សង្គ្រា.មរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល មិនងាយបញ្ចប់នាពេលឆាប់ៗឡើយ ពីព្រោះអ៊ីរ៉ង់បានតែងតាំងលោក Mojtaba Khamenei ជាមេដឹកនាំថ្មីដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងឪពុក ដោយប្តេជ្ញាសងសឹ.កអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលឱ្យបាន ដែលបើកការវាយប្រ.ហារធ្វើឱ្យឪពុក និងសាច់ញាតិរបស់ខ្លួនបាត់បង់ជីវិ.តក្នុងថ្ងៃតែមួយ ។ មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មីប្រកាន់ជំហរដូចឪពុក ដោយផ្តោតតែលើសង្គ្រា.មប៉ុណ្ណោះ ទាត់ចោលការចរចា ហើយការជ្រើសរើសកូនឱ្យស្នងតំណែង គឺជាសញ្ញាបង្ហាញពីភាពរឹងរូសរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ទៅកាន់លោកខាងលិច ។

បើតាមការ​អ្នកវិភាគដែល​ត្រូវ​បានសារព័ត៌មានបរទេសដកស្រង់ពាក្យសម្តីយកមកចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦​ គឺការឡើងកាន់តំណែងរបស់មេដឹកនាំថ្មីរូបនេះជាសញ្ញាបង្ហាញពីរបបគ្រប់គ្រងអ៊ីរ៉ង់នៅតែបន្ត និងរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ទាត់ចោលការចរចា ឬមិនធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងនានារយៈពេលខ្លីជាមួយអាមេរិកឡើយ ស្របពេលសង្គ្រាមអូសបន្លាយឈានចូលសប្តាហ៍ទី២ ។

លោក Ali Hashem អ្នកសារព័ត៌មានមកពី Al Jazeera នៅទីក្រុង Doha ប្រទេសកាតា និយាយថា មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មីនឹងបំពេញតួនាទីជាអ្នកយាមទ្វារឱ្យឪពុក ពីព្រោះប្រកាន់គោលជំហរដូចឪពុក គឺប្រឆាំងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងផ្តោតតែលើសង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះ គ្មានការចរចា ។ ប្រសិនបើសង្គ្រាមនេះបញ្ចប់ ហើយលោក Mojtaba មិនស្លាប់ និងដឹកនាំប្រទេសបន្តនោះ គឺអ៊ីរ៉ង់ត្រូវស្វែងរកផ្លូវថ្មីមួយដើម្បីកំណត់ទិសដៅប្រទេស ។

ចំណែកអ្នកវិភាគគោលនយោបាយសាធារណៈនៅសាកលវិទ្យាល័យ American University of Beirut យល់ថា ការតែងតាំងមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មី គឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបន្តអំណាច ហើយត្រូវតាមដានថា តើមេដឹកនាំថ្មីនឹងសម្រេចចិត្តចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាមដែរឬទេ? នេះបង្ហាញពីអាកប្បកិរិយារឹងរូសយ៉ាងខ្លាំងទៅកាន់លោកខាងលិច គឺអ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រាប់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ថាមិនអាចផ្តួលរំលំរបបដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់បានទេ ពីព្រោះមេដឹកនាំថ្មីខ្លាំងជាងមេដឹកនាំចាស់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក Mojtaba អាយុ៥៦ឆ្នាំ បានក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មី បន្ទាប់ពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលធ្វើប្រតិបត្តិការកងទ័ពវាយប្រហារប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបណ្តាលឱ្យឪពុករបស់លោក គឺលោក Ayatollah Ali Khamenei បាត់បង់ជីវិត ។ ការឡើងកាន់តំណែងនេះ ស្របពេលប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កើតសង្គ្រាមធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងរយៈពេល៤៧ឆ្នាំ និងធ្វើឱ្យមតិនានាមានចម្ងល់ថា តើមេដឹកនាំថ្មីនឹងដឹកនាំប្រទេសក្នុងទិសដៅបែបណា?

បណ្តាមេដឹកនាំកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម (IRGC) និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធបានប្រកាសគាំទ្រមេដឹកនាំថ្មី ខណៈអគ្គលេខាធិការឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិអ៊ីរ៉ង់ដែលបំពេញតួនាទីកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រប្រទេសតាំងពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារ ក៏គាំទ្រមេដឹកនាំថ្មីដែរ និងអំពាវនាវឱ្យសាមគ្គីគ្នាក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ។ ដូចគ្នានេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋសភាអ៊ីរ៉ង់បានបង្ហាញក្តីរីករាយចំពោះការជ្រើសរើសលោក Mojtaba ជាមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ និងចាត់ទុកការអនុវត្តតាមបញ្ជារបស់មេដឹកនាំថ្មី គឺជាកាតព្វកិច្ចជាតិ និងសាសនា ។

ទោះជាលោក Mojtaba មិនធ្លាប់ឈរឈ្មោះក្នុងការបោះឆ្នោត ឬត្រូវបានពលរដ្ឋបោះឆ្នោតគាំទ្រធ្វើជាមេដឹកនាំប្រទេសពីមុនមក ប៉ុន្តែរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ លោកជាបុគ្គលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ ហើយលោកមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម (IRGC) ។

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាអ្នកជំនាញអ៊ីរ៉ង់ដែលមានតួនាទីជ្រើសរើសមេដឹកនាំកំពូលថ្មី ថាការតាំងតែងលោក Mojtaba ឱ្យឡើងកាន់តំណែង គឺធ្វើឡើងតាមបណ្តាំរបស់លោក Ali Khamenei ដែលធ្លាប់និយាយថា មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មី គួរតែជាបុគ្គលដែលសត្រូវស្អប់ខ្ពើ.ម មិនមែនបុគ្គលដែលសត្រូវសរសើរនោះទេ ខណៈលោកប្រធានាធិបតី Trump មិនទទួលស្គាល់លោក Mojtaba ៕

ស្ថានភាពនៅទីក្រុងតេហេរ៉ង់របស់អ៊ីរ៉ង់ពេលនេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងហើយ ពីព្រោះមិនត្រឹមតែក្លាយជាតំបន់សមរភូមិដ៏ក្តៅគគុកប៉ុណ្ណោះទេ គឺពលរដ្ឋក្នុងទីក្រុងប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរដោយសារបរិយាកាសគ្របដណ្តប់ដោយសារធាតុគីមីពុល ដែលបណ្តាលមកពីកងទ័ពអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលវាយប្រ.ហារលើឃ្លាំងស្តុកប្រេងជាច្រើនកន្លែង ។ អ៊ីរ៉ង់ប្រកាសឱ្យពលរដ្ឋពាស់ម៉ាស់ កុំចេញក្រៅផ្ទះ ពីព្រោះទឹកភ្លៀងពណ៌ខ្មៅដូចប្រេងម៉ាស៊ីនលាយឡំសារធាតុគីមីបណ្តាលឱ្យខូចផ្លូវដង្ហើម និងសួត ។

ហេតុការណ៍ផ្ទុះឃ្លាំងស្តុកប្រេងឥន្ធនៈយ៉ាងហោចណាស់៤កន្លែងនៅទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ដែលបណ្តាលមកពីការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានធ្វើឱ្យឃ្លាំងទាំងនេះបញ្ចេញសារធាតុគីមីពុលយ៉ាងច្រើនទៅលើបរិយាកាស ។ អាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់ព្រមានថា ប្រសិនបើមានភ្លៀងធ្លាក់ សារធាតុគីមីពុលទាំងនេះនឹងធ្វើឱ្យទឹកភ្លៀងពណ៌ខ្មៅដូចប្រេងម៉ាស៊ីនលាយឡំជាមួយអាស៊ីតយ៉ាងច្រើនដែលបង្កគ្រោះថ្នា.ក់ដល់សុខភាពពលរដ្ឋយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេស ផ្លូវដង្ហើម និងសួត ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារលើឃ្លាំងស្តុកប្រេងអ៊ីរ៉ង់ចំនួន៤កន្លែងនៅទីក្រុងតេហេរ៉ង់ និងនៅតំបន់ក្បែរគ្នា បណ្តាលឱ្យបញ្ចេញសារធាតុអ៊ីដ្រូកាបូនពុល ស្ពាន់ធ័រ និងអាស៊ីតអាសូតក្នុងបរិមាណយ៉ាងច្រើនមហាសាលទៅលើបរិយាកាស ។ បើមានភ្លៀងធ្លាក់នឹងប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារទឹកភ្លៀងពណ៌ខ្មៅលាយឡំជាមួយអាស៊ីតខ្ពស់បណ្តាលឱ្យមានដំបៅលើស្បែក និងបំផ្លាញសួត ។

ការិយាល័យបរិស្ថានអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសទៅកាន់ពលរដ្ឋហាមចេញពីផ្ទះ ដើម្បីកុំឱ្យត្រូវទឹកភ្លៀងប៉ះពាល់សុខភាព ជាពិសេស ប្រព័ន្ធផ្លូវដង្ហើម, ហាមប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងពាក់ម៉ាស់ជានិច្ច ព្រមទាំងហាមឈរនៅទីវាល បើត្រូវទឹកភ្លៀង ហាមជូតសម្អាតដាច់ខាត ត្រូវប្រញាប់លាងដោយទឹកត្រជាក់ និងផ្លាស់ប្តូរសម្លៀកបំពាក់ ។

ពលរដ្ឋទីក្រុងតេហេរ៉ង់បានធុំក្លិនឈ្ងៀមគ្រប់ទីកន្លែង ខណៈទីក្រុងទាំងមូលគ្របដណ្តប់ដោយពពកខ្មៅងងឹត បើទោះជាមិនមែនជាពេលយប់ក៏ដោយ ។ ភ្លៀងធ្លាក់នៅទីកន្លែងខ្លះ គឺដំណក់ទឹកភ្លៀងធ្លាក់ពីពពកខ្មៅមានសភាពដូចប្រេងម៉ាស៊ីន បន្ទាប់ពីផ្ទុះឃ្លាំងស្តុកប្រេងជាច្រើនកន្លែង ។ ពួកគេថា ស្ថានភាពទីក្រុងទាំងមូលដូចគ្នានឹងថ្ងៃអវសានពិភពលោក មេឃងងឹតឈឹងពោរពេញដោយផ្សែងខ្មៅ ពិបាកដកដង្ហើម ។

នាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុនចែកចាយប្រេងឥន្ធនៈអ៊ីរ៉ង់ លោក ខេរ៉ាម៉ាត់ វ៉េសាការ៉ាមី និយាយថា ឃ្លាំងស្តុកប្រេង៤កន្លែង និងមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជ្ជូនប្រេង១កន្លែងនៅទីក្រុងតេហេរ៉ង់ និងខេត្ត Alborz នៅភាគខាងជើងប្រទេស បានរងការវាយប្រហារដោយយន្តហោះចម្បាំងរបស់កងទ័ពអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់៤នាក់ និងខូចខាតប្រព័ន្ធចែកចាយប្រេងទាំងអស់ ខណៈអភិបាលក្រុងតេហេរ៉ង់ លោក Sadegh Motamedian ថា ប្រព័ន្ធចែកចាយប្រេងក្នុងទីក្រុងត្រូវបានផ្អាកដំណើរការភ្លាមៗដោយសារការខូចខាតបណ្តាញផ្គត់ផ្គង់ប្រេង ។

ទីក្រុងតេហេរ៉ង់កំពុងប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារបរិយាកាសគ្របដណ្តប់ដោយសារធាតុគីមីពុល និងមានសំឡេងផ្ទុះលាន់ជាបន្តបន្ទាប់ រីឯទីក្រុងការ៉ាជ ដែលនៅក្បែរនោះក៏ដូចគ្នា បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារអគារឃ្លាំងស្តុកប្រេងជាច្រើនកន្លែងកាលពីយប់ថ្ងៃទី៧ ខែមីនា បណ្តាលឱ្យមានពន្លឺភ្លើង និងផ្សែង ។ នេះជាការកំទេចឃ្លាំងស្តុកប្រេងអ៊ីរ៉ង់លើកដំបូង តាំងពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលធ្វើប្រតិបត្តិការកងទ័ពកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបណ្តាលឱ្យខូចខាតអគារស៊ីវិលនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ប្រមាណ១ម៉ឺនកន្លែង ក្នុងនោះមានអគារស្នាក់នៅ ចំនួន៧,៩៤៣កន្លែង, អគារពាណិជ្ជកម្ម ១,៦១៧កន្លែង ព្រមទាំងមន្ទីរពេទ្យ និងសាលារៀនជាច្រើនកន្លែង ៕

នៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ លោក Mojtaba Khamenei ត្រូវបានតែងតាំងជាមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មីបន្តតំណែងពីឪពុករបស់ខ្លួន ដែលលោកជាបុគ្គលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅពីក្រោយខ្នងឪពុក និងធ្លាប់ប្រកាសសងសឹ.កអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលឱ្យបាន ដោយសារការបាត់បង់ជីវិ.តឪពុក និងសាច់ញាតិក្នុងថ្ងៃតែមួយបន្ទាប់ពីការវាយប្រ.ហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ។ ពេលនេះ ពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់បារម្ភពីសុវត្ថិភាពរបស់លោក ដោយសារអាមេរិកមិនគាំទ្រ ខណៈអ៊ីស្រាអែលគំ.រាមចាត់ការមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មី ។

ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានរាយការណ៍នៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ថា លោក Mojtaba Khamenei គឺជាកូនប្រុសទី២ របស់លោក Ayatollah Ali Khamenei មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ចាស់ ត្រូវបានតែងតាំងជាមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មីបន្តតំណែងពីឪពុក ខណៈប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ប្រកាសថា មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មីនឹងកាន់តំណែងមិនបានយូរទេ ប្រសិនបើគ្មានការគាំទ្រពីអាមេរិក ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ លោក Mojtaba នឹងឡើងកាន់តំណែងបន្តពីឪពុក គឺលោក Ayatollah Ali Khamenei ដែលបានបាត់បង់ជីវិតដោយសារការវាយប្រហារពីសំណាក់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ។ លោក Mojtaba ត្រូវបានតែងតាំងដោយក្រុមប្រឹក្សាអ្នកជំនាញ (Assembly of Experts) ដែលមានសមាជិកជាមន្ត្រីសង្ឃជាន់ខ្ពស់ចំនួន៨៨រូប និងមានតួនាទីទទួលខុសត្រូវក្នុងការជ្រើសរើសមេដឹកនាំកំពូល ។

តាំងពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់កាលពីឆ្នាំ១៩៧៩ ក្រុមប្រឹក្សាអ្នកជំនាញធ្លាប់តែងតាំងមេដឹកនាំថ្មីអ៊ីរ៉ង់បានតែ១លើកប៉ុណ្ណោះ គឺតែងតាំងលោក Ayatollah Ali Khamenei ជាមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ឱ្យដឹកនាំប្រទេសភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីលោក Ayatollah Ruhollah Khomeini បាត់បង់ជីវិតកាលពីជាង៣០ឆ្នាំមុន ។

លោក Mojtaba គឺជាបុគ្គលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅពីក្រោយខ្នងឪពុក និងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយកងកម្លាំងបដិវត្តអ៊ីស្លាម (IRGC) ដែលជាកងកម្លាំងកងទ័ពដ៏មានអំណាចបំផុតនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ហើយលោកក៏មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយកងកម្លាំងកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្ត Basij ផងដែរ ។

លោក Mojtaba មិនមែនជាមន្ត្រីសង្ឃជាន់ខ្ពស់ និងមិនបានកាន់តំណែងជាផ្លូវការក្នុងតំណែងរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ទេ ហើយធ្លាប់ត្រូវអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្មកាលពីឆ្នាំ២០១៩ ដោយក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកចោទប្រកាន់ថា លោកសហការស្អិតរមួតជាមួយមេបញ្ជាការកងកម្លាំង Quds និងកងកម្លាំង Basij ដើម្បីគាំទ្រឪពុកធ្វើឱ្យមានអស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ និងកៀបសង្កត់ផ្ទៃក្នុងប្រទេស ។

ចំណែកលោកប្រធានាធិបតី Trump បានប្រកាសតាំងពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ថា មិនទទួលស្គាល់ការតែងតាំងលោក Mojtaba ឱ្យដឹកនាំប្រទេសបន្តពីឪពុកទេ បន្ទាប់មក លោកក៏ផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មាន ABC News កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ថា មេដឹកនាំកំពូលថ្មីអ៊ីរ៉ង់នឹងមិនអាចកាន់តំណែងយូរឡើយ ប្រសិនបើអាមេរិកមិនគាំទ្រ ។

កន្លងមក លោកប្រធានាធិបតី Trump បានប្រកាសយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា អាមេរិកត្រូវតែចូលរួមជ្រើសរើសមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ថ្មី ពីព្រោះអាមេរិកមិនចង់ចាត់ការរឿងដដែលរៀងរាល់១០ឆ្នាំទេ អាមេរិកចង់បានមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ថ្មីដែលមិនដឹកនាំប្រទេសធ្លាក់ក្នុងសង្គ្រាម ។ មេដឹកនាំថ្មីគួរតែមកពីមេដឹកនាំសាសនារបស់អ៊ីរ៉ង់ ដោយសារមេដឹកនាំសាសនាបានបំពេញការងារល្អៗជាច្រើន ពួកគេមានគុណសម្បត្តិអាចដឹកនាំប្រទេសបាន ៕