ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ លោក រាំងស៊ីម៉ាន់ រ៉ូម សមាជិកសភាថៃ និងជាអនុប្រធានគណបក្សប្រជាជន ក្នុងឋានៈជាប្រធានគណៈកម្មការសន្តិសុខជាតិ កិច្ចការព្រំដែន យុទ្ធសាស្ត្រជាតិ និងកំណែទម្រង់ បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានពីគម្រោងសាងសង់របងជុំវិញប្រាសាទតាមាន់ធំថា ប្រទេសថៃពុំចាំបាច់ចាក់ប្រេងលើគំនរភ្លើងទេ តើថៃធ្វើរបងដើម្បីអ្វី? បើថៃធ្វើរបង កម្ពុជានឹងយកបញ្ហានេះធ្វើឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នា ហើយកម្ពុជាអាចយកបញ្ហានេះទៅដោះស្រាយនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទើបលោកគិតថា ថៃពុំចាំបាច់ចាក់ប្រេងលើគំនរភ្លើង ។

សារព័ត៌មានថៃសួរថា គម្រោងធ្វើរបងជុំវិញប្រាសាទតាមាន់ធំនេះជាការអំពាវនាវរបស់ពលរដ្ឋថៃ ដោយពួកគេចោទប្រកាន់ថា កងទ័ពកម្ពុជាតែងតែបង្កបញ្ហាជាញឹកញាប់ តើលោកគិតដូចម្តេច? លោក រាំងស៊ីម៉ាន់ រ៉ូម សមាជិកសភាថៃ និងជាអនុប្រធានគណបក្សប្រជាជន និយាយថា ត្រូវតែគិតជាមុនថា តើថៃត្រូវការអ្វី ប្រសិនបើថៃត្រូវការឱ្យកម្ពុជានាំថៃទៅដោះស្រាយបញ្ហានៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ គឺថៃអាចធ្វើរបងក៏បាន ។

ប៉ុន្តែបើត្រូវការឱ្យព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃត្រឡប់មករកភាពប្រក្រតីឡើងវិញ ហើយចង់ឱ្យប្រទេសនានាលើពិភពលោក មើលឃើញថា កម្ពុជា គឺជា Land of Scammers គឺថៃត្រូវតែធ្វើចិត្តឱ្យធ្ងន់ ពុំគួរដុតភ្លើងនៅតំបន់ផ្សេងៗបណ្តាលឱ្យមានការប៉ះទង្គិចទេ ។ ប្រទេសទាំងពីរប៉ះទង្គិចគ្នាពេលណា គឺកម្ពុជានឹងនាំថៃឡើងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ហើយពេលនោះ កម្ពុជានឹងទទួលជ័យជម្នះ ។

ដោយឡែក នាពេលថ្មីៗនេះ អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោក ណាតផុន ណាកផានិត បាននិយាយមកកាន់សារព័ត៌មានថា ប្រទេសថៃគ្មានគម្រោងសាងសង់របងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំដូចការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន និងសូមឱ្យជឿជាក់លើព័ត៌មានផ្លូវការពីរដ្ឋាភិបាលថៃប៉ុណ្ណោះ ។ លោកសុំកិច្ចសហការពីសារព័ត៌មាននានាដែលផ្សព្វផ្សាយពីបញ្ហាកម្ពុជា-ថៃ សូមផ្សព្វផ្សាយតែព័ត៌មានពិតប្រាកដ ។

លោក ណាតផុន ណាកផានិត អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិបាននិយាយពីការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានថ ថៃត្រៀមសាងសង់របងនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បរិវេណប្រាសាទតាមាន់ធំ រហូតធ្វើឱ្យសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាថ្លែងថា បើថៃសាងសង់របងនឹងមានសង្គ្រាម ។ លោកធ្លាប់ស្នើសុំកិច្ចសហការពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាកម្ពុជា-ថៃ គឺជាការតទល់ដោយពាក្យសម្តី ប៉ុន្តែគ្មានឯកសារផ្លូវការ ។ ដូច្នេះ លោកចង់ឱ្យស្តាប់ព័ត៌មានផ្លូវការពីរដ្ឋាភិបាលដែលទទួលខុសត្រូវផ្នែកនេះ ។

ដោយឡែក លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ថា ការសាងសង់របងជុំវិញប្រាសាទតាមាន់ធំ អាចនឹងមានបញ្ហាកើតឡើង ប៉ុន្តែបើរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ជាឱ្យសាងសង់របង កងទ័ពត្រូវតែសាងសង់តាមបញ្ជា ។ ដូច្នេះ ត្រូវពិចារណាឱ្យបានល្អិតល្អន់ យើងប្រើប្រាស់តាមផែនទីរបស់ថៃ មិនថា Google កំណត់ប្រាសាទតាមាន់ធំស្ថិតនៅប្រទេសណាទេ វាជារឿងបច្ចេកទេសដែលរដ្ឋាភិបាលមានតួនាទីដោះស្រាយ ៕

បញ្ហាជាមួយអ៊ីរ៉ង់នៅមិនទាន់រកដំណោះស្រាយសមស្របណាមួយបានផង ពេលនេះស្រាប់តែអ៊ីស្រាអែលបើកការវា.យប្រហា.រតាមផ្លូវអាកាសទ្រង់ទ្រាយធំមួយទៀតទៅលើប្រទេសស៊ីរី ដើម្បីជាការព្រ.មានឲ្យប្រទេសនេះដកកម្លាំងចេញពីតំបន់ភាគខាងត្បូង ដែលអ៊ីស្រាអែលកំពុងកាន់កាប់។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេស ដែលចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ បានឲ្យដឹងថា ការវា.យប្រហា.រនេះ មានគោលដៅតម្រង់ឲ្យចំក្រសួងការពារជាតិស៊ីរី ក្នុងទីក្រុង Damascus ចំពេលមានការប៉ះទង្គិចជាថ្មីនៅក្នុងប្រទេស។ អ៊ីស្រាអែលនិយាយថា ការវាយប្រហាររបស់ខ្លួនលើទីតាំងរបស់ក្រសួងការពារជាតិស៊ីរី គឺមានបំណងជាការព្រមា.នដល់រដ្ឋាភិបាលថ្មី ឲ្យចាកចេញពីភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសស៊ីរី ដែលអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់។

ទូរទស្សន៍ក្នុងស្រុកមួយរបស់ស៊ីរី ដែលកំពុងធ្វើសេចក្ដីរាយការណ៍ផ្សាយបន្តផ្ទាល់ បានថតជាប់នូវការទម្លាក់គ្រាប់មីស៊ីលពីសំណាក់យន្តហោះឈ្លបយកការណ៍របស់អ៊ីស្រាអែល បណ្ដាលឲ្យមានការផ្ទុះឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅនៅចំទីស្នាក់ការយោធាស៊ីរី ហើយរបាយការណ៍បឋមបង្ហាញថា មានជនស៊ីវិលយ៉ាងហោចណាស់ ២នាក់បានរងរបួស។

ការវា.យប្រហា.រតាមអាកាសនេះ បានផ្តោតនៅជុំវិញទីក្រុង Sweida ភាគខាងត្បូង ដែលជាជម្លោះរវាងសកម្មប្រយុទ្ធជនជាតិភាគតិច Druze និងកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលស៊ីរី។ ដើមឡើយ កងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលត្រូវបានបញ្ជូនទៅដើម្បីបញ្ឈប់ជម្លោះរវាងក្រុម Druze និងកុលសម្ព័ន្ធ Bedouin ប៉ុន្តែបែរជាបានប៉ះទង្គិចជាមួយក្រុម Druze ទៅវិញ។ ស្ថានការណ៍នេះបានជំរុញឲ្យជនជាតិ Druze នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល អំពាវនាវឲ្យយោធាអ៊ីស្រាអែល ជួយការពារសហគមន៍របស់ពួកគេនៅប្រទេសស៊ីរី។

ប្រទេសស៊ីរីបានស្តីបន្ទោសកងជីវពលនៅក្នុង Sweida ចំពោះការរំលោ.ភលើកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បា.ញ់ដែលទើបតែសម្រេចបានកាលពីថ្ងៃអង្គារ។ ចំណែករដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក Israel Katz បាននិយាយថា យោធានឹងបន្តវា.យប្រហារកងកម្លាំងស៊ីរីបន្តទៀត រហូតដល់ពួកគេដកទ័ពរបស់ខ្លួនចេញ និងហាមប៉ះពាល់ក្រុម Druze របស់អ៊ីស្រាអែលជាដាច់ខាត។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ក្នុងស្រុក។

គួរបញ្ជាក់ថា យោធាអ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសពីការវាយប្រហារលើ ទីបញ្ជាការយោធារបស់ស៊ីរី នៅក្រុងដាម៉ាស ខណៈដែលរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល ក៏បានព្រមានពីការវា.យប្រហារដ៏ឈឺចាប់មួយទៀត ស្របពេលដែល អំពើហិង្សានៅភាគខាងត្បូងក្នុងប្រទេសស៊ីរីបានបណ្តាលឲ្យមនុស្សចន្លោះពី ១៦៩ ទៅ ៣០០នាក់ បានស្លា.ប់កាលពីពេលថ្មីៗកន្លងទៅនេះ៕

ប្រទេសអូស្ត្រាលី ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន BBC រាយការណ៍ថា ការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិករបស់កូនសិស្សនៅប្រទេសអូស្ត្រាលីបានធ្លាក់ចុះក្នុងរយៈពេល១ឆ្នាំកន្លងមក ក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលបង្កើតច្បាប់ហាមនាំចូលពីក្រៅប្រទេស ហាមផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងហាមលក់ដូរ ។ វាធ្វើឱ្យអត្រាការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិករបស់យុវជនចាប់ពីអាយុ១៤ឆ្នាំ ទៅ១៧ឆ្នាំ ធ្លាក់ចុះពី១៧.៥% នៅដើមឆ្នាំ២០២៣ មកស្មើត្រឹម១៤.៦% នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

នេះជាទិន្នន័យចុងក្រោយបង្អស់បានពីការស្រាវជ្រាវនៅទូទាំងប្រទេសដោយស្ថាប័នជំងឺមហារីកស្ថិតក្រោមគម្រោង «Generation Vape» ដែលជាគម្រោងពិនិត្យមើលឥរិយាបថការញៀនបារីអេឡិចត្រូនិក និងគំនិតរបស់យុវជន ។ ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញទៀតថា អត្រាការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិករបស់យុវជនអូស្ត្រាលីចាប់ពីអាយុ១៥ឆ្នាំឡើង បានធ្លាក់ចុះជាង២ផ្នែកក្នុងចំណោម៣ផ្នែក ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល លោក Mark Butler និយាយថា ការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិករបស់យុវជនអូស្ត្រាលីបានធ្លាក់ចុះច្រើន កាលពីឆ្នាំ២០២៤ អាជ្ញាធរបានរឹបអូសបារីពីយុវជន ស្មើជាង១០លានដើម ។

ច្បាប់ថ្មីបានហាមឃាត់ផលិតបារីអេឡិចត្រូនិក រួមទាំងហាមនាំចូលពីក្រៅប្រទេស ហាមផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងហាមលក់ដូរនៅអូស្ត្រាលី បានអនុវត្តចាប់ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ទើបធ្វើឱ្យការទិញបារីអេឡិចត្រូនិកមានជាតិនីកូទីនដោយស្របច្បាប់ត្រូវតែមានវេជ្ជបញ្ជា និងទិញនៅឱសថស្ថានប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋទូទៅនៅតែលួចទិញបានតាមផ្សារងងឹត ។

ពលរដ្ឋអូស្ត្រាលីយល់ឃើញថា បារីអេឡិចត្រូនិកមានសុវត្ថិភាពជាងបារីធម្មតា ពីព្រោះវាគ្មានសារធាតុគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញផ្នែកសុខភាពប្រាប់ថា បារីអេឡិចត្រូនិកគ្មានសុវត្ថិភាពទេ ហើយពុំជ្រាបពីផលប៉ះពាល់រយៈពេលយូរ ខណៈអាជ្ញាធរអូស្រាលីបារម្ភពីយុវជនជក់បារីកើនឡើងនាថ្ងៃអនាគត ។

លទ្ធផលស្ទង់មតិរបស់គម្រោង «Generation Vape» ដែលបានសាកសួរយុវជនអាយុពី១៤ឆ្នាំ ទៅ១៧ឆ្នាំ ចំនួន៣,០០០នាក់ បង្ហាញថា អ្នកឆ្លើយតប ៨៥.៤% ពុំធ្លាប់ប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិក ហើយយុវជនម្នាក់ក្នុងចំណោម៣នាក់ ចង់ប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិក ។ រីឯគំនិតរបស់កូនសិស្សពាក់ព័ន្ធការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិកក៏ផ្លាស់ប្តូរដែរ គឺកូនសិស្សដែលកំពុងប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិក និងធ្លាប់ប្រើប្រាស់ប្រាប់ថា ពួកគេខ្មាស់អៀនខ្លួនឯង ។ នេះបង្ហាញថា ការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិកពុំមែនជារឿងល្អដូចពេលមុន ។

ទោះជាបច្ចុប្បន្ន យុវជនអូស្ត្រាលីទិញបារីអេឡិចត្រូនិកដោយខ្លួនឯងតិចជាងមុន ប៉ុន្តែហាងនានានៅតែលក់បារីអេឡិចត្រូនិកដដែល ទោះជាមានច្បាប់ថ្មីហាមលក់ក្តី ។ ការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិកនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសុខភាពដែលរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលីព្យាយាមដោះស្រាយ ៕

ថៃ៖ អតីតមេដឹកនាំថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា អាចប្រឈមនឹងការកាត់ទោសឲ្យជាប់គុ.ករយៈពេល ១៥ឆ្នាំ ជុំវិញការចោ.ទប្រកាន់ថាលោកបានប្រើពាក្យសម្ដីប្រមា.ថព្រះមហាក្សត្រថៃ។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស Al Jazeera កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១៦ ខែកក្កដា។

លោក ថាក់ស៊ីន ត្រូវបានចោ.ទប្រកាន់ពីបទរំលោ.ភច្បាប់ដ៏តឹងរ៉ឹងពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះមហាក្សត្រដែលបានការពារកិត្តិយសព្រះរាជវង្សានុវង្សរបស់ប្រទេសថៃពីការរំលោ.ភបំពាន និងការរិះគន់។ សំណុំរឿងរបស់អយ្យការ គឺទាក់ទងនឹងការលើកឡើងរបស់លោកថាក់ស៊ីន ទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមួយរបស់កូរ៉េខាងត្បូងកាលពីជាងមួយទសវត្សរ៍មុន ដោយចុងចោ.ទថាក់ស៊ីន ត្រូវផ្តល់សក្ខីកម្មយ៉ាងហោចណាស់បីថ្ងៃ។

សំណុំរឿងនេះបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបន្ទប់សវនាការឯកជនមួយក្នុងទីក្រុងបាងកក តែប៉ុន្មានសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីកូនស្រីរបស់លោក គឺលោកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រ (Paetongtarn Shinawatra) ត្រូវបានព្យួរតំណែងពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីដោយតុលាការកំពូលរបស់ប្រទេសថៃ។

គួរឲ្យដឹងថា លោកថាក់ស៊ីនបានត្រឡប់មកប្រទេសថៃវិញកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ បន្ទាប់ពីនិរទេសខ្លួនរយៈពេល ១៥ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារយោធាដែលទម្លាក់គាត់ចេញពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលគាត់បានឈ្នះនៅក្នុងការបោះឆ្នោតចំនួនពីរអណត្តិ។

កន្លងមក លោកថាក់ស៊ីនត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេលប្រាំបីឆ្នាំរួចមកហើយ ពីបទពុករលួយ ប៉ុន្តែក្រោយមកត្រូវបានកាត់បន្ថយមកសល់ត្រឹមមួយឆ្នាំវិញ ដែលជាការលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រ Maha Vajiralongkorn ។

ការត្រលប់មកទឹកដីថៃវិញរបស់លោក ថាក់ស៊ីន គែចំដែលគណបក្សភឿថៃរបស់គ្រួសារគាត់បានឡើងកាន់តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ដែលគាំទ្រដោយអតីតសត្រូវអភិរក្សនិយមរបស់ពួកគេ។ ភាពគាប់ជួននេះបានជំរុញឱ្យមានការសង្ស័យថា វាប្រហែលជាអាចមានកិច្ចព្រមព្រៀងសម្ងាត់ណាមួយ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅពីក្រោយរឿងនេះ៕