កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ មន្ត្រីគយនៅទីក្រុង Mumbai បានចាប់ខ្លួនបុរសជនជាតិឥណ្ឌាម្នាក់ ក្រោយពេលគាត់ព្យាយាមនាំចូលសត្វពស់ដែលមានពិសចំនួន ៤៨ ក្បាល ព្រមទាំងសត្វកម្រផ្សេងទៀតមកក្នុងប្រទេសដោយលាក់វានៅក្នុងវ៉ាលីរបស់គាត់ ចេញពីប្រទេសថៃមកកាន់ទីក្រុង បុមបៃ នៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Chhatrapati Shivaji Maharaj ក្នុងទីក្រុង Mumbai ប្រទេសឥណ្ឌា។

ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ពីគយក្រុង Mumbai កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានអះអាងថា សត្វពស់ទាំងនោះភាគច្រើនជាពស់វែក ដែលមានពិសខ្លាំង និងមានប្រភពមកពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ពួកវាត្រូវបានលាក់យ៉ាងហ្មត់ចត់នៅក្នុងធុងប្លាស្ទិកដែលដាក់ក្នុងថង់រទេះដឹកឥវ៉ាន់របស់អ្នកដំណើរ។

បើតាមប្រភព The Times of India ឱ្យដឹងថា ក្រៅពីពស់វែកទាំងនោះ មន្ត្រីក៏បានរកឃើញសត្វព្រៃផ្សេងៗទៀតផងដែរ ដូចជា ពស់ពីងពាងកន្ទុយបី ដែលក៏ជាសត្វមានពិស និងអណ្តើកស្លឹកអាស៊ីចំនួន ៥ ក្បាល។ មន្ត្រីបានបញ្ជាក់ថា សត្វទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសត្វស្ទើរតែផុតពូជ និងត្រូវបានការពារយ៉ាងតឹងរឹងជាមួយនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ។

រូបថតនៃសត្វព្រៃដែលរឹបអូសបានត្រូវបានបង្ហោះនៅលើបណ្ដាញសង្គម ដែលបង្ហាញពស់ពណ៌ខៀវ និងលឿងនៅក្នុងធុង។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្ហាញពីការបន្តនៃបញ្ហារត់ពន្ធសត្វព្រៃតាមយន្តហោះ ដែលកំពុងកើនឡើងជារឿយៗនៅឥណ្ឌា។ ក្នុងរយៈពេលកន្លងមកនេះ មន្ត្រីគយឥណ្ឌាបានរឹបអូសសត្វព្រៃ និងឥវ៉ាន់ខុសច្បាប់ជាច្រើនលើក។ ដូចជាកាលពីខែវិច្ឆិកា មានការចាប់ខ្លួនអ្នកដំណើរម្នាក់ដែលនាំសត្វអណ្តើកចំនួន ១២ ក្បាល។ ហើយកាលពីខែមុន គេក៏បានរឹបអូសសត្វកេងកងចំនួន ៤ ក្បាល ព្រមទាំងសត្វស្វា Siamang ចំនួន ៥ ក្បាលផងដែរ ដែលមានដើមកំណើតនៅក្នុងព្រៃនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី និងប្រទេសថៃ។

ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ សារព័ត៌មាន BBC ក៏បានរាយការណ៍ថា មន្ត្រីគយនៅអាកាសយានដ្ឋាន Chennai បានរឹបអូសសត្វព្រៃច្រើនប្រភេទពីអ្នកដំណើរម្នាក់ ដែលធ្វើដំណើរពីប្រទេសថៃផងដែរ។

គួររំលឹកថា ការនាំចូលសត្វព្រៃដោយខុសច្បាប់គឺជាបទល្មើសធ្ងន់ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នការរត់ពន្ធប្រភេទនេះកំពុងកើនឡើងជាបន្តបន្តាប់ និងជាបញ្ហាសំខាន់មួយសម្រាប់សន្តិសុខ និងការពារធនធានធម្មជាតិ៕

ប្រទេសហ្វីលីពីន ៖ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីនបានស្នើឱ្យប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះថ្នា.ក់ជំងឺអេដស៍ (HIV) ក្រោយពីចំនួនយុវវ័យហ្វីលីពីន អាយុចាប់ពី១៥ឆ្នាំ ទៅ២៥ឆ្នាំ បានឆ្លងជំងឺអេដស៍កើនឡើងខ្លាំងគួរឱ្យបារម្ភ រហូតដល់៥០០ភាគរយ នៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥ ។

ការឆ្លងជំងឺអេដស៍ប្រចាំថ្ងៃនៅប្រទេសហ្វីលីពីន គឺកើនឡើងរហូតដល់៥៧នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ។ នេះចាត់ទុកថា គឺជាចំនួនច្រើនបំផុតក្នុងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច ។

ចំនួនពលរដ្ឋហ្វីលីពីនឆ្លងជំងឺអេដស៍ថ្មីបានកើនឡើងជាងទ្វេដងក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំកន្លងមក ។ ចំនួនឆ្លងជំងឺអេដស៍ស្មើត្រឹមតែ២១នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ កាលពីឆ្នាំ២០១៤ កើនឡើងដល់៤៨នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ នៅឆ្នាំ២០២៤ ។ ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីនបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋហ្វីលីពីនបានឆ្លងជំងឺអេដស៍ ចំនួន៥៦នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ កើនឡើង៤៤ភាគរយ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។

លើសពីនេះ ពលរដ្ឋហ្វីលីពីនដែលឆ្លងជំងឺអេដស៍កាន់តែមានអាយុតិចទៅៗ ។ បើតាមទិន្នន័យបង្ហាញថា ពលរដ្ឋហ្វីលីពីនឆ្លងជំងឺអេដស៍ភាគច្រើនមានអាយុចាប់ពី២៥ឆ្នាំ ដល់៣៤ឆ្នាំ បើគិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០៦ ។

តាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីន គឺជំងឺអេដស៍បានឆ្លងខ្លាំងតាមរយៈទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទ ជាពិសេស វាឆ្លងខ្លាំងតាំងពីឆ្នាំ២០០៧ ក្នុងក្រុមបុរសមានទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទជាមួយបុរសដូចគ្នា ។ ហេតុនេះ ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីនបានផ្តោតការត្រួតពិនិត្យរកជំងឺអេដស៍លើក្រុមយុវវ័យ និងទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រសួងអប់រំ ដើម្បីអប់រំយុវវ័យឱ្យយល់ដឹងពីគ្រោះថ្នាក់នៃជំងឺនេះ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ The Better News កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ បារម្ភពីការបិទព្រំដែនជាប់កម្ពុជានាំឱ្យប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចថៃ ហើយលោកស្រីសង្កត់ធ្ងន់លើការចរចាដោយប្រកាន់នូវគោលជំហរ៣ចំណុច រួមទាំងសហការជាមួយកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយ និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹង ។

លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បញ្ជាក់ថា ៖ «ថៃប្រកាន់នូវគោលជំហរ៣ចំណុចក្នុងការចរចាជាមួយកម្ពុជា ដោយរៀបចំកិច្ចប្រជុំ JBC ឱ្យឆាប់រហ័សបំផុត ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែន និងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ» ។

កងទ័ពថៃបានចោទប្រកាន់កងទ័ពកម្ពុជា និងរាយការណ៍ទៅរដ្ឋាភិបាលថៃឱ្យបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជា ពីព្រោះបើកងទ័ពថៃនៅស្ងៀម មានន័យថា ព្រមទទួលស្គាល់ថា វាជាទឹកដីកម្ពុជា ។ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលថៃស្នើឱ្យកងទ័ពរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ ពីព្រោះបារម្ភពីផលប៉ះពាល់ដល់ការលក់ដូរនៅតាមព្រំដែន និងប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចថៃ ពីព្រោះកម្ពុជា និងថៃ កំពុងរៀបចំកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (Joint Boundary Committee – JBC) ។

កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា កន្លងមក លោក Phumtham Wechayachai ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គមថា សារព័ត៌មាននានារបស់ថៃបានចុះផ្សាយព័ត៌មានពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយធ្វើឱ្យយល់ខុសដល់បញ្ហាគ្រប់គ្រងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ជាពិសេស រឿងការបិទព្រំដែន ។

លោក Phumtham បានពិភាក្សាជាមួយកងទ័ពជាច្រើនលើក និងយល់ឃើញថា បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរប្រទេសបានព្យាយាមរកដំណោះស្រាយឱ្យស្ថានការណ៍ធូរស្រាល ដោយប្រកាន់នូវផលប្រយោជន៍ និងអធិបតេយ្យជាតិ ។ ប្រទេសទាំងពីរកំណត់ព្រំដែនដើម្បីចៀសវាងការប្រឈមមុខគ្នា និងកុំឱ្យស្ថានការណ៍តានតឹងកាន់តែខ្លាំងជាងនេះ ។

រដ្ឋាភិបាលថៃមើលឃើញថា ការបិទព្រំដែននឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចថៃ និងការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋ ហើយធ្វើឱ្យពិបាកដោះស្រាយស្ថានការណ៍ ។ រដ្ឋាភិបាលថៃសហការជាមួយកងទ័ព និងក្រសួងការបរទេសដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនតាមនីតិវិធីតាមរយៈកិច្ចប្រជុំ JBC ដើម្បីចៀសវាងជម្លោះដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ទាំងសងខាង ។ កន្លងមក យើងព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងកិច្ចប្រជុំពិភាក្សា ការសិក្សាទិន្នន័យ និងផលប៉ះពាល់ផ្សេងៗ ក្នុងគោលបំណងស្វែងរកសន្តិភាព ក៏ដូចជាផលប្រយោជន៍របស់ពលរដ្ឋទាំងសងខាង ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Phumtham ៕