ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ៖ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ដែលតវ៉ាប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលអស់រយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍បានបាត់បង់ជីវិ.តរហូតដល់ជាង៥,០០០នាក់ ដោយសារការបង្ក្រាបពីកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល ។ មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់បែរជាចោទប្រកាន់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ជាដើមហេតុធ្វើឱ្យពលរដ្ឋបាត់បង់ជីវិតច្រើនបែបនេះ ខណៈតុលាការអ៊ីរ៉ង់ប្រកាសដាក់ទោសធ្ងន់បំផុតចំពោះពលរដ្ឋដែលតវ៉ាប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល ។

នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមករា សារព័ត៌មាន Reuters បានរាយការណ៍ពីការធ្វើបាតុកម្មនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយសារពលរដ្ឋមិនពេញចិត្តនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងការដឹកនាំប្រទេសផ្តាច់ការ ដោយអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ចប់របបគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន ។ ពលរដ្ឋតវ៉ាបានប៉ះទង្គិចជាមួយកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលយ៉ាងខ្លាំងនៅតំបន់ជាច្រើន ដែលបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋបាត់បង់ជីវិតរហូតដល់ជាង៥,០០០នាក់ ។

បើតាមមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ម្នាក់មិនបញ្ចេញឈ្មោះបាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ការត្រួតពិនិត្យជាផ្លូវការបានរកឃើញមនុស្សស្លាប់ដោយសារការបង្ក្រាបរបស់ក្រុមប្រដាប់អាវុធ រហូតដល់ជាង៥,០០០នាក់ ក្នុងនោះមានសន្តិសុខប្រមាណ៥០០នាក់ ។ មន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់រូបនេះបានចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រដាប់អាវុធបរទេសផ្តល់ការគាំទ្រអ្នកតវ៉ា ។

ចំណែកអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអាមេរិក HRANA បានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ថា ក្រៅពីអ្នកតវ៉ាស្លាប់ និងរងរបួសរាប់ពាន់នាក់ គឺនៅមានអ្នកតវ៉ាជាង២ម៉ឺន ៤ពាន់នាក់ទៀតត្រូវបានចាប់ខ្លួន ។

មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ លោក Ayatollah Ali Khamenei បែរជាចោទប្រកាន់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ជាដើមហេតុធ្វើឱ្យពលរដ្ឋតវ៉ាបង្កចលាចលជាច្រើនសប្តាហ៍ និងបាត់បង់ជីវិតច្រើនបែបនេះ ។ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែមករា លោកប្រធានាធិបតី Trump បានប្រកាសជួយអន្តរាគមន៍បាតុកម្ម ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់នៅតែបង្ក្រាប ឬសម្លាប់ក្រុមបាតុករ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បដិសេធ ។

ដោយឡែក តុលាការកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថា អ្នកធ្វើបាតុកម្មបង្កចលាចលក្នុងប្រទេសនឹងទទួលទោសយ៉ាងធ្ងន់បំផុត រីឯអ្នកវាយកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល និងបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ ក៏ទទួលទោសធ្ងន់ដែរ ដោយសារប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ Mohareb របស់អ៊ីស្លាម ។ ច្បាប់នេះនឹងផ្តន្ទាទោសពលរដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដែលតវ៉ាប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល គឺប្រ.ហារជីវិតតាមច្បាប់អ៊ីរ៉ង់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា បាតុកម្មនៅអ៊ីរ៉ង់បានកើតឡើងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បង្កឱ្យចលាចលខ្លាំងបំផុតនៅប្រទេសនេះតាំងពីការធ្វើបដិវត្តអ៊ីស្លាមឆ្នាំ១៩៧៩ ។ លោកប្រធានាធិបតី Trump បានប្រកាសជួយអន្តរាគមន៍ និងនិយាយមកកាន់សារព័ត៌មានថា «ដល់ពេលពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ស្វែងរកមេដឹកនាំថ្មី» ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ មជ្ឈមណ្ឌលទំនាក់ទំនង និងដោះស្រាយបញ្ហាការបំពុលបរិយាកាសនៅប្រទេសថៃបានប្រកាសអាសន្នពីខ្យល់កខ្វក់ខ្លាំង (PM 2.5) គ្របដណ្តប់១៨តំបន់នៅទីក្រុងបាងកក និងបណ្តាខេត្តជាច្រើន ដែលមានបរិមាណខ្យល់កខ្វក់លើសកម្រិតស្តង់ដារឈានទៅប៉ះពាល់សុខភាព ។ មជ្ឈមណ្ឌលស្នើឱ្យពលរដ្ឋសហការផ្អាកការដុតកាកសំណល់ក្នុងស្រែចម្ការ ឬសំរាមគ្រប់ប្រភេទ និងសន្និដ្ឋានថា ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ខ្យល់កខ្វក់នឹងកើនឡើងកាន់តែខ្លាំង ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod ។

តាមការត្រួតពិនិត្យអាកាសធាតុ រួមទាំងបរិមាណខ្យល់កខ្វក់ (PM 2.5) នៅប្រទេសថៃរបស់មជ្ឈមណ្ឌលទំនាក់ទំនង និងដោះស្រាយបញ្ហាការបំពុលបរិយាកាសនៃនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងខ្យល់កខ្វល់ គឺទីក្រុងបាងកកគ្របដណ្តប់ដោយខ្យល់កខ្វក់ខ្លាំងបំផុត រួមទាំងខេត្តចំនួន៣១ រួមមាន ៖ ប៉ាធុមថានី, ណុនថាក់បុរី, ណាខនប៉ាធុម, សមុទ្រសាខន, ពិស្នុលោក, ឧទ័យថានី, សីងបុរី, ស្រះបុរី, អាងថង, សុផាន់បុរី, អយុធ្យា, កានចាណាក់បុរី, រ៉ាជបុរី, សមុទ្រសង់ក្រាម, ប្រាជីនបុរី, ស្រះកែវ, ឆាក់ឈើងសៅ, ឈុនបុរី, ណងខាយ, ណងប៊ួឡាំផួន, ខនគែន, កាឡាក់ស៊ីន, មហាសារ៉ាខាម, រ៉យអេត, ជ័យភូមិ, ឧប៊ុនរ៉ាជថានី, ស៊ីសាកេត, ណាខនរ៉ាជសីម៉ា, បុរីរាំ និងសុរិន្ទ ។

ការព្យាករបង្ហាញថា ខ្យល់កខ្វក់នឹងកើនឡើងខ្លាំងនៅទីក្រុងបាងកក និងតំបន់ជុំវិញ ព្រមទាំងភូមិភាគកណ្តាល និងខាងលិច ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ខណៈខេត្តចំនួន១៧ នៅភូមិភាគខាងជើង ខ្យល់កខ្វក់នឹងកើនឡើងខ្លាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ។ រីឯភូមិភាគឦសាន និងខាងកើត ខ្យល់កខ្វក់នឹងកើនឡើងខ្លាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី២៣ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ។

មជ្ឈមណ្ឌលទំនាក់ទំនង និងដោះស្រាយបញ្ហាការបំពុលបរិយាកាសបានជូនដំណឹងទៅស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធពីការអនុវត្តវិធានការតឹងរ៉ឹងដើម្បីគ្រប់គ្រងការដុតកាកសំណល់ក្នុងព្រៃ ស្រែចម្ការ និងទីវាលគ្រប់ប្រភេទ ព្រមទាំងត្រួតពិនិត្យការបំពុលខ្យល់ចេញពីរោងចក្រឧស្សាហកម្ម និងយានជំនិះគ្រប់ប្រភេទ ។

ក្រៅពីនេះ មជ្ឈមណ្ឌលក៏បានជូនដំណឹងឱ្យពលរដ្ឋថែទាំសុខភាព កាត់បន្ថយសកម្មភាពនៅក្រោមកំដៅថ្ងៃ និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារខ្លួន រួមមាន ៖ ពាក់ម៉ាស់ការពារខ្យល់កខ្វក់ PM 2.5 គ្រប់ពេលចេញទៅខាងក្រៅ ប្រសិនបើមានអាការៈខុសប្រក្រតី ដូចជា ៖ ក្អក ពិបាកដកដង្ហើម និងរមាស់ភ្នែក ត្រូវប្រញាប់ទៅជួបគ្រូពេទ្យ ។

ចំណែកពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់មានខ្យល់កខ្វក់ខ្លាំងបំផុតកម្រិតពណ៌ក្រហម ត្រូវផ្អាកសកម្មភាពក្រោមកំដៅថ្ងៃ ប៉ុន្តែបើចាំបាច់ត្រូវធ្វើការងារក្រោមកំដៅថ្ងៃ ត្រូវប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារខ្លួនជានិច្ច រួមមាន ៖ ពាក់ម៉ាស់ការពារខ្យល់កខ្វក់ PM 2.5 និងជួបគ្រូពេទ្យពេលមានអាការៈខុសប្រក្រតី ។ រីឯអ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយ គួរតែស្ថិតនៅកន្លែងសុវត្ថិភាពគ្មានខ្យល់កខ្វក់ ព្រមទាំងត្រៀមថ្នាំពេទ្យ ឧបករណ៍ចាំបាច់ និងអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ ៕

ពលរដ្ឋកោះហ្គ្រីនឡែន និងដាណឺម៉ាករាប់ពាន់នាក់បានប្រមូលគ្នាធ្វើបាតុក.ម្មនៅទីក្រុងជាច្រើនកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីប្រឆាំងផែនការរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ដែលចង់បញ្ចូលកោះហ្គ្រីនឡែនឱ្យក្លាយជាទឹកដីអាមេរិក ។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកប្រកាសគោលជំហរត្រូវតែកាន់កាប់កោះហ្គ្រីនឡែនឱ្យបាន ទោះជាតាមវិធីណាក៏ដោយ និងប្រកាសដំឡើងពន្ធទំនិញបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបដែលប្រឆាំងនឹងផែនការកាន់កាប់ទឹកដីនេះ ។

ការធ្វើបាតុកម្មកើតឡើងនៅទីក្រុងជាច្រើនរបស់ដាណឺម៉ាក រួមមាន ៖ ទីក្រុង Copenhagen និងទីក្រុង Nuuk របស់កោះហ្គ្រីនឡែន (Greenland) ក្រុមអ្នកតវ៉ាកាន់ស្លាកសញ្ញាធំៗសរសេរអក្សរថា កោះហ្គ្រីនឡែនមិនមែនសម្រាប់លក់ទេ, កុំប៉ះពាល់កោះហ្គ្រីនឡែន និងកោះហ្គ្រីនឡែនសម្រាប់ពលរដ្ឋហ្គ្រីនឡែន ។ អ្នកនយោបាយកោះហ្គ្រីនឡែននិយាយមកកាន់សារព័ត៌មាន Reuters ថា ៖ «វាសំខាន់ណាស់ដែលយើងត្រូវរួមគ្នាការពារកោះហ្គ្រីនឡែន យើងមិនចង់ធ្វើជាពលរដ្ឋអាមេរិក ឬបញ្ចូលទឹកដីជាមួយអាមេរិកទេ» ។

ការធ្វើបាតុកម្មនេះស្របពេលសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកមកពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat) បានធ្វើដំណើរមកដល់ទីក្រុង Copenhagen ប្រទេសដាណឺម៉ាក និងនិយាយពីលោកប្រធានាធិបតី Trump មានផែនការគ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែន គឺជារឿងមិនសមហេតុផល ។

លោកប្រធានាធិបតី Trump ត្រូវការរួមបញ្ចូលកោះហ្គ្រីនឡែនទៅក្នុងទឹកដីអាមេរិកតាំងពីកាន់តំណែងអាណត្តិទី១ មកម៉្លេះ ហើយលោកបង្ហាញគោលជំហរកាន់កាប់កោះហ្គ្រីនឡែនម្តងទៀតបន្ទាប់ពីឡើងកាន់តំណែងអាណត្តិទី២ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រោមហេតុផលសន្តិសុខអាមេរិក ដោយអាចនឹងប្រើប្រាស់កម្លាំងទ័ពកាន់កាប់ ប្រសិនបើការចរចាទិញមិនជោគជ័យ ។

ថ្មីៗនេះ លោកប្រកាសដំឡើងពន្ធទំនិញបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបដែលប្រឆាំងនឹងផែនការគ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែន ស្មើ១០% ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ រួមមាន ៖ ដាណឺម៉ាក, ន័រវែស, ស៊ុយអែត, បារាំង, អាល្លឺម៉ង់, អង់គ្លេស, ហូឡង់ និងហ្វាំងឡង់ ។ លោកថា ប្រទេសទាំងនេះកំពុងលេងហ្គេមគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងខ្លាំង អាមេរិកនឹងដំឡើងពន្ធទំនិញប្រទេសទាំងនេះរហូតដល់ ២៥% ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ហើយពន្ធនឹងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់មានកិច្ចកិច្ចព្រមព្រៀងទិញកោះហ្គ្រីនឡែន ។

ទោះជាកោះនេះមានពលរដ្ឋរស់នៅតិចតួច ប៉ុន្តែសម្បូរដោយធនធានធម្មជាតិយ៉ាងច្រើន ព្រមទាំងស្ថិតនៅចន្លោះអាមេរិកខាងជើង និងតំបន់អាកទិក ដែលធ្វើឱ្យកោះកាន់តែមានសារៈសំខាន់ជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ប្រព័ន្ធជូនដំណឹងជាមុនពីការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល ។ លើសពីនេះ កោះអាចធ្វើជាទីតាំងតាមដានការចរាចររបស់នាវាផ្សេងៗក្នុងតំបន់ទៀតផង ។

លោកប្រធានាធិបតី Trump ថា រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននឹងគ្រប់គ្រងកោះហ្គ្រីនឡែនដោយវិធីងាយ គឺការទិញ ឬវិធីលំបាកដោយប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ពដណ្តើមយក ។ ប៉ុន្តែតាមលទ្ធផលការស្ទង់មតិ ពលរដ្ឋហ្គ្រីនឡែនរហូតដល់៨៥% ប្រឆាំងនឹងការបញ្ចូលកោះក្នុងទឹកដីអាមេរិក ។ រីឯបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបបានគាំទ្រដាណឺម៉ាក និងថាសន្តិសុខក្នុងតំបន់អាកទិក ជាទំនួលខុសត្រូវរួមគ្នារបស់អង្គការ NATO ។ ប្រទេសបារាំង អាល្លឺម៉ង់ ស៊ុយអែត ន័រវេស ហ្វាំងឡង់ ហូឡង់ និងអង់គ្លេស បានបញ្ជូនកងទ័ពទៅកោះហ្គ្រីនឡែនដើម្បីចូលរួមភារកិច្ចល្បាតរួមគ្នា ៕

ហ្សាកាតា ៖ អាជ្ញាធរឥណ្ឌូនេស៊ី កាលពីថ្ងៃអាទិត្យម្សិលមិញបាននិយាយថា ពួកគេបានរកឃើញបំណែកយន្តហោះស៊ើបការណ៍ជលផលមួយគ្រឿង ដែលបានបាត់ខ្លួននៅខេត្តស៊ូឡាវេស៊ីខាងត្បូង នៅលើជម្រាលភ្នំដែលគ្របដណ្តប់ដោយអ័ព្ទ ហើយបានរកឃើញសា.កស.ពមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្ស ១០ នាក់នៅលើយន្តហោះ។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយរបស់ Reuters។

មន្ត្រីទីភ្នាក់ងារសង្គ្រោះ លោក អាន់ឌី ស៊ុលតង់ (Andi Sultan) បាននិយាយថា ក្រុមជួយសង្គ្រោះបានប្រទះឃើញបំណែកយន្តហោះនៅទីតាំងផ្សេងៗគ្នានៅជុំវិញភ្នំ Bulusaraung នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ រួមទាំងបំណែកបង្អួច និងតួខ្លួនយន្តហោះ។ បន្ទាប់មកនៅពេលរសៀល ពួកគេបានរកឃើញសាកសពជនរងគ្រោះម្នាក់នៅក្នុងជ្រោះប្រហែល ២០០ម៉ែត្រពីកំពូលភ្នំ។

ជាមួយគ្នានោះ លោក Muhammad Arif Anwar អ្នកសម្របសម្រួលបេសកកម្មស្វែងរក និងជួយសង្គ្រោះ (SAR) បានឱ្យដឹងដែរថា សា.កស.ពនេះត្រូវបានគេជឿថាជាអ្នកដំណើរម្នាក់នៃយន្តហោះ ATR 42-500 របស់អាកាសចរណ៍ឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានបាត់ខ្លួនចាប់តាំងពីថ្ងៃសៅរ៍មក។

គួររម្លឹកថា យន្តហោះ ATR 42-500 turboprop ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Indonesia Air Transport (IAT) បានបាត់ទំនាក់ទំនងជាមួយការគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសនៅថ្ងៃសៅរ៍ វេលាម៉ោងប្រហែល ១:៣០ រសៀល ម៉ោងក្នុងស្រុក (០៥៣០ GMT) នៅជុំវិញតំបន់ Maros ក្នុងស៊ូឡាវេស៊ីភាគខាងត្បូង ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរពី Yogyakarta ទៅ Makassar ជាមួយក្រុមនាវិកចំនួនប្រាំពីរនាក់ និងអ្នកដំណើរបីនាក់ ។

លោក Arif Anwar បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រតិបត្តិការស្វែងរក គឺមានភាពលំបាកជាខ្លាំង ដោយសារលក្ខខណ្ឌដី និងអាកាសធាតុដ៏អាក្រ.ក់ ដោយក្រុមអ្នកស្វែករកប្រឈមមុខនឹងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង និងអ័ព្ទក្រាស់ ដែលកំណត់ភាពមើលឃើញបានត្រេមចម្ងាយ៥ម៉ែត្រពីភ្នែកប៉ុណ្ណោះ។

ដោយសារកត្តាទាំងអស់នេះ វាបានប៉ះពាល់ដល់ការងាររបស់ក្រុមចុះប្រតិបត្តិការនានា ដែលជំរុញឲ្យពួកគេធ្វើការលុបចោលជាបណ្តោះអាសន្ននៃការស្វែករកដែលចុះពីលើភ្នំជម្រាលភ្នំដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព”៕