ឃ្នើសចិត្តនឹង អានុទីន ដែលធ្វើអ្វីៗដើម្បីតែផ្គាប់ចិត្តក្រុមជ្រុលនិយម លែងដឹងអ្វីខុសអ្វីត្រូវ លោក Surachart Bamrungsuk ដែលជាសាស្ត្រាចារ្យ ផ្នែកសន្តិសុខ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយថៃបានចេញមុខរិះគ.ន់និងព្រមា.នធ្ងន់ៗលើរដ្ឋាភិបាលថៃថា ការប្រកាស់មិនទទួលស្គាល់ផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ នឹងនាំឲ្យថៃចាញ់ក្ដីកម្ពុជានៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) យ៉ាងអាម៉ាសម្តងទៀត។

យោងតាមការចុះផ្សាយជាសាធារណៈរបស់សារព័ត៌មានល្បីឈ្មោះរបស់ថៃ Matichon Weekly កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ លោកសាស្ត្រាចារ្យ Surachart Bamrungsuk អ្នកជំនាញផ្នែកសន្តិសុខ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយលំដាប់កំពូលរបស់ថៃ បានផ្ញើលិខិតចំហផ្លូវការមួយទៅកាន់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការប្រកាសរឹងរូសបដិសេធមិនប្រើប្រាស់ផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ ក្នុងការចរចាព្រំដែន។

នៅក្នុងលិខិតចំហនោះ លោកសាស្ត្រាចារ្យបានពន្យល់តាមហេតុផលច្បាប់ និងប្រវត្តិសាស្ត្រថា ផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ គឺជាឯកសារឧបសម្ព័ន្ធកើតចេញពីសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧ ដែលមានតម្លៃគតិយុត្តជាអន្តរជាតិ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) រួចទៅហើយតាំងពីឆ្នាំ១៩៦២។ លោកបានរិះគន់ចំៗថា ផែនទីខ្នាត ១:៥០,០០០ ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងប្រកាន់យក គឺជា «ផែនទីដែលថៃធ្វើឡើងដោយឯកតោភាគី» ហើយនៅលើគែមផែនទីនោះក៏មានសរសេរបញ្ជាក់ច្បាស់ក្នុងខ្លួនវាស្រាប់ថា «មិនមែនសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងរឿងខណ្ឌសីមាព្រំដែនឡើយ»។ ការព្យាយាមបដិសេធផែនទីផ្លូវការ នឹងក្លាយជាឱកាសផ្លូវច្បាប់ឱ្យកម្ពុជាអាចរុញរឿងក្តីនេះទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិជាថ្មី ដែលនឹងធ្វើឱ្យថៃត្រូវចាញ់ក្តីដូចកាលពីអតីតកាល។

គួរឲ្យដឹងផងដែរថា ក្រៅពីលោកសាស្ត្រាចារ្យ Surachart ក៏មានក្រុមអ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងអតីតអ្នកការទូតថៃជាច្រើនរូបទៀត បានចេញមុខមកជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ឈប់ការបង្កើតរបាំងពាណិជ្ជកម្ម និងរបាំងការទូតដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះ។ ក្រុមអ្នកជំនាញការទូតបានព្រមានថា ការប្រកាសលុបចោល មិនទទួលស្គាល់សន្ធិសញ្ញាចាស់ៗរបស់លោក Anutin គឺជាការជាន់ឈ្លីច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលនឹងធ្វើឱ្យថៃបាត់បង់ការគាំទ្រ និងការជឿទុកចិត្តពីសហគមន៍អន្តរជាតិទាំងស្រុង។ ពួកគាត់បានសង្កត់ធ្ងន់ថា អធិបតេយ្យភាព និងការខណ្ឌសីមាព្រំដែនត្រូវតែដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដែលមានស្រាប់ (ដូចជាស្មារតី MoU ឆ្នាំ២០០កន្លងទៅ) មិនមែនកំណត់ដោយសម្តីនយោបាយ និងការស្រែកច្រៀងតាមចិត្តនោះឡើយ។

តែបើទោះជាមានការចេញមុខតវ៉ា រិះគន់ និងបង្ហាញភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីសំណាក់ក្រុមអ្នកជំនាញថៃ ដែលបានសិក្សារៀនសូត្រច្បាស់លាស់អំពីច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងណាក្ដី ក៏រដ្ឋាភិបាលថៃរបស់លោក Anutin នៅតែបន្តប្រកាន់ជំហររឹងរូសទាំងងងឹតងងល់។ ការមិនព្រមស្តាប់ការណែនាំរបស់អ្នកចេះដឹងក្នុងស្រុកនេះ ត្រូវបានក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍មើលឃើញថា ជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយដ៏ទន់ខ្សោយមួយ ដែលធ្វើឡើងដើម្បីតែផ្គាប់ចិត្តក្រុមជាតិនិយមជ្រុលក្នុងស្រុក ដើម្បីទាញយកប្រជាប្រិយភាព និងសម្លេងឆ្នោតផ្ទាល់ខ្លួនជាជាងការស្រវ៉ាយកផលប្រយោជន៍ជាតិ និងស្ថិរភាពយូរអង្វែងនៅលើឆាកអន្តរជាតិជាធំ។

សរុបមក សារលិខិតចំហ និងការព្រមានដើរទន្ទឹមគ្នារបស់ក្រុមអ្នកជំនាញថៃនៅពេលនេះ គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ថា គោលនយោបាយព្រំដែនបច្ចុប្បន្នរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ កំពុងដើរផ្លូវខុសដែលខ្វះការគិតគូរវែងឆ្ងាយ។ បើរដ្ឋាភិបាលលោក Anutin នៅតែបន្តយកបញ្ហាព្រំដែនធ្វើជាឈ្នាន់នយោបាយ និងបដិសេធច្បាប់អន្តរជាតិ នោះប្រទេសថៃខ្លួនឯងទេដែលជាអ្នករងគ្រោះ និងប្រឈមមុខនឹងការបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅលើឆាកអន្តរជាតិនាពេលខាងមុខ៕

ពេលចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនាសន្តិសុខអន្តរជាតិ «Shangri-La Dialogue» លើកទី២៣ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក លោក Pete Hegseth បានលើកសរសើរយ៉ាងខ្លាំងដល់ម៉ាឡេស៊ី និងអាស៊ាន ដែលបានបំពេញតួនាទីយ៉ាងសកម្ម ឆាប់រហ័ស ក្នុងការបញ្ចូនក្រុមសង្កេតការណ៍អាស៊ានទៅកាន់តំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹង រួមទាំអគាំទ្រកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូត ។

ថ្លែងក្នុងកិច្ចសន្ទនាសន្តិសុខអន្តរជាតិ «Shangri-La Dialogue» លោក Hegseth បានចាត់ទុកការដឹកនាំរបស់ម៉ាឡេស៊ីក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ានកន្លងមក ដែលបានដាក់ពង្រាយក្រុមសង្កេតការណ៍អាស៊ានឱ្យចុះទៅពិនិត្យមើលស្ថានភាពជម្លោះនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ថាជាការរួមចំណែកដ៏មានអត្ថន័យក្នុងការរក្សាសុខសន្តិភាព និងជាគំរូចែករំលែកការទទួលខុសត្រូវក្នុងតំបន់ ។

លោកក៏បានសរសើរម៉ាឡេស៊ី និងអាស៊ាន ដែលគាំទ្រដល់ការជំរុញសន្តិភាពរវាងកម្ពុជាថៃ របស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ដោយលោកនិយាយថា បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់បានដើរឆ្ពោះទៅរកការរក្សាសន្តិភាព កាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងគាំទ្រការទូតគួរឱ្យទុកចិត្ត ដែលវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តកាន់តែខ្លាំងតាមរយៈកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នា ។

សួមរំលឹកថា កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងលោក Anutin Charnvirakul នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានចុះហត្ថលេខាលើឯកសារសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (នៅក្រៅកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន លើកទី៤៧) ក្រោមវត្តមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក Anwar Ibrahim ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន និងលោកប្រធានាធិបតី Trump ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនេះ គឺជាការធានាដល់ការស្តារឡើងវិញនូវសុខសន្តិភាពតាមបណ្តោយព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរ បន្ទាប់ពីផ្ទុះសង្គ្រាមកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពថៃក៏បានបង្កសង្គ្រាមជាថ្មីម្តងទៀត និងមានរយៈពេលយូរថ្ងៃជាងមុន ។

បច្ចុប្បន្ននេះ នៅតំបន់ព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរបន្តស្ថិតក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជា បើទោះជាមេដឹកនាំកម្ពុជា និងថៃ បានជួបគ្នានៅទីក្រុងសេប៊ូ ប្រទេសហ្វីលីពីន កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា កន្លងមក ដើម្បីស្តារសន្តិភាព ស្វែងរកដំណោះស្រាយអហិង្សា និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹងក្តី ។ កិច្ចប្រជុំត្រីភាគីដ៏កម្រនេះរៀបចំឡើង និងសម្របសម្រួលដោយប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. ក្នុងនាមជាប្រធានប្តូរវេនអាស៊ាន ឆ្នាំ២០២៦ (នៅក្រៅកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន លើកទី៤៨) ៕

នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អាជ្ញាធរជប៉ុនបានប្រកាសអាសន្នពីការវាយប្រ.ហាររបស់ខ្យល់ព្យុះ Jangmi មកលើកោះអូគិណាវ៉ា ដែលកម្លាំងខ្យល់ស្មើនឹង១៨០គីឡូម៉ែត្រក្នុង១ម៉ោង ។ គ្រោះធម្មជាតិធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នានាសម្រេចចិត្តលុបចោលជើងហោះហើរចេញ-ចូលកោះនេះរហូតដល់ជាង៤០០ជើង ខណៈពលរដ្ឋសម្រុកទិញចំណីអាហារ និងសម្ភារៈចាំបាច់ស្តុកទុក ព្រោះបារម្ភពីភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងពិបាកចេញក្រៅផ្ទះ ។

ភ្នាក់ងារឧតុនិយមជប៉ុនបានជូនដំណឹងពីខ្យល់ព្យុះ Jangmi នឹងវាយប្រហារលើកោះអូគិណាវ៉ា និងប្រជុំកោះអាម៉ាមិ ដែលបណ្តាលឱ្យភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំង ខ្យល់កន្ត្រាក់មានកម្លាំងស្មើនឹង១៨០គីឡូម៉ែត្រក្នុង១ម៉ោង រលកសមុទ្រខ្ពស់ៗ និងការបាក់ដី ដោយឱ្យពលរដ្ឋតាមដានស្ថានការណ៍អាកាសធាតុ និងត្រៀមខ្លួនទុកជាមុន ។

ការប្រកាសអាសន្ននេះបានជំរុញឱ្យពលរដ្ឋជប៉ុនដែលរស់នៅកោះអូគិណាវ៉ា នាំគ្នាទៅទិញចំណីអាហារ និងសម្ភារៈចាំបាច់រហូតអស់ពីធ្នើរក្នុងផ្សារទំនើប ព្រោះតែបារម្ភពីខ្យល់ព្យុះនឹងវាយប្រហារកាន់តែខ្លាំងបណ្តាលឱ្យភ្លៀងធ្លាក់មិនឈប់ឈរ ។

នេះជាខ្យល់ព្យុះទីហ្វុងទី៦ ដែលវាយប្រហារនៅភាគខាងត្បូងកោះអូគិណាវ៉ា និងប្រជុំកោះអាម៉ាមិ ចំនួន២ថ្ងៃ (ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា) ហើយនឹងប្តូរគោលដៅទៅកាន់ភាគខាងកើត និងភាគខាងលិច នាថ្ងៃបន្ទាប់ ។ ខ្យល់ព្យុះនឹងខ្សោយកម្លាំងបន្តិច ប៉ុន្តែភ្លៀងនឹងបន្តធ្លាក់យូរជាងមុននៅតំបន់មួយចំនួន មុនពេលបោកបក់ទៅកាន់តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រ ហើយនៅកោះ Shikoku, តំបន់កាន់សៃ ភាគខាងលិច និងតំបន់ផ្សេងៗ នឹងមានទឹកភ្លៀងក្នុងបរិរមាណពីជាង២០០ ទៅ៣០០មីល្លីម៉ែត្រ នាថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ។

សូមបញ្ជាក់ថា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានបិទបណ្តោះអាសន្ន ខណៈសេវាកម្មរថភ្លើង និងរថយន្តក្រុងសាធារណៈនៅកោះអូគិណាវ៉ា បានផ្អាកដំណើរការទាំងស្រុង ។ អាជ្ញាធរអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរ ចៀសវាងការធ្វើដំណើរដែលមិនចាំបាច់ ស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះ ឬទីកន្លែងសុវត្ថិភាព ព្រមទាំងតាមដានព័ត៌មានជើងហោះហើរ តាមរយៈវេបសាយរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ All Nippon Airways (ANA) ឬ Japan Airlines (JAL) ៕

ពន្លឺនៃក្តីសង្ឃឹមថ្មីសម្រាប់មនុស្សជាតិ! រុស្ស៊ីប្រកាសជោគជ័យដ៏អស្ចារ្យក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងវីរុសអេប៊ូឡា (Ebola) ប្រភេទថ្មី ដើម្បីជួយសង្គ្រោះពិភពលោក ជាពិសេសប្រជាជននៅអាហ្វ្រិកកណ្តាល ដែលកំពុងរងការរាតត្បាតយ៉ាងសាហាវ។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានរដ្ឋ TASS របស់រុស្ស៊ី។

ចំពេលដែលពិភពលោកទាំងមូល កំពុងព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការផ្ទុះឡើងវិញនៃវីរុសអេប៊ូឡា (Ebola) ប្រភេទកម្រ និងកាចសាហាវ «Bundibugyo» នៅសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ និងបណ្តាប្រទេសជិតខាង លោក Mikhail Murashko រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលរុស្ស៊ី បានប្រកាសជាផ្លូវការអំពីការរកឃើញវ៉ាក់សាំងថ្មីមួយ ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេរោគដ៏កាចសាហាវនេះ។

វ៉ាក់សាំងលំដាប់ពិភពលោកនេះ ត្រូវបានស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ដោយ វិទ្យាស្ថាន Gamaleya ដ៏ល្បីល្បាញរបស់រុស្ស៊ី (ដែលជាវិទ្យាស្ថានធ្លាប់ផលិតវ៉ាក់សាំងកូវីដ Sputnik V)។ តាមការបញ្ជាក់របស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររុស្ស៊ី លោក Alexander Ginsburg វ៉ាក់សាំងថ្មីនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាវីរុសធ្វើឱ្យខ្សោយ ដើម្បីជម្រុញឱ្យរាងកាយបង្កើតអង់ទីគ័រ (Antibodies) ការពារបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ ការប្រកាសនេះបានក្លាយជាពន្លឺនៃក្តីសង្ឃឹម និងជាខែលការពារថ្មីមួយ ព្រោះកន្លងមក មេរោគអេប៊ូឡាប្រភេទថ្មីដែលកំពុងរាតត្បាតនេះ មិនទាន់មានវ៉ាក់សាំង ឬថ្នាំព្យាបាលជាក់លាក់ណាមួយ ត្រូវបានអនុម័តឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅឡើយទេ។

ការរកឃើញនេះបានកើតឡើងចំពេលបន្ទាន់បំផុត បន្ទាប់ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានប្រកាសតំបន់ផ្ទុះអាសន្នជំងឺអេប៊ូឡានៅកុងហ្គោ ជា «ភាពអាសន្នសុខភាពសាធារណៈសកល» (PHEIC)។ បច្ចុប្បន្ន មជ្ឈមណ្ឌលត្រួតពិនិត្យ និងបង្ការជំងឺអាហ្វ្រិក (Africa CDC) បាននិងកំពុងរៀបចំកិច្ចប្រជុំបន្ទាន់ជាមួយភាគីរុស្ស៊ី ដើម្បីពិនិត្យលើទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងត្រៀមរៀបចំការធ្វើតេស្តគ្លីនិកលើមនុស្ស (Human Clinical Trials) មុននឹងដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ទ្រង់ទ្រាយធំនៅលើទីវាល ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាល។

សរុបជារួម ការប្រកាសផលិតបានវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងវីរុសអេប៊ូឡាពីសំណាក់ប្រទេសរុស្ស៊ីនៅពេលនេះ មិនត្រឹមតែជាជោគជ័យដ៏ធំធេងនៃវិស័យវេជ្ជសាស្ត្ររបស់រុស្ស៊ីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលផ្ដល់នូវ «ក្តីសង្ឃឹមដ៏មានតម្លៃបំផុត» ដល់មនុស្សជាតិទាំងមូល។ វិទ្យាសាស្ត្របានបង្ហាញខ្លួនម្តងទៀតជាអាវុធដ៏មានឥទ្ធិពល ក្នុងការជួយសង្គ្រោះជីវិតមនុស្ស និងនាំពិភពលោកឱ្យរួចផុតពីការគំរាមកំហែងនៃជំងឺរាតត្បាតដ៏សាហាវជាថ្មីម្តងទៀត៕