ឯកឧត្តម អ៊ុន ចាន់ដា អភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្តកំពង់ចាម បានសម្រេចបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍ដាក់បង្ហាញលៀសហាលកំពង់ចាម ប្រវែង ១.០០០ម៉ែត្រ ជាមួយនឹងលៀសចំនួន ៣តោន នៅខាងមុខសាលាខេត្ត រហូតដល់វេទិកាអុំទូកមាត់ទន្លេ។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះ នឹងអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទទួលទានដោយសេរី នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ដែលជាថ្ងៃទី២ នៃសង្ក្រាន្តកំពង់ចាម ចាប់ផ្តើមពីម៉ោង១៤:៣០នាទីរសៀល តទៅ។

បើតាម អភិបាលខេត្តកំពង់ចាមបានលើកឡើងថាអត្ថន័យ នៃលេខ ១,០០០ (លៀសហាល ១.០០០ម៉ែត្រ) នៅក្នុងអក្សរសាស្រ្តខ្មែរមានន័យថា៖

• ទី១៖ លេខ ១,០០០ ជាភាសាបាលី និងសំស្រ្កឹត មានន័យថា សហស្ស
• ទី២៖ សហស្សគុណ ស្មើនឹងមានគុណភាពច្រើន។ ឧទាហរណ៍៖ ថ្នាំសហស្សគុណ ស្មើនឹងថ្នាំតែមួយមុខ តែអាចព្យាបាលរោគបានច្រើនមុខ
•  ទី៣៖ សហស្សនេត្រ (ព្រះឥន្រ្ទ) មានព្រះនេត្រ អាចមើលឃើញទីកំបាំងយ៉ាងច្រើនបានភ្លាមៗ

ដោយឡែកចមំពោះអត្ថន័យ នៃលេខ ១,០០០ (លៀសហាល ១.០០០ម៉ែត្រ)នៅក្នុងវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ មានន័យថា៖

• ទី១៖ គាថាពាន់ (គាថាបាលីសុទ្ធ ចំនួន ១,០០០គាថា) មាននៅក្នុងរឿងព្រះវេស្សន្តរ៍ មានចំនួន ១៣កណ្ឌ។
• ទី២៖ លៀសហាល ជាអាហារមួយប្រភេទ ដែលគេយកលៀសស្រស់ មកផ្សំជាមួយគ្រឿងផ្សំ ហើយយកទៅហាលពន្លឺថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យឆ្អិន អាចបរិភោគបាន (សហស្សរង្សី ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ឬពន្លឺថ្ងៃ) ពាក្យថា សហស្សរង្សី ក៏ជាប់ជាមួយនឹងលេខ១,០០០ដែរ៕

ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីខ្មែរ គឺជាពេលវេលាដែលគេកំណត់ថានឹងត្រូវផ្លាស់ឆ្នាំចាស់ចូលឆ្នាំថ្មី ដែលខ្មែរយើងតែងជឿថា ក្នុងអំឡុងពេលនោះនឹងមានទេពធីតាដែលជាបុត្រីរបស់កបិលមហាព្រហ្មចុះមកប្ដូរវេនគ្នារៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដង ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងថែរក្សាប្រជានុរាស្ត្រនៅឋានកណ្ដាលរយៈពេញមួយឆ្នាំ។

ត្រង់ចំណុចនេះ អាចនឹងមានមនុស្សមួយចំនួនមានការយល់ច្រលំថា រាល់ទេពធីតាគ្រប់អង្គដែលចុះមក តែងមានយានជំនិះជាសត្វដែលតំណាងអោយឆ្នាំថ្មីដែលត្រៀមនឹងផ្លាស់នោះ។ ឧទាហរណ៍៖ ចូលឆ្នាំជូត ទេពធីតាដែលយាងចុះ នឹងជិះសត្វកណ្ដុរ, ឆ្នាំឆ្លូវ ត្រូវជិះគោ រឺឆ្នាំខាល ត្រូវជិះខ្លាជាដើម។ ប៉ុន្តែការពិតមិនមែនបែបនេះទេ តាមសៀវភៅមហាសង្រ្កាន្ត បុត្រីរបស់កបិលមហាព្រហ្ម មានតែ៧អង្គប៉ុណ្ណោះ មិនមែនមានចំនួន១២ដូចឆ្នាំទាំង១២ឡើយ។

ទេពធីតាទាំង ៧អង្គនោះ តែងឆ្លាស់វេនគ្នាកាន់ភារកិច្ច ចុះមកកាន់ជម្ពូទ្វីបដើម្បីថែរក្សាមនុស្សលោក។ ដូចនេះសម្រាប់ឆ្នាំណាដែលតម្រូវចំទេពធីតាអង្គណាដែលត្រូវចុះ រឺមានយានជំនិះជាសត្វអ្វី? គឺគេកំណត់តាមថ្ងៃនីមួយៗ និងលំអានតាំងពីបុរាណកាលមកដូចខាងក្រោម៖

១. ថ្ងៃអាទិត្យ ៖ ព្រះនាម “ទុង្សទេវី” ជាបុត្រីទី១ មានអម្ពរពណ៌ក្រហម សៀតផ្កាទទឹម គ្រឿងប្រចាប់បទុមរាជ, ភក្សាហារផ្លែឧទុម្ពរ (សោយផ្លែល្វា), ព្រះហត្ថស្តាំកងចក្រ ព្រះហត្ថឆ្វេងស័ង្ខ រឺខ្យងស័ង្ខ និងមានពាហនៈគ្រុឌជាយានជំនិះ។

២. ថ្ងៃចន្ទ ៖ ព្រះនាម “គោរាគទេវី” ជាបុត្រីទី២ អម្ពរពណ៌លឿង សៀតផ្កាអង្គារបុស្ស គ្រឿងប្រដាប់បុក្តា ភក្សាហារប្រេង ព្រះហត្ថស្តាំកាន់ព្រះខ័ន ព្រះហត្ថឆ្វេងកាន់ឈើច្រត់ មានយានជាពាហនៈខ្លា។

៣. ថ្ងៃអង្គារ ៖ ព្រះនាម “គោរាក្សសាទេវី” បុត្រីទី៣ អម្ពរពណ៌ខ្មៅ សៀតផ្កាឈូក គ្រឿងប្រដាប់មោរា ភក្សាហារជាលោហិត អាវុធស្តាំត្រីសូល៍ អាវុធឆ្វេងគឺធ្នូ ជិះពាហនៈអស្សតរ (សត្វសេះ)។

៤. ថ្ងៃពុធ ៖ ព្រះនាម “មណ្ឌាទេវី” ជាបុត្រីទី៤ អម្ពរពណ៌បៃតងខ្ចី សៀតផ្កាចម្ប៉ា គ្រឿងប្រដាប់ជាកែវពិទូរ្យ ភក្សាហារទឹកដោះសិប្បី អាវុធស្តាំម្ជុល ឆ្វេងឈើច្រត់ និង ជិះពាហនៈ លា។

៥. ថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ ៖ ព្រះនាម “កិរិណីទេវី” បុត្រីទី៥ អម្ពរពណ៌បៃតង សៀតផ្កាមណ្ឌា គ្រឿងប្រដាប់ត្បូងមរកត ភក្សាហារសណ្ដែក ល្ង អាវុធស្តាំកង្វេរ អាវុធឆ្វេងកាំភ្លើង និងមានពាហនៈដំរីជាយាន។

៦. ថ្ងៃសុក្រ ៖ ព្រះនាម “កិមិរាទេវី” បុត្រីទី៦ អម្ពរពណ៌ស សៀតផ្កាចង្កុលនី គ្រឿងប្រដាប់បុស្សរាគម័ ភក្សាហារចេកណាំវ៉ា អាវុធស្តាំព្រះខ័ន ឆ្វេងពិណ និងជិះពាហនៈក្របី។

៧. ថ្ងៃសៅរិ៍ ៖ ព្រះនាម “មហោទរាទេវី” បុត្រីទី៧ អម្ពរពណ៌ខៀវ សៀតផ្កាត្រកៀត គ្រឿងប្រដាប់នីលវត័ន៍ ភក្សាហារសាច់ទ្រាយ (សាច់ឈ្លូស) អាវុធស្តាំកងចក្រ ឆ្វេងត្រីសូល៍ និងជិះពាហនៈក្ងោក៕

សាកសមនឹងឈ្មោះ “ទឹកដីសុវណ្ណភូមិ” ពិតប្រាដកមែន ក្រោយពីអ្នកជំនាញផ្នែកទីតាំងភូមិសាស្រ្តបានបញ្ជាក់ច្បាស់ៗថា ប្រទេសកម្ពុជានឹងមិនរងការគំរាមកំហែងពីគ្រោះរញ្ជួយដីឡើយ មិនថាក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន រឺនាពេលអនាគតឡើយ ដោយហេតុថាប្រទេសកម្ពុជាយើងមានសណ្ឋានដីដែលរឹងមាំ ដែលមិនអាចកើតមានគ្រោះរញ្ជួយដីបានងាយៗនោះទេ។

បន្ទាប់ពីមានការព្រួយបារម្ភអំពីហានិភ័យដែលអាចនឹងកើតមានគ្រោះរញ្ជួយដីនៅប្រទេសកម្ពុជា ដូចទៅនឹងប្រទេសថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា មានមនុស្សជាច្រើនបានចោទជាសំណួរថា <<តើប្រទេសកម្ពុជា អាចនឹងកើតមាននូវគ្រោះរញ្ជួយដីនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៥នេះ ឬនៅពេលអនាគតដែរ ឬទេ?>>

ចំពោះការឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរខាងលើ លោកបណ្ឌិតសាស្រ្តាចារ្យ ទូស សាភឿន ជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកស្ថាបត្យកម្មកម្ពុជាបានធ្វើការលើកឡើងថា៖ គាត់ហ៊ានធានាមួយរយភាគរយថា ប្រទេសកម្ពុជានឹងមិនអាចកើតមាននូវគ្រោះរញ្ជួយដីដូចប្រទេសដទៃ រឺប្រទេសជិតខាងដែលនៅជាប់គ្នាឡើយ ព្រោះសណ្ឋានដីរបស់កម្ពុជាមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ វាមានស្រទាប់ដ៏រឹងមាំនៅផ្ទៃខាងក្រោមនៃទីតាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលស្រទាប់នេះបានកើតចេញពីបន្ទុះភ្នំភ្លើងនៅខាងក្រោមដីក្នុងជម្រៅដ៏សែនជ្រៅ និងក្រាស់ខ្មឹក ហើយបានវិវឌ្ឍន៍ទៅជាថ្ម និងស្ទើតែក្លាយជាលោហៈទៅទៀត។

មូលហេតុទាំងនេះ ត្រូវបានក្រុមអ្នកជំនាញព្យាយាមសិក្សាស្រាវជ្រាវអស់ជាច្រើនខែ ច្រើនឆ្នាំ ទើបហ៊ានយកមកអះអាងដូចនេះ។ ក្នុងករណីដែលប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានឃើញពីការញ័រ ឬរង្គើរប្រៀបដូចការរញ្ជួយដី នោះគ្រាន់តែជាការទទួលរងឥទ្ធិពលពីប្រទេសដែលនៅជាប់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺថៃ ឡាវ និងវៀតណាម។ ហើយការរញ្ជួយនេះទៀតសោត នឹងមិនបង្ករផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ ដូចជាការបា..ក់រ.លំអាគារនោះឡើយ។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រទេសដែលជុំវិញប្រទេសកម្ពុជាទាំងនេះ សុទ្ធតែធ្លាប់កើតមាននូវបញ្ហាគ្រោះរញ្ជួយដី ប៉ុន្តែធ្លាប់កើតឡើងក្នុងកម្រិតទាបៗ មិនដូចឆ្នាំ២០២៥ ដែលការរញ្ជួយមានសភាពធ្ងន់..ធ្ងរ រហូតដល់កម្រិត 7ជិត 8រិកទ័រដូច្នេះឡើយ។

ដោយឡែកសម្រាប់សណ្ឋានដីដ៏រឹងមាំ គ្របដណ្ដប់ដោយថ្មនៅបាតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថាបានកកើតឡើងតាំងពីរាប់រយពាន់លានឆ្នាំមុនមកម៉្លេះ។ មួយវិញទៀតគេក៏បានសិក្សាឃើញផងដែរថា ប្រទេសយើង គឺមិនមានស្លាកស្នាមខ្សែដែលជាចំណុចផ្លាកបុកគ្នាកាលពីមុនមកនោះទោះទេ បានន័យថាចំណុចដែលអាចកើតមានគ្រោះរញ្ជួយដី លុះត្រាតែមានស្នាមខ្សែនៃការបុកគ្នារវាងផ្លាកនៃទ្វីបកាលពីរាប់រយលានឆ្នាំមុន ហើយនៅរយៈពេលរាប់រយលានឆ្នាំក្រោយខ្សែនោះនឹងរង្គើរ រឺមានចលនានឹងបង្កើតបានជាការរញ្ជួយម្ដងទៀត ដូចនេះសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាគឺមិនមានប្រវត្តិធ្លាប់កើតមាននូវសញ្ញាទាំងនេះឡើយ។

សរុបជារួម បើទោះជានៅពេលខាងមុខប្រទេសកម្ពុជាអាចកើតមានការរញ្ជួយដី នោះគ្រាន់តែជាការទទួលឥទ្ធិលពលពីប្រទេសដទៃតែប៉ុណ្ណោះ ហើយកម្រិតនៃការរញ្ជួយនោះក៏នឹងមិនបង្ករហានិភ័យខ្ពស់ដល់ប្រទេសយើងឡើយ ដែលប្រសិនបើគិតជារិកទ័រគឺក្រោម៥រិកទ័រប៉ុណ្ណោះ ដែលកម្រិតធ្ងន់..ធ្ងរអាចគំរាមកំហែងដល់សុវត្ថិភាព ឬបង្ករជាការបា..ក់ស្រុតផ្ទះ និងរលំអគារ គឺមានកម្រិតចាប់ពី៦ ដល់១០រិកទ័រជាដើម។ ដូចនេះទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា ពិតជាទីតាំងដែលមានសំណាងបំផុតមួយ ព្រោះមានទាំងសណ្ឋានដីក្រាស់ និងភាពរឹងមាំនៃសិលានៅបាតខាងក្រោមផ្ទៃដី នឹងជួយឳ្យប្រទេសនេះមិនកើតមាននូវគ្រោះរញ្ជួយដីបានដោយងាយៗឡើយ៕

ថ្លែងក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ស្ពានអាកាសមរតកតេជោ នាព្រឹកថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហើបពីគម្រោងធ្វើសួនសាធារណៈទំហំជាង៧០ហិកតានៅតំបន់កប់ស្រូវ។

សម្តេចធិបតី បានមានប្រសាសន៍ថា៖” ខ្ញុំបានឱ្យរៀបចំនៅកន្លែងផ្លូវកប់ស្រូវ ទៅជាសួនសាធារណៈ ដោយនឹងរៀបចំឱ្យមានការប្រគុំតន្ត្រីនៅថ្ងៃសៅរ៍ អាទិត្យ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋបានកម្សាន្តយ៉ាងសប្បាយរីករាយ ខណៈ
បច្ចុប្បន្ន ឯកឧត្តម ឃួង ស្រេង កំពុងរៀបចំដាំដើមឈើរាប់មុឺនដើមនៅទីនោះ “។

ចំពោះរុក្ខជាតិ ដែលត្រូវដាំនៅឧទ្យានជាតិនោះ ជាប្រភេទ ដើមគីនីន ដើមត្របែកព្រៃ ដើមសាគូរ៉ា ដើមក្ងោក ដែលសុទ្ធតែជាប្រភេទដើមឈើមានភាពស្រស់ស្អាត។

បន្ថែមពីនេះ សម្តេចធិបតី ក៏បានឱ្យដឹងនៅតាមបណ្តាខេត្តខ្លះ សម្តេចបានឱ្យយោបល់ទុកដី១០០ហិកតា ឬ២០០ហិកតាសម្រាប់រៀបចំកន្លែងសាធារណៈសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ៕

បុរសម្នាក់ដែលជាខ្មែរឥស្លាមបានប្រើពាក្យមិនសមរម្យប្រមាថមើលងាយស្រ្តីធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសបានបង្កឱ្យបណ្តាញសង្គមផ្ទុះកក្រើកយ៉ាងខ្លាំងខណៈរឿងនេះបានរីករាលបន្ថែមទៀតភ្ជាប់នឹងខ្មែរឥស្លាម។ ឃើញមានការរីករាលដាលព្រោះតែបុគ្គលម្នាក់តារាកំប្លែង ពាក់មី ស្នើកុំឱ្យមានការបង្ហោះកុំឱ្យមានការរើសអើងជាតិសាសន៍។

នៅថ្ងៃទី៥ មេសា តារាកំប្លែង ពាក់មី បានបង្ហោះរូបពីរសន្លឹកដោយអត្ថន័យក្នុងរូបថតនោះបានសរសេរថា «ស្មានតែខ្មែរដឹងអីពូជបាត់ប្រទេសសោះ ទើបវាហ៊ានដៀលនារី ខ្មែរសាហាវមិនបង្អង់មាត់ឡើយ។» និងពាក្យ «ប្រទេសបងចិញ្ចឹមប្អូនឱ្យមានជីវិតហេតុនេះកុំរមិលគុណជាតិសាសន៍របស់ពួកបង។

ពាក្យសម្តីខាងលើនេះតារាកំប្លែងល្បីឈ្មោះរូបនេះបានលើកឡើងថា «កុំដោយសាតែបុគ្គលម្នាក់ បងប្អូនផុសធ្វើឱ្យមានការរើសអើងជាតិសាសន៍ ខឹងបុគ្គលណា និយាយតែបុគ្គលនឹងទៅ»។ លោក ចែម ចាន់រ៉ា ហៅ ពាក់មី បន្តទៀតថា ផ្ទះលោករាល់ថ្ងៃនៅក្បែបងប្អូនឥស្លាម កីឡាករUផ្ការីកគ្រប់រដូវ ៩០% ជាកូនខ្មែរឥស្លាម អាចថាលោក ស្គាល់ខ្មែរឥស្លាមច្រើនជាមនុសស្លូតបូត រស់នៅរកស៊ីសុំតែសុខសប្បាយ ភាគច្រើនស្រលាញ់កីឡាបាល់ទាត់ ខែបុណ្យទានពួកគាត់ចេះចែករំលែកគ្នា ជួយគ្នាណាស់ គឺអាចរស់ក្នុងដំបូលតែមួយជាមួយខ្មែរបាន»។

តារាកំប្លែងរូបនេះបានសង្កត់ធ្ងន់ថា «សូមបញ្ឈប់ការផុស ធ្វើឱ្យមានការើសអើងជាតិសាសន៍»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថាថ្មីៗនេះបុរសខ្មែរឥស្លាមដែលក្លាយជាប្រធានបទក្តៅគគុកនៅលើបណ្តាញសង្គមនេះដោយសារតែលោកបានប្រើសម្តីមិនសមរម្យយ៉ាងខ្លាំងជាមួយពាក្យប្រមាថមើលងាយស្រ្តីដែលធ្វើការនៅក្រៅស្រុក។ ជុំវិញរឿងនេះបុគ្គលនេះបានចេញមុខសូមទោស ប៉ុន្តែហាក់មិនទទួលបានការអភ័យពីសាធារណជនឡើយខណៈលោកជំទាវ ហ៊ុន ស៊ីណាត ស្នើឱ្យក្រសួងកិច្ចការនារីមានចំណាត់ការតឹងរឹងចំពោះបុគ្គលម្នាក់នេះ៕