អ្នកជំនាញជាន់ខ្ពស់មកពីវិទ្យាស្ថានគោលនយោបាយបរទេសរបស់សាកលវិទ្យាល័យ Johns Hopkins សហរដ្ឋអាមេរិក បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មាន Channel News Asia ស្តីពីជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយត្រូវបានអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមចាប់អារម្មណ៍ និងចែកចាយកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ។ លោកផ្តល់ដំណោះស្រាយជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែង ហើយលោកថា បារាំងបានកំណត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃច្បាស់លាស់តាំងពីឆ្នាំ១៩០៧ មកម៉្លេះ ប៉ុន្តែថៃពុំទទួលស្គាល់ការកំណត់ព្រំដែនរបស់បារាំង ។

អ្នកជំនាញជាន់ខ្ពស់អាមេរិកនិយាយថា វាជារឿងចាំបាច់ដែលកម្ពុជា-ថៃត្រូវតែទម្លាក់គំនិតជាតិនិយមខ្លាំងពេក ហើយព្យាយាមឈ្វេងយល់ថា សន្តិភាពយូរអង្វែងកើតឡើងដោយសារការយល់ព្រមពីប្រទេសទាំងពីរ ។ កម្ពុជា-ថៃត្រូវតែយល់ថា ពេលនេះ ពុំមែនជាពេលបណ្តុះគំនិតជាតិនិយមខ្លាំងទេ ប៉ុន្តែវាជាពេលដែលប្រទេសទាំងពីរត្រូវប្រើប្រាស់ហេតុផលដើម្បីបង្កើតសន្តិភាព ។

ចំណែកការដោះស្រាយជម្លោះរយៈពេលវែងរវាងកម្ពុជា និងថៃ គឺការដោះស្រាយជម្លោះនេះមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ ។ អ្វីដែលលំបាកបំផុត គឺការកំណត់តំបន់ព្រំដែនឱ្យច្បាស់លាស់ ហើយនេះជាមូលហេតុនាំឱ្យជម្លោះកម្ពុជា-ថៃអូសបន្លាយពេលរហូតមកដល់ពេលនេះ ។ បារាំងបានកំណត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃច្បាស់លាស់តាំងពីឆ្នាំ១៩០៧ មកម៉្លេះ ប៉ុន្តែថៃពុំទទួលស្គាល់ការកំណត់ព្រំដែនរបស់បារាំង បើទោះជាមានការកាត់ក្តីពីតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិក្តី ប៉ុន្តែនៅតែមានបញ្ហាតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃរហូតមក ។

លោកបានណែនាំឱ្យកម្ពុជា-ថៃមានដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនចំនួន៣ចំណុច រួមមាន ៖

១-កម្ពុជា-ថៃត្រូវកំណត់ព្រំដែនឱ្យច្បាស់លាស់
២-កម្ពុជា-ថៃត្រូវកំណត់វិធានការអ្វីម្យ៉ាងដើម្បីតាមដានការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ឱ្យមានទំនុកចិត្ត និង
៣-បង្កើនការវិនិយោគសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ព្រំដែនទាំងសងខាង ដើម្បីឱ្យប្រទេសទាំងពីរទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងការខាតបង់ ព្រមទាំងមានសន្តិភាពយូរអង្វែង ។

អ្នកជំនាញជាន់ខ្ពស់អាមេរិកគិតថា ដំណោះស្រាយទាំង៣ចំណុចនេះចាំបាច់ត្រូវតែប្រើប្រាស់ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចស្ថាប័ន និងគូរផែនទី ។ មូលហេតុមួយក្នុងចំណោមមូលហេតុជាច្រើនដែលធ្វើឱ្យមានសង្គ្រាមរវាងកម្ពុជា-ថៃពេលនេះ គឺមែនមែនជាការចៃដន្យទេ ប៉ុន្តែវាដល់ពេលសង្គ្រាមកើតឡើង ដោយសារប្រទេសថៃគ្មានស្ថិរភាពផ្នែកនយោបាយ ។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅប្រទេសថៃអប់រំក្មេងជំនាន់ក្រោយតែប្រវត្តិសាស្ត្របោកប្រាស់ ប្រវត្តិសាស្ត្រក្លែងក្លាយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ទើបធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃយល់ច្រឡំយ៉ាងខ្លាំង ពុំទទួលស្គាល់ការពិត ដោយសារពួកគេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រប្រឌិត ។ ហេតុនេះ ពលរដ្ឋថៃភាគច្រើននៅតែចិញ្ចឹមចិត្តចង់បានទឹកដីកម្ពុជា ពីព្រោះយល់ថា គឺជាអតីតទឹកដីរបស់ខ្លួន ហើយសូម្បីតែផែនទី ក៏ថៃគូសផែនទីខ្លួនឯងដែរ ថៃពុំទទួលស្គាល់ផែនទីបារាំង ៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Matichon នៅថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃបានប្រាប់ពលរដ្ឋភៀសសឹកកុំទាន់ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ និងរង់ចាំកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែនទូទៅ (GBC) កម្ពុជា-ថៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី៤ ដល់ថ្ងៃទី៧ ខែសីហា នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបញ្ចប់សិន ទើបពលរដ្ឋអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះបាន ។

អ្នកស្រី ឆយិកា វង្សណៈផាចាន់ ទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃនិយាយថា ពលរដ្ឋថៃភៀសសឹកកំពុងស្នាក់នៅក្នុងទីជម្រកផ្សេងៗចង់ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញក្រោយពីកម្ពុជា-ថៃចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់នៅម៉ាឡេស៊ី ប៉ុន្តែការត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពលរដ្ឋភៀសសឹក គឺអាស្រ័យលើការចរចារវាងភាគីទាំងពីរក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) កម្ពុជា-ថៃ រយៈពេល៤ថ្ងៃនៅម៉ាឡេស៊ីចប់សព្វគ្រប់សិន ។

ក្រោយពីថៃបាននាំក្រុមមន្ត្រីទូតជាច្រើនប្រទេសចុះពិនិត្យមើលទីតាំងខូចខាតរួចហើយ ក្រសួងការបរទេសថៃនឹងប្រកាសនៅថ្ងៃទី៤ ខែសីហា ពីការខូចខាតដោយសារសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ប្រាប់ទៅស្ថានទូតនានាប្រចាំប្រទេសថៃ ។

ពេលនេះដែរ លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសនឹងប្រជុំតាមអនឡាញជាមួយឯកអគ្គរាជទូតថៃ កុងស៊ុលថៃ និងមន្ត្រីតំណាងថៃនៅប្រទេសនានា ដើម្បីបញ្ជាក់ពីគោលជំហរថៃចំពោះសហគមន៍អន្តរជាតិ ។ ក្រៅពីនេះ ថៃនឹងតទល់ជាមួយព័ត៌មានខាងកម្ពុជា ដោយអ្នកស្រី ឆយិកា ចោទប្រកាន់ថា ជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ បើទោះជាសង្គ្រាមបញ្ចប់ក្តី ប៉ុន្តែការតទល់ព័ត៌មានពុំទាន់បញ្ចប់ ។

ក្រសួងការបរទេសថៃប្រកាន់គោលជំហរការចរចាទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជាតាមរយៈយន្តការផ្សេងៗ ហើយថៃសូមសរសេរប្រទេសជាមិត្តដែលបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលឱ្យមានការចរចាឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា-ថៃនៅម៉ាឡេស៊ីក្នុងឋានៈប្រធានអាស៊ាន កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ។ ការឈប់បាញ់ជាចំណុចចាប់ផ្តើមដ៏សំខាន់ធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍ត្រឡប់មករកប្រក្រតី ។

កាលពីថ្ងៃទី១ ខែសីហា ក្រសួងការបរទេសថៃបានអញ្ជើញបណ្តាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន រួមទាំងប្រទេសមានតួនាទីរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខលើពិភពលោក ដូចជា ៖ សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងជប៉ុន រួមទាំងសារព័ត៌មានបរទេស ចំនួន២៣ មកពិនិត្យទីតាំងដែលថៃចោទថាខូចខាតដោយសារសង្គ្រាម ។ ថៃកុហកពិភពលោក និងចោទប្រកាន់កងទ័ពកម្ពុជាវាយប្រហារតំបន់ស៊ីវិល ស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈ ហាងលក់ទំនិញ មន្ទីរពេទ្យ និងសាលារៀន រហូតបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋខ្លួន និងរងរបួស ។

អ្នកស្រី ឆយិកា និយាយបំភ្លឺប្រាប់ពិភពលោកថា កងទ័ពថៃប្រើប្រាស់សិទ្ធិការពារខ្លួន ការពារអធិបតេយ្យ និងពលរដ្ឋពីការឈ្លានពាន ។ ការចរចាសន្តិភាពយូរអង្វែង គឺកម្ពុជា-ថៃត្រូវតែយកការពិតមកចរចា ខណៈការនាំគណៈប្រតិភូការទូតមកមើលទីតាំងប៉ះពាល់កន្លងមក គឺថៃរង់ចាំកងទ័ពវាយតម្លៃសុវត្ថិភាព ដោយសារកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា កងទ័ពថៃបានប្រមូលគ្រាប់មីន និងគ្រាប់កាំភ្លើងធំនៅទីតាំងជាច្រើន ។

គួរបញ្ជាក់ថា ថៃព្យាយាមបំភ្លៃព័ត៌មាន និងកុហកពិភពលោកថា ថៃពុំបានផ្ទុះអាវុធមុន ប្រទេសខ្លួនរងគ្រោះ កងទ័ពថៃគ្រាន់តែប្រើប្រាស់សិទ្ធិការពារខ្លួនពីការឈ្លានពាន និងទម្លាក់កំហុសលើកម្ពុជា ។ តើថៃចោទប្រកាន់កម្ពុជាដល់ពេលណាទៀត ពីព្រោះពិភពលោកដឹងការពិតអស់ហើយថា កងទ័ពថៃឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ថៃគ្មានអ្វីដោះសារទេ ៕

ថៃ៖ អ្នកនាំពាក្យរងកងទ័ពថៃ លោក Wanchana Sawasdee បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី1 ខែសីហា ឆ្នាំ2025 នៅចំពោះមុខអ្នកសារព័ត៌មានថៃថា ថៃមិនបានធ្វើទារុ.ណកម្មទាហានខ្មែរដែលបានចាប់ខ្លួនមកនោះទេ កម្ពុជាកំពុងតែព្យាយាមលាបពណ៌ឲ្យថៃ និងកុហកទៅកាន់ពិភពលោក។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន Khaosod។

នៅថ្ងៃទី1 ខែសីហា ឆ្នាំ 2025 ទាហានខ្មែរចំនួន2នាក់ ដែលថៃបានចាប់ខ្លួនបានធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍មកដល់ទឹកដីកម្ពុជាវិញ នាម៉ោង 11ព្រឹក នៅច្រកអូស្មាច់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ទិដ្ឋភាពក្តុ.កក្ដួល និងភាពគួរឲ្យឈឺចាប់បានផុសចេញឡើងពីបេះដូងនៃប្រជាជនខ្មែរគ្រប់ៗគ្នា បន្ទាប់ពីបានឃើញសភាពទ្រុឌទ្រោមទាំងរាងកាយ និងស្មារតីនៃទាហានទាំង2នាក់។ ការណ៍នេះ ក៏បានជំរុញឲ្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានដាក់ញ្ញត្តិបន្ទាន់មួយ ផ្ញើទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីជួយអន្តរគមន៍ និងស៊ើបអង្កេត ករណីធ្វើទារុ.ណកម្មយ៉ាងឃោ.ឃៅមកលើទាហានខ្មែរ ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនទៅដោយយោធាថៃ។

នៅក្នុងថ្ងៃដដែលបន្ទាប់ពីមានការចោ.ទប្រកាន់ពីសំណាក់កម្ពុជាដូចខាងនេះ ឧត្តមសេនីយ៍ឯក Wanchana Sawasdee អ្នកនាំពាក្យរងកងយោធពលភូមិន្ទថៃ បានចេញមកច្រានចោលវិញភ្លាមៗ ដោយអះអាងថា អ្នកទោសទាំងអស់ដែលត្រូវបានថៃចាប់ឃុំខ្លួន គឺទទួលបានការថែទាំយ៉ាងល្អ មិនមានការធ្វើបាប ឬរងទារុ.ណកម្មអ្វីឡើយ កម្ពុជាកំពុងតែបោ.កប្រាស់ពិភពលោក។

អតីតតារាសម្ដែង និងបច្ចុប្បន្នជាអ្នកនាំពាក្យរងកងទ័ពថៃរូនេះបានបញ្ជាក់ នៅពេលថៃបញ្ជូនទាហានខ្មែរ2នាក់នោះត្រឡប់ទៅកម្ពុជាវិញ លោកអាចទាយដឹងមុនថាកម្ពុជានឹងប្រើយុទ្ធសាស្រ្តអ្វី ដូច្នេះពេលនេះលោកបានឲ្យក្រុមការងាររបស់លោករៀបចំភស្តុតាងដែលមានរួចរាល់ហើយ ដើម្បីលាតត្រដាងការកុហករបស់កម្ពុជា។

គួរឲ្យដឹងថា ការអះអាងរបស់អ្នកនាំពាក្យរងកងទ័ពថៃខាងលើនេះ ហាក់មិនសង្វាក់គ្នាជាមួយនឹងស្ថានភាពជាក់ស្ដែងនៃទាហានទាំង2នាក់ ដែលយើងបានឃើញទាល់សោះ។ ក្នុងន័យនេះ បើតាមគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា បានគូសបញ្ជាក់នៅក្នុងញ្ញត្តិដែលដាក់ទៅអង្គការសហប្រជាជាតិថា កងកម្លាំងកម្ពុជាទាំងអស់ដែលត្រូវបានយោធាថៃព័ទ្ធចាប់នៅក្នុងលេណដ្ឋាន កាលពីថ្ងៃទី 29 ខែសីហា គឺមានសភាពប្រក្រតី មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ និងមានស្មារតីជាធម្មតា។ ប៉ុន្តែនៅពេលទាហានចំនួន2នាក់ ត្រឡប់មកដល់មាតុភូមិវិញក្រោយការដោះលែង ស្រាប់តែមានម្នាក់រងរបួសដល់ពិការ ខណៈម្នាក់ទៀតវិបល្លាសផ្លូវចិត្ត ដែលជារឿងមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។

ដោយឡែក ចំពោះទាហានខ្មែរដែលនៅសល់ ថៃក៏មិនបានបញ្ជាក់ពីពេលវេលាច្បាស់លាស់ក្នុងការបញ្ចូនពួកគាត់ឱ្យត្រលប់មកមាតុប្រទេសវិញពេលណានោះដែរ ខណៈថៃគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីសុខសុវត្ថិភាពរបស់ពួកគាត់ ហើយក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា បានព្យាយាមទទូចឱ្យថៃ ប្រគល់ពួកគាត់ត្រឡប់មកវិញឱ្យបានឆាប់បំផុត និង ដោយសុវត្ថិភាព៕

ហាណូយ៖ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុកបានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃសុក្រថា ទឹកជំនន់ដែលបង្កឡើងដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង បានបណ្តាលឲ្យមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១៤ នាក់ស្លា.ប់ និងបាត់ខ្លួន នៅក្នុងខេត្ត Dien Bien ភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម។

កាសែត Tien Phong បានរាយការណ៍ថា ទឹកជំនន់បានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅយប់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ បន្ទាប់ពីមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងជាច្រើនម៉ោង ដោយបានជន់លិចផ្ទះនៅតំបន់ទំនាប និងបណ្តាលឱ្យមានទឹកជំនន់ភ្លាមៗ ព្រមទាំងការរអិលបាក់ដីនៅតំបន់ភ្នំនៃខេត្ត។ ក្នុងនោះភូមិភ្នំ Xa Dung បានរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ដោយមានអ្នកស្លា.ប់ម្នាក់ និងបាត់ខ្លួនចំនួន ៦ នាក់។

បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណៈកម្មាធិការប្រជាជនខេត្តបានឲ្យដឹងថា ចរាចរណ៍ និងបណ្តាញអគ្គិសនីទៅកាន់ផ្នែកមួយចំនួននៃខេត្តត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ដោយសារទឹកជំនន់នេះ។

ជនរងគ្រោះពីរនាក់នៅក្នុងភូមិ Hang Pu Xi ត្រូវបានកប់ក្នុងដីភក់ ហើយក្រុមអ្នកជួយសង្គ្រោះមិនទាន់រកឃើញសាក.សពរបស់ពួកគេនៅឡើយទេ។ លើសពីនេះ ដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងក្នុងខេត្តបានរារាំងដល់ការស្វែងរកអ្នកបាត់ខ្លួនជាខ្លាំង៕

ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃ The Better News រាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីថៃ លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ សូមវាយតម្លៃស្ថានការណ៍សិន មុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋភៀសសឹកវឹលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញ ដោយសារលោកពុំជឿជាក់កម្ពុជា ។ ក្រៅពីនេះ លោកពុំឆ្លើយតបជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានរឿងថៃទាមទារប្រាសាទតាក្របីរបស់កម្ពុជាទេ ពីព្រោះបារម្ភប៉ះពាល់ដល់ការចរចារវាងប្រទេសទាំងពីរ ។

លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីថៃបាននិយាយពីករណីពលរដ្ឋថៃធ្វើអត្តឃាតដោយសារពិបាកចិត្តរឿងស្ថានការណ៍ជម្លោះ និងចង់ត្រឡប់ទៅលំនៅឋានថា លោកសោកស្តាយជាមួយគ្រួសារសាកសព ហើយរដ្ឋាភិបាលថៃបារម្ភពីពលរដ្ឋ ។ រដ្ឋាភិបាលចង់ឱ្យពលរដ្ឋភៀសសឹកត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញ ប៉ុន្តែស្ថានការណ៍ពុំទាន់ល្អប្រសើរ ១០០% ទេ ពីព្រោះពុំទាន់ជឿជាក់លើកម្ពុជា ។ ដូច្នេះ ត្រូវរង់ចាំវាយតម្លៃស្ថានការណ៍ម្តងទៀត បើគ្មានហេតុការណ៍អ្វីទេ ពលរដ្ឋអាចត្រឡប់ទៅលំនៅឋានបាន ។

ក្រោយកម្ពុជានាំអនុព័ន្ធយោធាបរទេសមកមើលទីតាំងរងខូចខាតដោយសារការវាយប្រហារ និងការឈ្លានពានរបស់កងទ័ពថៃ លោក ភូមិថាំ ចោទប្រកាន់ថា ដោយសារកម្ពុជាបង្កសង្គ្រាមមុន ទើបកម្ពុជាដឹងថា ថៃអត់ធ្វើអ្វី ។ លោកនិយាយកុហកប្រាប់ពលរដ្ឋថា ប្រទសថៃរងគ្រោះ ទើបពុំទុកចិត្តកម្ពុជា ខ្លាចកម្ពុជាបង្កជម្លោះ ។

ចំណែកការលើកឡើងថា កងទ័ពកម្ពុជាគ្រប់គ្រង និងឈរជើងនៅប្រាសាទតាក្របី ខណៈថៃគ្រប់គ្រងតែតំបន់ខ្លះ លោក ភូមិថាំ ប្រាប់ថា បើនិយាយពីយុទ្ធសាស្ត្រ គឺថៃនឹងអាចវាយយកប្រាសាទតាក្របីបាន ។ ប៉ុន្តែពេលនេះ លោកពុំចង់និយាយលម្អិតរឿងប្រាសាទតាក្របី ដោយសារអាចប៉ះពាល់ដល់ការចរចារវាងប្រទេសទាំងពីរ ទោះយ៉ាងណា លោកសប្បាយចិត្តដែលថៃបានរក្សាអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ។

មហាអំណាចចិនបានជជែកជាមួយថៃរហូតមក គឺចិនពុំចង់ឃើញថៃធ្វើសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ចិនចង់ឱ្យប្រទេសទាំងពីរធ្វើជាមិត្តជាមួយចិន ។ ចិនចង់ឃើញសន្តិភាព ពុំចង់ឃើញផលប៉ះពាល់ដោយសារការប្រយុទ្ធគ្នា គឺដូចគ្នានឹងប្រធានអាស៊ាន ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី និងមហាអំណាចអាមេរិក ក៏បារម្ភពីការប៉ះទង្គិចរវាងកម្ពុជា-ថៃដែរ ។ រីឯខ្លួនលោកពុំជឿជាក់លើមេដឹកនាំកម្ពុជាទេ ហើយលោកចោទប្រកាន់កម្ពុជាបំពានបទឈប់បាញ់ ។

ដោយឡែក ករណីមន្ទីរពេទ្យថៃមួយចំនួនប្រកាសពុំព្យាបាលអ្នកជំងឺខ្មែរ លោក ភូមិថាំ និយាយថា លោកពុំដឹងព័ត៌មាននេះទេ ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន មានទាំងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងព័ត៌មានពិត ប៉ុន្តែសម្រាប់ថៃនិយាយអ្វីចេញមកត្រូវតែជាព័ត៌មានពិត មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ។ ថៃអាចទំនាក់ទំនងយឺតជាងកម្ពុជា ប៉ុន្តែយើងនឹងព្យាយាមទំនាក់ទំនងឱ្យឆាប់រហ័សជាងនេះ ។

គួរបញ្ជាក់ថា សារព័ត៌មាននានារបស់ថៃតែងតែផ្សព្វផ្សាយបំភ្លៃថា កងទ័ពថៃបានវាយដណ្តើមយកប្រាសាទតាក្របីរបស់កម្ពុជា និងកំពុងគ្រប់គ្រងប្រាសាទនេះ ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែក្រោយមក អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពថៃ លោកឧត្តមសេនីយ៍ វីនឆ័យ សុវ៉ារី បានសូមទោសពលរដ្ឋថៃ ដែលកងទ័ពពុំអាចវាយយកប្រាសាទនេះបាន ដោយសារដោយម៉ោងកំណត់ឈប់បាញ់ ។ ដូច្នេះ ពលរដ្ឋថៃចង់ឱ្យកងទ័ពខ្លួនធ្វើយ៉ាងណា គ្រប់គ្រងប្រាសាទរបស់កម្ពុជាឱ្យបាន ៕

(ភ្នំពេញ)៖ គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRC) បានរៀបចំបណ្តឹងសាទុក្ខបន្ទាន់មួយទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងការឃុំខ្លួនដោយខុសច្បាប់នៃទាហានកម្ពុជាចំនួន 20 នាក់ ដោយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធយោធាថៃ ដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីការរំលោ.ភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត សេរីភាព និងសន្តិសុខរបស់បុគ្គល។

នៅថ្ងៃទី01 ខែសីហា ឆ្នាំ2025 គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានដាក់ញ្ញត្តិបន្ទាន់ ទៅឧត្តមស្នងការ នៃការិយាល័យឧត្ដមស្នងការអង្គការ សហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស នៅទីក្រុងហ្សឺណវ ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីយោធាថៃចា.ប់ខ្លួន និងឃុំខ្លួនយោធាកម្ពុជា ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បា.ញ់ ។

នៅក្នុងញ្ញត្តិខាងលើបានឲ្យដឹងថា នៅថ្ងៃទី29 កក្កដា បន្ទាប់ពីមានការព្រមព្រៀងគ្នាលើបទឈប់បា.ញ់គ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ ក្នុងអរិភាពប្រដាប់អាវុធនាពេលថ្មីៗនេះ នៅជិតប្រាសាទព្រះវិហារ និងតំបន់ជាប់ព្រំដែន កងកម្លាំងយោធាថៃបានចាប់ និងឃុំខ្លួនទាហានកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ចំនួន 20នាក់ ដែលមានសុខភាពល្អ និងមានកម្លាំងពេញលេញ តាមរយៈការបោ.កបញ្ឆោតសុំចាប់ដៃ។ ទង្វើនេះ គឺជាការបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើការជឿទុកចិត្ត និងច្បាប់អន្តរជាតិដែលគ្រប់គ្រងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។

រហូតមកដល់ថ្ងៃទី 1 ខែសីហា ឆ្នាំ 2025 យោធាថៃបានប្រគល់ទាហានកម្ពុជាតែពីរនាក់ (2) ប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោម 20 នាក់។ គួរឲ្យសោកស្ដាយ ទាហានដែលត្រឡប់មកវិញទាំងពីរនាក់ ត្រូវបានគេរកឃើញថា ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពប៉ះពាល់ផ្នែកផ្លូវកាយនិងផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរ៖ ដោយមានម្នាក់ពិការ និង ម្នាក់ទៀតមានស្មារតីមិននឹងន ឬវិបល្លាស ដែលអាចសន្មតថាជាលទ្ធផលនៃការព្យាបាលអមនុស្សធម៌ និងថោ.កទាបពេលកំពុងជាប់ឃុំ។

អង្គហេតុទាំងនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីការរំលោ.ភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសិទ្ធិរបស់ពួកគេ ការធ្វើទារុណកម្ម ការមិនផ្ដល់ការថែទាំផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្ត និងការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាចំពោះទាហានកម្ពុជាដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ដែលទាំងអស់នេះ គឺជាការរំលោ.ភដោយផ្ទាល់លើច្បាប់អន្តរជាតិជាច្រើន រួមមាន៖ សិទ្ធិរស់រានមានជីវិត សេរីភាព សិទ្ធិទទួលបានសវនាការដោយយុត្តិធម៌ សិទ្ធិទទួលបានស្តង់ដាររស់នៅសមរម្យ រួមទាំងអាហារ និងសំលៀកបំពាក់ សិទ្ធិទទួលបានសុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត និងបំពានលើអនុសញ្ញាប្រឆាំងនឹងការធ្វើទារុណកម្ម ដោយការធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងឃោរឃៅ អមនុស្សធម៌ និងថោកទាប។

ដូច្នេះសម្រាប់ការទាមទាររបស់កម្ពុជារួមមាន៖ ការដោះលែងវិញភ្លាមៗ និងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌនៃទាហានកម្ពុជាចំនួន 18 នាក់ដែលនៅសេសសល់នៅក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំងរបស់ប្រទេសថៃ។
-ស្នើសុំអង្គការសហប្រជាជាតិ ឬស្ថាប័នអន្តរជាតិពាក់ព័ន្ធធ្វើការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ និងមិនលំអៀង។
-ផ្ដល់ជំនួយផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ការស្តារនីតិសម្បទា និងជំនួយផ្លូវចិត្តសម្រាប់ជនរងគ្រោះទាំងអស់។
-វិធានការទទួលខុសត្រូវចំពោះជនល្មើសស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
-ការអន្តរាគមន៍ជាបន្ទាន់ ដោយនីតិវិធីពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីការធ្វើទារុណកម្ម ការឃុំខ្លួនតាមអំពើចិត្ត និងការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ៕

ម៉េចចឹង? ពេលថៃស្នើកម្ពុជាឲ្យប្ដូរទីតាំងប្រជុំទៅម៉ាឡេសុីកម្ពុជាយល់ព្រម ប៉ុន្តែគ្រាន់តែកម្ពុជាស្នើឲ្យមានតំណាងបីប្រទេសខាងលើចូលរួមស្ដាប់នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំដែរ ថៃបែរជាបដិសេធមិនអនុញ្ញាត ដោយលើកហេតុផលមកថា វាជារឿងដែលមិនចាំបាច់ ហើយការប្រជុំ GBC គួរតែផ្តោតលើការពិភាក្សាទ្វេភាគីតែប៉ុណ្ណោះទៅវិញ។

បាងកក៖ យោងតាមសារព័ត៌មានបាងកកប៉ុស្តិ៍ នាថ្ងៃសៅរិ៍ ទី2 សីហា នេះបានឲ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលថៃបានច្រានចោលជាផ្លូវការនូវសំណើរបស់កម្ពុជាក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យចិន សហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ាឡេស៊ី ចូលរួមកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) នាពេលខាងមុខក្នុងនាមជាអ្នកសង្កេតការណ៍ឡើយ ដោយបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវជំហររបស់ខ្លួនថា «កិច្ចប្រជុំគួរតែរក្សាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីតែប៉ុណ្ណោះ»។

កិច្ចប្រជុំ GBC ដែលគ្រោងនឹងធ្វើឡើងដំបូងនៅភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី ៤ ខែសីហា ត្រូវបានប្តូរទៅទីតាំងអព្យាក្រឹតក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី តាមការស្នើសុំរបស់ប្រទេសថៃ។ ចំពោះកាលបរិច្ឆេទនៃកិច្ចប្រជុំត្រូវបានកំណត់ចាប់ពីថ្ងៃទី៤ ដល់ថ្ងៃទី៧ ខែសីហា។

អនុរដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោកឧត្តមសេនីយ៍ Nattaphon Narkphanit មានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសថៃបានបដិសេធសំណើរបស់កម្ពុជាសម្រាប់ការស្នើសុំឲ្យមានអ្នកចូលរួមពីខាងក្រៅ ដោយលើកឡើងពីលក្ខណៈទ្វេភាគីនៃការពិភាក្សា និងសង្កត់ធ្ងន់ថាវត្តមានរបស់អ្នកសង្កេតការណ៍បរទេសគឺមិនមែនជារឿងចាំបាច់ និងសមរម្យនោះទេ។ លោកបានបន្ថែមថា ការសម្រេចចិត្តនេះក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការព្រួយបារម្ភផ្នែកសន្តិសុខអំពីការប្រារព្ធកិច្ចប្រជុំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងមានភាពតានតឹងក្នុងប៉ុន្មានសប្តាហ៍ថ្មីៗនេះ។

លោក Nattaphon បន្តថា៖ ម៉្យាងវិញទៀត កម្ពុជាបានអះអាងថា ការចូលរួមរបស់ម៉ាឡេស៊ី ចិន និងអាមេរិកនឹងមានប្រយោជន៍ ដោយផ្តល់តួនាទីសម្របសម្រួលរបស់ពួកគេក្នុងអំឡុងកិច្ចចរចាបទឈប់បា.ញ់កាលពីថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា ដែលបានជួយបន្ធូរបន្ថយជម្លោះព្រំដែនជាបន្តបន្ទាប់រវាងប្រជាជាតិទាំងពីរ។

អនុរដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីរូបនេះបញ្ជាក់ថា បើទោះបីជាមានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើទីតាំងប្រជុំ និងការកំណត់អ្នកចូលរួមក៏ដោយ ក៏ភាគីទាំងពីរបានយល់ព្រមបន្តកិច្ចប្រជុំនេះដដែល និងថែមទាំងបង្ហាញពីចេតនារួមគ្នាក្នុងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង និងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការព្រំដែន។ កិច្ចពិភាក្សា GBC នាពេលខាងមុខត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងផ្តោតលើសន្តិសុខតាមព្រំដែន ការល្បាតរួមគ្នា និងវិធានការការពារជម្លោះ។

យ៉ាងណាមិញជាការកត់សម្គាល់ កន្លងមករដ្ឋាភិបាលថៃតែងតែធ្វើការបដិសេធជានិច្ចចំពោះការចរចា ឬកិច្ចប្រជុំណាមួយជាមួយកម្ពុជា ដោយមានតំណាងប្រទេសដទៃទៀតចូលរួម។ តួយ៉ាងការឡើងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ), ការអំពាវនាវឲ្យមានបទឈប់បា.ញ់ ពីម៉ាឡេសុី ឬប្រទេសផ្សេងៗទៀត ក៏ពីដំបូងឡើយថៃមិនព្រមទទួលយក និងមិនចង់ចរចាជាមួយភាគីទី3ណាទេ និងពេលនេះសូម្បីតែកិច្ចប្រជុំ GBC ដែលស្នើសុំឲ្យមានចិន អាមេរិក និងម៉ាឡេសុី ចូឡរួមធ្វើជាអ្នកសង្កេតការណ៍ ក៏ថៃមិនព្រមដែរ។ តើនេះគឺជាគិតគូរដោយសារខ្លាចប៉ះពាល់ដល់កិច្ចចរចាទ្វេភាគី ឬថៃខ្លាចភាគីទី3ឲ្យប្រាកដ?