ដ្រូនអត្តឃា.តរបស់អ៊ីរ៉ង់ចំនួន២គ្រឿងបានវាយប្រ.ហារអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Nakhchivan នៅទីក្រុង Nakhchivan ប្រទេសអាស៊ែបៃហ្សង់ដែលមានព្រំដែនជាប់អ៊ីរ៉ង់ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាលឱ្យខូចខាតអគារអ្នកដំណើរ និងមនុស្សរងរបួស២នាក់ ។ នេះជាការកើនឡើងភាពតានតឹងក្នុងតំបន់ ដែលធ្វើឱ្យអាស៊ែបៃហ្សង់ថ្កោលទោ.សអ៊ីរ៉ង់បំពានច្បាប់អន្តរជាតិ និងប្រកាសរក្សាសិទ្ធិវាយប្រ.ហារតបតរវិញ ។

បន្ទាប់ពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលរួមដៃគ្នាបើកការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់សងសឹកដោយកំណត់គោលដៅវាយប្រហារទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាដែលមានមូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិក រួមទាំងរាលដាលដល់ប្រទេសតួកគី ហើយចុងក្រោយ ក៏រាលដាលដល់ប្រទេសអាស៊ែបៃហ្សង់ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីវេលាម៉ោង១១ព្រឹក ថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ដ្រូនអ៊ីរ៉ង់១គ្រឿងបានវាយប្រហារអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Nakhchivan នៅទីក្រុង Nakhchivan ប្រទេសអាស៊ែបៃហ្សង់ បណ្តាលឱ្យមនុស្ស២នាក់រងរបួស រីឯដ្រូន១គ្រឿងវាយប្រហារចម្ងាយប្រមាណ១គីឡូម៉ែត្រពីអាកាសយានដ្ឋាន ។ ក្រោយកើតហេតុ អាជ្ញាធរបានជម្លៀសគ្រូបង្រៀន និងកូនសិស្សចេញពីសាលារៀនជាច្រើនដែលមានទីតាំងនៅក្បែរអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Nakhchivan ដែលធ្វើឱ្យអាស៊ែបៃហ្សង់ព្រមានសងសឹក និងកោះហៅមន្ត្រីស្ថានទូតអ៊ីរ៉ង់មកស្រាយបំភ្លឺ ។

ចំណែកអ៊ីរ៉ង់បដិសេធថា ខ្លួនមិនបានវាយប្រហារចូលទឹកដីប្រទេសអាស៊ែបៃហ្សង់ទេ ខណៈការវាយប្រហារផ្សេងទៀតរបស់អ៊ីរ៉ង់រាលដាលទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗក្នុងតំបន់ ដើម្បីសងសឹកប្រតិបត្តិការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសរួមគ្នារបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដែលចាប់ផ្តើមកាលពីចុងខែកុម្ភៈ ។

តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសអាស៊ែបៃហ្សង់ ដ្រូនទាំង២គ្រឿងនេះត្រូវបានបញ្ជូនពីអ៊ីរ៉ង់មកកាន់ទីក្រុង Nakhchivan ប្រទេសអាស៊ែបៃហ្សង់ ។ ដ្រូន១គ្រឿងសំដៅមកកាន់អគារអ្នកដំណើរក្នុងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Nakhchivan បណ្តាលឱ្យខូចខាតអគារ រីឯដ្រូន១គ្រឿងទៀតសំដៅមកកាន់សាលារៀននានាក្នុងភូមិឆេខារ៉ាបាត និងមានមនុស្សរងរបួស២នាក់ ។

បន្ទាប់មក អាស៊ែបៃហ្សង់បានអញ្ជើញមន្ត្រីស្ថានទូតអ៊ីរ៉ង់នៅទីក្រុង Baku មកស្រាយបំភ្លឺ និងតវ៉ាប្រឆាំងការវាយប្រហារនេះជាការរំលោ.ភបំពានលើបទដ្ឋាន និងគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ ព្រមទាំងបង្កើនភាពតានតឹងក្នុងតំបន់ ។ អាស៊ែបៃហ្សង់ប្រកាសរក្សាសិទ្ធិវាយប្រហារតបតរវិញ និងអំពាវនាវឱ្យសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់បញ្ជាក់ពីហេតុការណ៍នេះឱ្យបានឆាប់ ហើយអាស៊ែបៃហ្សង់នឹងចាត់វិធានការបន្ទាន់ដើម្បីកុំឱ្យកើតហេតុការណ៍បែបនេះទៀត ។

គួរបញ្ជាក់ថា អ៊ីរ៉ង់បានវាយប្រហារដោយមីស៊ីល និងដ្រូនទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយសង្គ្រា.មអ៊ីរ៉ង់ អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ។ កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ប្រកាសធ្វើប្រតិបត្តិការកងទ័ពវាយប្រហារសងសឹកលើទីតាំងនានានៅអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងមូលដ្ឋានកងទ័ពអាមេរិកនៅប្រទេសបារ៉ែន ហ្ស៊កដានី កាតា គុយវ៉ែត អារ៉ាប់រួម និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ហើយការវាយប្រហាររាលដាលដល់តួកគី និងអាស៊ែបៃហ្សង់ ៕

សង្គ្រា.មជាមួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់មិនទាន់បញ្ចប់ផង ពេលនេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ព្រមានវាយប្រ.ហារប្រទេសគុយបាមួយទៀតបន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រា.មនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដើម្បីផ្លាស់ប្តូររបបដឹកនាំរបស់គុយបា ដោយគ្រាន់តែរង់ចាំពេលវេលាមកដល់ប៉ុណ្ណោះ ។ លោកថា អាមេរិកដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងត្រៀមប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ពដើម្បីផ្តួលរំលំរបបកុម្មុយនិស្តគុយបា ដែលធ្វើឱ្យពិភពលោករង់ចាំមើលថា តើគុយបានឹងក្លាយជាគោលដៅវាយប្រ.ហារបន្ទាប់ដែរឬទេ?

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ លោកប្រធានាធិបតី Trump បានប្រកាសនៅសេតវិមានថា គុយបា គឺជាគោលដៅដែលអាមេរិកត្រូវវាយប្រហារបន្តទៀតដើម្បីផ្តួលរំលំរបបកុម្មុយនិស្តបន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ ហើយលោកបានសរសើររដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិក លោក Marco Rubio ដែលបានដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចគុយបាយ៉ាងខ្លាំង ។

លោកប្រធានាធិបតី Trump បានប្រកាសយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា ការផ្លាស់ប្តូរគ្រប់គ្រងនៅប្រទេសគុយបា គឺគ្រាន់តែរង់ចាំពេលវេលាប៉ុណ្ណោះ គឺការវាយប្រហារគុយបានឹងធ្វើឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ។

ក្នុងពេលទទួលស្វាគមន៍ក្រុមបាល់ទាល់ Inter Miami នៅសេតវិមានកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា កន្លងមក លោកប្រធានាធិបតី Trump បានអរគុណរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិក លោក Marco Rubio ដែលបំពេញតួនាទីយ៉ាងល្អក្នុងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចគុយបា ដើម្បីដាក់សម្ពាធរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តឱ្យដួលរលំ ។

លោកថា ស្ថានការណ៍នៅប្រទេសគុយបាកំពុងតែដំណើរការតាមផែនការរបស់លោក ជាពិសេស បន្ទាប់ពីអាមេរិកបានឃុំខ្លួនលោក Nicolas Maduro ប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមករា ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់លើការនាំចេញប្រេងឥន្ធនៈពីវេណេស៊ុយអេឡា ដែលទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចគុយបា ។ ការខ្វះខាតថាមពល និងធនធានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនេះធ្វើឱ្យលោកជឿថា គុយបាកំពុងជិតរលាយនាពេលឆាប់ៗ ដូច្នេះ អាមេរិកនឹងបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់សិន បន្ទាប់មក ដល់វេនគុយបា គ្រាន់តែរង់ចាំពេលវេលាប៉ុណ្ណោះ ។

មេដឹកនាំអាមេរិកក៏បានបង្ហាញពីទំនុកចិត្តលើសមត្ថភាពកងទ័ពអាមេរិកផងដែរ ព្រមទាំងលើកឡើងពីប្រតិបត្តិការ «Midnight Hammer» នៅអ៊ីរ៉ង់ថា កងកម្លាំងអាមេរិកអាចធ្វើប្រតិបត្តិការយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ហើយលោកមានផែនការប្រើប្រាស់ប្រតិបត្តិកងទ័ព «Midnight Hammer» នេះ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅក្នុងការវាយប្រហារគុយបា ។

គួរបញ្ជាក់ថា គុយបា (Cuba) កំពុងតែប្រឈមនឹងការគ្មានអគ្គិសនីប្រើប្រាស់នៅទូទាំងប្រទេស ហើយប្រធានាធិបតីគុយបា លោក Miguel Díaz-Canel ត្រៀមខ្លួនចរចាជាមួយអាមេរិកគ្រប់ប្រធានបទ ប៉ុន្តែសំណូមពរអាមេរិកកុំដាក់សម្ពាធ ឬកំណត់លក្ខខណ្ឌ ៕

ឆាប់ៗនេះ ចិននឹងបញ្ជូនបេសកជនពិសេស១រូបទៅកាន់តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាដើម្បីប្រើប្រាស់វិធីការទូតត្រជាក់ពន្លត់ភ្លើងសង្គ្រា.មដែលកំពុងតែឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅ ។ ការប្រកាសបញ្ជូនបេសកជនពិសេសចិនទៅកាន់តំបន់ដ៏ក្តៅគគុក មិនមែនគ្រាន់តែជាការទូតធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការបោះជំហ៊ានបំពេញតួនាទីជាអ្នកពន្លត់ភ្លើងក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រដែលចិនធ្លាប់ទទួលបានជោគជ័យកន្លងមក ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Reuters កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងការបរទេសចិននឹងបញ្ជូនបេសកជនពិសេសបម្រើការងារផ្នែកមជ្ឈិមបូព៌ា លោក Zhai Jun ទៅកាន់តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ានាពេលឆាប់ៗនេះ ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងសង្គ្រាមដែលកំពុងតែឡើងកំដៅយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ ។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន អ្នកស្រី Mao Ning បាននិយាយពេលធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃថា ចិននឹងបញ្ជូនបេសកជនពិសេស លោក Zhai Jun ទៅកាន់តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាដើម្បីជួយសម្របសម្រួលកាត់បន្ថយស្ថានការណ៍តានតឹង ពីព្រោះសង្គ្រាម និងការប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ពមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានឡើយ ។ ការចរចា និងដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈការទូត គឺជាវិធីត្រឹមត្រូវក្នុងការបញ្ចប់ជម្លោះ ហើយចិននឹងបន្តទំនាក់ទំនងទៅគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ រួមទាំងភាគីជម្លោះ ដើម្បីឈានទៅឯកភាពគ្នារកដំណោះស្រាយ ។

អ្នកសារព័ត៌មានសួរថា ការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ពីសំណាក់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែតានតឹងខ្លាំងឡើង តើចិននឹងចាត់វិធានការដូចម្តេចដើម្បីកាត់បន្ថយស្ថានការណ៍តានតឹង និងមានផែនការអ្វីសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត?

អ្នកស្រី Mao Ning ឆ្លើយថា ចិនបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្ថានភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ានាពេលបច្ចុប្បន្ន មុននេះ ចិនបានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅគ្រប់ភាគី គឺរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសចិន លោក Wang Yi បានទូរស័ព្ទជជែកផ្ទាល់ជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសចំនួន៧ប្រទេស រួមមាន ៖ រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ អូម៉ង់ បារាំង អ៊ីស្រាអែល អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈគ្នា ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសចិន លោក Wang Yi ជំរុញឱ្យភាគីទាំងអស់ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ, ប្រឆាំងការប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ពតាមអំពើចិត្ត ដែលបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ និងបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការជាបន្ទាន់ ដោយត្រឡប់មករកការចរចាគ្នាកុំឱ្យជម្លោះកាន់តែរាលដាលខ្លាំង ។ ក្រៅពីនេះ ចិនអំពាវនាវឱ្យគ្រប់ភាគីជម្លោះការពារជីវិតជនស៊ីវិល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពីការវាយប្រហាររបស់កងទ័ព ។

ចិនជឿជាក់ថា ការធ្វើសង្គ្រាមមិនមែនជាដំណោះស្រាយឡើយ ចិននឹងបញ្ជូនលោក Zhai Jun បេសកជនពិសេសបម្រើការផ្នែកមជ្ឈិមបូព៌ា ធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ានាពេលឆាប់ៗ ដើម្បីពន្លឿនការកាត់បន្ថយស្ថានការណ៍តានតឹង ។ រីឯព័ត៌មានលម្អិតផ្សេងៗពីការធ្វើដំណើររបស់បេសកជនពិសេសរូបនេះ នឹងជូនដំណឹងនាពេលក្រោយ ៕

ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាននិយាយថា ការជ្រើសរើសមេដឹកនាំកំពូលថ្មីរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់អាចធ្វើទៅបាន លុះត្រាតែមានវត្តមាននិងការឯកភាពរបស់លោក ដើម្បីធានាឲ្យបានថាប្រទេសនេះមិនបានជ្រើសរើសនណាម្នាក់ដែលនឹងបង្កអស្ថិរភាពនៅក្នុងប្រទេស និងក្នុងតំបន់នៅពេលខាងមុខ។ នេះបើយោងតាមការផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន South China Morning Post។

ថ្លែងនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយ នាទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោក ដូណាល់ត្រាំ បាននិយាយថា លោកចង់ដើរតួនាទីក្នុងការជ្រើសរើសមេដឹកនាំថ្មីរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ បន្ទាប់ពីការសម្លា.ប់មេដឹកនាំកំពូល អាលី ខាមេនី ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះដែលកំពុងបន្តរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលជាមួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ លោក ត្រាំ បានបដិសេធចំពោះគំនិតមួយដែលបានលើកឡើងថា លោក ម៉ូជតាបា ខាមេនី ដែលជាកូនប្រុសបង្កើតរបស់ អាលី ខាមេនី គួរតែត្រូវបានតែងតាំងឲ្យឡើងស្នងតំណែងបន្តពីឪពុក ដោយលោក ត្រាំ បានបញ្ជាក់ថា រឿងនេះលោក”មិនអាចទទួលយកបានទេ” ហើយបានអះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិកមិនគួរអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសនេះមានការបន្តភាពជាអ្នកដឹកនាំក្នុងលំនាំតែមួយ ដែលអាចនាំឱ្យមានជម្លោះនាពេលអនាគតនោះឡើយ។

គួរជម្រាបថា ការអត្ថាធិប្បាយទាំងនេះកើតឡើង ខណៈដែលសង្គ្រាមរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល កំពុងបន្តរីករាលដាលនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា ជាមួយនឹងការវាយប្រហារដោយយោធា ដែលផ្តោតលើប្រព័ន្ធមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ មូលដ្ឋានយោធា និងទីតាំងរបស់ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់។ តាមការលើកឡើងរបស់លោក ត្រាំ ក្នុងពេលកន្លងមក គឺសហរដ្ឋអាមេរិកចង់មានឥទ្ធិពលលើភាពជាអ្នកដឹកនាំនាពេលអនាគតរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសនេះវិលត្រឡប់ទៅរកការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនម្ដងទៀតនៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដំណើរការនៃការជ្រើសរើសមេដឹកនាំកំពូលបន្ទាប់របស់អ៊ីរ៉ង់ គឺស្ថិតក្រោមកម្មសិទ្ធិស្របតាមច្បាប់របស់សភាអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាស្ថាប័នបព្វជិតទទួលខុសត្រូវក្នុងការតែងតាំងអាជ្ញាធរជាន់ខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រទេស។ ដូច្នេះហើយ ជាមួយនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោក Trump វាបានបង្កើនការជជែកវែកញែកជាអន្តរជាតិអំពីចលនារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងការស្វែងរកការគ្រប់គ្រងលើប្រព័ន្ធនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម៕