ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ហ្វេសប៊ុកផេកឈ្មោះ ត្រាតធីវី (ตราดทีวี) ឱ្យដឹងថា រយៈពេល២០ថ្ងៃហើយដែលមានការកំណត់វិធានការគ្រប់គ្រងព្រំដែននៅខេត្តត្រាត បច្ចុប្បន្ន ផ្សារព្រំដែនហាតឡិកនៅមាត់សមុទ្រ មានហាងលក់ដូរតែ១កន្លែងប៉ុណ្ណោះដែលបើកទ្វារ ការលក់ដូររបស់អាជីវករថៃតាមព្រំដែនស្ងាត់ជាងពេលមានបញ្ហាប្រាសាទព្រះវិហារ ពេលនោះ គ្មានការបិទព្រំដែន ។ ម្ចាស់ហាងប្រាប់ថា ទោះជាគ្មានអតិថិជន និងភ្ញៀវទេសចរ ក៏នៅតែបើកលក់ធម្មតា ចង់ឱ្យបើកព្រំដែនឆាប់ៗដើម្បីឱ្យគ្រប់យ៉ាងត្រឡប់មកដូចដើមវិញ ។

នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា គឺមានរយៈពេល២០ថ្ងៃដែលបញ្ជាការការពារព្រំដែនបានកំណត់វិធានការគ្រប់គ្រងព្រំដែនយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដោយហាមពលរដ្ឋពលរដ្ឋខ្មែរ-ថៃ ភ្ញៀវទេសចរ និងរថយន្តដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ព្រំដែន រួមទាំងហាមលក់ដូរកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ។ វាធ្វើឱ្យផ្សារនៅច្រកព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍បានហាតឡិក ស្ថិតក្នុងឃុំហាតឡិក ស្រុកឃ្លងយ៉ៃ ខេត្តត្រាត (ទល់មុខច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិចាំយាម ខេត្តកោះកុង) ស្ងាត់សូន្យ ទោះជាមានវិធានការបន្ធូរបន្ថយឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរឆ្លងដែនមកថៃ ដោយប្រើប្រាស់ឯកសារប័ណ្ណព្រំដែន (Border Pass) ឬលិខិតឆ្លងដែន ប៉ុន្តែពុំបានជួយឱ្យការលក់ដូរនៅព្រំដែនអ៊ូអរឡើយ ។

ផ្សារព្រំដែនហាតឡិកនៅមាត់សមុទ្រ ដែលកន្លងមក មានហាងលក់ដូរតូច-ធំ យ៉ាងហោចណាស់២០កន្លែង ពេលនេះ គឺមានតែហាងលក់ដូរ១កន្លែងប៉ុណ្ណោះដែលបើកទ្វារធម្មតា ទោះជាគ្មានភ្ញៀវទេសចរធ្វើដំណើរក្តី ។

លោក ភិរម្យ ថងខាំ អាយុ៦៤ឆ្នាំ ម្ចាស់ហាងប្រាប់ថា ពេលនេះ គ្មានភ្ញៀវទេសចរទេ មិនដូចពេលមុនមានភ្ញៀវទេសចរ និងអតិថិជនមកទិញទំនិញហូរហែ ការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ធ្វើឱ្យការលក់ដូរស្ងាត់សូន្យ ។ មូលហេតុនៅតែបើកហាងដោយសារលោកជាម្ចាស់ទីកន្លែងទោះជាគ្មានអតិថិជន ក៏ត្រូវបើកហាងដែរ បើបិទ វាកាន់តែស្ងប់ស្ងាត់ ។ ទោះជាព្រំដែនបិទ លក់ពុំដាច់ ក៏លោកនៅតែបើកហាង ថ្ងៃខ្លះ លក់ពុំដាច់សូម្បី១បាត ពីព្រោះគ្មានអ្នកដំណើរឆ្លងកាត់ ។

លោកចង់ឱ្យស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃធូរស្រាលវិញ ពីព្រោះអាជីវករថៃរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង ជាពិសេស ពលរដ្ឋនៅព្រំដែន ។ វាពិបាកនិយាយណាស់ ដោយសារពលរដ្ឋត្រូវគោរពតាមការរក្សាសន្តិសុខប្រទេសជាតិជាមុន រីឯការលក់ដូរ គឺបន្ទាប់បន្សំ ប៉ុន្តែបើអាចឆ្លងកាត់វិបត្តិនេះបានចាត់ទុកថា សំណាងល្អ ។ បើកើតសង្គ្រាមនឹងមានបញ្ហាកាន់តែខ្លាំងជាងនេះ លោកពុំចង់ត្រឡប់ទៅរស់នៅដូចកាលពីអាយុ១០ឆ្នាំទេ ដែលត្រូវបរិភោគបាយក្នុងរណ្តៅ លោកចង់ឱ្យបញ្ហាបញ្ចប់ កុំឱ្យកើតឡើងទៀត ។

ពេលនេះ មានតែហាងលោកមួយគត់បើកទ្វារ រីឯហាងផ្សេងៗបិទទ្វារគ្មានសល់ ដោយសារគ្មានអតិថិជន ។ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០១១ ពេលមានបញ្ហាប្រាសាទព្រះវិហារ ពុំអាក្រក់បែបនេះទេ ពីព្រោះពេលនោះ ប្រទេសទាំងពីរពុំបានបិទព្រំដែន ប៉ុន្តែលើកនេះ ស្ថានការណ៍សេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ពលរដ្ឋពុំអាចរកស៊ី ។ លោកចង់ឱ្យគ្រប់យ៉ាងត្រឡប់មកដូចដើមវិញ ចង់ឱ្យបើកព្រំដែនឆាប់ៗដើម្បីលក់ដូរ មានភ្ញៀវទេសចរ ហើយសង្ឃឹមថា ស្ថានការណ៍នឹងពុំអាក្រក់ជាងនេះ និងពុំកើតបញ្ហាធំនាថ្ងៃអនាគត ៕

លោក Bill Gates លែងជាមហាសេដ្ឋីកំពូលទាំង 10 ទៀតហើយ ដោយសារការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពរបស់ Bloomberg ឥឡូវនេះបានកែសម្រួលទ្រព្យសម្បត្តិសុទ្ធរបស់គាត់ចុះក្រោម ដើម្បីផ្គូផ្គងនឹងផែនការផ្តល់បរិច្ចាគរបស់គាត់។ ជាលទ្ធផលចំណាត់ថ្នាក់របស់គាត់បានធ្លាក់ចុះពីលេខ 5 មកលេខ 12 ដែលធ្វើអោយគាត់បានខ្ទាតចេញពីតារាងកំពូលទាំង 10 ជាលើកដំបូងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត។

យោងតាមការគណនារបស់ Bloomberg Billionaires Index កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា ដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោក Gates នេះ គឺដើម្បីដឹងពីចំនួននៃទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅសេសសល់របស់គាត់ឱ្យកាន់តែច្បាស់ សម្រាប់ការរួមចំណែកសប្បុរសធម៌ និងការប្រកាសទ្រព្យសម្បត្តិ។

ទស្សនាវដ្តី Fortune បានរាយការណ៍ថាលោក Bill Gates ដែលធ្លាប់បានកាន់តំណែងជាអ្នកមានបំផុតក្នុងពិភពលោករយៈពេល 18 ឆ្នាំកាលពីមុនបានធ្លាក់មកចំណាត់ថ្នាក់ទី 5 មុនពេលការកែប្រែថ្មីនេះ។ អ្វីដែលកាន់តែគួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះគឺ លោក Steve Ballmer ជាអតីតសហសេវិក Microsoft និងជាដៃស្តាំរបស់លោក Bill Gates ពេលនេះកាន់កាប់តំណែងចាស់របស់គាត់នៅលើតារាងកំពូលមហាសេដ្ខីជាមួយនឹងទ្រព្យសម្បត្តិចំនួន 174 ពាន់លានដុល្លារ។

គួរឲ្យដឹងថា លោក Gates ធ្លាប់បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាគាត់មានបំណងលះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់មួយផ្នែកធំ ហើយគោលដៅនោះ ពេលនេះត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងជាបណ្ដើរតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ដែលនៅសល់នេះ។ ប៉ុន្តែវានឹងមិនបញ្ចប់ត្រឹមនេះនោះទេ ដោយលោក Gates បានអះអាងបន្ថែមទៀតថា “ខ្ញុំនឹងលះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្ញុំឱ្យស្ទើរតែទាំងអស់ តាមរយៈមូលនិធិ Gates ក្នុងរយៈពេល 20 ឆ្នាំខាងមុខ ដើម្បីជាបុព្វហេតុនៃការជួយសង្គ្រោះ និងធ្វើឱ្យជីវិតនៅលើពិភពលោកកាន់តែប្រសើរឡើង” ។

អតីតមហាសេដ្ឋីកំពូលរបស់ពិភពលោក ដែលបច្ចុប្បន្នមានវ័យ៧០ឆ្នាំរូបនេះ បានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ជាមួយទូរទស្សន៍ CBS News ថា “មែនហើយ! ខ្ញុំសង្ឃឹមថាខ្ញុំនៅសល់ពេលច្រើនជាងនេះ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវតែនិយាយថា នេះគឺជាផ្នែកចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់ខ្ញុំ ដូច្នេះខ្ញុំគួរតែចំណាយវាឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុត។”។

នៅពេលត្រូវបានអ្នកសម្ភាសន៍សួរថា តើគាត់នឹកគ្រាដែលធ្លាប់ធ្វើជាមហាសេដ្ឋីឬអត់? លោក Gates បានសើច និងតបទៅវិញថា “អត់ទេ ខ្ញុំគ្រាន់តែសង្ឃឹមថាខ្ញុំនៅមានជីវិតរហូតដល់គម្រោងការបរិច្ចាគរយៈពេល 20 ឆ្នាំទៀតត្រូវបានបញ្ចប់ ប៉ុន្តែខ្ញុំនឹងសន្សំប្រាក់បន្តិចបន្តួចខ្លះដែរ ដើម្បីអាចទិញហេមប៊ឺហ្គឺញាំតាមដែលខ្ញុំត្រូវការ”៕

សុរិន្ទ៖ ក្រសួងការពារជាតិថៃប្រកាសចាប់ខ្លួន អតីតអនុរក្សយោធាថៃ ដែលឡើងមកទស្សនាប្រាសាទតាមាន់ធំក្នុងនាមជាភ្ញៀវទេសចរម្នាក់ និងបានដាល់ទាហានខ្មែររួចរត់គេចខ្លួន ព្រមទាំងបកស្រាយថាការណ៍នេះ គឺជាបញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួននិងមិនទាក់ទងនឹងការបញ្ជាណាមួយឡើយ។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយសារព័ត៌មានបាងកកប៉ុស្តិ៍។

ឧត្តមសេនីយទោ Winthai Suvaree អ្នកនាំពាក្យនៃកងយោធពលភូមិន្ទថៃ បាននិយាយនាយប់ថ្ងៃអាទិត្យថា៖ ក្រុមការងារ Suranaree បានរាយការណ៍នៅម៉ោង 10.20 ព្រឹកថា មានអ្នកទេសចរថៃបានម្នាក់ បានវា.យទាហានខ្មែរ ដែលជាក្រុមសម្របសម្រួលនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ។ ក្រុមការងារ Suranareeបានបន្ថែមថា៖ ក្រោយពីបង្ករសកម្មភាពនេះរួច បុរសភ្ញៀវទេសចរនោះបានរត់គេចខ្លួន ប៉ុន្តែក្រោយមកក៏ត្រូវបានមន្រ្តីថៃចាប់ខ្លួនបាន។

អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពបានកំណត់អត្តសញ្ញាណបុរសនោះថាជាអតីតអនុរក្សយោធាម្នាក់ឈ្មោះ Sommai Srisukranan ដែលធ្លាប់ជាប្រធានក្លឹបអនុរក្សយោធានៅជំរុំ Pak Thong Chai ក្នុងខេត្ត Nakhon Ratchasima និងជាបណ្តាញអតីតយុទ្ធជនសង្គ្រាមនៅខេត្ត Samut Sakhon ។

ប្រភពដដែលបានអះអាងថា ដោយសារតំបន់ដែលមានឧបទ្ទវហេតុខាងលើកើតឡើងជាតំបន់ទេសចរណ៍ ដូច្នេះមន្ត្រីយោធាថៃបានឈានដល់ការយោគយល់គ្នាជាមួយជនរងគ្រោះរួចហើយ ដើម្បីកុំឲ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងរវាងភាគីទាំងពីរ។ ចំពោះជនដៃដល់សមត្ថកិច្ចជំនាញនឹងចាត់ការតាមនីតិវិធីច្បាប់។

ក្រោយប្រកាសពីការចាប់ខ្លួនបុគ្គលខាងលើ ក្រសួងការពារជាតិថៃក៏បានចេញមកបកស្រាយផងដែរថា៖ ជនដៃដលដែលបង្ករបញ្ហានេះ មិនបានបម្រើការនៅក្នុងក្របខណ្ឌរដ្ឋទៀតនោះទេ ហើយទង្វើនេះគឺជាបញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួន ដែលមានចិត្តគុំគួននិងមិនពេញចិត្តជាមួយកងកម្លាំងទាហានខ្មែរ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងការបំពេញភារកិច្ចរបស់មន្រ្តីយោធាឡើយ។

ខណៈដែលក្រសួងការពារជាតិថៃបានសម្រេចចាប់ខ្លួន និងធ្វើការបញ្ជាក់ពីសមាសភាពបុគ្គលខាងលើបែបនេះ ប្រជាជនថៃជាច្រើនបានបង្ហាញពីភាពមិនសប្បាយចិត្តនឹងចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាលឡើយ។ ពួកគេបានចាត់ទុក លោក Sommai ដែលដាល់មុខទាហានខ្មែរហើយរត់នោះថាជា «អ្នកក្លាហាន» ជាមួយនឹងការលើកឡើងនៅក្នុងខមិនថា «អរគុណដែលបង្ហាញភាពខ្លាំងជំនួសប្រជាជនថៃ លោកបានធ្វើឲ្យពួកយើងរំជួលចិត្តណាស។» «ទង្វើបែបនេះ ប្រសិនបើធ្វើនៅខ្មែរ ប្រហែលជាមានអ្នកសរសើនិងជូនរង្វាន់មិនខាន» «តោះខ្ញុំសុំលេខទំនាក់ទំនងគាត់បានទេ? ខ្ញុំចង់ជួយធានាគាត់»។

ទោះជាយ៉ាងណា ហេតុការណ៍ខាងលើនេះត្រូវបានបញ្ចប់ទៅវិញរួចរាល់ជាមួយនឹងការសម្រុះសម្រួលពីសំណាក់ភាគីថៃ។ ជាងនេះទៅទៀត ក្រសួងការពារជាតិថៃបានសម្ដែងនូវការសោកស្ដាយ ចំពោះបញ្ហាដែលបានកើតឡើង ហើយក្រសួងធានាថានឹងដោះស្រាយនេះដោយអនុវត្តតាមនីតិវិធីច្បាប់៕

សត្វសមុទ្រតូចមួយដែលមានឈ្មោះថា Blue sea dragon ឬ Glaucus atlanticus ឬហៅជាភាសាខ្មែរថា នាគសមុទ្រខៀវកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជុំវិញពិភពលោក។ យ៉ាងណាមិញ ទោះបីជាវាមើលទៅដូចសត្វនៅក្នុងគំនូរជីវចល ឬដូចជាចាហួយ ដែលមានប្រវែងត្រឹមតែ ៣ សង់ទីម៉ែត្រក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែប្រភេទសត្វខ្យងសមុទ្រដ៏ស្រស់ស្អាតនេះមានអាថ៌កំបាំងដ៏ធំមួយ គឺវាជាសត្វសមុទ្រដែលមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់។

សត្វនាគសមុទ្រពណ៌ខៀវ គឺជាប្រភេទសត្វខ្យងសមុទ្រដែលគ្មានសំបក មានពណ៌ខៀវខ្ចី ដែលអណ្តែតលើផ្ទៃសមុទ្រ។ វាមានពោះពណ៌ខៀវភ្លឺចាំង និងខ្នងពណ៌ប្រផេះប្រាក់ ដែលជួយឱ្យវាលាក់ខ្លួនពីសត្វប្រម៉ាញ់បានទាំងខាងលើ និងខាងក្រោម។ ពណ៌ពិសេសរបស់វាផ្តល់ឱ្យវានូវឈ្មោះហៅក្រៅជាច្រើន រួមទាំង ទេពធីតាពណ៌ខៀវ សត្វអណ្ដែតលើសមុទ្រ ឬសត្វខ្យងនាគជាដើម។

ជាទូទៅ សត្វទាំងនេះរស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ឥណ្ឌា និងប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយត្រូវបានគេប្រទះឃើញជាញឹកញាប់ នៅជិតប្រទេសអូស្ត្រាលី អាហ្រ្វិកខាងត្បូង អឺរ៉ុប និងសូម្បីតែអាមេរិក។ ពួកវាអណ្តែតឡើងលើផ្ទៃទឹក ដែលដោយខ្យល់បក់ និងចរន្តទឹកសមុទ្រ។

ទោះជាយ៉ាងណា បើទោះបីជាវាមើលទៅស្រស់ស្អាត គួរឲ្យស្រឡាញ់ និងគ្មានគ្រោះថ្នាក់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែ Blue sea dragon ជាសត្វស៊ីសត្វមានពិសជាអាហារ ដូចជាសត្វ Portuguese man o’ war ជាដើម ដែលសត្វនេះមានរូបរាងដូចជាសត្វខ្ញែសមុទ្រដែរ ហើយអាចខាំមនុស្សឲ្យរបួសបានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះពេលស៊ីរួចវាមិនបោះចោលពិស (nematocysts) ពីចំណីរបស់វាទេ គឺវារក្សាទុកវានៅក្នុងខ្លួនរបស់វា។ ហើយនៅពេលដែលសត្វដទៃ ឬមនុស្សទៅប៉ះវា វានឹងបញ្ចេញជាតិពុលនោះ ដើម្បីការពារខ្លូន។ ប្រសិនបើនរណាម្នាក់បានប៉ះវា អាចបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ខ្លាំង ដូចជាហើម ឬសូម្បីតែប្រតិកម្មអាលែហ្សីជាដើម។

សត្វនាគសមុទ្រពណ៌ខៀវមានអវយវៈដូចជាម្រាមដៃជាច្រើន ដែលគេហៅថា cerata អាចជួយវាឱ្យអណ្តែត និងរក្សាទុកពិស។ ត្បិតតែជាសត្វសមុទ្យពិតមែន ប៉ុន្តែវាមិនចេះហែលទឹកទេ គឺវាប្រើពពុះនៅក្នុងពោះរបស់វាដើម្បីរក្សាលំនឹងនៅលើផ្ទៃសមុទ្រ។ មួយវិញទៀត វាជាសត្វដែរមានភេទពីរ មានន័យថាវាមួយក្បាលអាចមានទាំងភេទញ្ញី និងភេទឈ្មោល ដូច្នេះនាគសមុទ្រទាំងពីរ មួយណាក៏អាចបន្តពូជបានដែរ។

គួរបញ្ជាក់ថា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានកត់សម្គាល់ឃើញថា សត្វនាគសមុទ្រពណ៌ខៀវត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅលើផ្ទៃទឹកញឹកញាប់ជាងមុន ដែលនេះប្រហែលជាដោយសារតែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការផ្លាស់ប្តូរចរន្តទឹកសមុទ្រ។ ដូចនេះនៅពេលអ្នកចុះលេងទឹកសមុទ្រ គួរមានការប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យបានខ្ពស់ ជៀសវាងការប៉ះពាល់ ឬលេងជាមួយវា ដើម្បីសុវត្ថិភាពរបស់អ្នក៕