លែត ប្រហែល ៨០% គឺពួកគេនិយាយការពិត ដូច្នេះចូរយកចិត្តទុកដាក់លើល្បឿនឆ្លើយតបរបស់កូនអ្នក។

២.កុមារនិយាយបន្លំ៖ នៅពេលកូនរបស់អ្នកមិនចង់និយាយការពិត ពួកគេនឹងនិយាយអ្វីមកបន្លំ ដើម្បីជៀសវាងបញ្ហាដែលឪពុកម្តាយកំពុងនិយាយ ហើយកុមារនឹងលាក់ការពិតដោយនិយាយអំពីបញ្ហាមួយផ្សេងទៀត ឬផ្តល់ចម្លើយដែលមិនទាក់ទងនឹងសំណួររបស់ឪពុកម្តាយពួកគេ។

៣.កុមារនិយាយដោយសំឡេងឮ ឬខ្សោយជាងធម្មតា៖ នៅពេលកូនរបស់អ្នកកំពុងនិយាយកុហក ការបញ្ចេញសំឡេងនឹងប្លែកជាងធម្មតា។ ដូច្នេះហើយ ប្រសិនបើអ្នកឃើញកូនរបស់អ្នកនិយាយដោយសំឡេងខុសពីបុគ្គលិកលក្ខណៈធម្មតារបស់គាត់ វាអាចបញ្ជាក់ថាកូនកំពុងនិយាយកុហក និងមានអារម្មណ៍មិនស្រួលចំពោះការកុហកនោះ។

៤.កុមារបង្កើនល្បឿនឆ្លើយតបមិនធម្មតា៖ នៅពេលក្មេងៗនិយាយកុហក ពួកគេតែងតែនិយាយលឿនជាងធម្មតា ដោយសារតែពួកគេមិនស្រួល ហើយចង់បញ្ចប់ការសន្ទនាឱ្យបានរហ័ស។

៥.កុមារនិយាយរអាក់រអួល៖ ការនិយាយកុហកក៏ធ្វើឱ្យមនុស្សមានការរអាក់រអួលផងដែរព្រោះនៅពេលដែលពួកគេនិយាយកុហកជាញឹកញាប់គឺដោយសារតែកុមារស្ថិតក្នុងស្ថានភាពថប់បារម្ភនិងបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង។

៦.កុមារមិនមើលមុខរបស់ឪពុកម្តាយ៖ ពេលនិយាយកុហក កុមារនឹងអោនមុខចុះ ឬមើលឆ្ងាយជាញឹកញាប់។ ហេតុនេះនៅពេលកុមារនិយាយកុហកពួកគេនឹងមានអារម្មណ៍ថាមានកំហុស ដូច្នេះគេនឹងមើលទៅឆ្ងាយដើម្បីគិតរកចម្លើយ។

ជាមួយនឹងកត្តាខាងលើ អ្នកអាចកំណត់លទ្ធភាពដែលកូនរបស់អ្នកនិយាយកុហក ហើយបន្ទាប់មកមានវិធីសមហេតុផលដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហារបស់គាត់។ ជាងនេះទៅទៀត ពេលកូនមានបញ្ហា បើបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ បន្ថែមពីលើការសង្កេតមើលពីរបៀបដែលកូនឆ្លើយតប ឪពុកម្តាយក៏គួរសិក្សាពីបណ្តាញព័ត៌មានផ្សេងៗ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់មានដំណោះស្រាយទាន់ពេលវេលា៕