សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកប្រធានាធិបតី Donald Trump នឹងបញ្ជូនកងទ័ព១ម៉ឺននាក់ ទៅប្រចាំការនៅតាមតំបន់ព្រំដែនជាប់ប្រទេសម៉ិកស៊ិក ដើម្បីទប់ស្កាត់ការហូរចូលជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ។

ក្រោយពីលោក Trump ឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកភ្លាម លោកក៏បានប្រកាសអាសន្នថ្នាក់ជាតិនៅព្រំដែនជាប់ម៉ិកស៊ិក ថា អធិបតេយ្យភាពរបស់អាមេរិកកំពុងរងការវាយប្រហារ ។ ការគ្រប់គ្រងជនអន្តោប្រវេសន៍ គឺជាការសន្យាមួយក្នុងពេលរកសំឡេងឆ្នោតរបស់លោក Trump ដែលលោកបានសន្យាជាច្រើនលើកថា នឹងបិទព្រំដែន និងបង្កើនវិធានការការពារតាមច្បាប់ ។

តាមកំណត់ត្រារបស់ការិយាល័យគយ និងការពារព្រំដែន ចុះថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក Trump មានគម្រោងពង្រាយកងទ័ព១ម៉ឺននាក់ នៅតំបន់ព្រំដែនភាគខាងត្បូង ។ កំណត់ត្រានេះបញ្ជាក់ថា មន្ត្រីផ្នែកគ្រប់គ្រងរបស់លោក Trump បានដាក់សំណើទៅក្រសួងការពារជាតិដើម្បីស្នើសុំធនធាន និងមន្ត្រីជំនាញបច្ចេកវិទ្យា ។

ប៉ុន្តែខាងកងទ័ពបានជំទាស់នឹងរឿងនេះ ពីព្រោះជឿថា ការបញ្ជូនកម្លាំងទ័ពយ៉ាងច្រើនទៅកាន់ព្រំដែនតែ១លើក អាចធ្វើឱ្យពួកគេបោះបង់ភារកិច្ចផ្សេងទៀត និងត្រូវប្រើប្រាស់ធនធានខ្ជះខ្ជាយ ។ រីឯមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិជាន់ខ្ពស់បដិសេធថា គ្មានការបង្ហាញចំនួនកងទ័ព១ម៉ឺននាក់ទេ វាឆាប់រហ័សខ្លាំងពេក បច្ចុប្បន្ន ក្រសួងការពារជាតិកំពុងរៀបចំគម្រោងជាមួយស្ថាប័នផ្សេងៗ ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក Trump បានសន្យាជាមួយពលរដ្ឋថា បើជាប់ឆ្នោតក្លាយជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកនឹងបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ទាំងអស់ត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញ ជាពិសេស នឹងរឹតបន្តឹងនៅតំបន់ព្រំដែនជាមួយម៉ិកស៊ិក ។ រីឯអាជ្ញាធរម៉ិកស៊ិកបានត្រៀមទទួលយកពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនត្រឡប់មកប្រទេសវិញ ដោយសារការអនុវត្តគោលនយោបាយបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ទ្រង់ទ្រាយធំរបស់លោក Trump ៕

ប្រទេសចិន ៖ សារព័ត៌មានស៊ីនហួរបានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ថា លោក Liu Jinsong នាយកកិច្ចការអាស៊ីនៅក្រោមក្រសួងការបរទេសចិនរំពឹងថា ប្រទេសថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា នឹងចាត់វិធានការបង្ក្រា.ប ក្រុមឆបោ.ក តាមអនឡាញឆ្លងដែន ហើយពុំបណ្តោយឱ្យជនល្មើសរួចខ្លួន ។

លោក Liu បាននិយាយបែបនេះក្នុងពេលជួបពិភាក្សាជាមួយលោក ឆាត់ឆ័យ វិរិយៈវេជឆាគុន ឯកអគ្គរាជទូតថៃ និងលោក Tin Maung ឯកអគ្គរាជទូតមីយ៉ាន់ម៉ា នៅប្រទេសចិន ។ លោកបានបង្ហាញក្តីបារម្ភពីបញ្ហាការឆបោកតាមអនឡាញ និងពិភាក្សាជាមួយឯកអគ្គរាជទូតទាំងពីរប្រទេសឱ្យសហការបង្ក្រាបក្រុមបោកប្រាស់ឆ្លងព្រំដែន ។

លោក Liu និយាយថា នាពេលថ្មីៗនេះ មានករណីការឆបោកតាមអនឡាញយ៉ាងច្រើននៅតំបន់ព្រំដែនថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា ហើយវាបានគំរាមកំហែង និងបង្កការខូចខាតដល់ពលរដ្ឋចិន និងពលរដ្ឋប្រទេសផ្សេងៗ ។ ហេតុនេះ ចិនសង្ឃឹមថា ថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា នឹងផ្តល់ភាពសំខាន់លើបញ្ហានេះ ដោយអនុវត្តវិធានការរឹតបន្តឹងដើម្បីបង្ក្រាបអំពើទុច្ចរិត, ផ្តល់សុវត្ថិភាព, ការពារទ្រព្យសម្បត្តិពលរដ្ឋ និងពុំបណ្តោយឱ្យជនល្មើសរួចខ្លួន ។

ចិនរីករាយចូលរួមសហការអនុវត្តច្បាប់ទ្វេភាគី និងពហុភាគីជាមួយបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន ដើម្បីផ្តល់សុវត្ថិភាពក្នុងតំបន់, រក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ជាមួយប្រទេសជិតខាង ព្រមទាំងសហការលើវិស័យទេសចរណ៍ និងវប្បធម៌ ។

ចំណែកឯកអគ្គរាជទូតថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ានៅប្រទេសចិន និយាយថា ប្រទេសទាំងពីរផ្តល់ភាពសំខាន់លើការបារម្ភរបស់ចិន និងសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះហេតុការណ៍ឆបោកអនឡាញដែលកើតឡើង ។ ឯកអគ្គរាជទូតទាំង២រូបបានបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងការបង្ក្រាបការឆបោកតាមរយៈការអនុវត្តវិធានការតឹងរ៉ឹង និងកិច្ចសហការអន្តរជាតិ ។

ឯកអគ្គរាជទូតទាំង២រូបសន្យាថា នឹងព្យាយាមគ្រប់វិធីដើម្បីជួយជនរងគ្រោះក្នុងអំពើបោកប្រាស់ និងដាក់ទោសយ៉ាងធ្ងន់លើជនល្មើស ។ ក្រៅពីនេះ ថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា នឹងរឹតបន្តឹងនៅតាមតំបន់ព្រំដែន និងតំបន់សំខាន់ៗ ព្រមទាំងបង្កើតយន្តការរយៈពេលវែងលុបបំបាត់ទីតាំងបោកប្រាស់ឆ្លងព្រំដែន ៕

ថ្មីៗនេះអង្គការ NASA កំពុងសិក្សាអំពីខ្យល់បំពុលនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយគ្រោងបង្កើត «ឧបករណ៍ជូនដំណឹង ឬរបៀបប្រកាសអាសន្ន» ដល់ប្រទេសទាំងនោះ ដើម្បីការពារខ្លួនពីបរិយាកាសដ៏អាក្រក់ ក៏ដូចជាកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ រួមទាំងដើម្បីអង្កេតករណីភ្លើងឆេះព្រៃនៅពេលដែលមានអាកាសធាតុស្ងួត ក្នុងន័យជូនដំណឹងទៅក្រុមពន្លត់អគ្គិភ័យ នៅតាមប្រទេសឱ្យបានទាន់ពេលវេលាផងដែរ។

គម្រោងនេះរួមបញ្ចូលទិន្នន័យផ្កាយរណបដែលអាចរកបានជាសាធារណៈ និងបច្ចេកវិទ្យាភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីជួយសហគមន៍នៅទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍សម្របខ្លួនទៅនឹងបញ្ហាអាកាសធាតុក្នុងតំបន់ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ NASA Earth បច្ចុប្បន្នអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងធ្វើដំណើរទៅសិក្សានៅប្រទេសថៃ ដែលជាប្រទេសមួយមានបរិយាកាសខ្យល់បំពុលអាក្រក់បំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ពួកគេបានសិក្សាដោយផ្តោតទៅលើគុណភាពខ្យល់ទាំងនៅលើដី ក្នុងដែនអាកាស និងពីទីអវកាស រួមទាំងហោះហើរឆ្លងកាត់តំបន់ជាច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីបង្កើតការយល់ដឹងកាន់តែរឹងមាំអំពីការបំពុលខ្យល់ និងផលប៉ះពាល់សុខភាព។ យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេសចុះផ្សាយថា មូលហេតុចម្បងដែលបណ្តាលឱ្យមានខ្យល់បំពុលគឺកើតឡើងដោយសារប្រភពមកពីធម្មជាតិ ដូចជាការដ្ឋានសំណង់ ផ្សែងរោងចក្រ យានយន្ត កន្លែងចាក់សំរាម កន្លែងកសិកម្ម ភ្លើងឆេះព្រៃ និងការដុតសំរាមជាដើម។

ដូច្នេះក្នុងអំឡុងខែមីនា និងមេសា សកម្មភាពដូចជាដុតស្រែ-ចំការ រួមទាំងផ្សែងរោងចក្រ យានយន្តនឹងបញ្ចេញភាគច្រើនក្នុងអំឡុងពេលនេះ ដែលបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ ហេតុនេះឧបករណ៍ជូនដំណឹង ឬរបៀបប្រកាសអាសន្ន ដែល NASA គ្រោងបង្កើតនឹងជួយដល់បណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឱ្យការពារខ្លួនទាន់ពេលវេលា។ ទោះជាយ៉ាងណាឧបករណ៍ទាំងនេះមិនទាន់បង្កើតនៅឡើយទេ ដោយសព្វថ្ងៃអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រគឺកំពុងស្ថិតក្នុងការសិក្សានិងស្រាវជ្រាវនោះទេ។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃកន្លងមកនេះ មិនថាប្រទេសកម្ពុជាយើង ឬក៏ប្រទេសជិតខាងនោះទេ សុទ្ធតែរងនូវអាកាសធាតុអាក្រក់ ដូចជាចុះអ័ព្ទ និងខ្យល់បំពុលជាច្រើន ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពរបស់មនុស្សបាន។ ខ្យល់ធូលីនេះនឹងចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធដកដង្ហើមតាមរន្ធច្រមុះ ក៏ដូចជាចូលទៅក្នុងថង់ខ្យល់នៃសួត ដែលបណ្តាលឱ្យមានប្រតិកម្មអាឡែហ្សី បញ្ហារលាកស្បែក រលាកផ្លូវដង្ហើម និងរមាស់ភ្នែករ៉ាំរ៉ៃ។ ហេតុនេះវិធីសាស្ត្រចម្បងដើម្បីការពារអំឡុងពេលដែលមានការបំពុលខ្យល់ គឺត្រូវជៀសវាងសកម្មភាពខាងក្រៅផ្ទះ បិទទ្វារបិទបង្អួចឱ្យបានជិតល្អ ហើយរាល់ពេលចេញក្រៅក៏ត្រូវពាក់ម៉ាស់និងវែនតាជាប់ជានិច្ចផងដែរ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ លោក Nguyen Canh Tinh នាយកក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមកំពង់ផែនៅប្រទេសវៀតណាម ឈ្មោះ VIETNAM Maritime (VIMC) លើកឡើងថា លោកពុំបារម្ភពីគោលនយោបាយដំឡើងពន្ធរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ទេ ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមហ៊ុនលោករំពឹងថា ប្រាក់ចំណូលនឹងកើនឡើងដល់ជាង៣ដង ក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំខាងមុខ ។

ក្រៅពីនេះ រយៈពេល៥ឆ្នាំខាងមុខ ក្រុមហ៊ុនមានគម្រោងពង្រីកការដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមនាវា ស្មើនឹង២០% ក្នុង១ឆ្នាំ ព្រមទាំងកែលម្អកំពង់ផែសមុទ្រផងដែរ ដើម្បីអាចទទួលនាវាដឹកទំនិញធំៗចូលចត និងបង្កើនផ្លូវដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមសមុទ្រជុំវិញពិភពលោក ។

រយៈពេល១០ឆ្នាំទៀត ប្រាក់ចំណូលរបស់ក្រុមហ៊ុន VIETNAM Maritime នឹងកើនឡើងរហូតដល់ ៣ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ខណៈនៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុនមានគោលដៅទទួលប្រាក់ចំណូលប្រមាណ ៨០០លានដុល្លារអាមេរិក ។ បច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុនកំពុងស្វែងរកដៃគូដែលមានជំនាញផ្នែកដឹកជញ្ជូនទំនិញ ដើម្បីជួយគាំទ្រផែនការពង្រីកអាជីវកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុន ។ នៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុននឹងដាក់សំណើទៅរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីស្នើសុំកាត់បន្ថយការកាន់កាប់ភាគហ៊ុនរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺពី១០០% មកស្មើត្រឹមតែ៦៥% ។

គោលនយោបាយដំឡើងពន្ធថ្មីរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Trump អាចនឹងធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកដឹកជញ្ជូនទំនិញ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុន VIETNAM Maritime ជឿជាក់ថា វៀតណាមនឹងនៅតែទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការដំឡើងពន្ធនេះ ។ រីឯតម្រូវការទិញទំនិញវៀតណាមរបស់អាមេរិក គឺនៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Tinh ។

លោករំពឹងថា បរិមាណទូរកុងតឺន័រដែលឆ្លងកាត់កំពង់ផែសមុទ្រនៅប្រទេសវៀតណាម នឹងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ស្មើនឹង៤% ក្នុង១ឆ្នាំ ដែលវាឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញថា នៅតែមានលំហូរការវិនិយោគពីបរទេសចូលមកវៀតណាមជាហូរហែ ហើយការវិនិយោគភាគច្រើន គឺជាក្រុមហ៊ុនលំដាប់ពិភពលោក ។ តម្រូវការដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមនាវាដែលលោករំពឹងថា នឹងកើនឡើងមុនការអនុវត្តគោលនយោបាយពន្ធថ្មីរបស់អាមេរិក គឺនឹងធ្វើឱ្យថ្លៃដឹកជញ្ជូនតាមនាវាកើនឡើង ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ រដ្ឋផ្លរីដារបស់អាមេរិក ដែលគេស្គាល់ថា គឺជារដ្ឋមួយមានពន្លឺថ្ងៃ ពីព្រោះមានអាកាសធាតុកក់ក្តៅ និងមានឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្រស់ស្អាតទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរឱ្យមកកម្សាន្តនោះ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋនេះកំពុងតែប្រឈមនឹងការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុទាំងស្រុង និងមានព្រិលធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំងគ្របដណ្តប់លើឆ្នេរសមុទ្រ ។

តំបន់ឆ្នេរនៅរដ្ឋផ្លរីដា ដែលសម្បូរភ្ញៀវទេសចរមកសម្រាកយកខ្យល់អាកាស និងពន្លឺថ្ងៃ បែរជាមានព្រិលធ្លាក់យ៉ាងក្រាស់ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ។ លក្ខណៈអាកាសធាតុ គឺមានទាំងព្យុះរដូវរងា និងភ្លៀងធ្លាក់ ជាពិសេស នៅទីក្រុង Jacksonville រដ្ឋផ្លរីដា មានបញ្ហាផ្ទាំងទឹកកកនៅលើផ្លូវ រហូតដល់ធ្វើឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ។ អភិបាលរដ្ឋផ្លរីដា បានប្រកាសពីស្ថានការណ៍អាសន្នឱ្យបិទសាលារៀន និងអាជីវកម្មជាច្រើនកន្លែង ។

រដ្ឋជាច្រើនរបស់អាមេរិកដែលស្ថិតនៅតាមឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិក បានប្រឈមនឹងព្យុះរដូវរងា ដែលវាកម្រនឹងកើតឡើងក្នុងតំបន់នេះ ។ អាជ្ញាធរបានដាស់តឿនពលរដ្ឋ ចំនួន៣១លាននាក់ ដែលរស់នៅរដ្ឋតិចសាស់, ចរចៀ, ខារ៉ូឡៃណា និងរដ្ឋវឺជឺនៀ ឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នគ្រោះថ្នាក់ដោយសារព្រិលធ្លាក់ខ្លាំងជាច្រើនថ្ងៃ រហូតមកដល់ព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ព្យុះរដូវរងានៅឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិកលើកនេះ បានធ្វើឱ្យតំបន់ភាគខាងត្បូងអាមេរិកមានព្រិលធ្លាក់ខ្លាំងបំផុតក្នុងរយៈពេលជាង១០០ឆ្នាំ ។ ប៉ុន្តែវាក៏បានធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាជាច្រើនភ្ញាក់ផ្អើលផងដែរ ហើយគេបានឃើញសមត្ថកិច្ច និងភ្នាក់ងារពន្លត់ភ្លើងនៅទីក្រុងហ៊ីលស្តុន រដ្ឋតិចសាស់ លេងគប់ព្រិលដាក់គ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងសប្បាយរីករាយ ។

ចំណែកនៅទីក្រុងញូវអរលៀន រដ្ឋលូស៊ីណា មានព្រិលធ្លាក់យ៉ាងក្រាស់ ដែលពលរដ្ឋរស់នៅទីក្រុងនេះពុំធ្លាប់ឃើញស្ថានការណ៍បែបនេះយូរឆ្នាំហើយ ។ ទីក្រុងញូវអរលៀន ធ្លាប់មានព្រិលធ្លាក់លើកចុងក្រោយ កាលពីឆ្នាំ២០០៩ ៕