លុបបាន​មួយញ៉ាមចង់លុបថែមទៀត! ក្រោយលុបចោល MOU 2001 ស្ដីពីការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រជាមួយកម្ពុជាបានសម្រេច ឥឡូវនេះគណៈកម្មាធិការវិសាមញ្ញនៃព្រឹទ្ធសភាថៃបានជំរុញរដ្ឋាភិបាលឲ្យលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ 2000 ស្តីពីការកំណត់ព្រំដែនគោកជាមួយកម្ពុជា ឬ MOU43 ចោលមួយទៀត ក្រោមលេសថា MOU នេះគ្មានប្រសិទ្ធភាពផ្នែកច្បាប់ និងមិនអាចទប់ស្កាត់ការប៉ះទង្គិចរវាងយោធានៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនទាំងពីរបាន។
 
នៅថ្ងៃទី19 ខែឧសភា ឆ្នាំ2026 ​​កាសែត បាងកកប៉ុស្តិ៍ បានចុះផ្សាយនូវពាក្យសម្ដីរបស់លោកស្រី ណុបផាដុន អ៊ីនណា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការវិសាមញ្ញនៃព្រឹទ្ធសភាថៃ ដែលបាននិយាយថា អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាលេខ 43 ឬ MOU 2000 អាចរំលោភលើនីតិវិធីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ពីព្រោះគណៈរដ្ឋមន្ត្រីក្នុងឆ្នាំ 2000 បានទទួលស្គាល់កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ប៉ុន្តែមិនបានអនុម័តជាផ្លូវការទេ។
 
តាមការអះអាងរបស់លោកស្រី ភាគីថៃមិនចង់ផ្អែកលើផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ ដែលធ្វើឡើងដោយបារាំងនាសម័យអាណានិគមនោះទេ ព្រោះពួកគេយល់ថាខុសពីស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រជាក់ស្តែង និងធ្វើឱ្យថៃខាតបង់ទឹកដី។ គណៈកម្មាធិការថៃយល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានអាយុកាលជិត ២៦ឆ្នាំហើយ ប៉ុន្តែការបោះបង្គោលព្រំដែននៅតែមិនទាន់រួចរាល់ ថែមទាំងមិនអាចទប់ស្កាត់ការប៉ះទង្គិចយោធានៅព្រំដែនកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ទៀតផង។
 
មិនតែប៉ុណ្ណោះសមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃរូបនេះថែមបានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា «ភាគី​ថៃ​អាច​បញ្ចប់​ MoU លេខ ៤៣ ដោយ​ឯកតោភាគី​បាន ដរាបណា​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ជូន​ដំណឹង​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​បី​ខែ​ជាមុន»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា ការ​ចរចា​ដើម្បី​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​កិច្ចព្រមព្រៀង​អាច​នៅ​តែ​អាច​ធ្វើ​ឡើង​មុន​ពេល​ការ​លុប​ចោល​ចូល​ជា​ធរមាន។
 
គួរជម្រាបថា MOU ឆ្នាំ២០០០ (ដែលភាគីថៃហៅថា MOU 43) គឺជាអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា រវាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ស្ដីពីការវាស់វែង និងការខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក។ ច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០០ នៅទីក្រុងបាងកក ដោយតំណាងភាគីទាំងពីរក្នុងគោលបំណងផ្ទៀងផ្ទាត់ និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោកឱ្យបានច្បាស់លាស់ តាមខ្សែកោងព្រំដែនប្រវែងប្រហែល ៨០៣ គីឡូម៉ែត្រ (ចាប់ពីចំណុចប្រសព្វព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ-ឡាវ រហូតដល់ឆ្នេរសមុទ្រខេត្តកោះកុង)។
 
កន្លងមករដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា MOU ឆ្នាំ២០០០ គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានចរិតជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ និងបានតម្កល់ទុកនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) រួចរាល់ហើយ។ ភាគីថៃមិនអាចលុបចោលជាឯកតោភាគីតាមអំពើចិត្តបានឡើយ។ អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងមន្ត្រីកម្ពុជាមើលឃើញថា ការប្រកាសចង់លុបចោលនេះ គ្រាន់តែជាការបំពេញចិត្តក្រុមជាតិនិយមជ្រុល និងជាសារនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃតែប៉ុណ្ណោះ។
 
ជាមួយគ្នានេះ លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ និងអ្នកជំនាញកម្ពុជាដទៃទៀតបានលើកឡើងថា ទង្វើនេះបង្ហាញពីបំណងចង់គេចវេះពីយន្តការច្បាប់ដែលមានស្រាប់ ដើម្បីងាកទៅរកការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ឬការបង្ខិតបង្ខំផ្នែកសន្តិសុខវិញ។
 
បច្ចុប្បន្នបើទោះបីជាគណៈកម្មាធិការព្រឹទ្ធសភាថៃបានអនុម័តសេចក្តីស្នើនេះក៏ដោយ ក៏វាទាមទារឱ្យមានការសម្រេចចុងក្រោយពីរដ្ឋាភិបាល (គណៈរដ្ឋមន្ត្រី) របស់ថៃជាមុនសិន ទើបអាចក្លាយជាសេចក្តីសម្រេចផ្លូវការរបស់រដ្ឋបាន។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ទំនាក់ទំនងព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរកំពុងស្ថិតក្នុងភាពតានតឹងខ្លាំង បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចអាវុធកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ខណៈដែលកម្ពុជាបានប្រកាសរួចហើយថានឹងរុញរឿងជម្លោះព្រំដែនសមុទ្រ (MOU ២០០១) ទៅកាន់យន្តការតុលាការ ឬមជ្ឈត្តការអន្តរជាតិនៃអនុសញ្ញា UNCLOS វិញ៕

ស្ដាប់ទៅវាជាបង្កើតថ្មីដ៏ចម្លែក និងគួរឲ្យអស់សំណើចមួយ។ ខណៈដែលដ្រូនយោធាជាធម្មតាត្រូវបានគេរចនាឡើងដោយលោហៈធាតុរឹងមាំ ធុន និងមានតម្លៃថ្លៃ ជប៉ុនបាននឹកឃើញវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ នោះគឺការច្នៃដ្រូនចេញពីសំបកកេសអេតចាយ ឬក្រដាសកាតុងដែល​មានតម្លៃថោ.កប៉ុន្តែមានសមត្ថភាពខ្ពស់ ធ្វើឲ្យវាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់បេសកកម្មយោធាដោយអាចយកបញ្ជាទៅបំផ្ទុះនៅទីតាំងរបស់សត្រូវដោយមិនមានសោកស្ដាយ ឬខាតបង់ច្រើន។

 
យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់គេហទំព័របច្ចេកវិទ្យា The MES Times កាលពីថ្មីៗនេះបានឲ្យដឹងថា ប្រទេសជប៉ុនបានចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់ដ្រូនប្រយុទ្ធ ដែលមានឈ្មោះថា AirKamuy 150 ​បង្កើតឡើងដោយក្រុមហ៊ុនការពារជាតិជប៉ុន AirKamuy ក្នុងគោលបំណងផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រយោធាទៅរកការប្រើប្រាស់ដ្រូនឲ្យបានច្រើន និងចំណេញជាងមុន។
 
យោងតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិជប៉ុន លោក Shinjirō Koizumi បាននិយាយថា បច្ចុប្បន្នកងកម្លាំងស្វ័យការពារដែនសមុទ្រជប៉ុនកំពុងប្រើប្រាស់ដ្រូនដែលអាចបត់បានទាំងនេះជាគោលដៅផ្លូវអាកាសរួចហើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តម្លៃដ៏ថោករបស់វាធ្វើឱ្យវាក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏ល្អសម្រាប់សង្គ្រាមដ្រូនជាហ្វូងបាននាពេលអនាគត។ ងាយស្រួលសម្រាប់ បេសកកម្មអ.ត្តឃា.ត ​ធ្វើជាដ្រូនបញ្ឆោតរ៉ាដាដើម្បីបំផ្លាញប្រព័ន្ធការពារអាកាសរបស់សត្រូវ ឬការឈ្លបយកការណ៍យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
 
យោងតាមក្រុមហ៊ុន AirKamuy ​ដ្រូនក្រដាសកាតុងទាំងនេះមានតម្លៃចន្លោះពី 2,000 ដុល្លារ ទៅ 2,500 ដុល្លារ/គ្រឿង ដែលជាតម្លៃដ៏សមរម្យបើប្រៀបធៀបទៅនឹងដ្រូន Shahed ​ដែលត្រូវបានដាក់ពង្រាយដោយកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ ដែលមានតម្លៃចន្លោះពី 20,000 ដុល្លារ ទៅ 50,000 ដុល្លារក្នុងមួយគ្រឿង។
 
​លក្ខណៈពិសេសរបស់ AirKamuy 150 គឺត្រូវបានគេដឹកជញ្ជូនជាកញ្ចប់សំប៉ែត ​ដូចប្រអប់ទំនិញ ហើយអាចបត់ដំឡើងរួចរាល់ក្នុងពេលត្រឹមតែ ៥ នាទីប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនបាច់ប្រើឧបករណ៍ជំនាញ។ លក្ខណៈបច្ចេកទេស និងសមត្ថភាពហោះហើរ ដ្រូននេះមានល្បឿនប្រហែល ១០០ ទៅ ១២០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង, មានទម្ងន់ស្រាលខ្លាំងដោយមានទម្ងន់​ត្រឹមតែ ៤ គីឡូក្រាម ប៉ុណ្ណោះ, អាចហោះហើរបាន ៨០ នាទី ជាប់គ្នាក្នុងអាកាស, មានចម្ងាយប្រតិបត្តិការចន្លោះពី ៨០ ដល់ ១៥០ គីឡូម៉ែត្រ, អាចផ្ទុកគ្រឿងផ្ទុះ ឬកាមេរ៉ាស៊ើបការណ៍បានទម្ងន់ ១.៥ គីឡូក្រាម និងដើរដោយ ម៉ូទ័រអគ្គិសនី និងថ្មលីចូម ដែលធ្វើឱ្យវាមានសំឡេងស្ងាត់ខ្លាំងពេលហោះហើរ។
 
បន្ថែមលើនេះ ជាតិក្រដាសកាតុងមានអត្រាឆ្លុះបញ្ចាំងរលកសញ្ញារ៉ាដាតិចតួចបំផុត (ខុសពីដែក ឬកាបូន) ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពារអាកាសសត្រូវពិបាកចាប់សញ្ញារកវាឃើញផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នក្រសួងការពារជាតិជប៉ុនកំពុងឈានទៅរកការបំពាក់ឧបករណ៍ដើម្បីប្រើប្រាស់វាសម្រាប់ បេសកកម្មឈ្លបយកការណ៍ ​និងការហោះហើរល្បាតតាមដែនសមុទ្រ ដើម្បីជួយសន្សំសំចៃថវិការដ្ឋបានរាប់លានដុល្លារ ព្រោះមិនបាច់ប្រើប្រាស់ដ្រូនគោលដៅតម្លៃថ្លៃៗមកហ្វឹកហាត់បាញ់កម្ទេចចោលឡើយ៕

ពលរដ្ឋអង់គ្លេសប្រមាណពី៥ម៉ឺននាក់ ទៅ៨ម៉ឺននាក់ បានចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម.ដ៏ធំឈ្មោះ «United The Kingdom» នៅទីក្រុងឡុងដ៍ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយលើកបដាធំៗទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលបណ្តញជនអន្តោប្រវេសន៍ចេញពីប្រទេស ព្រមទាំងបញ្ឈប់ការទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ពីព្រោះនាំឱ្យមានបញ្ហាអសន្តិសុខសង្គម និងខ្ជះខ្ជាយការចំណាយថវិកាជាតិ ដែលបាតុក.ម្មនេះរៀបចំឡើងដោយសកម្មជនស្តាំនិយមដ៏ល្បី គឺលោក Tommy Robinson ។

មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋអង់គ្លេសផ្ទុះកំហឹងឈានទៅធ្វើបាតកម្ម ដោយសារមិនពេញចិត្តនឹងការកើនឡើងនៃចំនួនជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាសប់ដែលជិះទូកតូចៗតាមច្រកសមុទ្រ ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ជនអន្តោប្រវេសន៍បានចូលតាមផ្លូវខុសច្បាប់រហូតដល់ជាង៤៦,០០០នាក់ ។ ពួកគេស្រែកទាមទារឱ្យអនុវត្តច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ទ្រង់ទ្រាយធំ ខណៈខ្លះទៀតទាមទារនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក Keir Starmer ចុះចេញពីតំណែង ដោយសារយល់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីរូបនេះបរាជ័យក្នុងការការពារពលរដ្ឋ និងសន្តិសុខសង្គម ។

ក្រុមបាតុករលើកឡើងថា ការហូរចូលជនអន្តោប្រវេសន៍ច្រើនពេកបង្កឱ្យមានបញ្ហាអសន្តិសុខក្នុងសង្គម, ការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់វប្បធម៌ និងការយកថវិកាជាតិទៅចំណាយលើការស្នាក់នៅរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍តាមសហគមន៍មូលដ្ឋាន ជាដើម ។

សមត្ថកិច្ចបានពង្រាយកម្លាំងការពាររហូតដល់ជាង៤,០០០នាក់ រួមទាំងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាស្កេនទម្រង់មុខជាលើកដំបូងក្នុងបាតុកម្មដើម្បីរក្សាសន្តិសុខ ពីព្រោះនៅថ្ងៃដដែល ក៏មានការធ្វើបាតុកម្មមួយក្រុមទៀតដែលគាំទ្រប៉ាឡេស្ទីន នៅក្បែរនោះដែរ ។ សមត្ថកិច្ចថា ការពង្រាយកម្លាំងដោយសារបារម្ភខ្លាចមានការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងក្រុមបាតុកម្មទាមទារឱ្យបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ ជាមួយក្រុមបាតុករគាំទ្រប៉ាឡេស្ទីន ហើយសមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនបាតុករ ចំនួន១១នាក់ ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក Keir Starmer និយាយថា បើទោះជារដ្ឋាភិបាលគាំទ្រសេរីភាពក្នុងការធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធីក្តី ប៉ុន្តែអ្នករៀបចំបាតុកម្ម គឺជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយការស្អប់ខ្ពើម និងបង្កើតការបែកបាក់ក្នុងសង្គម ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងជនអន្តោប្រវេសន៍នៅអង់គ្លេសជាលើកចុងក្រោយកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ពេលនោះ មានអ្នកចូលរួមរហូតដល់ជាង១សែន ៥ម៉ឺននាក់ ដែលរៀបចំឡើងដោយសកម្មជនស្តាំនិយម លោក Tommy Robinson ដូចគ្នា ៕