សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានថ្លែងទៅកាន់គណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងមន្ត្រីជិតស្និទ្ធថា លោក Elon Musk មហាសេដ្ឋីបច្ចេកវិទ្យានាំមុខគ្រោងលាលែងពីតួនាទីមន្ត្រីពិសេសក្នុងក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ដើម្បីងាកទៅផ្តោតលើការងារអាជីវកម្មរបស់លោកវិញ ។ នេះបើតាមចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលទទួលបានព័ត៌មានច្បាស់ការណ៍ពីមន្ត្រីជិតស្និទ្ធរបស់លោក Trump ។

លោក Elon Musk ជានាយកក្រុមហ៊ុន Tesla និង Space X ត្រូវបានលោក Trump តែងតាំងឱ្យធ្វើជាមន្ត្រីក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល (DOGE) ដែលបំពេញតួនាទីកាត់បន្ថយការចំណាយប្រាក់របស់រដ្ឋាភិបាល និងបិទស្ថាប័នមួយចំនួន ហើយលោកមានឋានៈជាមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ។ បើទោះជាគ្មានការបញ្ជាក់ពេលវេលាច្បាស់លាស់ពីការលាលែងតួនាទីមន្ត្រីក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ប៉ុន្តែមានសេចក្តីរាយការណ៍ថា លោក Trump និងលោក Elon Musk បានព្រមព្រៀងគ្នាកន្លងមក គឺលោក Elon Musk នឹងត្រឡប់ទៅផ្តោតលើការងារអាជីវកម្មរបស់លោកវិញ នាពេលឆាប់ៗ ។

ចំណែកក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល (DOGE) ពុំទាន់ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងលោក Elon Musk លាលែងពីមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលទេ ប៉ុន្តែលោក Elon Musk និយាយថា លោកនឹងលាលែងពីការងារជាមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលនាពេលឆាប់ៗនេះ ។ ក្រោយពីមានព័ត៌មានការចាកចេញរបស់លោក Elon Musk បានធ្វើឱ្យភាគហ៊ុនរបស់ក្រុមហ៊ុន Tesla ដែលកាលពីមុនធ្លាក់ចុះ២% ដោយសារការលក់រថយន្តធ្លាក់ចុះកាលពីត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៤ បានកើនឡើងរហូតដល់៥% ។

ទោះយ៉ាងណា ការលាលែងពីតួនាទីជាមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ពុំមានន័យថា ក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល (DOGE) នឹងបញ្ចប់ដំណើរការត្រឹមនេះទេ ។ បើតាមបទបញ្ជារបស់លោក Trump ដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ គឺកំណត់ឱ្យភារកិច្ចរបស់ក្រុមមន្ត្រី DOGE មានតួនាទីសន្សំសំចៃប្រាក់រដ្ឋាភិបាល រហូតដល់ថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ។

គួរបញ្ជាក់ថា តាំងពីលោក Elon Musk បំពេញតួនាទីជាមន្ត្រីពិសេសក្នុងក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក បានធ្វើឱ្យចំនួនលក់រថយន្ត Tesla ធ្លាក់ចុះខ្លាំង ។ នៅតាមរដ្ឋជាច្រើនបានប្រឆាំងនឹងរថយន្ត Tesla ដោយការដាក់គ្រាប់បែកផ្ទុះ និងដុតរថយន្តជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសារមនុស្សមួយចំនួនពុំពេញចិត្តនឹងលោក Elon Musk កាត់បន្ថយការចំណាយប្រាក់រដ្ឋាភិបាល និងរំលាយស្ថាប័នរដ្ឋជាច្រើន ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ក្រោយពីទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ រងឥទ្ធិពលគ្រោះរញ្ជួយដីខ្លាំងក្លាពីមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលធ្វើឱ្យអគារចាស់ថ្មីជាច្រើនកន្លែងក្នុងទីក្រុងបាងកក មានស្នាមប្រេះ និងផ្អៀង ជាពិសេស អគារខុនដូខ្ពស់ៗ ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃលែងចង់រស់នៅទីក្រុងនេះ ។ មនុស្សជាច្រើនងាកមកចាប់អារម្មណ៍ទិញលំនៅឋាន និងខុនដូតាមបណ្តាខេត្ត ជាពិសេស ភូមិភាគឦសាន ។ វាធ្វើឱ្យលំនៅឋាន និងខុនដូភូមិភាគឦសានចាប់ផ្តើមមានទីផ្សារក្រោយរញ្ជួយដី ក្នុងនោះខេត្តខនគេន គឺជាគោលដៅចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងជាងគេ ។

គ្រោះរញ្ជួយដីកើតឡើងនៅមីយ៉ាន់ម៉ា កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ បានធ្វើឱ្យកក្រើកបណ្តាខេត្តជាច្រើនរបស់ថៃ ហើយអគារខ្ពស់ៗជាច្រើននៅទីក្រុងបាងកក មានស្នាមប្រេះ និងផ្អៀងជាបន្តបន្ទាប់ ។ រីឯអគារការិយាល័យត្រួតពិនិត្យប្រាក់រញ្ជួយដី ក្នុងតំបន់ចាក់តុចាក់ បានបាក់រលំទាំងស្រុងបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ និងរងរបួសជាច្រើននាក់ បច្ចុប្បន្ន ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះកំពុងស្វែងរកមនុស្សជាង៧០នាក់ ដែលជាប់នៅក្រោមអគារនេះ ។

ហេតុការណ៍រញ្ជួយដីនៅទីក្រុងបាងកក បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃជាច្រើនងាកមកចាប់អារម្មណ៍ទិញលំនៅឋាន និងខុនដូនៅភូមិភាគឦសាន ពីព្រោះភូមិភាគនេះមានឱកាសកើតរញ្ជួយដីតិចតួច ឬពុំកើតរញ្ជួយដី បើធៀបនឹងភូមិភាគផ្សេងៗ ។

លោក ឆាន់ណារ៉ុង ប៊ុរិសាក់ត្រាគូន ប្រធានកិត្តិយសសភាពាណិជ្ជកម្មខេត្តខនគេន ឱ្យដឹងថា លោកសោកស្តាយចំពោះការបាក់រលំ និងខូចខាតអគារនៅប្រទេសថៃ ប៉ុន្តែអគារជាច្រើនកន្លែងរងផលប៉ះពាល់តិចតួច ។ គ្រោះរញ្ជួយដីនៅមីយ៉ាន់ម៉ាមានឥទ្ធិពលមកលើខេត្តរបស់ថៃភាគខាងជើង, កណ្តាល រហូតដល់ទីក្រុងបាងកក ខណៈខេត្តភាគឦសានរងឥទ្ធិពលតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ជាក់ស្តែង អគារតូច-ធំនៅខេត្តខនគេន ពុំខូចខាតដោយសាររញ្ជួយដីឡើយ ។ ដូចគ្នានេះ លំនៅឋាន និងខុនដូ ក្រោយពីការត្រួតពិនិត្យលម្អិត គឺគ្មានខូចខាតអ្វីទាំងអស់ ។

អចលនទ្រព្យនៅប្រទេសថៃ នឹងមានផលប៉ះពាល់មួយរយៈក្រោយរញ្ជួយដី ពលរដ្ឋថៃខ្លះកំពុងសម្រេចចិត្ត តើគួររស់នៅបែបណា? តើគួរបន្តរស់នៅអគារខ្ពស់ៗក្នុងទីក្រុងធំ ឬរស់នៅអគារទាបវិញ ។ ប៉ុន្តែមនុស្សមួយចំនួនទៀតគិតថា ចង់ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅចេញពីទីក្រុងបាងកក ហើយមករស់នៅភូមិភាគឦសាន ។ វាដូចកន្លងមក ពេលទីក្រុងបាងកកលិចទឹកខ្លាំង មនុស្សម្នាបានប្តូរទីលំនៅមកភូមិភាគឦសានច្រើនណាស់ ។ រីឯពេលជំងឺកូវីដ-១៩ ឆ្លងរាតត្បាត អ្នកចាកចេញពីទីក្រុងបាងកក ក៏ច្រើនដែរ ពីព្រោះការរស់នៅទីក្រុងធំគ្មានសុវត្ថិភាព ។

ខនគេន គឺជាខេត្តមានទីតាំងនៅចំណុចកណ្តាលភូមិភាគឦសាន ហើយខេត្តនេះសម្បូរមន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន និងមជ្ឈមណ្ឌលសុខភាពផ្សេងៗ ពុំចាញ់ទីក្រុងធំទេ ។ កត្តាទាំងនេះបានអំណោយផលដល់វិស័យអចលនទ្រព្យ ប៉ុន្តែវាពុំកើនឡើងខ្លាំងភ្លាមៗទេ ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារនីមួយៗធ្លាក់ចុះ ហើយការទិញលំនៅឋានថ្មីពុំងាយស្រួលទេ ។

ការជ្រើសរើសទិញលំនៅឋាន ឬខុនដូ គឺពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាក់ចំណូលគ្រួសារ ហើយក៏ត្រូវកំណត់ផែនការរយៈពេលយូរក្នុងការសម្រេចចិត្តទិញលំនៅឋាន ។ បច្ចុប្បន្ន ពុំទាន់មានគម្រោងសាងសង់លំនៅឋានថ្មីៗទេ ដោយសារកត្តាសេដ្ឋកិច្ច ប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញាវិជ្ជមាន នាថ្ងៃអនាគត ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ឆាន់ណារ៉ុង ៕

ប្រទេសចិន ៖ ពលរដ្ឋចិនតែងតែបង្ហាញចំណីអាហារប្លែកៗឱ្យមនុស្សលើពិភពលោក បានឃើញជានិច្ច ដូចជា ៖ ដែកអាំងប្រឡាក់គ្រឿង និងតែបៃតងដាក់ស្លឹកខ្ទឹម ជាដើម នាពេលថ្មីៗនេះ ចិនបានបង្ហាញអាហារប្លែកមួយទៀត គឺចង្កឹះឫស្សីអាំងផ្សំគ្រឿងពិសេស ធានារសជាតិឆ្ងាញ់ គ្មានកាឡូរី បរិភោគហើយពុំឡើងទម្ងន់ ។ លើសពីនេះ ថែមទាំងលក់ក្នុងតម្លៃសមរម្យ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់នារីៗសម្រកទម្ងន់ទិញបរិភោគ ។

បើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ គឺមានភោជនីយដ្ឋានសាច់អាំងមួយកន្លែងនៅទីក្រុងឆៅយ៉ាង ខេត្តហ៊ូណាន ប្រទេសចិន បានល្បីល្បាញយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពីភោជនីយដ្ឋាននេះលក់ចង្កឹះឫស្សីអាំងផ្សំគ្រឿងពិសេសឱ្យអតិថិជនដែលចង់ភ្ភក្សរសជាតិសាច់អាំង ពុំកង្វល់ពីការឡើងទម្ងន់ ។ អាហារប្លែកនេះបានបង្កើតឡើងដោយលោក ម៉ា ជាម្ចាស់ភោជនីយដ្ឋាន ។

លោក ម៉ា បានយកគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗមកលាយជាមួយចង្កឹះឫស្សីតូចៗ ដូចជា ៖ ម្ទេស និងស្លឹកខ្ទឹម បន្ទាប់មក លោកក៏យកចង្កឹះឫស្សីទៅអាំងនៅលើចង្ក្រាន ។ ចង្កឹះឫស្សីអាំងនឹងលក់ជាបាច់ គឺ១បាច់ មានចង្កឹះឫស្សីចំនួន៥០ដើម ក្នុងតម្លៃត្រឹមតែ១០យាន់ (ឬស្មើ៤ពាន់រៀល) ប៉ុណ្ណោះ ។ រីឯវិធីបរិភោគវិញ គឺគ្រាន់តែជញ្ជក់យករសជាតិគ្រឿងផ្សំពីចង្កឹះឫស្សី ពុំចាំបាច់ទំពារទេ គ្រាន់តែធ្វើបែបនេះ អតិថិជននឹងទទួលបានរសជាតិឆ្ងាញ់របស់វា ។

លោក ម៉ា បានបង្កើតអាហារប្លែកនេះ ដោយសារឃើញស្រីៗជាច្រើនចាប់អារម្មណ៍លើការសម្រកទម្ងន់ ។ ពួកនាងចូលចិត្តមកភោជនីយដ្ឋានរបស់លោកពេលយប់ ហើយបដិសេធពុំកុម្ម៉ង់អាហារបរិភោគ ពីព្រោះខ្លាចឡើងទម្ងន់ ។ ហេតុនេះ លោកក៏បង្កើតចង្កឹះឫស្សីអាំងផ្សំគ្រឿងពិសេសមានរសជាតិឆ្ងាញ់នេះសម្រាប់លក់ឱ្យពួកនាង ដោយពុំបារម្ភរឿងឡើងទម្ងន់ ។

ពីដំបូង លោកបង្កើតចង្កឹះឫស្សីអាំងដើម្បីទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីមហាជនក្នុងបណ្តាញសង្គមប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្រោយពីលោកបង្ហោះវីដេអូភ្លក្សរសជាតិអាហារប្លែកនេះ ស្រាប់តែអតិថិជនជាច្រើននាក់នាំគ្នាមកភោជនីយដ្ឋានរបស់លោក ដើម្បីសាកល្បងវាដោយខ្លួនឯង ។ បច្ចុប្បន្ន លោក ម៉ា ទទួលបានការកុម្ម៉ង់ទិញអាហារប្លែកពីអតិថិជនរាប់រយនាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ហើយចង្កឹះឫស្សីអាំង១បាច់ លោកចំណេញចាប់ពី៥យាន់ ទៅ៦យាន់ (ឬប្រមាណ ២ពាន់រៀល) ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានប្រកាសគោលនយោបាយថ្មីស្តីពីពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដោយដាក់ឈ្មោះថ្ងៃប្រកាសគោលនយោបាយនេះថា «Liberation Day» ឬ «ទិវាឯករាជ្យសេដ្ឋកិច្ច» របស់អាមេរិក ។ លោកកំណត់ពន្ធអប្បបរមាស្មើ១០% លើទំនិញនាំចូលពីគ្រប់ប្រទេស និងអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ។ រីឯប្រទេសដែលអាមេរិកចាត់ទុកថា ការប្រមូលពន្ធ ឬវិធានការពាណិជ្ជកម្មពុំយុត្តិធម៌ អាមេរិកនឹងប្រមូលពន្ធខ្ពស់ (ហៅថា Reciprocal Tariff) ដែលអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ។

ការប្រកាសគោលនយោបាយថ្មីស្តីពីពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក បានធ្វើឱ្យប្រទេសជាច្រើនរងផលប៉ះពាល់ ដូចជា ៖ ពន្ធទំនិញកម្ពុជា ៤៩%, ឡាវ ៤៨%, មីយ៉ាន់ម៉ា ៤៤% , វៀតណាម ៤៦%, ថៃ ៣៦%, ចិន ៣៤%, កូរ៉េខាងត្បូង ២៥%, ជប៉ុន ២៤% និងសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ២០% ។

លោក Trump ថ្លែងថា ៖ «ខ្ញុំនឹងចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីកំណត់ពន្ធប្រទេសនានាវិញលើពិភពលោក» ។ ការកំណត់ពន្ធប្រទេសនានាវិញ មានន័យថា ប្រទេសទាំងនេះបានធ្វើចំពោះអាមេរិក គឺអាមេរិកនឹងឆ្លើយតបទៅវិញ ។

ចំណែកចិនបានកំណត់ពន្ធ៦៧% លើទំនិញអាមេរិកដែលនាំចូលចិន គឺចិននឹងរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត ។ អាមេរិកបានកំណត់ពន្ធថ្មីសម្រាប់ទំនិញចិន ស្មើ៣៤% កើនឡើងពីពន្ធចាស់២០% ។ រីឯគូប្រជែង ដូចជា ៖ អង់គ្លេស និងប្រេស៊ីល ដែលបច្ចុប្បន្ន ប្រទេសទាំងពីរបានប្រមូលពន្ធទំនិញអាមេរិក ស្មើ១០% គឺអាមេរិកនឹងប្រមូលពន្ធទំនិញប្រទេសពីរ ស្មើ១០% ។ នេះជាគម្រោងរបស់លោក Trump ដែលកំណត់ពន្ធអប្បបរមា ស្មើ១០% លើទំនិញនាំចូលពីគ្រប់ប្រទេស ។

ការកំណត់ពន្ធនេះមានគោលដៅស្តារភាពជាម្ចាស់ផលិតកម្មរបស់អាមេរិកឡើងវិញ ហើយវាចាំបាច់ដែលអាមេរិកត្រូវប្រមូលពន្ធតបតវិញ ដោយសារការធ្វើពាណិជ្ជកម្មពុំយុត្តិធម៌ ។ យើងនឹងបើកទីផ្សារក្រៅប្រទេស និងកម្ចាត់របាំងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដើម្បីឱ្យការផលិតទំនិញនៅអាមេរិកកើនឡើង, ការប្រកួតប្រជែងកាន់តែខ្លាំង និងមានតម្លៃទាបសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនផលិតទំនិញ ។ វាជាឱកាសមាសសម្រាប់ពលរដ្ឋអាមេរិក យើងនឹងរឹតតែរឹងមាំ ។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក Trump ។

លោក Trump បញ្ជាក់ដែរថា មុននេះ លោកបានកំណត់ពន្ធ២៥% សម្រាប់ការនាំចូលរថយន្ត និងគ្រឿងបន្លាស់រថយន្តមកអាមេរិក គឺបានអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា ។ ក្រៅពីការកំណត់ពន្ធរថយន្ត មន្ត្រីរបស់លោក Trump បានកំណត់ពន្ធ២៥% លើទំនិញម៉ិកស៊ិក និងកាណាដា ដែលនាំចូលអាមេរិក ។

បើតាមអ្នកជំនាញ គឺការប្រកាសគោលនយោបាយថ្មីស្តីពីពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិនេះ នឹងធ្វើឱ្យប្រទេសនានាកំណត់ពន្ធទំនិញអាមេរិកវិញ ហើយវានឹងឈានទៅរកសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម ។ ប្រទេសនានាសន្យាថា នឹងរួមគ្នាកំណត់ពន្ធទំនិញអាមេរិក ដូចជា ៖ ចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង បានព្រៀមព្រៀងគ្នាប្រឆាំងនឹងការយកពន្ធរបស់អាមេរិក ។

ដោយឡែក ប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប លោកស្រី Ursula von der Leyen និយាយថា សហភាពអឺរ៉ុបមានផែនការរឹងមាំដើម្បីឆ្លើយតបពន្ធអាមេរិក ប៉ុន្តែយើងចង់ចរចាជាមុន ។ អឺរ៉ុបពុំបានចាប់ផ្តើមការប្រឈមមុខនេះទេ យើងពុំចាំបាច់ឆ្លើយតប ប៉ុន្តែបើចាំបាច់ យើងមានផែនការរឹងមាំក្នុងការឆ្លើយតប ៕