ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អាជ្ញាធរតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញ ស៊ិប៊ូយ៉ា (Shibuya) នៅទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តវិធានការផាកពិន័យជាប្រាក់ចំនួន២,០០០យ៉េន (ឬ១៣ដុល្លារ) នៅនឹងកន្លែង ចំពោះពលរដ្ឋក្នុងស្រុក និងភ្ញៀវទេសចរបរទេស ដែលបោះចោលសំរាមមិនត្រឹមត្រូវនៅលើដងផ្លូវ ឬតាមទីសាធារណៈ ។ ការពិន័យប្រាក់នេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងជំរុញឱ្យគ្រប់គ្នាបោះចោលសំរាមមានសណ្តាប់ធ្នាប់ និងជំរុញឱ្យតំបន់ស៊ិប៊ូយ៉ា មានបរិស្ថានស្អាត ។

មន្ត្រីល្បាតចាប់ពី៥០នាក់ ទៅ៦០នាក់ ត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅតាមទីប្រជុំជន និងស្ថានីយរថភ្លើងនានា ដើម្បីតាមដាន និងត្រួតពិនិត្យស្ថានភាពរយៈពេល២៤ម៉ោង ដោយមានសិទ្ធិផាកពិន័យអ្នកបោះចោលសំរាមភ្លាមៗនៅនឹងកន្លែងតែម្តង ហើយពួកគេអាចនិយាយបានច្រើនភាសា ដូចជា ៖ អង់គ្លេស ចិន និងកូរ៉េ ទៅកាន់ភ្ញៀវទេសចរឱ្យយល់ពីច្បាប់ទម្លាប់ ។ លើសពីនេះ ដើម្បីឱ្យកាន់តែងាយស្រួល និងឆាប់រហ័ស ក៏មានការផ្តល់ QR Code ដើម្បីឱ្យអ្នកប្រព្រឹត្តខុស ស្កេនបង់ប្រាក់ផងដែរ ។

ក្រៅពីនេះ អាជ្ញាធរតំបន់ស៊ិប៊ូយ៉ា ក៏បានកំណត់វិធានការថ្មីតម្រូវឱ្យភោជនីយដ្ឋាន និងហាងលក់ភេសជ្ជៈក្នុងតំបន់ ត្រូវតែដាក់សំរាមនៅបរិវេណខាងមុខ ប្រសិនបើមិនអនុវត្តតាម នឹងត្រូវផាកពិន័យរហូតដល់៥០,០០០យ៉េន (ប្រមាណ៣២០ដុល្លារ) ។ វិធានការដ៏តឹងរ៉ឹងនេះធ្វើឡើងដោយសារតែបញ្ហាកំណើនសំរាមយ៉ាងគំហុកនៅលើដងផ្លូវ បន្ទាប់ពីចំនួនភ្ញៀវទេសចរកើនឡើងខ្លាំង ហើយដើរកម្សាន្តពេលរាត្រីជាមួយសំរាមរាយប៉ាយ ។

អាជ្ញាធរតំបន់ស៊ិប៊ូយ៉ា បានសំណូមពរទៅកាន់ពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាភ្ញៀវទេសចរបរទេស ចូលរួមបង្ហាញការទទួលខុសត្រូវចំពោះបរិស្ថានដោយទុកដាក់សំរាមក្នុងធុងត្រឹមត្រូវ ពីព្រោះតំបន់នេះ គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរយ៉ាងច្រើនមកពីជុំវិញពិភពលោក ។

ជុំវិញបញ្ហានេះ ភ្ញៀវទេសចរបរទេសបានបង្ហាញការគាំទ្រដើម្បីឱ្យមានភាពស្អាត និងរបៀបរៀបរយក្នុងទីប្រជុំជន ប៉ុន្តែខ្លះទៀត ចង់ឱ្យអាជ្ញាធរជប៉ុនដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតធុងសំរាមនៅទីសាធារណជាមុនសិន ហើយសរសេរអក្សរជាភាសាអង់គ្លេសដើម្បីបញ្ជាក់ពីការបែងចែកប្រភេទសំរាម ។

សូមរំឭកដែរថា តំបន់នេះមានពលរដ្ឋរស់នៅប្រមាណ២៤០,០០០នាក់ និងមានភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្តយ៉ាងច្រើនលើសចំនួនពលរដ្ឋរហូតដល់ទ្វេដង ជាពិសេស បន្ទាប់ពីការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩ មានភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនមកកាន់ទីនេះ ។ កំណើនភ្ញៀវទេសចរនាំឱ្យមានបញ្ហាសំរាមកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ បើទោះជាអាជ្ញាធរសំណូមពរឱ្យយកទៅបោះចោលនៅផ្ទះ ឬកន្លែងស្នាក់នៅក៏ដោយ ប៉ុន្តែមិនសូវមានអ្នកអនុវត្ត ទើបកំណត់វិធានការតឹងរ៉ឹង ៕

ការចោទប្រកាន់​ពីសំណាក់ពលរដ្ឋថៃថា ពលករ​បរទេស​ដណ្តើមការងារធ្វើរបស់ពលរដ្ឋក្នុងស្រុក បានក្លាយទៅជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកមួយដែល​ផ្ទុះឡើងជាថ្មី​ និងជជែកពេញបណ្តាញសង្គម​ បន្ទាប់ពី​មានស្ត្រីជ.នជាតិថៃម្នាក់បានដើរចូលទៅចង្អុលមុខ និងសួរដេញដោលលោក Chadchart Sittipunt ដែលជាបេក្ខជនអភិបាលក្រុងបាងកក ដោយសួរ​ថា ហេតុអ្វីបណ្តោយឱ្យពលករបរទេសដណ្តើមមុខរបររបស់ពលរដ្ឋ ។ អ្នកវិភាគក៏បានវែកញែកពីបញ្ហានេះដែរ​ថា ថៃកំពុងខ្វះខាតពលករបរទេស​យ៉ាងខ្លាំង និងកុំឱ្យពលរដ្ឋចោទប្រកាន់បែបនេះ ។

អ្នកវិភាគឯករាជ្យថៃ លោក ណាត់ថាកន ថេវ៉ាគុន បានស្តីបន្ទោសខ្លាំងៗទៅកាន់ពលរដ្ឋថៃមួយចំនួនដែលចាត់ទុកពលករបរទេស ដូចជា ៖ មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ កម្ពុជា និងវៀតណាម ចូលមកដណ្តើមការងារ ដោយបញ្ជាក់ថា មិនមែនជាការពិតឡើយ ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន ប្រទេសថៃកំពុងតែខ្វះខាតពលករបរទេសយ៉ាងខ្លាំង ខណៈពលរដ្ឋថៃមិនធ្វើការងារលំបាកៗ ឬហាលថ្ងៃ ហាលភ្លៀង ព្រមទាំងសួរថា តើអ្នកដែលមានទស្សនៈបែបនេះបានតាមដានស្ថានការណ៍សេដ្ឋកិច្ចកំពុងធ្លាក់ចុះដែរឬទេ?

ការស្តីបន្ទោសពីអ្នកវិភាគឯករាជ្យនេះ បន្ទាប់ពីកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ពេលលោក Chadchart Sittipunt ចុះយុទ្ធនាការឃោសនាស្វែងរកសំឡេងគាំទ្រពីពលរដ្ឋដើម្បីឡើងកាន់តំណែងជាអភិបាលក្រុងបាងកកបន្តទៀត ស្រាប់តែមានស្ត្រីម្នាក់ស្រែកសួរថា «ហេតុអ្វីបណ្តោយឱ្យពលករបរទេសដណ្តើមការងារពលរដ្ឋថៃ?» ហើយស្ត្រីនេះថែមទាំងត្អូញត្អែរថា ខ្លួនធ្លាប់ដាក់ពាក្យបណ្តឹងជាច្រើនដងហើយ ប៉ុន្តែគ្មានដំណោះស្រាយ ។

លោក Chadchart ទទួលស្គាល់ពីពលរដ្ឋថៃបារម្ភខ្លាចពលករបរទេសដណ្តើមការងារ ប៉ុន្តែអភិបាលក្រុងគ្មានអំណាចចុះបង្ក្រាប ឬចាប់ខ្លួនពលករខុសច្បាប់ទេ គឺអាចធ្វើបានត្រឹមតែរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ គ្រប់គ្រងក្រុមអាជីវករលក់ដូរតាមចិញ្ចើមផ្លូវ និងសម្របសម្រួលជាមួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធប៉ុណ្ណោះ ។ ការអនុញ្ញាតឱ្យពលករបរទេសចូលមកធ្វើការ ឬចុះបង្ក្រាប គឺជាតួនាទីរបស់ក្រសួងការងារ និងសមត្ថកិច្ចអន្តោប្រវេសន៍ មិនមែនជាតួនាទីអភិបាលក្រុងទេ ។

លោក ណាត់ថាកន អ្នកវិភាគឯករាជ្យហួសចិត្តយ៉ាងខ្លាំងដែលស្ត្រីរូបនេះ និងពលរដ្ឋផ្សេងទៀតគិតថា ពលករបរទេសជាអ្នកដណ្តើមការងារទៅវិញ ទាំងដែលពលរដ្ឋថៃខ្លួនឯងជ្រើសរើសតែការងារក្នុងម្លប់ ឬការងារមិនបញ្ចេញកម្លាំង ។ ការពិត ពលករបរទេសមកធ្វើការនៅប្រទេសថៃ គឺធ្វើតែការងារណាដែលពលរដ្ឋថៃមិនធ្វើ ដូចជា ៖ ការងារសំណង់ ឬការងារប្រើប្រាស់កម្លាំង កំពុងតែខ្វះខាតពលករយ៉ាងខ្លាំង ។

លោកថា អ្នកដែលចាត់ទុកពលករបរទេសដណ្តើមការងារ តើបានតាមដានពីស្ថាប័នឯកជនទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលបន្តសុពលភាពប័ណ្ណការងារពលករបរទេសដែរឬទេ ដើម្បីឱ្យធ្វើការនៅថៃបន្តជួយស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ច? ប៉ុន្តែក្រុមជ្រុលនិយមបែរជាលើកឡើងពីវត្តមានពលករបរទេសធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃបាត់បង់ការងារ ។ តាមពិត មិនគួរបារម្ភពីបញ្ហានេះទេ ដោយសារថៃចាំបាច់ត្រូវការពលករដោយខ្វះមិនបាន និងចង់ឱ្យដែលអ្នកស្រែកថាគ្មានការងារធ្វើដោយសារពលករបរទេសនោះ គួរទៅធ្វើការសំណង់ ឬការងារដែលពលករបរទេសធ្លាប់ធ្វើ ដើម្បីកុំឱ្យលើកឡើងដដែលៗ ហើយសារព័ត៌មាននានាយកទៅចុះផ្សាយ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋថៃមួយចំនួនបានចាត់ទុកពលករបរទេសដណ្តើមការងារ និងមុខរបរក្នុងស្រុក ហើយតែងតែរាយការណ៍ទៅសមត្ថកិច្ចឱ្យមកត្រួតពិនិត្យដល់ទីកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ពលករ ឬចាប់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ ប្រសិនបើរកឃើញគ្មានឯកសារស្របច្បាប់ ។ រីឯអ្នកវិភាគ ឬអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចមិនយល់ស្របទេ ពីព្រោះវាគ្រាន់តែជាការចោទប្រកាន់ ផ្ទុយទៅវិញ ពលករបរទេសបានធ្វើការជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចថៃរហូតមក ខណៈពលរដ្ឋថៃរើសអើងការងារ ៕

និយាយឲ្យតែបានៗដូចក្មេងបៀមដៃ! នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ​Anutin Charnvirakul ​បានឆ្លើយតបទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានទាំងវង្វេងវង្វាន់ថា លោក “មិនទាន់បានដឹង” ពីចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់របស់កម្ពុជាឡើយ ហើយភាគីថៃក៏មិនទាន់បានត្រៀមខ្លួន ឬកំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីតបតទៅកាន់កម្ពុជាវិញនោះដែរ បន្ទាប់ពីសម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសក្តែងៗពីការបង្ខំថៃឡើងដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រលើឆាកអន្តរជាតិ។
 
យោងតាមសេចក្តីរាយការណ៍បន្ទាន់ពីទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានអន្តរជាតិល្បីៗ រួមមាន Reuters និង The Straits Times បានឱ្យដឹងថា ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងការផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ដើម្បីបើកដំណើរការ «យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ» ក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS ប្រឆាំងនឹងថៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul បានចេញមុខមកឆ្លើយតបទាំងភាពស្រពិចស្រពិល និងស្រឡាំងកាំងជាខ្លាំង។

នៅក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍នាវេលារសៀលថ្ងៃអង្គារនេះ លោក Anutin បានព្យាយាមគេចវេសពីសំណួរអ្នកកាសែត ដោយថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលថៃមិនទាន់ទទួលបានលិខិតផ្លូវការ ឬដឹងព័ត៌មានលម្អិតជុំវិញការប្ដឹងផ្ដល់នេះនៅឡើយទេ។ មេដឹកនាំថៃរូបនេះបានត្រឹមតែបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លី និងបង្ហាញពីភាពទន់ជ្រាយខាងយុទ្ធសាស្ត្រថា «ប្រទេសថៃមិនទាន់បានកំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់ ថានឹងត្រូវបន្តទៅមុខ ឬរៀបចំផែនការតបតយ៉ាងណាឡើយ»។
 
ជំហរវង្វេងវង្វាន់នេះ បានស្តែងឱ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា ថៃកំពុងតែខ្វះការត្រៀមលក្ខណៈ និងភ័យខ្លាចចំពោះការដេញដោលតាមផ្លូវច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ OCA តម្លៃ ៣០០ ប៊ីលីយោដុល្លារ ដែលខ្លួនបានបង្កឡើង។ ខណៈពេលដែលក្រសួងការបរទេសថៃ បន្តរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ និងមិនទាន់ហ៊ានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការណាមួយដើម្បីការពារខ្លួន ក្រុមអ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិបានគូសបញ្ជាក់ថា ភាពមិនច្បាស់លាស់ និងការឆ្លើយថា «មិនដឹង» របស់លោក Anutin មិនអាចជួយជម្រុះកាតព្វកិច្ចច្បាប់របស់ថៃបានឡើយ ពោលគឺក្រោមបទប្បញ្ញត្តិនៃអនុសញ្ញា UNCLOS 1982 យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនេះ ទុកពេលឱ្យប្រទេសថៃត្រឹមតែ ២១ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីតែងតាំងអ្នកសម្របសម្រួលរបស់ខ្លួនចំនួន ២រូប ទៅតតាំងជាមួយកម្ពុជា។
 
សរុបមក​ ការឆ្លើយតបដ៏ស្រពេចស្រពិល និងខ្វះការត្រៀមខ្លួនរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin ចំពោះមុខចំណាត់ការដ៏ម៉ឺងម៉ាត់របស់កម្ពុជានៅពេលនេះ គឺជាការទម្លាយឱ្យឃើញនូវទន់ខ្សោយផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្ររបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ។ ការដែលថៃធ្លាប់បានព្រហើនប្រកាសលុបចោល MoU 2001 ទាំងងងឹតងងល់ ដើម្បីតែផ្គាប់ចិត្តក្រុមជាតិនិយមជ្រុលក្នុងស្រុក ឥឡូវនេះបានក្លាយជាដាវពីរមុខចាក់ត្រឡប់មកវិញ ធ្វើឱ្យមេដឹកនាំថៃត្រូវបាក់មុខ និងប្រឈមមុខនឹងការទាល់ច្រកនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយមិនអាចរត់គេចពីប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានឡើយ៕

កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ កងទ័ពជើងទឹកបារាំង និងអង់គ្លេស បានសហការបើកប្រតិបត្តិការឡោមព័ទ្ធចា.ប់នាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈរបស់រុស្ស៊ីដ៏ធំ១គ្រឿង ឈ្មោះ «Tagor» នៅកណ្តាលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ។ នាវានេះសិ្ថតក្នុងបញ្ជីទណ្ឌក.ម្មអន្តរជាតិ លួ.ចដឹកជញ្ជូនប្រេងទៅលក់ដើម្បីឱ្យរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីទទួលបានចំណូលសម្រាប់បន្តសង្គ្រា.មជាមួយអ៊ុយក្រែន ដោយលាក់បាំងអត្តសញ្ញាណ និងគេចវេះពីការតាមដាន ក្រោមទង់ជាតិប្រទេសកាមេរូន ។

នាវានេះបានចេញដំណើរពីកំពង់ផែទីក្រុង Murmansk របស់រុស្ស៊ី មកកាន់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ហើយដោយសារនាវិកជនជាតិរុស្ស៊ីបដិសេធមិនអនុវត្តតាមការណែនាំ ទើបកងទ័ពជើងទឹកបារាំង និងអង់គ្លេស ឈានទៅឡាមព័ទ្ធចាប់តែម្តង បន្ទាប់ពីមានជំនួយផ្នែកស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ និងតាមដានពីអង់គ្លេស ។

វាជាការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់បណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបក្នុងការអនុវត្តទណ្ឌកម្មលើនាវារុស្ស៊ី ដែលព្យាយាមមិនបង្ហាញអត្តសញ្ញាណដើម្បីទទួលចំណូលពីប្រេងយកទៅធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ុយក្រែនដែល បន្លាយអស់រយៈពេលជាង៤ឆ្នាំ ។ ការចាប់នាវា Tagor គឺជាករណីចុងក្រោយ បន្ទាប់ពីការចាប់ជាបន្តបន្ទាប់ទៅលើក្រុមនាវាស្រមោល (Shadow Fleet) ដែលលួចលាក់ជួយរុស្ស៊ីដឹកប្រេងទៅលក់ដោយបំពានទណ្ឌកម្មរបស់លោកខាងលិច ។

ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក Emmanuel Macron បញ្ជាក់ថា ប្រតិបត្តិការនេះក្នុងបំណងបង្ក្រាបនាវា Tagor របស់រុស្ស៊ី ដែលព្យាយាមដឹកជញ្ជូនប្រេងល្មើសនឹងទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ កងទ័ពជើងទឹកបារាំងបានពិនិត្យឃើញនាវានេះដាក់ទង់ជាតិប្រទេសផ្សេង ដែលនៅឆ្ងាយពីឆ្នេរសមុទ្រ Brittany របស់បារាំង ប្រមាណ៧៤០គីឡូម៉ែត្រ ។ យើងមិនអាចទទួលយកបានទេ ពីព្រោះជាការគេចពីទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ និងបំពានច្បាប់សមុទ្រ ។

ចំណែកអ្នកនាំពាក្យវិមានក្រឹមឡាំង លោក Dmitry Peskov បានចេញមុខបដិសេធ និងថ្កោលទោសភ្លាមៗទៅលើប្រតិបត្តិការរបស់បារាំង-អង់គ្លេសដែលរឹបអូសនាវារុស្ស៊ី ដោយចាត់ទុកជាទង្វើខុសច្បាប់ ប្រៀបបាននឹងចោរសមុទ្រអន្តរជាតិ ។ លោកព្រមានថា រុស្ស៊ីនឹងបន្តចាត់វិធានការចាំបាច់នានាដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពប្រេង និងទំនិញលើនាវា ។

គួរបញ្ជាក់ថា តាំងពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥មក បារាំងបានស្ទាក់ចាប់នាវាចំនួន៣គ្រឿងរួចមកហើយ ដែលជឿជាក់ថា គឺជាក្រុមនាវាលួចដឹកប្រេងឱ្យរុស្ស៊ីដោយដាក់ទង់ជាតិក្លែងក្លាយ ដើម្បីឱ្យរុស្ស៊ីទទួលបានចំណូលធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ុយក្រែន ៕

លែងមានការចរចាទ្វេភាគីលើបញ្ហាដែនសមុទ្រទៀតហើយ! រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបោះជំហានប្រវត្តិសាស្ត្រមួយលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយបានផ្ញើលិខិតជូនដំណឹងផ្លូវការទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលថៃ និងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការនៃ «យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ» ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។ ចាំមើលថៃចង់រកលេសគេចវេសយ៉ាងម៉េចទៀត?
 
យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ របស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាផ្ញើជូនជនរួមជាតិកម្ពុជា ស្ដីពីដំណោះស្រាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ពាក់ព័ន្ធនឹងការទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយប្រទេសថៃ បានបង្ហាញថា កម្ពុជាបានផ្ញើលិខិតជូនដំណឹងផ្លូវការ​ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលថៃ និងផ្ញើជូនអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) រួចរាល់ហើយនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការច្បាប់ជាផ្លូវការ។
 
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយដល់សាធារណជនថា អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ កម្ពុជា និងថៃ មានក្របខណ្ឌទ្វេភាគីដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីលើការទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា។ ក្របខណ្ឌទ្វេភាគីនេះ គឺជាអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ ឬ ហៅថា MoU ២០០១។ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នានេះ ឆ្លុះបញ្ចំាងពីការយល់ឃើញជាមួយគ្នាថា ប្រទេសទាំងពីរគួរតែធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីដោះស្រាយព្រំដែនសមុទ្រ និង អភិវឌ្ឍធនធាននៅក្នុងតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា ដោយសន្តិវិធី និង សម្រាប់ផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។
​
ស្ថិតក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS 1982 យន្តការនេះនឹងបង្កើតគណៈកម្មការអ្នកជំនាញឯករាជ្យអន្តរជាតិ ដើម្បីចូលមកវាយតម្លៃ និងដោះស្រាយវិវាទ ទោះបីជាភាគីថៃព្រមចូលរួម ឬចង់គេចវេសមិនសហការក៏ដោយ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សម្តេចធិបតី បានបញ្ជាក់ក្នុងសារថ្លែងការណ៍ពិសេសនោះថា ចំណាត់ការនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលថៃរបស់លោក Anutin Charnvirakul បានប្រកាសលុបចោល MoU 2001 ដោយឯកតោភាគី និងបានយកបញ្ហាព្រំដែនធ្វើជាឈ្នាន់នយោបាយក្នុងស្រុកដើម្បីកេងចំណេញសម្លេងឆ្នោត។
 
សម្តេចសូមបញ្ជាក់ច្បាស់ថា ការប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ នៅក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS មិនមានន័យថា កម្ពុជា ងាកចេញពីការសន្ទនានោះទេ។ ប៉ុន្តែ ផ្ទុយទៅវិញ, កម្ពុជាកំពុងនាំយកការសន្ទនាចូលទៅក្នុងក្របខណ្ឌអន្តរជាតិដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ និង ដែលទទួលស្គាល់ដោយប្រទេសទាំងពីរ។ កម្ពុជា និងថៃ នឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីដំណោះស្រាយយុត្តិធម៌ និងយូរអង្វែង ដែលព្រមព្រៀងគ្នា ក្រោមការណែនាំរបស់អ្នកជំនាញផ្សះផ្សាអន្តរជាតិ និង ដែលអនុលោមតាមច្បាប់អន្តរ-ជាតិ។
 
សម្តេចក៏អំពាវនាវផងដែរ ដល់បងប្អូនជនរួមជាតិទាំងអស់ ឱ្យបន្តរក្សាសាមគ្គីភាព ជាធ្លុងមួយ ប្រកបដោយទំនុកចិត្តខ្ពស់ និង ភាពរឹងមាំ។ ការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ជាតិយើងទាំងមូល៕

ស្រះកែវ៖ ថ្មីៗនេះ មានការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយនៅលើបណ្តាញសង្គមថៃថា ច្រកព្រំដែនឃ្លងលឹក ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ (ជាប់ច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៃប្រទេសកម្ពុជា) ត្រូវបានបើកឡើងវិញ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យកុមារកម្ពុជាចូលទៅរៀនសូត្រក្នុងទឹកដីថៃ។ ព័ត៌មានមិនពិតនេះ បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃមួយចំនួនជឿតាម និងរិះគ.ន់រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin Charnvirakul យ៉ាងខ្លាំង។

ជុំវិញករណីនេះ នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អ្នកស្រី រ៉ាជឆាដា ថាណាឌិរ៉េក អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ បានចេញមុខបំភ្លឺថា ព្រំដែនឃ្លងលឹក ខេត្តស្រះកែវ នៅតែបន្តបិទជិត ១០០% ដដែល។ រដ្ឋាភិបាលថៃពុំមានគោលការណ៍បើកព្រំដែនណាមួយជាមួយកម្ពុជាឡើងវិញឡើយ ហើយអ្នកស្រីបានអំពាវនាវដល់ពលរដ្ឋកុំឱ្យជឿតាមព័ត៌មានក្លែងក្លាយក្នុងបណ្តាញសង្គម។ ដើម្បីបង្ហាញតម្លាភាព អាជ្ញាធរខេត្តស្រះកែវ ក៏បានដឹកនាំក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានចុះទៅពិនិត្យស្ថានភាពនៅព្រំដែនផ្ទាល់ នៅវេលាម៉ោងជាង ៣ រសៀលថ្ងៃដដែល ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការបិទច្រកព្រំដែនជាឯកតោភាគីនេះ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ផេកហ្វេសប៊ុកផ្លូវការនៃការិយាល័យទំនាក់ទំនងសាធារណៈខេត្តស្រះកែវ និងអភិបាលខេត្តផ្ទាល់ ក៏បានចេញមុខច្រានចោលពាក្យចចាមអារ៉ាមនេះដូចគ្នា ដោយស្នើឱ្យសាធារណជនជឿជាក់តែលើប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការប៉ុណ្ណោះ។

គួរបញ្ជាក់ថា ច្រកព្រំដែនផ្លូវគោកទាំងអស់រវាងកម្ពុជា និងថៃ រួមទាំងខេត្តស្រះកែវផងដែរ បានបន្តបិទជិតដដែល ចាប់តាំងពីមានជម្លោះព្រំដែនកាលពីឆ្នាំ២០២៥ រហូតមកដល់ដើមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ រដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពថៃបានអះអាងថា ការបិទព្រំដែននេះ គឺដើម្បីការពារសន្តិសុខ អធិបតេយ្យភាព សុវត្ថិភាពពលរដ្ឋ និងទប់ស្កាត់បទល្មើសឆ្លងដែន។

ចាប់តាំងពីការផ្ទុះឡើងនៃជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរ ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ (Fake News) អំពីបញ្ហាព្រំដែននៅលើបណ្តាញសង្គមថៃ បានកើនឡើងរហូតដល់ជាង ១,០០០ ករណី។ ព័ត៌មានបំពុលទាំងនោះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមជ្រុលនិយម ដោយមានការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) យ៉ាងទំនើបក្នុងការកាត់តរូបភាព និងវីដេអូ ដើម្បីញុះញង់ឱ្យមានការភាន់ច្រឡំ និងបង្កើតការស្អប់ខ្ពើមជាតិសាសន៍។

ដោយឡែក ចំពោះគោលជំហររបស់កម្ពុជា ជុំវិញការបិទព្រំដែនផ្លូវគោកជាឯកតោភាគីរបស់ថៃនេះ គឺកម្ពុជាមិនមែនជាអ្នកចាប់ផ្តើមបង្កជម្លោះ ឬបិទច្រកព្រំដែនមុននោះឡើយ ដូច្នេះ ភាគីថៃដែលជាអ្នកបិទ ត្រូវតែជាអ្នកបើកមុន។ បច្ចុប្បន្ន រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងអនុវត្តយន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីទាមទារឱ្យភាគីថៃដកថយចេញពីទឹកដីកម្ពុជាដែលខ្លួនបានកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ ព្រមទាំងគោរពអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាឡើងវិញ៕