ការស្រាវជ្រាវរបស់ស្ថាប័ននានាលើពិភពលោក បានបង្ហាញលទ្ធផលដូចគ្នាថា ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ នឹងលិចលង់ទៅក្រោមទឹកសមុទ្រទាំងស្រុងក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ខាងមុខ (ឬក្នុងឆ្នាំ២១០០) ប្រសិនបើគ្មានវិធានការដោះស្រាយបន្ទាន់ ដោយសារកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើងខ្ពស់ ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងបណ្តាលឱ្យដីស្រុត និងទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន ដែលប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋជាច្រើនលាននាក់ ។

តាមទិន្នន័យរបស់ Climate Central, គេហទំព័រ Earth.org, គណៈកម្មការអន្តររដ្ឋាភិបាលស្តីពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ (IPCC), អង្គការ Greenpeace និងការស្រាវជ្រាវផ្សេងៗ បង្ហាញថា ទីក្រុងបាងកក កំពុងប្រឈមនឹងកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើង, ដីជ្រាយងាយស្រុត ជាពិសេស ពេលភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងលាយឡំជាមួយខ្យល់ព្យុះ បណ្តាលឱ្យទីក្រុងនេះលិចទៅក្នុងទឹកសមុទ្រជារៀងរហូតនាថ្ងៃអនគត ដោយសារស្ថិតនៅតំបន់ទំនាបងាយរងផលប៉ះពាល់ ។

ទម្ងន់យ៉ាងធ្ងន់នៃអគារខ្ពស់ៗ និងការបូមទឹកក្រោមដីមកប្រើប្រាស់ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ បានធ្វើឱ្យដីនៅទីក្រុងស្រុតចុះក្រោមចាប់ពី១ ទៅ២សង់ទីម៉ែត្រជារៀងរាល់ឆ្នាំ បើទោះជារដ្ឋាភិបាលថៃព្យាយាមចាត់វិធានការផ្សងៗ ក៏មិនអាចទប់ស្កាត់បានដែរ ដោយសារដីជ្រាយ និងការពង្រីកទីក្រុង ។

ដូចគ្នានេះ លទ្ធផលការស្រាវជ្រាវនៅឆ្នាំ២០២៦ របស់សាស្ត្រាចារ្យថៃ និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ គឺបរិមាណទឹកភ្លៀងរយៈពេល៦ខែនៅថៃបានកើនឡើងរហូតជាង១២% ដោយសារការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ធ្វើឱ្យតំបន់ជាច្រើនក្នុងទីក្រុងលិចទឹកខ្លាំងជាងមុន ។ សាស្ត្រាចារ្យព្រមានថា បើមិនសាងសង់ទំនប់ទឹកយក្សទេ ទីក្រុងបាងកកនឹងចៀសមិនផុតពីការបាត់រូបរាងទាំងស្រុងក្នុងបាតសមុទ្រ ។

រដ្ឋាភិបាលថៃជាច្រើនអាណត្តិបានពិចារណា ថាតើគួរតែសាងសង់ទំនប់ទឹកយក្សដូចប្រទេសមួយចំនួន ដើម្បីទប់ទឹកសមុទ្រកុំឱ្យហូរចូលក្នុងទន្លេចៅប្រាយ៉ា ដែលហូរកាត់ទីក្រុងបាងកក ឬក៏ផ្លាស់ប្តូរទីក្រុងទៅកាន់ខេត្តស្ថិតនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ដូចជា ៖ ខេត្តនគររាជសីម៉ា (ហៅកូរ៉ាត) ប៉ុន្តែមានមតិយល់ឃើញខុសគ្នាក្នុងជួរមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលពាក់ព័ន្ធនឹងការចំណាយថវិកាដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ។

ការស្រាវជ្រាវទាំងនេះនាំឱ្យសង្គមថៃបារម្ភ ពីព្រោះដូចគ្នានឹងការទស្សន៍ទាយរបស់ព្រះសង្ឃថៃល្បីៗជាច្រើន ដែលត្រូវបានចែកចាយក្នុងបណ្តាញសង្គមកន្លងមកថា នាថ្ងៃអនាគត ទីក្រុងបាងកក រួមខេត្តជុំវិញមាត់សមុទ្រ នឹងជួបគ្រោះមហន្តរាយទឹកជំនន់យ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់លិចអគារខ្ពស់ៗ ហើយធ្វើឱ្យមនុស្សមួយចំនួនសម្រេចចិត្តផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅទៅខេត្តនគរាជសីម៉ា ដែលជាតំបន់ខ្ពង់រាប ៕

ហាណូយ៖ ផ្អែកលើប្រជាប្រិយភាពនៃការដើរកម្សាន្តពេលរាត្រីដែលកំពុងតែរីកដុះដាលខ្លាំង និងជាកាតាលីករដ៏សំខាន់ក្នុងការសម្រេចគោលដៅទេសចរណ៍នាប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានដាក់ចេញនូវផែនការយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការបង្កើត «តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពេលរាត្រី» ជាច្រើនកន្លែងនៅក្នុងទីក្រុងហាណូយត្រឹមឆ្នាំ២០៣៥ ក្នុងគោលបំណងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេសឱ្យកាន់តែច្រើន។

យោងតាមគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចពេលរាត្រីដំណាក់កាលឆ្នាំ២០២៦-២០៣០ ជាមួយចក្ខុវិស័យវែងឆ្ងាយរហូតដល់ឆ្នាំ២០៤៥ ដែលទើបតែទទួលបានការអនុម័តថ្មីៗនេះ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមមានផែនការបង្កើតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពេលរាត្រីទ្រង់ទ្រាយធំពី ៦ ទៅ ៨កន្លែង រួមទាំងទីតាំងលក់ដូរតាមចិញ្ចើមផ្លូវពី ១៥ ទៅ ២០កន្លែងបន្ថែមទៀតនៅក្នុងទីក្រុងហាណូយ។ ទីតាំងទាំងនេះនឹងត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យបើកដំណើរការហួសម៉ោង១២យប់ ដើម្បីជំរុញសកម្មភាពអាជីវកម្ម និងការកម្សាន្ត ក្នុងគោលដៅអូសទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេសឱ្យស្នាក់នៅបានយូរ និងចំណាយប្រាក់កាន់តែច្រើន។

គម្រោងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ ត្រូវបានរំពឹងថានឹងជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចទីក្រុងហាណូយឱ្យមានកំណើនពី ៧% ទៅ ៨% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ទីក្រុងត្រឹមឆ្នាំ២០៣៥។ លើសពីនេះ ត្រឹមឆ្នាំ២០៤៥ ទីក្រុងហាណូយនឹងត្រូវអភិវឌ្ឍទៅជា «មជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចកម្សាន្តពេលរាត្រី» ដ៏រស់រវើកមួយ ដែលមានសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ជាមួយបណ្តាប្រទេសនានាក្នុងតំបន់ និងអាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេសបានពី ៨លាន ទៅ ១០លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

តំបន់សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះនឹងត្រូវរៀបចំឡើងជាលក្ខណៈ «ទីក្រុងឆ្លាតវៃ» (Smart City) ដោយរាល់ការទូទាត់ប្រាក់សម្រាប់ការទិញទំនិញ និងសេវាកម្មផ្សេងៗ នឹងត្រូវធ្វើឡើងតាមប្រព័ន្ធឌីជីថលទាំងអស់។ បន្ថែមលើនេះ តំបន់នីមួយៗនឹងក្លាយជាទីតាំងឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ សិល្បៈ និងការកម្សាន្តចម្រុះ ព្រមទាំងមានការបំពាក់ប្រព័ន្ធកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដើម្បីធានាបាននូវសន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពខ្ពស់ជូនភ្ញៀវទេសចរ។

បច្ចុប្បន្ន សកម្មភាពដើរកម្សាន្តពេលរាត្រី រួមទាំងការទទួលទានអាហារ និងភេសជ្ជៈតាមចិញ្ចើមផ្លូវក្នុងទីក្រុងហាណូយ កំពុងទទួលបានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។ ការសម្រេចចិត្តបង្កើតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្លូវការនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីវៀតណាមបានមើលឃើញពីកំណើនយ៉ាងគំហើញនៃភ្ញៀវទេសចរបរទេស ជាពិសេសភ្ញៀវមកពីប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន ដែលចូលចិត្តដើរទិញអីវ៉ាន់ និងទស្សនាទម្រង់វប្បធម៌នានា។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កត្តាដែលធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរនិយមចូលចិត្តដើរកម្សាន្តនៅទីក្រុងហាណូយនាពេលរាត្រី គឺដោយសារតែបរិយាកាសលក់ដូរដ៏អ៊ូអរតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ប្រកបដោយភាពកក់ក្តៅ និងសុវត្ថិភាពខ្ពស់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេអាចអង្គុយលើកៅអីតូចៗជជែកគ្នាលេងយ៉ាងស្និទ្ធស្នាល។ លើសពីនេះ ទីក្រុងហាណូយក៏មានជម្រើសអាហារសម្រន់ដ៏សម្បូរបែប ក្នុងតម្លៃសមរម្យ រួមផ្សំនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុពេលយប់ដ៏ត្រជាក់បង្គួរ បើប្រៀបធៀបនឹងពេលថ្ងៃផងដែរ៕

ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃក្នុងការលុបចោលគោលនយោបាយស្នាក់នៅរយៈពេល ៦០ ថ្ងៃដោយមិនចាំបាច់មានទិដ្ឋាការ បានបង្កឱ្យមានការជជែកដេញដោលយ៉ាងក្តៅគគុកពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរបរទេស។ ក្នុងនោះ ក្រុមភ្ញៀវទេសចរជនជាតិកាណាដាបានបង្ហាញការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំងកាលពីថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយលើកឡើងថា ពួកគេនឹងឈប់ធ្វើដំណើរមកប្រទេសថៃញឹកញាប់ដូចមុនទៀតហើយ ហើយនឹងផ្លាស់ប្តូរគោលដៅកម្សាន្តមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាមវិញ ប្រសិនបើមិនអាចស្នាក់នៅក្នុងប្រទេសថៃលើសពី ៣០ ថ្ងៃ។

ភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាច្រើនបានសម្តែងការខកចិត្ត ដោយសារតែការរៀបចំគម្រោងធ្វើដំណើរជួបការលំបាក និងត្រូវចំណាយប្រាក់ច្រើនជាងមុនក្នុងការស្នើសុំទិដ្ឋាការ។ កត្តានេះបានរុញច្រានឱ្យពួកគេសម្រេចចិត្តប្តូរទិសដៅមកកម្សាន្តនៅកម្ពុជា និងវៀតណាមជំនួសវិញ ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានគោលនយោបាយទិដ្ឋាការអំណោយផល មានតម្លៃសមរម្យ និងបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ការស្នាក់នៅកម្សាន្តរយៈពេលវែង។

ម្យ៉ាងទៀត ថ្លៃស្នាក់នៅ ម្ហូបអាហារ និងការធ្វើដំណើរប្រចាំថ្ងៃក្នុងប្រទេសទាំងពីរក៏មានកម្រិតទាប ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរដែលចង់សន្សំសំចៃថវិកា។
ភ្ញៀវទេសចរជនជាតិកាណាដាម្នាក់ ដែលធ្លាប់ធ្វើដំណើរមកប្រទេសថៃរហូតដល់ ២៥ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ បានប្រាប់សារព័ត៌មាន BBC News ថៃ កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ថា ខ្លួនពិតជាខកចិត្តចំពោះការលុបចោលគោលនយោបាយនេះ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា បើទោះបីជាខ្លួនស្រឡាញ់ប្រទេសថៃយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែនឹងឈប់មកលេងញឹកញាប់ដូចមុនទៀតហើយ ព្រោះគោលនយោបាយថ្មីនេះមិនមែនប៉ះពាល់តែរូបលោកនោះទេ គឺប៉ះពាល់ដល់ភ្ញៀវទេសចរទាំងអស់។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ភ្ញៀវទេសចរបរទេសមកពីបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗទៀត ក៏បានបង្ហាញការមិនពេញចិត្តចំពោះចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃបច្ចុប្បន្នផងដែរ ដោយពួកគេមានអារម្មណ៍ថា ប្រទេសថៃលែងស្វាគមន៍ពួកគេដូចមុន។ ពួកគេយល់ថា វាអយុត្តិធម៌ណាស់ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃអនុវត្តវិធានការនេះលើភ្ញៀវទេសចរគ្រប់ជាតិសាសន៍ តែដោយសារតែបញ្ហាបង្កឡើងដោយភ្ញៀវទេសចរមកពីប្រទេសមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះ។ លើសពីនេះ ភ្ញៀវទេសចរខ្លះបានសម្រេចចិត្តឈប់ស្នាក់នៅប្រទេសថៃ ដោយសារតែធ្លាប់រងការបោកប្រាស់ពីក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍ថៃរហូតដល់ ១១ ដង ជុំវិញរឿងរត់ការស្នើសុំទិដ្ឋាការ និងត្រូវខាតបង់ប្រាក់អស់រាប់សែនបាត។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃបានសម្រេចលុបចោលគោលនយោបាយស្នាក់នៅ ៦០ ថ្ងៃដោយគ្មានទិដ្ឋាការ សម្រាប់ទេសចរមកពី ៩៣ ប្រទេស ក្រោមហេតុផលពង្រឹងសន្តិសុខ ការពារកុំឱ្យជនបរទេសប្រព្រឹត្តទង្វើខុសច្បាប់ និងដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍ឱ្យស្របតាមតម្រូវការជាក់ស្តែង។ តាមរយៈវិធានការថ្មីនេះ ភ្ញៀវទេសចរមកពី ៥០ ប្រទេស នឹងត្រូវកាត់បន្ថយរយៈពេលស្នាក់នៅត្រឹម ៣០ ថ្ងៃ ខណៈភ្ញៀវទេសចរមកពីប្រទេសផ្សេងទៀត អាចស្នាក់នៅបានត្រឹម ១៤ ថ្ងៃ ឬច្រើនជាងនេះ អាស្រ័យលើកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីរវាងរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងនោះជាមួយរដ្ឋាភិបាលថៃ។

អាជ្ញាធរថៃបានសង្កត់ធ្ងន់ថា គោលនយោបាយនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងទប់ស្កាត់បទល្មើសឆ្លងដែន និងការធ្វើអាជីវកម្មខុសច្បាប់ពីសំណាក់ជនបរទេស ដែលឆ្លៀតឱកាសប្រើប្រាស់ទិដ្ឋាការទេសចរណ៍ដើម្បីស្នាក់នៅរយៈពេលវែង ហើយបទបញ្ជាថ្មីនេះនឹងត្រូវចាប់ផ្តើមអនុវត្តក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ៕

វប្បធម៌អនាធិបតេយ្យ និងចរឹតយូកូងទៅណាមិនច្រឡំគេកំពុងធ្វើឲ្យថៃល្បីឈ្មោះមិនល្អនៅលើឆាកអន្តរជាតិសារជាថ្មី! ដោយសហព័ន្ធកីឡាសីដក់ម៉ាឡេស៊ី កំពុងដាក់ពាក្យបណ្តឹងប្រទេសថៃ ករណីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ជនជាតិថៃ ៣ នាក់បានចូលទៅរំខាន និងបង្កភាពរញ៉េរញ៉ៃក្នុងអំឡុងការប្រកួតកីឡាសីដក់របស់ក្រុមម៉ាឡេស៊ី ទល់នឹងក្រុមថៃ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ «ពានរង្វាន់សីដក់ពិភពលោក ឆ្នាំ២០២៦»។ ម៉ាឡេស៊ីបានរិះគ.ន់ចំៗថានេះគឺជាទង្វើការខ្វះការគោរព និងគ្មានសីលធម៌ពីសំណាក់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ថៃ។

យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ របស់លោក Datuk Abidullah Salleh អគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធសីដក់ម៉ាឡេស៊ី មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ថៃទាំង ៣ រូប ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ឈ្មោះនៅក្នុងលិខិតបណ្ដឹង រួមមាន លោក Thana Chaiprasit ប្រធានសមាគមសីដក់នៃប្រទេសថៃ និងជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកថៃ រួមជាមួយ បណ្ឌិត Chalerm Chaivakit មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមសីដក់ថៃ និងមន្ត្រីអមដំណើរជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ទៀតរបស់ភាគីថៃ។ ភាគីម៉ាឡេស៊ីបានលាតត្រដាងថា មន្ត្រីទាំងនេះមិនមានឈ្មោះនៅក្នុងបញ្ជីចុះឈ្មោះផ្លូវការសម្រាប់ចូលទៅក្នុងទីលានឡើយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលការប្រកួតមានភាពតានតឹងរឿងអាជ្ញាកណ្ដាលកាត់សេចក្តី ពួកគេបែរជាដើរចូលទៅអន្តរាគមន៍ បង្កភាពរញ៉េរញ៉ៃ និងដាក់សម្ពាធមិនឱ្យកីឡាករប្រកួតបន្ត។

នៅក្នុងលិខិតបណ្ដឹងដដែលនោះ ម៉ាឡេស៊ីបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ទង្វើគ្មានវិជ្ជាជីវៈរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលៗរបស់ថៃ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះនៃកម្មវិធីប្រកួតលំដាប់ពិភពលោក ទំនុកចិត្តរបស់អ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធី និងអារម្មណ៍របស់ទស្សនិកជនរាប់លាននាក់ដែលកំពុងទស្សនាការផ្សាយបន្តផ្ទាល់។ ជំនួសឱ្យការប្រើតួនាទីជាថ្នាក់ដឹកនាំដើម្បីសម្របសម្រួល បន្ធូរបន្ថយស្ថានការណ៍ ឬដាស់តឿនក្រុមកីឡាកររបស់ខ្លួនឱ្យគោរពតាមបទបញ្ជាការប្រកួត មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ថៃទាំងនេះបែរជាចូលរួមចំណែកធ្វើឱ្យព្រឹត្តិការណ៍នេះក្លាយជាឆាកល្ខោនស្រែកតវ៉ាខុសលក្ខណៈបច្ចេកទេសកីឡាទៅវិញ។

តាមរយៈពាក្យបណ្ដឹងនេះ សហព័ន្ធសីដក់ម៉ាឡេស៊ី (PSM) បានស្នើឱ្យគណៈកម្មាធិការវិន័យ និងអភិបាលកិច្ចរបស់សហព័ន្ធអន្តរជាតិ (ISTAF) ធ្វើការពិនិត្យរូបភាពវីដេអូភស្តុតាងទាំងអស់ ដើម្បីដាក់ទណ្ឌកម្មវិន័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត និងហាមឃាត់មន្ត្រីទាំងនេះមិនឱ្យចូលរួមក្នុងកម្មវិធីអន្តរជាតិដទៃទៀត។ វិធានការផ្លូវច្បាប់កីឡានេះ ធ្វើឡើងក្នុងបំណងលុបបំបាត់វប្បធម៌មិនចេះចាញ់ និងការចូលចិត្តបង្កការរំខានរបស់ភាគីថៃ នៅពេលណាដែលលទ្ធផលនៃការប្រកួតមិនដើរស្របទៅតាមអ្វីដែលពួកគេចង់បាននៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

គួរជម្រាបថា នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ ដែលអន្តរជាតិបានសម្ដែងហួសចិត្តចំពោះអត្តចរិតក្អេងក្អាង និងទម្លាប់បង្កការរំខានមិនចេះចប់របស់ភាគីថៃ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ។ ទម្លាប់មិនទទួលស្គាល់បរាជ័យ មិនព្រមចាញ់ និងវប្បធម៌បង្កភាពរញ៉េរញ៉ៃរបស់ថៃលើឆាកអន្តរជាតិ ដែលធ្លាប់បានកើតឡើងតាមរយៈការដើរចេញពីទីលានក្នុង AFF Suzuki Cup ឆ្នាំ២០០៦ ការតវ៉ានៅអូឡាំពិកឆ្នាំ២០១២ និង Asian Games ឆ្នាំ២០១៤ រួមទាំងការប្រកាសពហិការមិនប្រកួត «គុនខ្មែរ» នៅ SEA Games ឆ្នាំ២០២៣ នៅកម្ពុជាផងដែរ។ សកម្មភាពទាំងនេះបង្ហាញឱ្យឃើញពីទម្លាប់មិនគោរពច្បាប់ និងការប្រើប្រាស់ឥរិយាបថក្អេងក្អាង នៅពេលលទ្ធផលមិនសមតាមបំណង៕

យោធាថៃកំពុងបង្កើតលេសចោទប្រកាន់ចម្លែក ៗ ដោយប្រឌិតរឿងថាទាហានខ្មែរបានទៅបន្ទោរបង់ក្បែររបងលួសបន្លារបស់ខ្លួន មកធ្វើជាសំអាងដោះសារជុំវិញការបើកការបាញ់ប្រហារយ៉ាងអនាធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន នៅក្នុងតំបន់អូរស្មាច់។ នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ ដែលថៃប្រើលេសមិនសមទំនងបែបនេះចោទប្រកាន់កម្ពុជា។ ការណ៍នេះបានជំរុញឲ្យមានការចោទសួរថា តើសង្រ្គាមជុំទី៣រវាងខ្មែរ-ថៃអាចនឹងកើតមានដោយសាររឿងលា.ម.កមែនទេ?

តាមរបាយការណ៍ពីសារព័ត៌មានថៃ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានចុះផ្សាយដោយដកស្រង់ពាក្យសម្ដីរបស់ លោក វិនថៃ សុវារី អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពភូមិន្ទថៃ ដែលបានថ្លែងទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានថា «ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីទាហានថៃ បាញ់បោះអនាធិបតេយ្យតាមព្រំដែនកម្ពុជាឋិតក្នុងតំបន់ច្រកអន្តរជាតិអូរស្មាច់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ នាពេលកន្លងទៅ គឺដោយសារតែមានរបាយការណ៍ (ក្រៅផ្លូវការ) រាយការណ៍មកថា៖ មានទាហានកម្ពុជា ទៅបន្ទោបង់លាមក (បត់ជើងធំ) នៅម្តុំរបងបន្លាលួសថៃ ក្នុងតំបន់ច្រកអូរស្មាច់»។

លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «លោកកំពុងតែបើកការស៊ើបអង្កេតជាបន្ទាន់ទៅលើករណីរឿងបន្ទោបង់លាមក (បត់ជើងធំ) មួយនេះ ដើម្បីកងទ័ពថៃអាចមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការបកស្រាយពន្យល់ប្រាប់ទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ»។

ជុំវិញការចេញមកបញ្ជាក់នេះ សាធារណជន និងអ្នកវិភាគយោធាបានមើលឃើញថា នេះគឺជាយុទ្ធសាស្ត្របំភាន់ និងជា «លេសចោទប្រកាន់ថ្មីមួយទៀត» របស់ភាគីថៃ ដែលមានទម្រង់ស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍មុនៗ។ កន្លងមក ថៃតែងតែប្រើប្រាស់ការចោទប្រកាន់មិនច្បាស់លាស់ ដូចជាការចោទថា កម្ពុជាបង្កប់មីនថ្មី ដើម្បីធ្វើជាលេសដោះសារក្នុងការបើកការវាយប្រហារ ឬការផ្ទុះអាវុធដាក់ភាគីកម្ពុជា។

កាលពីពេលមុនៗ រាល់ពេលដែលមានការផ្ទុះអាវុធ ឬយោធាថៃរងរបួសដោយសារជាន់មីនចាស់ៗដែលសេសសល់ពីសម័យសង្រ្គាមស៊ីវិល ភាគីថៃតែងតែចោទប្រកាន់ភ្លាមៗថា កម្ពុជាជាអ្នកលួចបង្កប់មីនថ្មី។ ការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋាននេះ ត្រូវបានថៃយកធ្វើជាសំអាងដើម្បីបើកការបាញ់ប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំ និងឆ្លើយតបដោយអាវុធធុនធ្ងន់មកលើទឹកដីកម្ពុជា។ ជាក់ស្ដែង នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ផ្ទុះអាវុធកន្លងមក ភាគីថៃមិនដែលទទួលស្គាល់កំហុស ឬការបំពានច្បាប់អន្តរជាតិរបស់ខ្លួនឡើយ ទោះបីជាមានភស្តុតាងបង្ហាញថា យោធាថៃខ្លួនឯងជាអ្នកវង្វេងផ្លូវល្បាតចូលមកក្នុងដីខ្មែរ និងជាន់មីនចាស់ៗដែលសេសសល់ពីសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលក៏ដោយ។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ បើទោះបីជាមានការចោទប្រកាន់ក្នុងរូបភាពប្លែកៗពីភាគីថៃយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ភាគីកម្ពុជាតែងតែបង្ហាញជំហរអត់ធ្មត់ និងគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងព្រំដែន ដោយបដិសេធដាច់ខាតចំពោះការចោទប្រកាន់ទាំងឡាយណាដែលគ្មានភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រច្បាស់លាស់ និងដែលធ្វើឡើងក្នុងបំណងបង្កសង្រ្គាមជាថ្មី៕