ប្រទេសថៃ ៖ លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ និងជាគណៈកម្មការមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានរាយការណ៍ពីស្ថានការណ៍ព្រំដែននៅ១១ទីតាំង ក្នុងខេត្តចំនួន៧ ថា ស្ថានការណ៍ទូទៅប្រក្រតី ខណៈកងទ័ពថៃបានត្រៀមកម្លាំង និងប្រុងប្រយ័ត្ន២៤ម៉ោង ។ ក្រៅពីនេះ ថៃត្រៀមចូលរួមកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) លើកទី២ នៅខេត្តកោះកុង ប្រទេសកម្ពុជា និងខេត្តត្រាត ប្រទេសថៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ដល់ថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ នៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។

លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃនិយាយថា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា គណៈកម្មការមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានប្រជុំផ្នែកសន្តិសុខ និងកិច្ចការបរទេស ហើយកាលពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ថៃបាននាំក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរកាល (IOT) ធ្វើដំណើរទៅខេត្តចាន់បុរី និងខេត្តត្រាត ដើម្បីពិនិត្យមើលការបំពេញការងាររបស់កងទ័ព និងបោសសម្អាតមីន ។ ការនាំក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរកាលទៅពិនិត្យមើលទីតាំងនេះ គឺថៃចង់ឱ្យអន្តរជាតិមើលឃើញថា ថៃពិតជាសហការរក្សាសន្តិភាពក្នុងតំបន់ ។

ប្រទេសថៃបានត្រៀមចូលរួមកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) លើកទី២ នៅខេត្តកោះកុង ប្រទេសកម្ពុជា និងខេត្តត្រាត ប្រទេសថៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ដល់ថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ព្រមទាំងចាត់វិធានការលើឆាកអន្តរជាតិដើម្បីរាយការណ៍ទម្លាក់កំហុសលើកម្ពុជាពីការបង្កប់មីន ប្រាប់ទៅមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN), រដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាអូតាវ៉ា និងគណៈកម្មការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ ។

ក្រៅពីនេះ មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក៏មានគម្រោងសាងសង់របងប្រវែង១៦គីឡូម៉ែត្រ ត្រង់ចំណុចព្រំដែនលេខ៥០-៥១ នៅភូមិបានណងចាន់ និងភូមិបានណងញ៉ាកែវ ខេត្តស្រះកែវ (ទល់មុខភូមិជោគជ័យ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) ដើម្បីការពារកុំឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរតវ៉ានឹងទង្វើឈ្លានពានរបស់កងទ័ពថៃ ។

កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា អភិបាលខេត្តស្រះកែវបានចេញសេចក្តីប្រកាសឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរ ចំនួន១៧០គ្រួសារ ចាកចេញពីព្រំដែនភូមិណងចាន់ និងភូមិបានណងញ៉ាកែវ ខេត្តស្រះកែវ (ទល់មុខភូមិជោគជ័យ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) និងអះអាងថា នេះជាទឹកដីរបស់ថៃ ។ ថៃចាត់ទុកថា ការតវ៉ារបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ គឺល្មើសអធិបតេយ្យ និងច្បាប់របស់ថៃ ថែមទាំងគំរាមចាត់វិធានការពលរដ្ឋខ្មែរតាមច្បាប់ បើហ៊ានតវ៉ាជាមួយកងទ័ពឈ្លានពានថៃ ។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ថៃនៅតែបន្តឈ្លានពានមកលើកម្ពុជា តាមរយៈការយកបន្លាលួស និងសំណាញ់មកព័ទ្ធយកដីភូមិ បិទផ្លូវ និងលំនៅឋានរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដោយមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងកិច្ចប្រជុំ RBC ស្ដីពីការមិនពង្រីកជម្លោះ និងមិនខ្លាចច្បាប់អន្តរជាតិ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ គណបក្សប្រជាជនបានប្រកាសពីគោលជំហរគាំទ្រលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ប្រធានគណបក្សភូមិចៃថៃ កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ទី៣២ របស់ថៃ និងទាត់ចោលគណបក្សភឿថៃ ខណៈលោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី បានដាក់ញត្តិទៅព្រះមហាក្សត្រសុំរំលាយសភា ពីព្រោះគណបក្សភឿថៃពុំទទួលបានការគាំទ្រពីគណបក្សប្រជាជនឱ្យបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ។

លោក ភូមិថាំ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីបានដាក់ញត្តិទៅព្រះមហាក្សត្រសុំរំលាយសភា កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ក្រោយពីគណបក្សភឿថៃពុំទទួលបានការគាំទ្រពីគណបក្សប្រជាជន (ឬគណបក្សប្រឆាំង) ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ។ លោក ភូមិថាំ និយាយថា ចលាចលនយោបាយ បញ្ហាផ្សេងៗ និងការល្មើសអធិបតេយ្យ គឺជាកត្តាធ្វើឱ្យគណបក្សភឿថៃសម្រេចចិត្តរំលាយសភាដើម្បីឱ្យប្រទេសថៃរៀបចំការបោះឆ្នោតឡើងវិញ និងប្រគល់អំណាចឱ្យពលរដ្ឋជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ។

បើព្រះមហាក្សត្រថៃសម្រេចរំលាយសភាចោល មានន័យថា ប្រទេសថៃនឹងមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ដោយប្រគល់អំណាចឱ្យពលរដ្ឋជាអ្នកសម្រេចចិត្ត ហើយលោក អនុថីន នឹងពុំអាចកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីទេ ។ ការដាក់ញតិ្តសុំរំលាយសភារបស់លោក ភូមិថាំ ទទួលបានការគាំទ្រពីពលរដ្ឋដែលស្រឡាញ់គណបក្សភឿថៃ ប៉ុន្តែមន្ត្រីគណបក្សភូមិចៃថៃមិនពេញចិត្ត និងថាលោក ភូមិថាំ គ្រាន់តែជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី គ្មានអំណាចដាក់ញត្តិសុំរំលាយសភា ។

ការដាក់ញត្តិរំលាយសភាធ្វើឱ្យប្រទេសថៃមានភាពចលាចលនយោបាយកើតឡើង ដោយសារគណបក្សភឿថៃមើលឃើញតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងប្រឆាំងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរបស់គណបក្សផ្សេង ។ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា លោក ស៊ុផាឆ័យ ចៃសមុទ្រ ប្រធានក្រុមការងារផ្នែកច្បាប់របស់គណបក្សភូមិចៃថៃ បានដាក់ពាក្យប្តឹងលោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី ពីបទបំពេញភារកិច្ចមិនត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ពីព្រោះនាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីគ្មានអំណាចដាក់ញត្តិទៅព្រះមហាក្សត្រសុំរំលាយសភាទេ ។

មន្ត្រីគណបក្សភូមិចៃថៃថា លោក ភូមិថាំ បានដាក់ញត្តិដោយខុសច្បាប់ ។ ផ្អែកតាមការលើកឡើងរបស់លេខាធិការការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ លោក នីល ប្រាផាន់ គឺនាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីគ្មានអំណាចដាក់ញត្តិសុំសុំរំលាយសភាទេ ដែលនេះជាទង្វើមិនសមរម្យ និងអាចធ្វើឱ្យព្រះមហាក្សត្រខ្ញាល់ ។ ហេតុនេះ លោក ស៊ុផាឆ័យ ចៃសមុទ្រ ប្រធានក្រុមការងារផ្នែកច្បាប់របស់គណបក្សភូមិចៃថៃបានប្តឹងលោក ភូមិថាំ ពីបទបំពេញតួនាទីពុំត្រឹមត្រូវ និងសុំឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតបន្ថែមដើម្បីចាត់វិធានការមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធតាមច្បាប់ ។

ដូចគ្នានេះ សមាជិកសភាមកពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យថ្មី និងសកម្មជននយោបាយ ក៏បានដាក់ពាក្យប្តឹងលោក ភូមិថាំ ដូចគ្នាដែរ ពីបទលោកប្រព្រឹត្តទង្វើខុសពីមាត្រា១១២ ។ ការទូលសុំព្រះមហាក្សត្ររំលាយសភាជាទង្វើពុំសមរម្យ ពីព្រោះលោក ភូមិថាំ គ្មានអំណាចតួនាទី និងចង់យកអំណាចព្រះមហាក្សត្រមកធ្វើជាឧបករណ៍នយោបាយ ។

គួរបញ្ជាក់ថា គណបក្សភឿថៃ (អាវក្រហម) បានសុំសំឡេងគាំទ្រពីគណបក្សប្រជាជនដែលជាគណបក្សប្រឆាំង ដើម្បីឱ្យបេក្ខជនគណបក្សភឿថៃ គឺលោក ឆ័យក្សេម និទិស៊ិរិ កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ប៉ុន្តែត្រូវបានគណបក្សប្រជាជនបដិសេធ ហើយទៅគាំទ្រលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ប្រធានគណបក្សភូមិចៃថៃ ឱ្យកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ដោយកំណត់លក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ៕

បន្ទាយមានជ័យ៖ អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ឯកឧត្តមអ៊ុ រាត្រី បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ទៅកាន់អភិបាលខេត្តស្រះកែវ នៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ ដើម្បីស្នើសុំកិច្ចសហការដោះស្រាយបញ្ហាដីនិងផ្ទះរបស់ប្រជាជនកម្ពុជានៅភូមិសាស្រ្តស្រុកអូជ្រៅ ក្រោយភិបាលខេត្តថៃរូបនេះបានប្រកាសឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅតំបន់ខាងលើ ធ្វើការរុះរើផ្ទះនិងចាកចេញឲ្យអស់ក្នុងរយៈពេល២ខែ មុនអាជ្ញាធរថៃចាត់វិធានការក្ដៅ។

នៅក្នុងលិខិតរបស់រដ្ឋបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដែលចុះនៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ បានឲ្យដឹងថា បញ្ហាខាងលើនេះគឺជាបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងការគ្រប់គ្រងព្រំដែន និងការងារវាស់វែង ខណ្ឌសីមានិងបោះបង្គោលព្រំដែន ដែលជាសមត្ថកិច្ចរបស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែន ទូទៅកម្ពុជា-ថៃ(GBC) និងគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក(JBC) នៃប្រទេសទាំងពីរ កម្ពុជា-ថៃ ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការព្រំដែន ចុះថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៥ និងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ស្តីពីការវាស់វែង ខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោកកម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០០០ (MOU ២០០០)។

ការធ្វើសកម្មភាពដោយឯកតោភាគីណាមួយ ប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលកំពុង រស់នៅ និងអាស្រ័យផលក្នុងតំបន់នោះ ជាការបំពានដល់ MOU ២០០០, កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ រវាងកម្ពុជា និងថៃ នាថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ និងស្មារតីនៃកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញនៃគណៈកម្មាធិការ ព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ(GBC) នាថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ព្រមទាំងស្មារតីនៃ កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់យោធភូមិភាគ (RBC) រវាងប្រទេសទាំងពីរ នាថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។

ដូច្នេះការចេញលិខិតរបស់អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យខាងលើនេះ គឺមានគោលដៅស្នើទៅកាន់ អភិបាលខេត្តស្រះកែវ សហការរក្សាស្ថានភាពព្រំដែន និងទុកកិច្ចការនេះជូនទៅ GBC និង JBC ដើម្បីជាអ្នកកាត់សេចក្ដីនិងដោះស្រាយបញ្ហានេះ។ ជាមួយគ្នានេះផងដែរ ឯកឧត្ត អ៊ំ រាត្រី សង្ឃឹមថាភាគីថៃនឹងចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាខាងលើនេះ ប្រកបដោយសន្តិវិធី ឈរលើគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ GBC និង JBC នាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ៕