វ៉ាស៊ីនតោន ៖ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក Donald Trump បានអះអាងយ៉ាងក្លាហានថា ប្រសិនបើលោកមិនត្រូវបានជាប់ឆ្នោតទេ នោះនឹងមាន “សង្គ្រាមលោកលើកទី 3” ដោយព្រ.មានថាស្ថានភាពអន្តរជាតិកាន់តែយ៉ាប់យឺន ពិសេសនៅពេលដែលសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែនកំពុងកើតឡើង។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Daily Express US។

ក្នុងអំឡុងពេលថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏វែងមួយនៅឯវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកាលពីថ្ងៃពុធ ទី២១ មករាកន្លងទៅ លោកប្រធានាធិបតី Trump បាននិយាយយ៉ាងដូច្នេះថា៖ “ខ្ញុំគិតថា ប្រសិនបើខ្ញុំមិនត្រូវបានជាប់ឆ្នោតទេ នោះស្ថានភាពអាចវិវត្តទៅជាសង្គ្រាមលោកលើកទី 3 ហើយពេលនោះវានឹងកាន់តែអាក្រ.ក់។ វានឹងនៅតែបន្តបែបនេះ ប៉ុន្តែវាមិនអាក្រ.ក់ពេកនោះទេ វាអាក្រ.ក់ត្រង់ថាយុវជនជាច្រើនត្រូវបានសម្លា.ប់ជាបន្តបន្ទាប់”។

លោក Trump បានអះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិក “ជិតឈានដល់ការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀង” រវាងរុស្ស៊ីនិងអ៊ុយក្រែនហើយ ប៉ុន្តែបន្ថែមថា ប្រធានាធិបតី លោក Vladimir Putin និងប្រធានាធិបតី Volodymr Zelensky ហាក់ដូចជានៅតែមិនត្រូវរូវគ្នាសោះ ខណៈពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងមួយកំពុងស្ថិតនៅលើតុ។

បន្ថែមលើនេះ លោក Trump ក៏បានធ្វើការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសម្ព័ន្ធមិត្ត NATO ផងដែរដោយនិយាយថា សហរដ្ឋអាមេរិក «មិនដែលទទួលបានអ្វីពីការជួយ NATO ទេ»។ លោក Trump បាននិយាយថា «យើងនឹងនៅជាមួយ NATO 100% ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនប្រាកដថាពួកគេនឹងនៅទីនោះសម្រាប់យើងវិញទេ»។

ក្នុងន័យនេះគឺលោក Trump ចង់សំដៅលើបញ្ហាកោះ Greenland ដោយទទូចថា NATO មិនបានជួយក្នុងការពារកោះដ៏ធំសម្បើមនេះពីការគំរាមកំហែងឡើយ។ តាមការប្រកាសរបស់លោក Trump គាត់បានចាត់ទុកវាជាផ្នែកមួយនៃអាមេរិកខាងជើង» ហើយហៅវាថាជា «ទឹកដីរបស់អាមេរិក»។

ផ្អែកតាមប្រសាសន៍របស់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកដូចខាងលើនេះ គឺជាការបង្ហាញឲ្យយើងឃើញថា កាលដែលលោកត្រូវបានជាប់ឆ្នោតបញ្ហាអន្តរជាតិជាច្រើនត្រូវបានដោះស្រាយ ដែលផ្ទុយពីនោះ ប្រសិនលោកមិនបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកនៅពេលនេះទេ ម្ល៉េះសង្រ្គាមលោកលើកទី3 បានកើតមានយូរមកហើយ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីវេលាម៉ោង៩ និង៣០នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រធានសមាគមប្រឆាំងការឡើងកំដៅផែនដីនៅប្រទេសថៃ និងជាអ្នកតំណាងឱ្យពលរដ្ឋនៅទីក្រុងបាងកក បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការដើម្បីឱ្យចេញដីកាទៅអភិបាលក្រុងបាងកក លោក Chadchart Sittipunt ទទួលខុសត្រូវខ្យល់ពុល PM 2.5 កើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងគ្របដណ្តប់ពាសពេញទីក្រុងបាងកកតាំងពីឆ្នាំ២០២៥ ដោយដើមបណ្តឹងចោទប្រកាន់អភិបាលក្រុងបាងកកធ្វេសប្រហែសក្នុងការបំពេញតួនាទី ។

ប្រធានសមាគមប្រឆាំងការឡើងកំដៅផែនដី លោក Srisuwan Janya ដែលតំណាងឱ្យពលរដ្ឋនៅទីក្រុងបាងកក បានយកពាក្យបណ្តឹងមកដាក់នៅតុលាការពីបទអភិបាលក្រុងបាងកក លោក Chadchart Sittipunt ធ្វេសប្រហែសក្នុងការបំពេញតួនាទីតាមច្បាប់កំណត់ ឬបំពេញតួនាទីយឺតយ៉ាវបណ្តោយឱ្យខ្យល់ពុល PM 2.5 គ្របដណ្តប់ពាសពេញទីក្រុងបាងកកតាំងពីឆ្នាំ២០២៥ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ។ ពលរដ្ឋទាមទារឱ្យអភិបាលក្រុងបាងកកទទួលខុសត្រូវ និងចាត់វិធានការកាត់បន្ថយខ្យល់ពុល ដើម្បីកុំឱ្យពលរដ្ឋរស់នៅទីក្រុងកាន់តែច្រើនធ្លាក់ខ្លួនឈឺជំងឺផ្លូវដង្ហើម ។

តាមការអះអាងរបស់លោក Srisuwan គឺតាំងពីចុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ រហូតដល់ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋបានរស់នៅជាមួយខ្យល់ពុលខ្លាំងដែលគ្របដណ្តប់ពេញទីក្រុងបាងកក ហើយខ្យល់ពុលកើនឡើងកាន់តែខ្លាំងបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋធ្លាក់ខ្លួនឈឺជាបន្តបន្ទាប់ ។ កន្លងមក ប្រធានគណៈកម្មការបរិស្ថានជាតិបានប្រកាសទីក្រុងបាងកកជាតំបន់គ្រប់គ្រងការបំពុលខ្យល់តាំងពីថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ និងជាតួនាទីរបស់អភិបាលក្រុងបាងកក ដែលត្រូវធ្វើផែនការកាត់បន្ថយខ្យល់ពុល អនុវត្តគ្រប់យន្តការដើម្បីការពារ និងដោះស្រាយប្រភពខ្យល់ពុលឱ្យបានលឿនបំផុត កុំឱ្យខ្យល់ពុលកើនឡើងខ្លាំង ប៉ុន្តែខ្យល់ពុលនៅតែកើនឡើងរហូតមក ។

អភិបាលក្រុងបាងកក លោក Chadchart បានប្រកាសពីវិធានការរហូតដល់១០ចំណុចដើម្បីកាត់បន្ថយខ្យល់ពុលក្នុងទីក្រុង ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ គ្មានវិធានការណាមួយមានប្រសិទ្ធភាពអាចកាត់បន្ថយខ្យល់ពុលរយៈពេលខ្លី ឬវែងឡើយ ។ ប្រសិនបើមិនដោះស្រាយបញ្ហាខ្យល់ពុលទេ វានឹងកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ និងប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋក្រុងបាងកក ព្រមទាំងប៉ះពាល់វិស័យទេសចរណ៍ និងសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ ។

ហេតុនេះ ទើបពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ដោយសារខ្យល់ពុលនៅទីក្រុងបាងកកប្រគល់តួនាទីឱ្យសមាគមប្រឆាំងការឡើងកំដៅផែនដីដាក់ពាក្យប្តឹងនៅតុលាការ ដើម្បីឱ្យតុលាការចេញដីកាទៅកាន់អភិបាលក្រុងបាងកកពន្លឿនវិធានការការពារ និងដោះស្រាយបញ្ហាខ្យល់ពុលជាបន្ទាន់តាមផែនការកំណត់ ព្រមទាំងស្របតាមវិធានការគ្រប់គ្រង កាត់បន្ថយ និងកម្ចាត់ខ្យល់ពុលនៅទីក្រុងបាងកក តាមសេចក្តីប្រកាសរបស់គណៈកម្មការបរិស្ថានជាតិ ។

តុលាការត្រូវចេញដីកាទៅកាន់អភិបាលក្រុងបាងកកឱ្យកំណត់វិធានការហាមកាប់ដើមឈើនៅទីសាធារណៈ តំបន់ឯកជន ព្រមទាំងកំណត់ឱ្យដាំដើមឈើនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ និងថែទាំដើមឈើទាំងនោះឱ្យបានល្អ ។ ក្រៅពីនេះ ត្រូវមានវិធានការដាក់ទោសជនល្មើសច្បាប់ ដូចគ្នានឹងវិធានការរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរី ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ប្រធានសមាគមប្រឆាំងការឡើងកំដៅផែនដី លោក Srisuwan ។

គួរបញ្ជាក់ថា មិនមែនមានតែទីក្រុងបាងកកមួយទេដែលប្រឈមនឹងខ្យល់ពុលខ្លាំងបំផុត បណ្តាខេត្តជាច្រើនទៀតរបស់ថៃក៏ប្រឈមនឹងខ្យល់ពុលខ្លាំងដែរ រហូតធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមានជំងឺផ្លូវដង្ហើម ។ អាជ្ញាធរអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋពាក់ម៉ាស់ការពារខ្យល់ពុល PM 2.5 ថែទាំសុខភាព កាត់បន្ថយសកម្មភាពក្រោមកំដៅថ្ងៃ និងហាមដុតកាកសំណល់ ឬសំរាមក្នុងស្រែចម្ការដាច់ខាត ។

កន្លងមក កាសែតថៃ The Nation បានផ្សាយព័ត៌មានចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋានថា ខ្យល់ពុលនៅទីក្រុងបាងកកមានប្រភពពីកម្ពុជា ប៉ុន្តែត្រូវក្រសួងបរិស្ថានកម្ពុជាច្រានចោល ។ ក្រសួងបរិស្ថានថា ការបំពុលខ្យល់នៅទីក្រុងបាងកកមិនពាក់ព័ន្ធជាមួយកម្ពុជាទេ គឺកើតឡើងដោយសារការបំភាយពីការដឹកជញ្ជូន ក្នុងនោះទីក្រុងបាងកកមានចំនួនយានយន្ត និងសកម្មភាពចរាចរណ៍មមាញឹកខ្លាំង, ការបំភាយពីសកម្មភាពឧស្សាហកម្ម, ធូលីការដ្ឋានសំណង់ និងការប្រើប្រាស់ថាមពលក្នុងទីក្រុង ។ ប្រភពទាំងនេះរួមផ្សំនឹងលក្ខខណ្ឌឧតុនិយមក្នុងស្រុកមិនអំណោយផល ដូចជា ៖ បាតុភូតបញ្ច្រាស់សីតុណ្ហភាព និងការធ្លាក់ចុះរយៈកម្ពស់បរិយាកាខាងក្រោម ដែលដើរតួនាទីសំខាន់ធ្វើឱ្យសារធាតុបំពុលដែលមានប្រភពក្នុងស្រុកប្រមូលផ្តុំ និងកើនឡើង បង្កការបំពុលបរិយាកាសនៅទីក្រុងបាងកក ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃចាំផ្ទះ លោក Anutin Charnvirakul បានលើកដៃសំពះពលរដ្ឋខេត្តណាខនរ៉ាជសីម៉ា ដើម្បីសុំឱ្យបោះឆ្នោតគាំទ្រកាន់តំណែងបន្តទៀតដោយសន្យាថា បើជាប់ឆ្នោតនឹងកាន់កាប់ទឹកដីនៅព្រំដែនបន្ថែម, បន្តបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា, ចែកប្រាក់ឱ្យពលរដ្ឋក្នុងម្នាក់ចំនួន១ម៉ឺនបាត (ប្រមាណ ៣២២ដុល្លារ) និងទប់ស្កាត់ការនាំចូលដំឡូងមីពីប្រទេសជិតខាងដែលធ្វើឱ្យដំឡូងមីកសិករថៃឡើងថ្លៃ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Thairath នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ។

នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា លោក Anutin នាយករដ្ឋមន្ត្រីចាំផ្ទះ និងជាប្រធានគណបក្សភូមិចៃថៃ បាននាំមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធមករកសំឡេងឆ្នោតនៅឃុំណូនស៊ូង ខេត្តណាខនរ៉ាជសីម៉ា ហើយក្រៅពីសុំឱ្យពលរដ្ឋបោះឆ្នោតឱ្យ លោក Anutin ក៏បានសុំឱ្យពលរដ្ឋជួយគាំទ្រលោក ថាវីរ៉ាត់ រតនៈសេត បេក្ខភាពតំណាងរាស្ត្រ មណ្ឌល៥ ដើម្បីពង្រីកចំនួនអាសនៈឱ្យលើសពី១កៅអី ។

លោក Anutin បានប្រកាសពីគោលនយោបាយការបរទេស និងសន្តិសុខប្រទេសថៃថា រយៈពេល៤ខែកន្លងមក រដ្ឋាភិបាលថៃសហការជាមួយកងទ័ព បានដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជានៅព្រំដែនជាច្រើនកន្លែង ។ ក្រៅពីនេះ លោកបញ្ជាក់ពីគោលជំហរគណបក្សរបស់ខ្លួនថា នឹងមិនបើកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃដាច់ខាត ស្របតាមសំណូមពរពលរដ្ឋថៃនៅព្រំដែន ។

លោកថា ការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គឺជាការទប់ស្កាត់ការនាំចូលដំឡូងមី និងអង្ករពីប្រទេសជិតខាងមកកាន់ប្រទេសថៃ ខណៈកន្លងមក វាធ្វើឱ្យតម្លៃដំឡូងមី និងអង្កររបស់កសិករថៃកើនឡើងខ្ពស់ ។ បើគណបក្សភូមិចៃថៃជាប់ឆ្នោតបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបន្តទៀត លោកនឹងអនុវត្តគោលនយោបាយ (Co-pay) ជាគោលនយោបាយដែលរដ្ឋាភិបាល និងពលរដ្ឋ រួមគ្នាទូទាត់ថ្លៃទំនិញដើម្បីជំរុញសេដ្ឋកិច្ច ព្រមទាំងចែកប្រាក់ឱ្យពលរដ្ឋក្នុងម្នាក់ ចំនួន១ម៉ឺនបាត (ប្រមាណ ៣២២ដុល្លារ) សម្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋសងបំណុលធនាគារ ។

លោក Anutin បានលើកដៃសំពះពលរដ្ឋខេត្តណាខនរ៉ាជសីម៉ា សូមជួយបោះឆ្នោតគាំទ្រគណបក្សភូមិចៃថៃ ដើម្បីឱ្យលោកកាន់ឡើងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ត និងមានឱកាសមកដឹកនាំប្រទេសធ្វើតាមសំណូមពរពលរដ្ឋ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្នុងការឃោនារកសំឡេងឆ្នោតនៅខេត្តណាខនរ៉ាជសីម៉ា ក៏មានវត្តមានលោក វីរ៉ាត់ រតនៈសេត អតីតអ្នកនយោបាយថៃជើងចាស់ផងដែរ ដែលមកជួយរកសំឡេងគាំទឱ្យកូនប្រុស គឺលោក ថាវីរ៉ាត់ រតនៈសេត បេក្ខភាពតំណាងរាស្ត្រ មណ្ឌល៥ ។ លោកថា គណបក្សផ្សេងព្យាយាមរកសំឡេងឆ្នោតតាមរយៈគោលនយោបាយសម្របសម្រួលជាមួយកម្ពុជា ប៉ុន្តែលោក Anutin សន្យាចាត់វិធានការម៉ឺងម៉ាត់រឿងព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ។

លោក Anutin បានបើកដៃឱ្យកងទ័ពធ្វើសង្គ្រាមឈ្លានពានកម្ពុជាជាថ្មីកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីស្តារប្រជាប្រិយភាពឡើងវិញ បន្ទាប់ពីរងការរិះគន់ពីពលរដ្ឋយ៉ាងខ្លាំងពីអសមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហាទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូងបណ្តោយឱ្យពលរដ្ឋស្លាប់រហូតដល់ជាង១,០០០នាក់ ព្រមទាំងរងការរិះគន់ពីទំនាក់ទំនងដ៏ជិតស្និទ្ធរវាងលោកជាមួយឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញលំដាប់ពិភពលោក ។

បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា-ថៃចូលជាធរមានកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពថៃនៅតែបន្តតម្រៀបទូរកុងទឺន័រ និងរាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកទឹកដីកម្ពុជានៅព្រំដែនដោយខុសច្បាប់ ។ កម្ពុជាទាមទារឱ្យថៃបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវរាល់សកម្មភាពកងទ័ពប្រកបដោយអរិភាពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងនៅក្នុងទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដោយដកកងទ័ព និងសម្ភារៈកងទ័ពទាំងអស់ចេញពីទឹកដីកម្ពុជាទៅកាន់ទីតាំងព្រំប្រទល់ដែលទទួលស្គាល់ដោយច្បាប់ ៕