កាលពីមុនពិភពលោករបស់យើងធ្លាប់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសត្វពស់ ដែលមានទំហំធំជាងមនុស្សទៅទៀត ហើយពួកវាគឺជាសត្វយក្សសម័យបុរេប្រវត្តិដ៏ពិតប្រាកដ។ ពស់ គឺជាពពួកសត្វល្មូនដែលភាគច្រើនមានពិស អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ទៅដល់មនុស្សបានយ៉ាងងាយ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាមានការខ្លាចរអានឹងប្រភេទសត្វនេះណាស់។ ដូច្នេះហើយតើលោកអ្នកដឹងទេថា ពស់ណាខ្លះដែលមានទំហំធំជាងគេនៅលើពិភពលោក?

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់គេហទំព័របរទេស IFL Science បានឱ្យដឹងថា ពស់ខាងក្រោមនេះគឺជាពស់ដែលធំជាងគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក៖

១.Titanoboa៖ គឺជាពស់ថ្លាន់ដែលមានដើមកំណើតនៅអាមេរិកខាងត្បូង ហើយវាមានអាយុកាលប្រហែល ៦០ លានឆ្នាំ បន្ទាប់ពីសត្វដាយណូស័របានផុតពូជ។ ពស់នេះមានប្រវែង ១៣ ទៅ ១៤ ម៉ែត្រ ជាមួយទម្ងន់ ១.១ ទៅ ១.៣ តោន ជាសត្វដែលធំជាងគេបំផុតនៅលើភពផែនដីកាលពីអតីតកាល ទោះជាយ៉ាងណាបច្ចុប្បន្នពស់ប្រភេទនេះបានផុតពូជហើយ។

២.Palaeophis colossaeus៖ គឺជាពស់សមុទ្របុរាណដែលគ្របដណ្តប់ភាគច្រើននៃអាហ្វ្រិកខាងជើងកាលពីជាង ៥០ លានឆ្នាំមុន។ ដោយវាមានប្រវែង ១២ ម៉ែត្រ និងទម្ងន់ប្រហែល ១ តោន ពស់នេះត្រូវបានគេជឿថារស់នៅក្នុងទន្លេធំៗ ឬមហាសមុទ្រធំៗ។

៣.Gigantophis Garstini៖ Gigarstini គឺជាសត្វពស់ចម្លែកដ៏ធំមួយដែលរស់នៅប្រហែល ៤០ លានឆ្នាំមុន។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប៉ាន់ស្មានថាវាមានប្រវែងរាងកាយពី ៧ ទៅ ១០ ម៉ែត្រ ហើយវាមានទំនាក់ទំនងជាមួយពស់យក្សផុតពូជមួយទៀតគឺ Madtsoia នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ដែលបង្ហាញថាពស់យក្សនេះធ្លាប់ត្រូវបានគេរកឃើញយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងអាស៊ី។

៤.Anacondas៖ យោងតាមសួនសត្វជាតិ និងវិទ្យាស្ថាន Smithsonian Institute of Conservation Biology បានឱ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្នពស់ថ្លាន់ Anacondas គឺជាពស់ដែលធំជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយវាត្រូវបានគេប្រទះឃើញភាគច្រើននៅក្នុងព្រៃអាម៉ាហ្សូន ជាមួយប្រវែង ៩ ម៉ែត្រ និងមានទម្ងន់ ៣៩៩ គីឡូក្រាម ៕

ប្រសិនបើលោកអ្នកមានបំណងចង់ទិញរថយន្តមួយទឹក ឬរថយន្តជជុះ ដែលជួយសន្សំសំចៃខ្ពស់ ដោយមិនចង់ទិញទៅខុស អ្នកចាំបាច់ត្រូវមើលពីសភាពម៉ាស៊ីន ជើងក្រោម ទឹកថ្នាំ និងឆែកមើលថាតើជារថយន្តកាត់ត ពីរបីកំណាត់ឬអត់។

ការទិញរថយន្តដំបូងក្នុងជីវិតរបស់អ្នកគឺជាបញ្ហាប្រឈមមួយ ដូច្នេះប្រសិនបើរថយន្តជជុះមានចំណុច ៥ នេះអ្នកត្រូវតែជៀសវាង និងមិនគួរទិញឡើយកុំឱ្យខាតលុយ ដែលចំណុចនោះរួមមាន៖

១.រថយន្តដែលលេងពណ៌៖ រថយន្តប្រើហើយដែលត្រូវបានលាបពណ៌ទាំងអស់ ឬផ្លាស់ប្តូរពណ៌ដើមរបសរថយន្ត គឺភាគច្រើនមានស្នាមឆ្កូត និងស្នាមប្រឡាក់តូចៗជាច្រើនកន្លែង ដោយសារតែរថយន្តមួយទឹកនេះបានឆ្លងកាត់ការបុកខ្លាំង ឬក្រឡាប់រហូតដល់ត្រូវលាបពណ៌រថយន្តទាំងមូល ទោះបីជាវាមានតម្លៃថោកប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏អ្នកមិនគួរទិញនិងត្រូវជៀសវាងបញ្ហានេះផងដែរ។

២.រថយន្តធ្លាប់ផ្លាស់ប្តូរគ្រឿងម៉ាស៊ីន៖ នៅក្នុងករណីនៃការទិញរថយន្តជជុះជាលើកដំបូង ជៀសវាងរថយន្តដែលបានផ្លាស់ប្តូរគ្រឿងម៉ាស៊ីន ព្រោះភាគច្រើនម្ចាស់ដើមប្រើរហូតដល់មានស្នាមជាំ និងកង្វះការថែទាំត្រឹមត្រូវ ដូច្នេះឡានបែបនេះមិនគួរប្រើទៀតទេ ដោយសារតែផលវិបាកអាចកើតឡើងនៅពេលក្រោយ។

៣.រថយន្តដែលមានជម្រើសច្រើនពេក៖ ជាការពិតណាស់ រថយន្តមានជម្រើសច្រើន វានឹងផ្តល់ភាពងាយស្រួលកាន់តែប្រសើរ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើដល់ពេលជួសជុលវា? អ្នកក៏នឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងវិក័យប័ត្រជួសជុលថ្លៃជាងគេផងដែរ ឧទាហរណ៍ ជាមួយនឹងកៅអីអគ្គិសនីដ៏ប្រណិត ដែលអាចបណ្តាលឱ្យខូចខាតដល់ប្រអប់លេខ និងម៉ូទ័រនាពេលអនាគតជាដើម។

៤.រថយន្តមិនពេញនិយម៖ ប្រសិនបើអ្នកទិញរថយន្តជជុះដំបូង យល់ល្អអ្នកគួរទិញរថយន្តទាន់សម័យបន្តិច ព្រោះវាអាចជាការល្អប្រសើរក្នុងការជ្រើសរើសរថយន្តទីផ្សារពេញនិយមដោយសារវាមានគ្រឿងបន្លាស់គ្រប់គ្រាន់ងាយស្រួលជួសជុល និងអាចលក់បន្តទៀតបាន។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើអ្នកទិញរថយន្តហួសសម័យ អ្នកត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហាពិបាករកគ្រឿងបន្លាស់ ជួសជុលថ្លៃ និងហាងជួសជុលមិនបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ព្រោះអ្នកបច្ចេកទេសមិនសូវជំនាញ ដោយគ្រឿងបន្លាស់ខ្លះអាចត្រូវរង់ចាំបញ្ជាទិញពីបរទេសច្រើនខែ ដែលនេះជាហេតុធ្វើឱ្យខ្ជះខ្ជាយពេលវេលា។

៥.រថយន្តដែលមានម៉ាស៊ីនធំ៖ ថ្វីត្បិតតែតម្លៃរថយន្តប្រើរួច ផ្តល់ភាពងាយស្រួលសម្រាប់អ្នកទិញក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់រថយន្តម៉ូដែលធំក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកទិញវាជាឡានដំបូងរបស់អ្នកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ អ្នកគួរតែជ្រើសរើសឡានដែលប្រើម៉ាស៊ីនតូចចាប់ពី ១.៥ លីត្រឡើងទៅ ឬអតិបរមាមិនគួរលើសពី ១.៨ លីត្រទេ ព្រោះម៉ាស៊ីនធំប្រេងកាន់តែច្រើនត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយ។ ជាពិសេសរថយន្តដែលមានម៉ាស៊ីន ៦ ស៊ីឡាំង គួរចៀសវាងប្រសិនបើអ្នកមិនចង់ចំណាយលុយដោយសារតែថ្លៃសាំង ដូច្នេះមានន័យថា រថយន្តដែលមានម៉ាស៊ីនធំស៊ីសាំងខ្លាំងជាងរថយន្តដែលមានម៉ាស៊ីនតូច៕

គ្រោះរញ្ជួយដីច្រើនកើតឡើងជាញឹកញាប់នៅទូទាំងពិភពលោកតែម្តង ជាក់ស្តែងកាលពីពេលថ្មីៗនេះទីក្រុងបាងកករបស់ប្រទេសថៃ គឺមានការរញ្ជួយដីយ៉ាងខ្លាំងកម្រិត ៧.៣ រិចទ័រ ដែលបណ្តាលឱ្យអាគារនានា និងផ្ទះសម្បែងពលរដ្ធដួលរលំ និងបាក់ខ្ទិចខ្ទី ជាហេតុបង្កឱ្យមានភាពចលាចលទូទាំងប្រទេស។ ខណៈប្រទេសជិតផ្សេងទៀតក៏រងគ្រោះរញ្ជួយដីធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។

ដូច្នេះហើយតើលោកអ្នកដឹងទេថា មូលហេតុអ្វីដែលនាំឱ្យមានគ្រោះរញ្ជួយដីកើតឡើងបែបនេះ? យោងតាមគេហទំព័របរទេសជាច្រើនបានចុះផ្សាយថា មូលហេតុទូទៅដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះរញ្ជួយដី គឺដោយសារកម្លាំងធ្វើឱ្យផ្លាកតិចតូនិចមានចលនាដូចជា រុញ ទាញ និងកកិតគ្នា បណ្តាលឱ្យផ្លាកតិចតូនិកខូចទ្រង់ទ្រាយក្នុងការទប់ទល់និងកម្លាំង។

មានន័យថា គ្រោះរញ្ជួយដីកើតឡើងដោយសារចលនាផ្ទៃនៃផែនដី នៅពេលផ្ទៃផែនដីប្រេះ និងរងសម្ពាធ សម្ពាធទាំងនោះនឹងមិនអាចទប់ទល់បានទៀត ហើយវាក៏បញ្ចេញឱ្យផ្ទុះក្នុងទម្រង់រញ្ជួយដីតែម្តង។ ដូច្នេះសរុបមកហេតុផលដែលនាំឱ្យមានគ្រោះរញ្ជួយដីគឺពាក់ព័ន្ធនឹងចលនាផ្ទៃផែនដី រួមទាំងការបែកឆេះនៃបន្ទះថ្មនៅក្រោមដី កត្តាធម្មជាតិ និងសកម្មភាពមនុស្សដូចជា ការជីករ៉ែ ជីកប្រេងជាដើម។

វិធីការពារខ្លួនពីគ្រោះរញ្ជួយដីរួមមាន៖ ត្រូវក្រាប ឬផ្កាប់មុខចុះក្រោមនៅកណ្តាលបន្ទប់ ឬក្បែរជញ្ជាំង និងមួយទៀតបើកំពុងស្ថិតនៅក្នុងរថយន្តលើផ្លូវគួរតែបញ្ឈប់រថយន្តហើយកុំចាកចេញពីរថយន្តជាដើម។ ប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅខាងក្រៅអគាររកកន្លែងចំហ ឬធំទូលាយបំផុត ព្រោះអគារឬខ្សែភ្លើងដែលបាក់ស្រុតចុះមកនឹងមិនធ្លាក់ត្រូវអ្នកឡើយ។ ប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅលើស្ពាន ឬជណ្តើរថ្មើរជើងសូមចាកចេញជាបន្ទាន់៕

ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ៖ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា គ្រោះរញ្ជួយដីនៅទីក្រុង Mandalay ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា កាលពីវេលាម៉ោង១និង២០នាទីរសៀលថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ បានបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាស្លា.ប់ រហូតដល់១៤៤នាក់ និងរងរបួសចំនួន៧៣០នាក់ ។ វាជារញ្ជួយដីមានកម្លាំងខ្លាំងក្លាបំផុតនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលញ័ររង្គើដល់តំបន់ជាច្រើននៅប្រទេសថៃ និងប្រទេសមួយចំនួនទៀត ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាប្រកាសអាសន្ន និងអំពាវនាវសុំជំនួយមនុស្សធម៌ពីអន្តរជាតិ ។

មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា លោក Min Aung Hlaing ថ្លែងថា ពលរដ្ឋស្លាប់ដោយសារគ្រោះរញ្ជួយដី យ៉ាងហោចណាស់ស្មើនឹង១៤៤នាក់ និងរងរបួសចំនួន៧៣០នាក់ ប៉ុន្តែចំនួនមនុស្សស្លាប់ និងរងរបួស នឹងកើនឡើងបន្ថែមទៀត ។ បច្ចុប្បន្ន មីយ៉ាន់ម៉ាត្រូវឈាមយ៉ាងច្រើនដើម្បីជួយសង្គ្រោះជីវិតពលរដ្ឋរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរដោយសាររញ្ជួយដី ។ អគារជាច្រើនកន្លែងដែលជាកន្លែងស្នាក់នៅរបស់មន្ត្រីរាជការ បានបាក់រលំទាំងស្រុង ហើយភ្នាក់ងារសង្គ្រោះបន្ទាន់បានព្យាយាមទាញមនុស្សចេញពីគំនរថ្មបាក់បែក ។

គ្រោះរញ្ជួយដីយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅទីក្រុង Mandalay បានធ្វើឱ្យស្រុតផ្លូវធ្វើដំណើរ, ខូចខាតផ្លូវល្បឿនលឿន, បាក់ស្ពាន និងបាក់ទំនប់ទឹក ។ នៅតំបន់សាកាយ (Sagiang) ដែលស្ថិតនៅភាគនិរតីទីក្រុង Mandalay គឺស្ពានមួយកន្លែងដែលមានអាយុប្រមាណ៩០ឆ្នាំ បានបាក់រលំ រួមទាំងផ្លូវធ្វើដំណើរដែលតភ្ជាប់រវាងទីក្រុង Mandalay និងទីក្រុង Yangon ក៏ខូចខាតដែរ ។ ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះបន្ទាន់ពិបាកជួយសង្គ្រោះជនរងគ្រោះ ស្របពេលស្ថានការណ៍នយោបាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ាពុំទាន់ស្ងប់ស្ងាត់ ។

បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍បន្ថែម គឺអគារជាច្រើនកន្លែង ព្រមទាំងអគារក្នុងវត្ត Ma Soe Yane ដែលជាវត្តធំបំផុតបានបាក់រលំ ហើយព្រះរាជវាំងចាស់ក៏ខូចខាតដែរ ។ អង្គការសប្បុរសធម៌ Christian Aid ឱ្យដឹងថា គ្រោះរញ្ជួយដីបានបំផ្លាញទំនប់ទឹកបណ្តាលឱ្យទឹកហូរលិចតំបន់ទំនាបនៅក្បែរនោះ ។

គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត៧.៧រិចទ័រ ដែលមានចំណុចកណ្តាលនៅទីក្រុងសាកាយ ភាគកណ្តាលប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានបណ្តាលឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា ៖ អគារធំៗបាក់រលំ ផ្លូវធ្វើដំណើរមានស្នាមប្រេះ បាក់ស្ពាន បំផ្លាញវត្ត និងចេតិយ ព្រមទាំងសម្លាប់មនុស្សជាង១០០នាក់ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន BBC កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ។

ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះបន្ទាន់សន្និដ្ឋានថា ចំនួនមនុស្សស្លាប់ និងរងរបួស នឹងកើនឡើងខ្ពស់បន្ថែមទៀត ហើយទីក្រុងខូចខាតដោយសារគ្រោះរញ្ជួយដីធ្ងន់ធ្ងរបំផុត គឺទីក្រុង Mandalay និងទីក្រុង Naypyidaw ។ វាជាគ្រោះរញ្ជួយដីធ្ងន់ធ្ងរដែលបានកើតឡើងនៅមីយ៉ាន់ម៉ា តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៦ ហើយមានកម្លាំងខ្លាំងបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ន ។ កាលពីឆ្នាំ១៩៤៦ មីយ៉ាន់ម៉ាធ្លាប់កើតគ្រោះរញ្ជួយដី កម្រិត៧.៧រិចទ័រ ។

កងទ័ពបានដណ្តើមអំណាចពីរដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ា កាលពីឆ្នាំ២០២១ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាពិបាកទទួលបានព័ត៌មានពីគ្រោះរញ្ជួយដី ។ ពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ារស់នៅក្នុងទីក្រុងធំៗរត់ចេញពីអគារ និងលំនៅឋានភ្លាមៗយ៉ាងឆាប់រហ័សក្រោយពីមានការញ័ររង្គើខ្លាំង ។ ក្រោយកើតគ្រោះរញ្ជួយដីយ៉ាងខ្លាំងក្លា រដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាបានប្រកាសស្ថានការណ៍អាសន្នក្នុងតំបន់ចំនួន៦ និងអំពាវនាវសុំជំនួយមនុស្សធម៌ពីប្រទេសនានា ៕

ប្រទេសថៃ ៖ មជ្ឈមណ្ឌលហេតុការណ៍ប្រចាំទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ឱ្យដឹងថា គ្រោះរញ្ជួយដីកាលពីវេលាម៉ោង១និង២០នាទីរសៀល ថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងបាងកក បានបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លា.ប់ ចំនួន១០នាក់ រងរបួស១៦នាក់ និងបាត់ខ្លួនរហូតដល់១០១នាក់ ។ បើតាមការប្រកាសរបស់ភ្នាក់ងារឧតុនិយមថៃ គឺនាថ្ងៃដដែល មានគ្រោះរញ្ជួយដីធ្ងន់ធ្ងរកើតឡើងនៅចំណុចកណ្តាលប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ស្មើកម្រិត៨.២រិចទ័រ ជម្រៅ១០គីឡូម៉ែត្រ ដែលបណ្តាលឱ្យញ័ររង្គើដល់តំបន់ជាច្រើនរបស់ថៃ ជាពិសេស ទីក្រុងបាងកក ។

អគារជាច្រើនកន្លែងនៅទីក្រុងបាងកក បានបាក់រលំ ដូចជា ៖ អគារការិយាល័យពិនិត្យប្រាក់គ្រោះរញ្ជួយដី ដែលកំពុងសាងសង់ពុំទាន់រួចរាល់ បានបាក់រលំទាំងស្រុងបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ និងរងរបួសជាច្រើននាក់ដោយសារជាប់នៅក្រោមគំនរថ្មបាក់បែក ។ អាជ្ញាធរ និងភ្នាក់ងារសង្គ្រោះបន្ទាន់បានធ្វើការយ៉ាងសស្រាក់សស្រាំប្រណាំងនឹងពេលវេលាដើម្បីជួយសង្គ្រោះជីវិតមនុស្ស ។

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា មជ្ឈមណ្ឌលហេតុការណ៍ប្រចាំទីក្រុងបាងកក រាយការណ៍ថា គ្រោះរញ្ជួយដីនៅទីក្រុងបាងកក បានបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់១០នាក់ រងរបួស១៦នាក់ និងបាត់ខ្លួន១០១នាក់ ។ រីឯតំបន់រងគ្រោះខ្លាំងដោយសារគ្រោះរញ្ជួយដី គឺជាអគារកំពុងសាងសង់ ចំនួន៣កន្លែង គឺនៅតំបន់ឌិនឌែង, តំបន់បាងស៊ឺ និងតំបន់ចាក់តុចាក់ ។

អភិបាលក្រុងបាងកក លោក ឆ័យឆាតិ សិទ្ធីផាន់ បានបញ្ជាឱ្យបើកទីធ្លាសួនច្បារសាធារណៈនៅទីក្រុងបាងកក រយៈពេល២៤ម៉ោង ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋបោះតង់សម្រាកបណ្តោះអាសន្ន ពីព្រោះពួកគេពុំអាចត្រឡប់ទៅស្នាក់នៅក្នុងអគារ ដោយសារស្ទះចរាចរណ៍ខ្លាំងក្រោយកើតគ្រោះរញ្ជួយដី ។ ក្រៅពីនេះ អាជ្ញាធរក្រុងបាងកក បានរៀបចំរថយន្តចែកទឹកបរិសុទ្ធ និងដាក់បន្ទប់ទឹកនៅទីសាធារណៈសម្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ ។

អភិបាលក្រុងបាងកក បានប្រកាសដំណឹងកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ថា មានគ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត៧.៤រិចទ័រ នៅក្បែរទីក្រុង Mandalay ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីស្រុកបាងម៉ាកផា ខេត្តមេហុងស៊ន ប្រទេសថៃ ប្រមាណ៣២៦គីឡូម៉ែត្រ ដែលធ្វើឱ្យតំបន់ជាច្រើនរបស់ថៃញ័ររង្គើ ជាពិសេស ទីក្រុងបាងកក ។ ហេតុនេះ អភិបាលក្រុងបាងកក បានប្រកាសដាក់ទីក្រុងបាងកកជាតំបន់អាសន្ន និងស្នើមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធជួយសង្គ្រោះជនរងគ្រោះឱ្យបានឆាប់រហ័ស ។

គួរបញ្ជាក់ថា អគារបាក់រលំទាំងស្រុងនៅតំបន់ចាក់តុចាក់ ដោយសារគ្រោះរញ្ជួយដី គឺជាអគារការិយាល័យពិនិត្យប្រាក់គ្រោះរញ្ជួយដី ដែលសាងសង់លើផ្ទៃដីជាង១០រ៉ៃ (ឬជាង១ហិកតា) នៅតាមបណ្តោយផ្លូវកំផែងពេជ្រ២ ដែលគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃបានអនុម័តថវិកាជាង២,៥៦០លានបាត សម្រាប់សាងសង់អគារការិយាល័យពិនិត្យប្រាក់គ្រោះរញ្ជួយដី កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ ។ អគារការិយាល័យពិនិត្យប្រាក់គ្រោះរញ្ជួយដីនេះសាងសង់ពុំទាន់រួចរាល់ផង ប៉ុន្តែក៏មានហេតុការណ៍រញ្ជួយដីបំផ្លាញអគារមុន ។

តាមទិន្នន័យក្រុមហ៊ុនគ្រប់គ្រងការសាងសង់អគារការិយាល័យពិនិត្យប្រាក់គ្រោះរញ្ជួយដី ដែលបាក់រលំទាំងស្រុងនៅតំបន់ចាក់តុចាក់ ឱ្យដឹងថា អគារថ្មីនេះគ្រោងសាងសង់ជាការិយាល័យធ្វើការ កម្ពស់២៩ជាន់, បន្ទប់ប្រជុំ ៣ជាន់ និងចំណតរថយន្ត ៧ជាន់ ។ ក្រោយមក នៅថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុនសាងសង់អគារបញ្ជាក់ថា អគារត្រូវបានសាងសង់ជាង៣៧% ហើយ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ថា លោករីករាយនឹងពិចារណាកាត់បន្ថយពន្ធទំនិញចិនដែលនាំចូលអាមេរិក ដើម្បីឈានដល់ការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងទិញ-លក់ជាមួយ ByteDance គឺជាក្រុមហ៊ុនមេរបស់ TikTok ។ អាមេរិកមើលឃើញថា TikTok ជាកម្មវិធីវីដេអូខ្លីដ៏ពេញនិយម ដែលពលរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើប្រាស់កម្មវិធីនេះ រហូតដល់ជាង១៧០លាននាក់ ។

លោក Trump បានស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុន ByteDance លក់ភាគហ៊ុន TikTok ទៅក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ឱ្យបានមុនថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ បើមិនដូច្នោះទេ កម្មវិធីដ៏ពេញនិយមនេះអាចត្រូវបិទការប្រើប្រាស់នៅអាមេរិក ដោយសារមូលហេតុប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខអាមេរិក ដែលការបិទ TikTok គឺជាការអនុវត្តតាមច្បាប់អាមេរិក កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។

ច្បាប់ហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ TikTok ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយអតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Joe Biden កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រោយពីទទួលបានការយល់ព្រមពីសភា ។ អាមេរិកបារម្ភថា រដ្ឋាភិបាលចិនអាចប្រើប្រាស់ផលប្រយោជន៍ពី TikTok ដើម្បីតាមដានពលរដ្ឋអាមេរិក ឬរដ្ឋាភិបាលចិននឹងមានឥទ្ធិពលសម្ងាត់មកលើការយល់ឃើញរបស់ពលរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈការប្រមូលទិន្នន័យ ឬបង្ហោះខ្លឹមសារ ។

លោក Trump រីករាយនឹងពន្យារពេលការផុតកំណត់ប្រើប្រាស់ TikTok នៅអាមេរិក ប្រសិនបើ ByteDance យល់ព្រមលក់ TikTok ឱ្យក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ។ លោកនឹងកាត់បន្ថយពន្ធទំនិញចិនដែលនាំចូលអាមេរិក ឬធ្វើអ្វីម្យ៉ាង ដើម្បីឈានដល់ការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងលក់ TikTok ។ គំនិតរបស់លោក Trump បង្ហាញថា ការលក់ TikTok គឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ហើយវាសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែលអាមេរិកលើកយកបញ្ហាការដំឡើងពន្ធទំនិញមកចរចាជាមួយចិន ។

ការធ្វើឱ្យចិនយល់ព្រមធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងលក់ TikTok ឱ្យក្រុមហ៊ុនអាមេរិក និងបោះបង់ TikTok ដែលជាអាជីវកម្មរកប្រាក់ចំណូលបានរាប់លានដុល្លារនោះ គឺពុំអាចធ្វើឡើងដោយងាយៗទេ ពីព្រោះលោក Trump ធ្លាប់លើកយកបញ្ហាដំឡើងពន្ធទំនិញចិនមកចរចាសុំទិញ TikTok រួចមកហើយ ប៉ុន្តែពុំទទួលបានលទ្ធផល ។ កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ជាថ្ងៃឡើងកាន់តំណែង លោក Trump ថ្លែងថា នឹងដំឡើងពន្ធទំនិញចិន បើចិនពុំលក់ TikTok ឱ្យអាមេរិក ។

គួរបញ្ជាក់ថា កម្មវិធី TikTok ធ្លាប់បិទដំណើរការនៅអាមេរិកជាបណ្តោះអាសន្ន កាលពីខែមករាកន្លងមក ដោយសារតុលាការកំពូលអាមេរិកហាមឃាត់ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋអាមេរិកអាចប្រើប្រាស់កម្មវិធីនេះឡើងវិញ បន្ទាប់ពីលោក Trump ប្រកាសថា នឹងចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាពិសេស ដើម្បីពន្យារពេលការអនុវត្តច្បាប់ហាមប្រើ TikTok រហូតដល់ថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ។ កាលពីខែកុម្ភៈ លោក Trump ថា នឹងពន្យារពេលការអនុវត្តច្បាប់ហាម TikTok បន្តទៀត ដើម្បីមានពេលគ្រប់គ្រាន់ចរចាសុំទិញ TikTok ពីក្រុមហ៊ុន ByteDance ៕

ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ បច្ចុប្បន្ន វត្តសាសនាហិណ្ឌូនៅប្រទេសឥណ្ឌាបានយកដំរីយន្តមកប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីសាសនាផ្សេងៗ ដែលវាមានទំហំខ្លួនស្មើដំរីពិតប្រាកដ ថែមទាំងអាចបក់ស្លឹកត្រចៀក និងបាញ់ទឹកចេញពីប្រមោយបាន ។ ដំរីយន្តនេះត្រូវបានផលិតឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជំនួសដំរីពិតប្រាកដ និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់កម្លាំងដំរីជាសត្វជិតផុតពូ.ជ ខណៈកន្លងមក វត្តសាសនាហិណ្ឌូនានាតែងតែប្រើប្រាស់ដំរីពិតប្រាកដធ្វើពិធីសាសនា ប៉ុន្តែនេះជាការធ្វើទារុ.ណកម្មសត្វ ។

ជាធម្មតា សត្វដំរីត្រូវបានពលរដ្ឋឥណ្ឌាយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងវត្តសាសនាហិណ្ឌូជាច្រើនកន្លែង ដូចជា ៖ យកដំរីទៅដើរដង្ហែរក្បួន ឬឱ្យវាឈរក្នុងពិធីសាសនា ដែលមានមនុស្សម្នាឈរជុំវិញយ៉ាងចង្អៀត ។ នៅក្នុងពិធីសាសនាតែងតែមានពន្លឺភ្លើង និងសំឡេងតន្ត្រីកងរំពង រហូតធ្វើឱ្យដំរីភ័យស្លន់ស្លោ រត់បុកមនុស្សម្នាទៅចូលរួមពិធីសាសនា ឬវាយប្រហារមនុស្សបណ្តាលឱ្យស្លាប់ ។

ចំណែកដំរីយន្តត្រូវបានផលិតពីវត្ថុជាច្រើន និងបន្លាស់ទីនៅលើបន្ទះលោហៈ ហើយមានកង់វិលនៅជើងរបស់វាអាចទ្រទ្រង់ទម្ងន់មនុស្ស ។ ដំរីយន្តខ្លះទៀតត្រូវបំពាក់ដោយម៉ូទ័រអគ្គិសនី ដើម្បីឱ្យវាអាចងាកក្បាលចុះឡើង កម្រើកភ្នែក និងបក់កន្ទុយដូចដំរីពិតប្រាកដ ហើយដំរីយន្តមានតម្លៃរហូតដល់៥,៥០០ដុល្លារអាមេរិក ។

មន្ត្រីសមាគមដំរីអាស៊ី ដែលបានបរិច្ចាគដំរីយន្តទៅឱ្យវត្តហិណ្ឌូមួយកន្លែង និយាយថា វានឹងជួយឱ្យប្រពៃណី ឬការធ្វើពិធីសាសនាផ្សេងៗដែលត្រូវប្រើប្រាស់ដំរីពិតប្រាកដ នឹងមានជម្រើសថ្មី គឺប្រើប្រាស់ដំរីយន្តជំនួស ដើម្បីកុំឱ្យសត្វរងទារុណកម្ម និងកាត់បន្ថយការឃុំឃាំងដំរីសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីសាសនា ។

តាមទិន្នន័យពីភ្នាក់ងារការងារសត្វ បញ្ជាក់ថា នៅឥណ្ឌាមានការឃុំឃាំងសត្វដំរី ស្មើជាង២,៧០០ក្បាល ហើយពួកវាប្រឈមនឹងភាពតានតឹងយ៉ាងខ្លាំងទាំងរាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត ។ ដំរីជាសត្វរស់នៅជាហ្វូង ប៉ុន្តែត្រូវបានមនុស្សបំបែកពីហ្វូងយកមកចងច្រវ៉ាក់ពេញមួយថ្ងៃ ។

ភ្នាក់ងារការពារសត្វ បានឧបត្ថម្ភប្រាក់ផលិតដំរីយន្តជាង១០ក្បាលតាំងពីឆ្នាំ២០២៣ ហើយមានលក្ខខណ្ឌឱ្យវត្តដែលទទួលដំរីយន្ត ត្រូវតែយកដំរីវត្តពិតប្រាកដទៅរស់នៅតំបន់រក្សាពូជសត្វ ។ បន្ទាប់មក វត្តនឹងទទួលបានដំរីយន្តដែលបំពាក់គ្រឿងតុបតែងពណ៌មាស និងកម្រងផ្កា សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីសាសនាដែលពលរដ្ឋឥណ្ឌាបានធ្វើតាំងពីបុរាណមក ។

ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់ដំរីយន្តក្នុងពិធីសាសនារបស់វត្តហិណ្ឌូ គឺអាចជួយកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់កើតឡើងដោយសារដំរី, ពលរដ្ឋមកចូលរួមក្នុងពិធីសាសនាមានសុវត្ថិភាព, កាត់បន្ថយការសម្លាប់ និងឃុំឃាំងដំរី ។ នៅតំបន់អាស៊ីមានដំរីសេសសល់ក្នុងព្រៃ ត្រឹមតែ៥ម៉ឺនក្បាលប៉ុណ្ណោះ ដែលដំរីភាគច្រើនរស់នៅឥណ្ឌា ស្រីលង្ការ និងតំបន់មួយចំនួននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ៕