ណារាធីវ៉ាត់៖ មេបញ្ជាការភូមិភាគ៤ថៃ បានជិះឧទ្ធម្ភាគចក្រពិនិត្យមើលស្ថានការណ៍នៅខេត្ត ណារ៉ាធីវ៉ាត់ ភាគខាងត្បូង ក្រោយទទួលបានការរាយការណ៍ថា ក្រុមបះបោរផ្តាច់ខ្លួនសាសនាមូស្លីមកំពុងជួញដូរអាវុធចល័តចូលដីថៃ និងបើកការប្រជុំបន្ទាន់មួយនៅទីនោះ ដើម្បីពិភាក្សាពីការត្រៀមកម្លាំងទប់ទល់ការវា.យប្រហារដែលអាចកើតឡើង។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន The Nation។

នាថ្ងៃអង្គារ ទី12 ខែសីហា ឆ្នាំ2025 ឧត្តមសេនីយឯក Paisal Nusang បានដឹកនាំកម្លាំងល្បាតតាមផ្លូវអាកាសមើលពីលើតំបន់ព្រៃឈើ បន្ទាប់ពីទទួលបានភ័ស្តុតាងជារូបថតដែលបង្ហាញថា មានអាវុធ និងគ្រាប់រំសេវជាច្រើន ត្រូវបានដឹកជញ្ជូនចូលប្រទេសថៃពីប្រទេសជិតខាងដោយក្រុមបះបោរ។

សភាពការណ៍មិនស្រួលនេះ បានជំរុញឲ្យថៃចាប់ផ្ដើមបែងចែកកម្លាំងមកល្បាតតាមព្រំដែនភាគខាងត្បូងជាប់ប្រទេសម៉ាឡេសុីកាន់តែតឹងរឹង ខណៈក្ដីព្រួយបារម្ភផ្នែកសន្តិសុខនៅតំបន់នេះកាន់កើនឡើងខ្ពស។ រដ្ឋាភិបាលថៃ បានព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហានេះតាមរយៈកិច្ចចរចាសន្តិភាពជាមួយក្រុមបះបោរធំៗ ដូចជា Barisan Revolusi Nasional ដោយមានការជួយសម្របសម្រួលពីម៉ាឡេស៊ី។

យ៉ាងណាមិញ បើទោះបីជាមានការចរចាក៏ដោយ ក៏អំពើហិង្សានៅតែបន្តកើតមានឡើងម្ដងម្កាលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ បើយោងតាមតួលេខចុងក្រោយពីក្រុមស្រាវជ្រាវ Deep South Watch, គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៤មក មនុស្សស្លាប់នៅក្នុងអំពើហិង្សានោះ មានជាង ៧ ៥០០នាក់ ខណៈជាង ១៣ ៥០០នាក់ រងរបួស។ ក្នុងចំណោមមនុស្សស្លា.ប់ក៏រួមមានមន្ត្រីយោធានិងប៉ូលិសថៃជាច្រើនផងដែរ។

បច្ចុប្បន្ននេះ មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធក្នុងតំបន់បានសម្រេចចិត្តពង្រឹងវិធានការសន្តិសុខ រួមទាំងការពង្រីកប្រតិបត្តិការល្បាតតាមមូលដ្ឋានទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ជំរុញការត្រួតពិនិត្យប៉ុស្តិ៍ និងសម្របសម្រួលកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងស៊ើបការណ៍ជាមួយភ្នាក់ងារសន្តិសុខព្រំដែននៅម្ខាងទៀត៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Thairath ឱ្យដឹងថា ពលរដ្ឋថៃនៅតាមព្រំដែនជាប់កម្ពុជា ពុំទុកចិត្តស្ថានការណ៍ក្រោយពីកងទ័ពថៃចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កប់មីនថ្មី ក៏នាំគ្នាជម្លៀសចេញពីលំនៅឋាននៅស្រុកកាន់ថាឡាក ខេត្តស៊ីសាកេត ទៅកាន់កន្លែងសុវត្ថិភាពកាលពីយប់ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ បើទោះជាអាជ្ញាធរពុំប្រាប់ឱ្យជម្លៀសចេញក្តី ។

តាំងពីល្ងាចថ្ងៃទី១២ ខែសីហា នៅបរិវេណផ្លូវលេខ២២១ ស្រុកកាន់ថាឡាក ខេត្តស៊ីសាកេត មានរថយន្តពលរដ្ឋថៃធ្វើដំណើរជម្លៀសចេញពីលំនៅឋានខុសធម្មតា ដោយសារពួកគេទទួលបានដំណឹងថា នឹងមានការប៉ះទង្គិចគ្នាម្តងទៀតនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។ ដំណឹងនេះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃបារម្ភ និងសម្រេចចិត្តជម្លៀសចេញពីលំនៅឋានជាបន្តបន្ទាប់ ដោយដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈរបស់របរប្រើប្រាស់ចាំបាច់ ជាពិសេស ពលរដ្ឋនៅឃុំសៅធុងឆ័យជម្លៀសច្រើនជាងគេ ពីព្រោះឃុំនេះធ្លាប់រងផលប៉ះពាល់ ។

ពលរដ្ឋថៃនៅខេត្តស៊ីសាកេត និយាយថា ពួកគេសម្រេចចិត្តនាំក្រុមគ្រួសារ និងដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈជម្លៀសចេញពីលំនៅឋានដោយសារពុំទុកចិត្តស្ថានការណ៍ បើទោះជាអាជ្ញាធរពុំទាន់ចេញសេចក្តីប្រកាសឱ្យពលរដ្ឋជម្លៀសក្តី ។ ពួកគេចង់ឱ្យស្ថានការណ៍នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃមានសុវត្ថិភាព និងស្ងប់ស្ងាត់ ពុំចង់ជម្លៀសចេញបន្តទៀតទេ ។

បើតាមមេភូមិ និងមេឃុំសៅធុងឆ័យ គឺពុំទាន់ទទួលបានសេចក្តីប្រកាសឱ្យជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីលំនៅឋានទេកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរតាមដានស្ថានការណ៍យ៉ាងដិតដល់ ។ ពលរដ្ឋសម្រេចចិត្តដឹកសម្ភារៈជម្លៀសចេញពីលំនៅឋាននោះ ដោយសារពួកគេចង់ទៅកន្លែងមានសុវត្ថិភាព ពុំចង់រស់នៅតំបន់ប្រឈម ពួកគេធ្លាប់មានបទពិសោធន៍ជម្លៀសជាច្រើនលើក ។

នាវេលាម៉ោង១០និង៣២នាទី ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ហ្វេសប៊ុកផេកកងទ័ពភូមិភាគ២ថៃបានសរសេរថា ៖ «ស្ថានការណ៍នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនមានសភាពធម្មតា គ្មានការតានតឹងដូចការផ្សព្វផ្សាយក្នុងបណ្តាញសង្គមទេ សូមពលរដ្ឋកុំភ័យស្លន់ស្លោ» ។

ដោយឡែក អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ ព្រមទាំងមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានបញ្ជាក់ពីស្ថានការណ៍ក្នុងខេត្តចំនួន៧ នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ចាប់ពីល្ងាចថ្ងៃទី១២ រហូតដល់ព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា គឺគ្មានការប៉ះទង្គិចគ្នាទេ ។ ប៉ុន្តែកងទ័ពថៃបានពង្រាយកម្លាំងឈរជើងនៅតាមព្រំដែនយ៉ាងតឹងរ៉ឹងក្នុង១១តំបន់ និងត្រៀមខ្លួនបើមានការល្មើសអធិបតេយ្យ ។

លោក ជិរ៉ាយុ និយាយថា ភាគីថៃនៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់តាមកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែនទូទៅ (GBC) ហើយលោកចោទប្រកាន់ថា កម្ពុជាបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ និងសន្ធិសញ្ញាអូតាវ៉ា ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការជម្លៀសចេញពីលំនៅឋានរបស់ពលរដ្ឋថៃ គឺបណ្តាលមកពីកងទ័ពថៃខ្លួនឯងគំរាមចង់ប្រើប្រាស់កម្លាំងទ័ពប្រឆាំងកម្ពុជា ក្រោមហេតុផលកងទ័ពថៃដើរជាន់មីនដើម្បីយកលេសឈ្លានពានកម្ពុជាម្តងហើយម្តងទៀត ។ នេះជាការយកល្បិចចាស់ដដែលៗមកចោទប្រកាន់កម្ពុជា ពីព្រោះកងទ័ពថៃធ្លាប់ប្រើប្រាស់ល្បិចនេះនាពេលកន្លងមក ។

កម្ពុជាគោរពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់តាមកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ហើយកម្ពុជាសង្ឃឹមថា ភាគីថៃនឹងគោរពបាននូវចំណុចឯកភាពគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ជាពិសេស ចំណុចទី២ ដែលចែងថា ភាគីទាំងពីរមិនត្រូវចល័តកងទ័ព រាប់បញ្ចូលទាំងការមិនដើរល្បាតហួសពីទីតាំងរបស់ខ្លួនឈរជើងឡើយ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Matichon រាយការណ៍ថា មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង បានចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កប់មីនដែលបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បា.ញ់ ព្រមទាំងប្រកាសប្រើប្រាស់សិទ្ធិការពារកងទ័ពថៃដោយពុំពាក់ព័ន្ធនឹងការចរចា ។ លោកថា កម្ពុជាពុំព្រមទទួលយកលក្ខខណ្ឌដែលថៃបានស្នើទេ ប៉ុន្តែថៃនឹងប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាសម្រាប់ការល្បាតនៅតាមព្រំដែន និងគ្រឿងចក្រឈូសឆាយការពារកុំឱ្យកងទ័ពថៃជាន់មីនបន្តទៀត ។

លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ថា ហេតុការណ៍ទាហានឈុតខ្មៅថៃជាន់មីនពេលកំពុងល្បាតនៅបរិវេណប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតនៅស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលបណ្តាលឱ្យដាច់ជើងឆ្វេង គឺពេលនេះ មានសុវត្ថិភាពហើយ ។ ហេតុការណ៍នេះកើតឡើងនៅចំណុចរបងលួសខាងលិច និងឆ្ងាយពីប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រមាណ១គីឡូម៉ែត្រ ។

ប្រសិនបើស្ថានការណ៍ស្ងប់ស្ងាត់ ថៃនឹងបញ្ជូនភ្នាក់ងារដោះមីនមកពីមជ្ឈមណ្ឌលដោះមីនមនុស្សធម៌ ចូលមកដោះមីននៅបរិវេណកើតហេតុនេះ ។ បើស្ថានការណ៍ពុំស្ងប់ស្ងាត់ ថៃនឹងប្រឆាំងជាមួយកម្ពុជាដោយប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ព ពីព្រោះថៃមានសិទ្ធិការពារខ្លួន និងការពារកងទ័ព ។

ថៃកែសម្រួលផែនការល្បាតដើម្បីកុំឱ្យកងទ័ពប្រថុយនឹងគ្រាប់មីននៅព្រំដែន ដោយបង្កើនការប្រើប្រាស់កាមេរ៉ា និងគ្រឿងចក្រធំៗឈូសឆាយក្នុងតំបន់ល្បាត ជំនួសការល្បាតដោយកងទ័ពក្នុងតំបន់នីមួយៗ ។ ក្រៅពីនេះ ការប្រើប្រាស់កាមេរ៉ានឹងអាចបង្កើនការត្រួតពិនិត្យក្នុងចម្ងាយកាន់តែឆ្ងាយ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ប៊ុនស៊ីន ។

ដោយឡែក លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ និងជាគណៈកម្មការមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និយាយថា រដ្ឋាភិបាលថៃសោកស្តាយចំពោះហេតុការណ៍កងទ័ពរបួសដោយសារជាន់មីនពេលល្បាតនៅតំបន់ព្រំដែន ។ រដ្ឋាភិបាលថៃចាត់ទុកនេះជាហេតុការណ៍ល្មើសអធិបតេយ្យភាព ល្មើសអនុសញ្ញាអូតាវ៉ា និងជាទង្វើអមនុស្សធម៌ ។

លោក ណាត់ថាផុង ណាកផានិច អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ និងជាប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានបញ្ជាក់ពីការផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់កងទ័ពរបួសដោយសារជាន់មីន ។ ក្រសួងការពារជាតិនឹងពុំព្រងើយកន្តើយចំពោះហេតុការណ៍នេះ ហើយនឹងចាត់វិធានការដើម្បីការពារអធិបតេយ្យ និងសន្តិសុខជាតិ ។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃបានអំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិរួមគ្នាដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជា ដើម្បីពន្លឿនកិច្ចសហការបោសសម្អាតមីនជាបន្ទាន់ ។ ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃស្នើឱ្យរដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាអូតាវ៉ាពិនិត្យមើលជំនួយឡើងវិញសម្រាប់កំណត់វិធានការចាំបាច់ផ្សេងទៀតក្នុងគោលបំណងបញ្ឈប់គ្រោះថ្នាក់ដោយសារមីន ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ជិរ៉ាយុ ៕

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងការពារជាតិកូរ៉េខាងត្បូង ដែលចេញផ្សាយដោយសមាជិកសភាព្រឹទ្ធសភាកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានឲ្យដឹងថា កងទ័ពកូរ៉េខាងត្បូងបានធ្លាក់ចុះមកដល់ប្រមាណ ៤៥ម៉ឺននាក់ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ដែលជាការថយចុះប្រហែល ២០% បើប្រៀបធៀបនឹង ៦ឆ្នាំមុន។ របាយការណ៍បានបញ្ជាក់ថា មូលហេតុសំខាន់នៃការថយចុះនេះ គឺបណ្ដាលមកអត្រាកំណើតទាបខ្លាំង ដែលមានជាមធ្យមត្រឹម ០,៧៥កូន ប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ស្ត្រីម្នាក់ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ដែលធ្វើឱ្យកូរ៉េខាងត្បូងជាប់កំណត់ត្រាជាប្រទេសដែលមាន អត្រាកំណើតទាបបំផុតលើពិភពលោក។

កូរ៉េខាងត្បូងនៅតែរក្សាប្រព័ន្ធបម្រើទាហានជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់បុរសដែលមានសុខភាពល្អរយៈពេល ១៨ ខែ ដោយសារប្រទេសនេះនៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអាចកើតមានសង្គ្រាមជាមួយកូរ៉េខាងជើងដែលមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ការសិក្សាមួយកាលពីខែកក្កដា បង្ហាញថា កងទ័ពកូរ៉េខាងត្បូងត្រូវការយ៉ាងហោចណាស់ ៥០ម៉ឺននាក់ បន្ថែមទៀត ដើម្បីទប់ទល់នឹងការវាយប្រហារពីកូរ៉េខាងជើង ដែលត្រូវបានគេជឿថាមានកម្លាំងប្រយុទ្ធសកម្មប្រមាណជាង ១,៣ លាននាក់។

យ៉ាងណាមិញ ចំនួនអង្គភាពទ័ពបានថយចុះពី ៥៩អង្គភាព នៅឆ្នាំ ២០០៦ ចុះមកត្រឹម ៤២អង្គភាព ក្នុងឆ្នាំនេះ ដោយសារការរំលាយឬបញ្ចូលគ្នារវាងអង្គភាព។ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយកំពុងកើនឡើង កូរ៉េខាងត្បូងបានបង្កើនថវិកាការពារជាតិ សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៥ ច្រើនជាង ៦០លានលានវ៉ុន (ឬប្រមាណ ៤៣ ពាន់លានដុល្លារ) ដែលខ្ពស់ជាង GDP របស់កូរ៉េខាងជើងទាំងមូល។

ការបម្រើយោធាត្បិតតែមានសារៈសំខាន់ក្នុងការពារជាតិក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែក៏មានបុរសជាច្រើនមិនពេញចិត្តចំពោះកាតព្វកិច្ចនេះដែរ ព្រោះពួកគេយល់ថាវាធ្វើឱ្យជីវិតជាយុវវ័យរបស់ពួកគេត្រូវបានផ្អាក។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកអភិរក្សខ្លះបានណែនាំឱ្យពិចារណាលើការកោះហៅស្ត្រីឱ្យទៅបម្រើទាហានផងដែរ នៅក្នុងកាលទេសៈបញ្ហាប្រជាសាស្រ្តដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះ។

គួរបញ្ជាក់ថា កូរ៉េខាងត្បូងបានបំបែកកំណត់ត្រាអត្រាកំណើតទាបរបស់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ ដោយក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ជាមធ្យមមាន ០,៩៨ កូនក្នុងស្ត្រីម្នាក់, ២០២០ មាន ០,៨៤កូន, ២០២៣ មាន ០,៧២កូន និង ០,៧៥កូន ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។ បន្ថែមពីនេះ អ្នកជំនាញបានព្រមានថា ប្រសិនបើទម្រង់នេះនៅតែបន្ត ប្រជាជនប្រហែល ៥០លាននាក់ អាចថយចុះពាក់កណ្តាលក្នុងរយៈពេល ៦០ ឆ្នាំខាងមុខ។ នេះបើតាមប្រភព BBC៕