ប្រទេសវៀតណាម បាននឹងកំពុងសម្ងំសាងសង់កោះសប្បនិម្មិត កាន់តែច្រើនឡើង សឹងតែលើសប្រទេសចិនទៀតនៅក្នុងដែនជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

ចាប់តាំងពីដើម ឆ្នាំ២០២៥ ប្រទេសវៀតណាម បានពង្រីកការសាងសង់កោះសិប្បនិម្មិតបានចំនួន៨ហើយ ដោយហាក់មិនខ្លាចពីឥទ្ធិពលប្រទេសចិន។

កោះសិប្បនិម្មិតទាំងនេះ ស្ថិតនៅលើប្រជុំកោះស្ព្រែតលី (Spratly Islands) ដែលចិន វៀតណាម និងហ្វីលីពីន កំពុងប្រជែងគ្នាកាន់កាប់។

កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ ចិន បានព្រមានដោយប្រើកម្លាំងយោធា ក្នុងករណីមានការសាងសង់កោះសប្បនិម្មិត ឬតំបន់ថ្មប៉ប្រះទឹកនៅនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

គួរបញ្ជាក់ថា សមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺជាផ្នែកមួយនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលលាតសន្ឋឹងពីសិង្ហបុរី ទៅច្រកតៃវ៉ាន់ គ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃទឹក ៣,៥លានគ.ម២ ជាតំបន់សម្បូរដោយប្រេងកាតឆៅ និងឧស្ម័នធម្មជាតិ៕

អាមេរិក បានដាក់ពង្រាយនាវាចម្បាំងចំនួន៨គ្រឿង អមជាមួយនាវមុជទឹកមួយគ្រឿង និងមីស៊ីល ១២០០គ្រាប់ សម្តៅទៅលើប្រទេសវ៉េណេស៊ុយអេឡា។

ការដាក់ពង្រាយនេះ ធ្វើឡើងនៅតំបន់ភាគខាងត្បូង នៃសមុទ្រការ៉ាប៊ីន ដើម្បីបោសសម្អាតការជួញដូរគ្រឿងញៀនពីប្រទេសវ៉េណេស៊ុយអេឡា ទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក។

ប្រធានាធិបតីវ៉េណេស៊ុយអេឡា លោក នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ (Nicolás Maduro) បានអះអាងថា៖” នេះជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខជាតិដ៏ខ្លាំងក្លាមិនធ្លាប់មាន ពីកងទ័ពអាមេរិកនៅក្នុងរយៈពេល១០០ឆ្នាំចុងក្រោយ”។

ជាការឆ្លើយតបនឹងសម្ពាធយោធាពីអាម៉េរិក លោក នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ (Nicolás Maduro) បានដាក់ប្រទេសក្នុង “ស្ថានភាពត្រៀមប្រយុទ្ធ” ក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុត ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព។

គួរបញ្ជាក់ថា ភាពតានតឹនប្រទេសទាំង២ កើតឡើងក្រោយពីរដ្ឋបាលលោក ត្រាំ បានចោទប្រកាន់លោក នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ (Nicolás Maduro) ថាជាមេក្លោងនៃក្រុមជួញដូរគ្រឿងញៀន៕

ហូជីមិញ៖ ដំណើរដ៏អង់អាចក្លាហានរបស់កងទ័ពកម្ពុជាចំនួន 100នាក់ នៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាយោធានៅវៀតណាម ក្នុងការប្រារព្ធខួបលើកទី80ឆ្នាំនៃការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ខ្លួនពីការគ្រប់គ្រងអាណានិគមនៅថ្ងៃអង្គារទី 2 ខែកញ្ញា ជាមួយនឹងការដង្ហែក្បួនព្យុហយាត្រាយោធាដ៏ធំបំផុតរបស់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកនេះ។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយដោយទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Reuters។

បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍បានឲ្យដឹងថា អង្គភាពយោធាទាំងនោះមានមកពីប្រទេសចិន រុស្ស៊ី ឡាវ និងកម្ពុជា បានចូលរួមពិធីនេះជាមួយក្បួនកងទ័ពវៀតណាមនៅទីលាន Ba Dinh ក្នុងទីក្រុងហាណូយ។ មនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់បានប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅតាមដងផ្លូវក្នុងរដ្ឋធានីហាណូយ ដើម្បីបង្ហាញពីស្មារតី ជាតិនិយមរបស់ពួកគេ។

នៅក្នុងពិធីដ៏អធិកអធមខាងលើនេះ វៀតណាមបានបង្ហាញអាវុធទំនើបៗរបស់ខ្លួនក្នុងនោះរួមមានរថក្រោះ មីស៊ីល ឧទ្ធម្ភាគចក្រ នាវាមុជទឹក និងយន្ដហោះចម្បាំង ដាក់ដង្ហែទាំងផ្លូវគោក ផ្លូវអាកាស និងផ្លូវទឹក នៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រា អមដោយកងទ័ពរាប់ពាន់នាក់របស់ប្រទេសវៀតណាម និងប្រទេសផ្សេងៗទៀតដែលត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យចូលរួម។

ក្នុងនោះកងទ័ពកម្ពុជាជាង100នាក់ បានដើរក្បួនព្យុហយាត្រា ក្នុងដំណើរដ៏អង់អាចក្លាហាន មានរបៀបរៀបរយ ជ្រោងទង់ជាតិកម្ពុជាក្នុងទឹកមុខដ៏មុតមាំ បង្ហាញឡើងនៅចំពោះមុខមនុស្សរាប់មុឺន រួមមានទាំងអន្តរជាតិ នៅកណ្ដាលទីលានបាឌិញក្នុងរដ្ឋធានីហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម។

គួរជម្រាបថា កងទ័ពរបស់កម្ពុជា គឺស្ថិតក្នុងចំណោមកងទ័ពដែលមកពីប្រទេសផ្សេងៗទៀតដូចជាឡាវ រុស្ស៊ី ចិន ដែលវៀតណាមបានអញ្ជើញឲ្យចូលរួមជាភ្ញៀវកិត្តិយសក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាដ៏ធំមិនធ្លាប់មានមួយនេះ។

សូមបញ្ជាក់ថា ព្រឹត្តិការណ៍នៅថ្ងៃទី2 ខែកញ្ញា គឺជាគំរប់ខួបថ្ងៃអតីតមេដឹកនាំបដិវត្តន៍វៀតណាម លោក ហូ ជីមិញ បានប្រកាសជាប្រវត្តិសាស្ត្រពីឯករាជ្យរបស់វៀតណាម ក្រោយស្ថិតក្រោមអាណានិគមបារាំងជិតមួយស.វ និងស្ថិត ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុនមួយរយៈពេលខ្លី អំឡុងសង្រ្គាមលោកលើកទី2៕

បាងកក៖ មិនខុសពីប្រទេស ជប៉ុន និងកូរ៉េ ដែរ ប្រទេសថៃកំពុងធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គមដែលមានមនុស្សវ័យចំណាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស បន្ទាប់ពីចំនួនមនុស្សចាស់បានកើនឡើងលើសចំនួនកុមារ។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ថ្មីពីទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាអវកាស និងព័ត៌មានវិទ្យា (GISTDA)។

ការវិភាគប្រជាជនឆ្នាំ ២០២៥ របស់ GISTDA បានបង្ហាញថា ចំនួនជនជាតិថៃអាយុ ៦០ ឆ្នាំឡើងទៅ បានកើនដល់ ១៣.៦ លាននាក់ ខណៈកុមារអាយុក្រោម ១៥ ឆ្នាំ មានត្រឹមតែ ៩.៥ លាននាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃកំពុងប្រឈមមុខនឹងការប្រែប្រួលប្រជាសាស្ត្រដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលនឹងមានឥទ្ធិពលយូរអង្វែងលើសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។

បើតាម GISTDA គេបានប្រើទិន្នន័យរដ្ឋបាលខេត្ត ដើម្បីបង្កើតផែនទីប្រជាសាស្ត្រលម្អិត ដែលបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាតាមតំបន់ ដូចខាងក្រោម៖

-ភាគខាងជើង និងកណ្តាល មានសន្ទស្សន៍មនុស្សចាស់ខ្ពស់បំផុត ខេត្តជាច្រើនមានមនុស្សចាស់ច្រើនជាងកុមារ។ តំបន់ទាំងនេះត្រូវបានពិពណ៌នាថា “អាយុច្បាស់លាស់” ដែលបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងសម្បើមក្នុងសង្គម។

-ភាគឦសាន ក៏កំពុងជួបប្រទះប្រជាជនវ័យចំណាស់ច្រើនដែរ ដោយសារការចាកចេញរបស់កម្លាំងពលកម្ម និងអត្រាកំណើតទាប។ តំបន់នេះត្រូវបានគេព្រមានថា អាចក្លាយជាសង្គមមនុស្សវ័យចំណាស់នៅអនាគតដ៏ខ្លី។

-ផ្ទុយទៅវិញ ភាគខាងកើត មានដង់ស៊ីតេមនុស្សវ័យកណ្ដាលខ្ពស់ជាង ហើយចំនួនមនុស្សចាស់មានតិចជាងតំបន់ខាងជើង និងឦសាន។

-ចំណែកឯ ភាគខាងលិច និងភាគត្បូងផ្នែកខាងក្រោមវិញ៖ រួមទាំងខេត្ត Tak, Kanchanaburi, Yala, Pattani និង Narathiwat នៅតែជាតំបន់ដែលមានចំនួនកុមារច្រើនជាងមនុស្សចាស់។

យ៉ាងណាមិញ GISTDA ព្រមានថា បញ្ហានេះមិនមែនមានមូលហេតុ តែចំនួនមនុស្សចាស់កើនឡើងទេ ប៉ុន្តែបណ្ដាលមកពីអត្រាកំណើតថយចុះយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។ កត្តានេះនឹងប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើកម្លាំងពលកម្ម សេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធសុខុមាលភាពសង្គមរបស់ប្រទេសថៃក្នុងពេលអនាគត។

អ្នកជំនាញបានរំលឹកថា ប្រសិនបើគ្មានវិធានការបន្ទាន់ ដូចជាគោលនយោបាយលើកទឹកចិត្តឲ្យមានកំណើត ការបន្តឲ្យមនុស្សចាស់នៅធ្វើការ ការកែលម្អសេវាសុខាភិបាល និងប្រព័ន្ធសោធនទេ នោះប្រទេសថៃអាចប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះកម្លាំងពលកម្ម ការចំណាយថ្លៃសុខភាពកើនឡើង និងសម្ពាធកាន់តែខ្លាំងលើប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម៕

ស៊ូដង់៖ យោងតាមក្រុមឧទ្ទាមស៊ូដង់ (The Sudan Liberation Movement/Army) បានឱ្យដឹងថា ឧប្បត្តិហេតុបាក់ដីដ៏អាក្រ.ក់មួយបានឆ.ក់យកជីវិតមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ 1,000 នាក់ នៅភ្នំ Marra ដែលជាតំបន់ដាច់ស្រយាលនៅភាគខាងលិចប្រទេសស៊ូដង់។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន BBC នៅថ្ងៃទី2 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ2025 បានឲ្យដឹងថា៖ ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងជាច្រើនថ្ងៃជាប់ៗគ្នា បានបង្កឱ្យមានការបាក់ដីកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានបន្សល់ទុកអ្នកនៅរស់រានមានជីវិតតែម្នាក់គត់នៅក្នុងភូមិ Tarasin ខណៈមនុស្សជាច្រើនផ្សេងទៀតត្រូវបាននៅកប់ពីក្រោមដោយដី និងថ្មដែលបែកបា.ក់។

ប្រភពខាងលើបានបង្ហាញថា មនុស្សរងគ្រោះនៅក្នុងហេតុការណ៍បាក់ដីនេះ ភាគច្រើនគឺជាប្រជាជនដែលមកពីរដ្ឋ Darfur ភាគខាងជើង ដែលបានបង្ខំចិត្តចាកចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេមកស្វែងរកកន្លែងជ្រកកោននៅតំបន់ភ្នំ Marra ដោយសារសង្គ្រាមរវាងកងទ័ពស៊ូដង់ និងកងកម្លាំងគាំទ្ររហ័សប៉ារ៉ាយោធា (RSF)។

គួរជម្រាបថា សង្គ្រាមស៊ីវិលដែលបានផ្ទុះឡើងក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ 2023 រវាងកងទ័ពស៊ូដង់ និង RSF បានធ្វើឱ្យប្រទេសនេះធ្លាក់ក្នុងគ្រោះទុរ្ភិក្ស និងបាននាំឱ្យមានការចោ.ទប្រកាន់ពីបទប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងតំបន់ Darfur ភាគខាងលិច។ បើតាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់មន្ត្រីអាមេរិកម្នាក់កាលពីឆ្នាំមុនបានឲ្យដឹងថា មនុស្សរហូតដល់ 150,000 នាក់ត្រូវបានសម្លា.ប់ចាប់តាំងពីអរិភាពបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2023មក និងមានមនុស្សសរុបប្រហែល 12 លាននាក់បានរត់ភៀសខ្លួនចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេ។

ជាមួយការកើតមានគ្រោះធម្មជាតិដ៏កំណា.ចដូចនេះ បានជំរុញឲ្យមនុស្សទូទាំងពិភពលោកប្រកាសអំពាវនាវសុំជំនួយមនុស្សធម៌ពីអង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិផ្សេងទៀត បើកប្រតិបត្តិការជួយសង្រ្គោះដល់ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះទាំងនោះផង ខណៈពួកគេខំរត់គេចពីសង្រ្គាមដើម្បីមានជីវិតរស់ តែបែរជាមកជួបរឿងអ.កុសលដោយសារគ្រោះធម្មជាតិបែបនេះទៅវិញ៕

ភូកេត៖ ទីសក្ការៈបូជានៅក្នុងវត្តដ៏ល្បីមួយ នៅខេត្តភូកេត ប្រទេសថៃ បានកំពុងប្រឈមនឹងការដួលរលំធ្លាក់មកតាមជម្រាលភ្នំ ដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងៗដែលបង្កឲ្យមានការបាក់ដីនៅប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ។ ភ្លាមៗអាជ្ញាធរក្នុងតំបន់បានប្រកាសបិទផ្លូវជុំវិញនោះ និងដាក់ទីតាំងខាងលើក្នុងតំបន់ប្រកាសអាសន្ន ដែលមានហានិភ័យនៃការបង្កគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ Phuket Express នៅថ្ងៃទី1 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ2025 បានឲ្យដឹងថា ឧប្បត្តិហេតុនេះបានកើតឡើងនៅក្នុងបរិវេណនៃវត្តមួយលើកោះសិរិ ជាកោះតូចមួយតភ្ជាប់ទៅនឹងដីគោកភូកេត។ ការរអិលបាក់ដីនេះ បានចាប់ផ្តើមនៅដើមសប្តាហ៍មុន ដោយបានបន្តធ្វើឱ្យមានអសុវត្ថិភាពនៅលើភ្នំ ជាពិសេសត្រង់ចំណុចថ្មមាសមួយដុំ ដែលជាទីស័ក្តិសិទ្ធរបស់អ្នកគោរពបូជាជាច្រើន។

លោក Sophon Suwannarat អភិបាលខេត្តភូកេត បានបញ្ជាឲ្យមានការបិទទីសក្ការៈនេះភ្លាមៗ មិនឲ្យភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកគោរពបូជាទាំងអស់ចូលបានឡើយ រហូតដល់មានការជូនដំណឹងម្ដងទៀត។ ទន្ទឹមនឹងនោះ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានក៏ត្រូវបានណែនាំ ឱ្យតាមដានតំបន់ជុំវិញនេះឱ្យបានដិតដល់ ដើម្បីរកសញ្ញានៃការហូរច្រោះដែលបង្កឲ្យមានការបាក់ដីបន្តទៀត។

សូមជម្រាបថា វត្តកោះសិរិ ដែលគេស្គាល់ថាមានបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់ និងទេសភាពដ៏ស្រស់ត្រកាលនៃឆ្នេរសមុទ្រ Andaman គឺជាកន្លែងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសម្រាប់ទាំងអ្នកស្រុក និងអ្នកប្រតិបត្តិសាសនាមកពីគ្រប់ទិសទី តាមរយៈរូបចម្លាក់ថ្មមាស ដែលស្រដៀងនឹងព្រះចេតិយ ចៃធីយោ នៅមីយ៉ាន់ម៉ា របស់វត្តនេះ មកសុំរកពរជ័យជាហូរហែរ។

បច្ចុប្បន្នអាជ្ញាធរ និងប្រជាជនក្នុងតំបន់កំពុងមានការព្រួយបារម្ភពីភាពងាយនឹងបាក់រលំនៃទីទីសក្ការៈដ៏ល្បីមួយនេះ ខណៈការបាក់ដីនៅតំបន់ជុំវិញនេះត្រូវបានគេជឿថាបណ្ដាលមកពីភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងកាលពីថ្មីៗកន្លងទៅ។ មន្ត្រីជំនាញបានជំរុញឲ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់ក្បែរនោះរក្សាការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងរាយការណ៍ពីសញ្ញានៃចលនាដី។

បើតាមការកត់សម្គាល់ ប្រទេសថៃនៅមួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ បានទទួលរងនូវការវា.យប្រហារពីគ្រោះធម្មជាតិផ្ទួនៗគ្នាឥតឈប់ឈរ ក្នុងនោះរួមមានទាំងគ្រោះរញ្ជួយដី និង ខ្យល់ព្យុះដែលនាំមកនូវភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ទឹកជំនន់ និង ការបាក់ស្រុតដី នៅស្ទើទូទាំងប្រទេស។ បញ្ហាគ្រោះធម្មជាតិទាំងនេះ ក៏កើតមានឡើងចំពេលដែលប្រទេសថៃកំពុងជួបប្រទះនឹងអស្ថិរភាពនយោបាយទៅទៀត ដែលចុងក្រោយអ្នកដែលទទួលទុក្ខលំបាកខ្លាំងជាងគេនោះ គឺប្រជាជនថៃ៕