សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ រដ្ឋបាលប្រធានាធិបតី Trump បានបញ្ជារឱ្យសាកលវិទ្យាល័យ Pennsylvania (UPenn) លុបកំណត់ត្រាកីឡាម្នាក់ឈ្មោះ Lia Thomas ជានារីផ្លាស់ប្ដូរភេទ (transgender) ដែលធ្លាប់បានប្រកួតក្នុងក្រុមហែលទឹកនារីចោលទាំងអស់។ គេយល់ថា ៖ ការអនុញ្ញាតឲ្យ Lia Thomas ប្រកួតជាមួយនារីនោះ គឺបានរំលោ..ភលើច្បាប់ Title IX ដែលហាមឃាត់ការរើសអើងផ្លូវភេទក្នុងកម្មវិធីអប់រំដែលទទួលថវិកាពីរដ្ឋ។

ការសម្រេចនេះ គឺស្ថិតក្រោមគោលនយោបាយថ្មីរបស់លោក Donald Trump ដែលហៅថា “ការការពារនារីពីការប្រកួតជាមួយបុរស” (Executive Order 14201) ដែលបានចុះហត្ថលេខាដោយប្រធានាធិបតី Trump កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥។ តាមគោលការណ៍នេះ ស្ថាប័នអប់រំណាដែលទទួលថវិកាពីរដ្ឋ ត្រូវហាមឃាត់ដា..ច់ខាត មិនអនុញ្ញាតឲ្យអត្តពលិកបុរសដែលបានកែភេទជាស្រ្តីឲ្យចូលរួមជាមួយក្រុមកីឡានារី និងប្រកួតជាមួយនារីឡើយ។

ក្នុងនោះ សកលវិទ្យាល័យ Pennsylvania បានទទួលសេចក្ដីបញ្ជាឱ្យលុបចោលកំណត់ត្រាទាំងអស់របស់ កីឡាករហែលទឹក Lia Thomas ក្នុងរយៈពេល ១០ ថ្ងៃខាងមុខ។ បើមិនដូច្នោះទេ សាលាអាចនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងវិធានការរឹតបន្តឹងច្បាប់ដោយការដាក់ពិន័យជាក់ជាមិនខាន។ រដ្ឋាភិបាលក៏បានបង្ហាញផងដែរថា ៖ នឹងបង្កកថវិកាចំនួនប្រមាណ $175 លាន ដុល្លារដែលសកលវិទ្យាល័យនេះ ត្រូវទទួលពីរដ្ឋក្នុងការចំណាយប្រើប្រាស់ទូទៅនៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា។

បញ្ហានេះកំពុងបង្កការជជែកគ្នយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងចំណោមនោះមានខាងពលរដ្ឋអាមេរិកដែលអ្នកគាំទ្រលើចំណាត់ការនេះ ដោយយល់ស្របថា ៖ រដ្ឋាភិបាលធ្វើបែបនេះគឺជាការត្រឹមត្រូវ វាជាការពារ “ភាពយុត្តិធម៌សម្រាប់នារី” ខណៈពេលដែលអ្នកវិភាគមួយចំនួនទៀតបានអះអាងថា ៖ វាគឺបង្ហាញពីការរើសអើងយ៉ាងច្បាស់ ជាពិសេសសម្រាប់អត្តពលិកកែភេទ។

គួរបញ្ជាក់ថា Title IX គឺជាច្បាប់សាធារណៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានហាមឃាត់ការរើសអើងផ្លូវភេទក្នុងកម្មវិធីអប់រំ ឬសកម្មភាពណាដែលទទួលថវិកាពីរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋ។ រដ្ឋបាល Trump បានបកស្រាយថា ការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកផ្លាស់ភេទបុរសទៅជានារី (transgender women) ចូលប្រកួតក្នុងកីឡានារី គឺជាការរំលោ..ភសិទ្ធិរបស់នារីដទៃទៀត ដែលជាស្រ្តីពីកំណើតបើគិតតាមជីវៈវិទ្យា (biological females) ដោយវានឹងអនុញ្ញាតឱ្យមានមិនស្មើគ្នារវាងកម្លាំងពីធម្មជាតិ (ជាពិសេសក្នុងបច្ចេកទេសកីឡា) ហើយធ្វើឲ្យការប្រកួតគ្មានតម្លាភាព។

ដូច្នេះ ការបញ្ជារសកលវិទ្យាល័យ ឬស្ថាប័នមួយចំនួនទៀតលុបកំណត់ត្រា របស់កីឡាករកែភេទ និងហាមឃាត់ការប្រកួតរបស់អ្នកកែភេទ គឺជាការអនុវត្តស្របតាមច្បាប់ Title IX ដើម្បី “ការពារនារី”។ ហើយប្រសិនបើស្ថាប័នណាមួយមិនគោរពតាមអនុក្រឹត្យថ្មីនេះ នោះពួកគេអាចត្រូវបាត់បង់ថវិកាជំនួយពីរដ្ឋ៕

ក្រុមហ៊ុនមេរបស់ Facebook គឺ Meta Platforms កាលពីថ្ងៃអង្គារបានចេញផ្សាយពីកម្មវិធីដាច់AI ថ្មីមួយសម្រាប់ជាជំនួយការ Meta AI របស់វា ដែលស្រដៀងទៅនឹងកម្មវិធីដែលផ្តល់ដោយ Microsoft-backed OpenAI និង Alphabet’s Google ដែរ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សាបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិមិត្តដែលកំពុងរីកដុះដាលទូទាំងពិភពលោក។

Meta គ្រោងបង្កើតកម្មវិធីឯករាជ្យថ្មីនេះឡើង ដើម្បីបង្កើនការប្រើប្រាស់របស់ជាជំនួយការ AI នៅក្នុងគ្រួសារនៃកម្មវិធីទំនាក់ទំនងសង្គមរបស់ក្រុមហ៊ុនរួមមាន៖ WhatsApp, Instagram, Facebook និង Messenger ដោយដាក់ឈ្មោះថា “Llama 4” ។ នាយកប្រតិបត្តិ Meta លោក Mark Zuckerberg បាននិយាយពីជំហររបស់ក្រុមហ៊ុនថា ៖ នៅក្នុងទិដ្ឋភាពប្រកួតប្រជែងនេះ “Llama 4” នឹងក្លាយជាគូប្រជែងធំជាមួយ OpenAI និង Google ។

Llama 4 គឺជាគំរូភាសាធំចុងក្រោយបង្អស់របស់ Meta ដែលផ្តល់ថាមពលដល់ Meta AI ហើយត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយម៉ូដែល AI ចុងក្រោយបង្អស់ពីក្រុមហ៊ុន OpenAI, Google, Deepseek និង Anthropic ជាមួយនឹងការកែលម្អហេតុផល សមត្ថភាពពហុភាសា និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ក្រុមហ៊ុនបាននិយាយថា កម្មវិធីថ្មីនេះនឹងរួមបញ្ចូលជាមួយវ៉ែនតា AI របស់ Meta ផងដែរ។

កម្មវិធីនេះមានសមត្ថភាពដូចនឹង ChatGPT ដូចជា៖ ការសន្ទនាតាមអត្ថបទ និងសម្លេង, រចនារូបភាព, និងស្វែងរកព័ត៌មានតាមអ៊ីនធឺណិត។ អ្វីដែលប្លែកពីគេនោះគឺ កម្មវិធីនេះមានមុខងារ “Discover” ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់អាចឃើញ និងចែករំលែកការសន្ទនាជាមួយ AI ដែលមិត្តភក្តិបានតាមរយៈ Instagram និង Facebook យ៉ាងងាយស្រួល។

បើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Reuters គឺ Meta នឹងចាប់ផ្តើមសាកល្បងដាក់ឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់បង់ប្រាក់សម្រាប់កំណែកម្រិតខ្ពស់របស់ AI chatbot នៅក្នុងត្រីមាសទីពីរនេះ។ យ៉ាងណាមិញ បើទោះបីជា Meta AI មានលក្ខណៈស្រដៀងនឹង ChatGPT ក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាបានបង្កើតភាពខុសគ្នាតាមរយៈការរួមបញ្ចូលជាមួយបណ្តាញសង្គម និងផ្តោតលើការចូលរួមរបស់សហគមន៍។ ហើយគេអះអាងថាវានឹងជួយបង្កើតបទពិសោធន៍ AI ដ៏ទាន់សម័យនៅក្នុងសង្គមមនសុ្សបច្ចុប្បន្ន៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកបានធ្លាក់ចុះ ០.៣% នៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥ និងធ្លាក់ចុះខ្លាំងជាងការរំពឹងទុករបស់អ្នកវិភាគ ប៉ុន្តែប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បែរជាបន្ទោសលោក Joe Biden ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ ហើយលោកថា វាពុំពាក់ព័ន្ធនឹងការដំឡើងពន្ធទំនិញឡើយ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក កាលពីចុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា កន្លងមក ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកបញ្ជាក់ថា សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកបានធ្លាក់ចុះ ០.៣% នៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥ ខណៈនៅត្រីមាសទី៤ ឆ្នាំ២០២៤ សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកបានកើនឡើង ២.៤% ។ វាធ្លាក់ចុះខ្លាំងជាងការព្យាកររបស់អ្នកវិភាគដែលថា សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកកើនឡើងត្រឹមតែ ០.៨% នៅត្រីមាសទី១ ។ នេះជាតួលេខបង្ហាញពីសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកធ្លាក់ចុះខ្លាំងបំផុត បើគិតចាប់ពីត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២២ ។

រយៈពេលជាច្រើនខែកន្លងមក វិធានការដំឡើងពន្ធទំនិញរបស់លោក Trump បានបង្កើនភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្មរវាងអាមេរិកជាមួយចិន និងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋអាមេរិកពុំសប្បាយចិត្ត ។ សេដ្ឋវិទួជាច្រើនដាស់តឿនថា ការព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកជាថ្មីរបស់លោក Trump នឹងធ្វើឱ្យអតិផរណាអាមេរិកកើនឡើង និងសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ ។

ប៉ុន្តែលោក Trump អះអាងថា សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកធ្លាក់ចុះ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ គឺពុំមែនបណ្តាលមកពីលោកដំឡើងពន្ធទំនិញប្រទេសនានាទេ ហើយលោកបន្ទោសអតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Joe Biden ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ ។

លោក Trump បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម Truth Social កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ថា ៖ «ប្រទេសយើងនឹងរីកចម្រើន ប៉ុន្តែត្រវកម្ចាត់អ្វីនៅសេសសល់ពីលោក Biden ។ បញ្ហានេះត្រូវចំណាយពេលមួយរយៈ វាពុំពាក់ព័ន្ធនឹងការដំឡើងពន្ធទំនិញទេ ប៉ុន្តែលោក Biden ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ ។ សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកនឹងរីកចម្រើន សូមពលរដ្ឋអត់ធ្មត់» ។

បើតាមអ្នកវិភាគ គឺសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកធ្លាក់ចុះនៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥ បណ្តាលមកពីឱនភាពពាណិជ្ជកម្ម ដោយសារពលរដ្ឋអាមេរិកកុម្ម៉ង់ទិញទំនិញជាមុនយ៉ាងច្រើន មុនពេលលោក Trump ដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូលពីក្រៅប្រទេស ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យការនាំចូលទំនិញមកអាមេរិកច្រើនជាងការនាំចេញទំនិញ ហើយប៉ះពាល់ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ។

ប៉ុន្តែមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកចាត់ទុកថា សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកធ្លាក់ចុះ នឹងគ្មានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងពេកទេ ។ លោក Peter Navarro ប្រធានទីប្រឹក្សាពាណិជ្ជកម្មរបស់លោក Trump និយាយថា ៖ «នេះជាការធ្លាក់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងអត្រាទាបបំផុត តាមដែលខ្ញុំធ្លាប់ឃើញក្នុងជីវិត ។ យើងចាំបាច់ត្រូវមើលទីផ្សារឱ្យស៊ីជម្រៅ គឺការវិនិយោគនៅអាមេរិកកើនឡើងនៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥» ។

យោងតាមក្រសួងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក គឺសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកធ្លាក់ចុះដោយសារក្រុមហ៊ុនអាមេរិកបង្កើនការលក់ទំនិញ មុនពេលអាមេរិកអនុវត្តវិធានការដំឡើងពន្ធទំនិញតាមគោលនយោបាយរបស់លោក Trump ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានចុះហត្ថលេខាលើឯកសារចំនួន២ច្បាប់ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយពន្ធរថយន្ត និងគ្រឿងបន្លាស់រថយន្តនាំចូលពីក្រៅប្រទេស មុនពេលលោកធ្វើដំណើរទៅរដ្ឋមិឈីហ្គេន ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលយានយន្តរបស់អាមេរិក ។ កាលពីដើមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ លោកបានដំឡើងពន្ធរថយន្ត ស្មើ២៥% ដែលធ្វើឱ្យឧស្សាហកម្មរថយន្តប្រឈមនឹងបញ្ហាការចំណាយខ្ពស់ក្នុងការផលិត ។

លោក Trump បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថា លោកចង់ជួយសម្រាលបន្ទុករបស់ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអាមេរិក ដើម្បីឱ្យពួកគេប្តូរទីតាំងមកផលិតរថយន្តក្នុងប្រទេសតាមគោលនយោបាយរបស់លោក ។ លោក Trump បានសម្រេចចិត្តកាត់បន្ថយពន្ធរថយន្តនេះ ក្រោយពីក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តឈានមុខរបស់អាមេរិកបានចរចាជាមួយរដ្ឋាភិបាល កាលពីសប្តាហ៍ទី៤ ខែមេសា ។

សេចក្តីប្រកាសរបស់ Autos Drive America ក្នុងឋានៈជាអ្នកតំណាងឱ្យក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តធំៗនៅអាមេរិកជាង១០ក្រុមហ៊ុន រួមទាំងតំណាងឱ្យក្រុមហ៊ុន Toyota, Volkswagen និង Hyundai បញ្ជាក់ថា វិធានការរបស់លោក Trump នឹងជួយកាត់បន្ថយដើមទុនរបស់ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអាមេរិក ។ ប៉ុន្តែលោកចាំបាច់ត្រូវតែបន្ថែមវិធានការផ្សេងៗដើម្បីឱ្យការផលិតរថយន្តនៅអាមេរិកដំណើរការទៅមុខ និងពុំរាំងស្ទះ ។

បើតាមមន្ត្រីសេតវិមាន គឺលោក Trump បានដំឡើងពន្ធរថយន្ត និងគ្រឿងបន្លាស់រថយន្តនាំចូលពីក្រៅប្រទេស ស្មើ២៥% បន្ទាប់មក លោកក៏ប្រកាសផ្អាកពន្ធរថយន្ត រយៈពេល៩០ថ្ងៃ ។ ប៉ុន្តែការដំឡើងពន្ធរថយន្តធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអាមេរិកពន្យារពេលអនុវត្តអាជីវកម្មថ្មីៗ ស្របពេលមានគោលនយោបាយមិនច្បាស់លាស់របស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបច្ចុប្បន្ន ។

លោក Trump សង្ឃឹមថា អាមេរិកនឹងអាចទទួលបានលទ្ធផលចរចា និងធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីថ្មីជាមួយបណ្តាប្រទេសដៃគូពាណិជ្ជកម្ម ក្នុងរយៈពេល៩០ថ្ងៃ ដែលលោកបានផ្អាកការយកពន្ធរថយន្តពីប្រទេសផ្សេងៗ ។ ការដំឡើងពន្ធរថយន្តរបស់លោក គឺជាវិធានការប្រឆាំងនឹងប្រទេសដៃគូពាណិជ្ជកម្មដែលបានយកពន្ធទំនិញអាមេរិកខ្ពស់ ។

កាលពីសប្តាហ៍ទី៤ ខែមេសា ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តនាំមុខ និងតំណាងឱ្យឧស្សាហកម្មយានយន្តអាមេរិក រួមទាំង Alliance for Automotive Innovation បានរួមគ្នាបញ្ចុះបញ្ចូលរដ្ឋាភិបាលឱ្យកាត់បន្ថយពន្ធរថយន្តនាំចូលពីក្រៅប្រទេស ពីព្រោះវាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ក្រុមហ៊ុនបរទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ប៉ះពាល់ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកផងដែរ ដែលផលិតរថយន្តនៅក្រៅប្រទេស។ ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តនានាបានសរសើរការសម្រេចចិត្តរបស់លោក Trump ដែលជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់ពួកគេ និងអ្នកប្រើប្រាស់រថយន្ត ។

នាយកក្រុមហ៊ុន General Motors (GM) លោកស្រី Mary Barra បានអរគុណលោក Trump ដែលបានកាត់បន្ថយពន្ធរថយន្ត និងជួយឱ្យការប្រកួតប្រជែងរបស់ក្រុមហ៊ុននានាស្មើភាព ។ ក្រុមហ៊ុន GM សន្យាថា នឹងវិនិយោគនៅអាមេរិកបន្ថែមទៀត ៕