សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ លោក Elon Musk មហាសេដ្ឋីអាមេរិក ដែលត្រូវបានលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump តែងតាំងឱ្យទទួលខុសត្រូវលើប្រសិទ្ធភាពការងារ ដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ ថា លោកកំពុងរកវិធីបិទទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ (USAID) ជាផ្លូវការ ។

លោក Elon Musk អាយុ៥៣ឆ្នាំ ជានាយកក្រុមហ៊ុនជាច្រើន ដូចជា ៖ ក្រុមហ៊ុនរថយន្តអគ្គិសនី Tesla និង SpaceX បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម X កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ថា USAID គឺជាទីភ្នាក់ងារធ្វើការគ្មានប្រសិទ្ធភាព ហើយរដ្ឋាភិបាលនឹងអាចកាត់បន្ថយការចំណាយរហូតដល់១លានលានដុល្លារអាមេរិក នៅឆ្នាំ២០២៦ ។ បញ្ហានេះពុំអាចដោះស្រាយបានទេ លោកបានពិភាក្សាជាមួយក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអំពីការបិទ USAID ហើយលោក Trump បានឯកភាពឱ្យបិទទីភ្នាក់ងារនេះ ។

ចំណែកលោក Trump តែងតែគាំទ្រលោក Elon Musk ជានិច្ច ហើយលោកបញ្ជាក់ថា លោក Elon Musk ចាប់អារម្មណ៍នឹងការកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ។ លោក Elon Musk បំពេញការងារបានល្អណាស់ ពីព្រោះជាមនុស្សឆ្លាតឈ្លាសវៃ និងពូកែ ។

នាពលេថ្មីៗនេះ លោក Trump បានចុះហត្ថលេខាឱ្យអាមេរិកផ្អាកជំនួយបរទេសស្ទើរទាំងអស់ ដែលវាជាផ្នែកមួយនៃគោលនយោបាយ American First ហើយការផ្អាកជំនួយនេះបានធ្វើឱ្យពិភពលោកភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ។

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ កន្លងមក សារព័ត៌មាន Reuters រាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលលោក Trump បានបណ្តេញមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់២រូបរបស់ USAID ចេញពីការងារ ក្រោយពីពួកគេព្យាយាមហាមឃាត់អ្នកតំណាងមកពីផ្នែកប្រសិទ្ធភាពការងាររបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកចូលក្នុងបរិវេណហាមឃាត់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា USAID គឺជាទីភ្នាក់ងារឯករាជ្យរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលទទួលខុសត្រូវជាចម្បងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជំនួយបរទេសស៊ីវិល និងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ ព្រមទាំងជាទីភ្នាក់ងារផ្តល់ប្រាក់ជំនួយដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៣ អាមេរិកបានផ្តល់ប្រាក់ជំនួយចំនួន៧ម៉ឺន២ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកទៅឱ្យប្រទេសនានាលើពិភពលោក សម្រាប់ផ្នែកសុខភាពស្ត្រីក្នុងតំបន់ជម្លោះ, ទឹកស្អាត, ការព្យាបាលជំងឺអេដស៍, ថាមពល និងបង្ក្រាបអំពើពុករលួយ ។ អង្គការសហប្រជាជាតិបញ្ជាក់ថា អាមេរិកបានបរិច្ចាគជំនួយមនុស្សធម៌នៅឆ្នាំ២០២៤ តាមរយៈ USAID រហូតដល់៤២% នៃជំនួយទាំងអស់ ៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន NHK World រាយការណ៍ថា តំបន់មួយចំនួនរបស់ខេត្តហុកកៃដូ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសជប៉ុន មានព្រិលធ្លាក់ខ្លាំងពុំធ្លាប់កើតឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយសារសម្ពាធទាបកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅទូទាំងប្រទេស ។ រយៈពេលត្រឹមតែ៦ម៉ោង ព្រិលបានធ្លាក់រហូតដល់កម្ពស់៨២សង់ទីម៉ែត្រ ។

ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមជប៉ុនប្រកាសថា ម៉ាស់ខ្យល់ត្រជាក់បានរំកិលចូល ខណៈសម្ពាធទាបនៅភាគខាងលិចខេត្តហុកកៃដូប ម្លាស់ទីទៅទិសខាងជើង ដែលស្ថានភាពនេះធ្វើឱ្យពពកព្រិលគ្របដណ្តប់លើឆ្នេរសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិករបស់ខេត្តហុកកៃដូ ។ រយៈពេលត្រឹមតែ៦ម៉ោង ព្រិលបានធ្លាក់ខ្លាំងរហូតដល់កម្ពស់៨២សង់ទីម៉ែត្រ នៅទីក្រុងអូប៊ិហ៊ិរុ ខណៈទីក្រុងហនបេតសឹ មានព្រិលធ្លាក់កម្ពស់៥៦សង់ទីម៉ែត្រ ។

នេះចាត់ទុកថា ព្រិលបានធ្លាក់ខ្លាំងបំផុតក្នុងទីក្រុងទាំងពីរ តាំងពីបានកត់ត្រាក្នុងទិន្នន័យ ។ ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមព្យាករថា ម៉ាស់ខ្យល់ត្រជាក់បំផុតប្រចាំរដូវនឹងបក់មកកាន់ខេត្តនីហ្គាតា និងខេត្តហូកូរិគុ ហើយបណ្តាលឱ្យព្រិលធ្លាក់កាន់តែខ្លាំង ។ ក្រៅពីនេះ ព្រិលអាចនឹងធ្លាក់ខ្លាំងនៅតំបន់ទំនាបរបស់កោះឃីវឈូ និងកោះឈិកូគុ ដែលពុំសូវមានព្រិលធ្លាក់កន្លងមក ។

ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមបានប្រកាសអាសន្នពីព្យុះព្រិល និងសូមឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នព្រិលធ្លាក់ខ្លាំង ខ្យល់កន្ត្រាក់ ដើមឈើរលំ ដាច់ចរន្តអគ្គិសនី រន្ទះបាញ់ និងខ្យល់ព្យុះ Tornado ហើយអាកាសធាតុនឹងចុះត្រជាក់ភ្លាមៗ ប្រមាណ១សប្តាហ៍ ។ ហេតុនេះ ពលរដ្ឋគួរតែផ្អាកធ្វើដំណើរ ឬចេញក្រៅផ្ទះ បើពុំចាំបាច់ ពីព្រោះស្ថានភាពបែបនេះអាចធ្វើឱ្យស្ទះចរាចរណ៍ និងការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈយឺតយ៉ាវ ឬផ្អាកការដឹកជញ្ជូនទំនិញក្នុងតំបន់មួយចំនួន ។

ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ កន្លងមក អាកាសធាតុនៅប្រទេសជប៉ុននឹងកាន់តែអាក្រក់ខ្លាំង ក្នុងនោះភាគខាងលិចនឹងមានភ្លៀង និងព្រិលធ្លាក់នៅតំបន់ភ្នំ ខណៈភាគខាងកើតមានទាំងភ្លៀងធ្លាក់ និងព្រិល ។ រីឯទីក្រុងតូក្យូ មានភ្លៀងធ្លាក់ពេលថ្ងៃ ហើយអ្វីគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនោះ គឺតំបន់ណាកូយ៉ា និងនិង៉ាតាក់ ស្ថិតនៅកណ្តាលប្រទេស សីតុណ្ហភាពនឹងធ្លាក់ចុះរហូតដល់ -២អង្សាសេ ។ ហេតុនេះ នៅទូទាំងប្រទេសជប៉ុននឹងមានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ និងត្រជាក់ខ្លាំងជាងរយៈពេល១០ឆ្នាំកន្លងមក ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក៖ អាចម៍ផ្កាយទំហំធំប៉ុនអាគារដែលមានទទឹង ៤០-១០០ ម៉ែត្រទំនងនឹងហោះបុកផែនដីក្នុងទសវត្សរ៍ក្រោយ ទោះបីជាហានិភ័យមានត្រឹមតែ ១.២% ក៏ដោយ។
នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស CNN បច្ចុប្បន្នទីភ្នាក់ងារអវកាស NASA និងទីភ្នាក់ងារអឺរ៉ុប ESA កំពុងតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវអាចម៍ផ្កាយដែលទើបនឹងរកឃើញថ្មីៗមានឈ្មោះថា 2024 YR4 អាចមានឱកាស ១.២% ក្នុងការបុកជាមួយផែនដីនៅថ្ងៃទី ២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០៣២។ ដូច្នេះប្រសិនបើវាហោះមកបុកផែនដីមែន លោកអ្នកសាកស្រម៉ៃមើល តើពិភពលោកទាំងមូលទៅជាយ៉ាងណា?

អាចម៍ផ្កាយ 2024 YR4 ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានទទឹង ៤០ ទៅ ១០០ ម៉ែត្រ គឺជាអាចម៍ផ្កាយដ៏ធំបផុតមួយធ្លាប់បានហោះបុកជាមួយផែនដីរៀងរាល់ពីរបីពាន់ឆ្នាំម្តង ហើយអាចបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់តំបន់ទាំងនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា យោងតាមលោកវេជ្ជបណ្ឌិត Paul Chodas នាយកមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាវត្ថុជិតផែនដី នៅមន្ទីរពិសោធន៍ Jet Propulsion Laboratory (JPL) របស់ NASA នៃរដ្ឋ California បាននិយាយថា តារាវិទូបច្ចុប្បន្នគឺមិនសូវច្បាស់លាស់នោះទេអំពីទំហំពិតរបស់អាចម៍ផ្កាយ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តីពួកយើងកំពុងធ្វើការដើម្បីកំណត់វាជាមួយនឹងការសង្កេតបន្ថែមទៀតដោយប្រើតេឡេស្កុបច្រើន។ ការសង្កេតនេះនឹងជួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំណត់ហានិភ័យនៃការប៉ះទង្គិចគ្នាកាន់តែត្រឹមត្រូវនាពេលអនាគត។

លោក Chodas បានបន្តថា “ប្រសិនបើអាចម៍ផ្កាយពិតជាហោះបុកផែនដីមែន វានឹងបង្កឱ្យមានការខូចខាតក្នុងចម្ងាយ ៥០ គីឡូម៉ែត្រពីកន្លែងផលប៉ះពាល់ដោយសារតែល្បឿនលឿនខ្លាំងប្រហែល ១៧ គីឡូម៉ែត្រ/វិនាទី ឬ ៦១,២០០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង ដែលអាចម៍ផ្កាយឆ្លងកាត់បរិយាកាស”។ 2024 YR4 ត្រូវបានរកឃើញដំបូងនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ ដោយតេឡេស្កុបគឺជាកម្មវិធីមួយក្នុងចំណោមកម្មវិធីជាច្រើនដែលផ្តល់មូលនិធិដោយ NASA ដើម្បីស្កេនផ្ទៃមេឃសម្រាប់អាចម៍ផ្កាយនៅជិតផែនដី។ ការរកឃើញនេះបានកើតឡើងនៅពេលដែលអាចម៍ផ្កាយស្ថិតនៅជុំវិញផែនដី ហើយភ្លឺល្មមអាចឱ្យគេមើលឃើញបាន។

ទោះជាយ៉ាងណាប្រព័ន្ធព្រមានអាចម៍ផ្កាយដោយស្វ័យប្រវត្តិបានបន្លឺសំឡេងរោទិ៍បន្ទាប់ពីកំណត់ថាអាចម៍ផ្កាយមានឱកាសទាបបំផុតក្នុងការបុកផែនដីក្នុងឆ្នាំ ២០៣២។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តីក្រុមតារាវិទូនៅតែបន្តប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អង្កេត Magdalena Ridge ដែលជាកែវយឺត និងតេឡេស្កុបដ៏ធំបំផុត ដើម្បីតាមដានអាចម៍ផ្កាយដែលមានចម្ងាយ ៤៥ លានគីឡូម៉ែត្រពីផែនដី។ ការសង្កេតនេះអាចជួយអ្នកស្រាវជ្រាវបង្រួមការប៉ាន់ស្មាននៃទំហំ និងគន្លងរបស់អាចម៍ផ្កាយ។ នៅពេលដែលអាចម៍ផ្កាយផ្លាស់ទីឆ្ងាយពីផែនដី ហើយកាន់តែខ្សោយ អ្នកស្រាវជ្រាវនឹងត្រូវពឹងផ្អែកលើតេឡេស្កុបធំជាងមុន ដើម្បីសង្កេតមើលវាបន្តទៀត។

ប្រសិនបើអាចម៌ផ្កាយ 2024 YR4 នៅតែបន្តហោះគៀកផែនដី មានន័យថា វានៅតែស្ថិតក្នុងបញ្ជីហានិភ័យនៅឡើយទេ។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា NASA និង ESA តែងតែតាមដានអាចម៍ផ្កាយរាប់ពាន់នៅជិតផែនដីជានិច្ច ទោះជាយ៉ាងណាបច្ចុប្បន្ននេះ គ្មានអាចម៍ផ្កាយធំណាមួយ មានឱកាសបុកគ្នាជាមួយផែនដីលើសពី ១% នោះទេ៕

តៃវ៉ាន់ ៖ ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់ លោក Lai Ching-te បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ ថា តៃវ៉ាន់ និងចិន ចាំបាច់ត្រូវតែជជែកគ្នាដើម្បីរកសន្តិភាព ក្រោយពីនយោបាយពិភពលោកផ្លាស់ប្តូរ និងស្មុគស្មាញ ។ នេះជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថា តៃវ៉ាន់បបួលរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងចរចាដោយសន្តិវិធី ចៀសវាងការប្រឈមមុខគ្នាបន្តទៀត ។

លោក Lai ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចិនដាក់ឈ្មោះថា «ជនបែងចែកទឹកដី» ព្យាយាមសុំចរចាជាមួយរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង ខណៈប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ចិនបានដាក់សម្ពាធតៃវ៉ាន់ទាំងផ្នែកនយោបាយ និងកងទ័ព ដើម្បីបង្ខំឱ្យរដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតៃប៉ិ ព្រមទទួលយកអំណាចរបស់ចិន ។ បច្ចុប្បន្ន តៃវ៉ាន់ និងចិន បានប្រឈមនឹងសម្ពាធពីរដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់អាមេរិកក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Trump ។ ក្រៅពីការដំឡើងពន្ធទំនិញចិន លោក Trump ប្រកាសថា នឹងដំឡើងពន្ធ Semiconductor នាំចូលផងដែរ ដែលជាឧស្សាហកម្មសំខាន់របស់តៃវ៉ាន់ ។

ពេលថ្លែងសុន្ទរកថាទៅកាន់អ្នកតំណាងអាជីវកម្មតៃវ៉ាន់វិនិយោគនៅចិន លោក Lai បញ្ជាក់ថា តៃវ៉ាន់ និងចិន មានបញ្ហាប្រឈមដូចគ្នារឿងគ្រោះធម្មជាតិ ហើយយើងមានគោលដៅរួមគ្នា គឺពលរដ្ឋទាំងសងខាងច្រកសមុទ្រអាចរស់នៅដោយស្ងប់សុខ ។ ពេលស្ថានការណ៍នយោបាយពិភពលោកផ្លាស់ប្តូរគួរឱ្យស្មុគស្មាញ យើងគួរជជែកគ្នាដោយសន្តិវិធីដើម្បីបង្កើតសន្តិភាព ។

ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់បន្តថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោករីករាយចរចាជាមួយចិនផ្អែកលើសមភាពដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ហើយលោកចង់ឱ្យភាគីទាំងពីរងាកមកជជែកគ្នាច្រើនជាងការប្រឈមមុខ ។ ប៉ុន្តែអនាគតតៃវ៉ាន់ គឺមានតែពលរដ្ឋតៃវ៉ាន់ប៉ុណ្ណោះជាអ្នកសម្រេចចិត្ត ។

រីឯការិយាល័យកិច្ចការតៃវ៉ាន់របស់ចិនពុំទាន់និយាយអ្វីទេ ពាក់ព័ន្ធនឹងការលើកឡើងរបស់លោក Lai ខណៈកន្លងមក ចិនបានអំពាវនាវឱ្យតៃវ៉ាន់ទទួលស្គាល់ថា ទឹកដីទាំងសងខាងច្រកសមុទ្រ គឺជាផ្នែកមួយរបស់ចិន (One China) ។ ប៉ុន្តែលោក Lai និងរដ្ឋាភិបាលគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យឈានមុខ (DPP) របស់តៃវ៉ាន់ ពុំយល់ស្របនឹងគំនិតនេះ ។

លោក Lai បានថ្លែងនាពេលកន្លងមកថា តៃវ៉ាន់ពុំគួរមានរូបភាពបំភាន់ភ្នែកពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិភាព ប៉ុន្តែតៃវ៉ាន់ត្រូវស្វែងរកសន្តិភាពដោយការពង្រឹងកម្លាំងខ្លួនឯង ព្រមទាំងដើរតាមបណ្តាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ។ ប្រទេសមួយអាចរស់នៅបានលុះត្រាតែមានអធិបតេយ្យភាព ហើយដោយសារមានតៃវ៉ាន់ ទើបមានសាធារណរដ្ឋចិន ៕