ប្រទេសថៃ ៖ ក្រោយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃអូសបន្លាយពេលជាច្រើនខែ អ្នកនយោបាយ និងពលរដ្ឋថៃមួយចំនួនបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលខ្លួនលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ដោយលើកឡើងថា ថៃអាចលុប MOU ជាឯកតោភាគី និងមិនចាត់ទុករំលោ.ភកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិទេ ដោយសារអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន ឆ្នាំ១៩៦៩ អនុញ្ញាតឱ្យភាគីម្ខាងអាចលុប MOU បាន បើភាគីម្ខាងទៀតបំពាន ។ ប៉ុន្តែអតីតព្រឹទ្ធបុរសសាកលវិទ្យាល័យថៃបារម្ភពីកម្ពុជាប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បើថៃលុប MOU ជាឯកតោភាគី ។

អតីតព្រឹទ្ធបុរសសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាត បារម្ភពីកម្ពុជាប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បើថៃលុបអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ជាឯកតោភាគី ។ លោកថា បើរដ្ឋាភិបាលថៃដោះស្រាយបញ្ហាពុំចំគោលដៅទេនោះ វានឹងធ្វើឱ្យជម្លោះកាន់តែរាលដាល ហើយកម្ពុជាអាចអូសទាញប្រទេសផ្សេងៗមកពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះជាមួយថៃ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា អតីតព្រឹទ្ធបុរសសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាត លោក អក្ខរៈផុង ខាំឃូន បានសរសេរក្នុងហ្វេសប៊ុកបារម្ភពីកម្ពុជាប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិបើថៃលុប MOU ជាឯកតោភាគី ។ លោកបញ្ជាក់ថា បើភាគីណាមួយលុប MOU ជាឯកតោភាគី ខណៈភាគីម្ខាងទៀតគ្មានកំហុស វានឹងក្លាយជាជម្លោះថ្មី ហើយនឹងមានការប្តឹងទៅតុលាការ ICJ ។

ការស្នើឱ្យលុប MOU ដោយសារថៃចោទប្រកាន់ថា កងទ័ពកម្ពុជាបានល្មើសអធិបតេយ្យ មានចេតនាប្រើប្រាស់កាំភ្លើងធំ និងគ្រាប់រ៉ុក្កែត BM.21 បាញ់មកលើតំបន់ស៊ីវិលធ្វើឱ្យមន្ទីរពេទ្យ ស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈ និងផ្ទះពលរដ្ឋថៃខូចខាត ។ ក្រៅពីនេះ មានមនុស្សរងរបួស និងស្លាប់ ថែមទាំងខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ និងឯកជន ដែលមិនស្ថិតនៅតំបន់ព្រំដែន ។ ថៃថែមទាំងចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កប់មីនប្រឆាំងមនុស្សបណ្តាលឱ្យកងទ័ពខ្លួនរងរបួសដាច់ជើង ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា កន្លងមក ដែលថៃចាត់ទុកជាការបំពាន MOU ឆ្នាំ២០០០ ។

អតីតព្រឹទ្ធបុរសសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាត លោក អក្ខរៈផុង ចង់ឱ្យថៃពិចារណាគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ តើសកម្មភាពទាំងអស់នេះជាការបំពាន MOU ឆ្នាំ២០០០ ឬអត់? ទោះជាថៃចាំបាច់ត្រូវចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ជាបន្ទាន់ចំពោះសកម្មភាពទាំងនេះ ប៉ុន្តែការលុប MOU ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ជាឯកតោភាគី តើជាការដោះស្រាយបញ្ហាចំគោលដៅតាមច្បាប់អន្តរជាតិដែរឬទេ? លោកបារម្ភបើរដ្ឋាភិបាលថៃដោះស្រាយបញ្ហាមិនចំគោលដៅ វានឹងបង្កើតជម្លោះថ្មីរាលដាល ហើយកម្ពុជាអាចអូសទាញប្រទេសផ្សេងៗមកពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះជាមួយថៃ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្រោយពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃពិចារណាលុប MOU ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ក្រោមហេតុផលប្រទេសថៃពុំទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដី គឺមានមតិមួយចំនួនពុំគាំទ្រ ។ អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង និយាយថា MOU ទាំង២ច្បាប់ពុំធ្វើឱ្យថៃបាត់បង់ទឹកដីទេ បើលុបចោល រដ្ឋាភិបាលថ្មីត្រូវទទួលខុសត្រូវ ។ រីឯលោក វីរៈផាន់ ព្រិយ៉ាវង្ស មន្ត្រីច្បាប់ថា ថៃគួររក្សាទុក MOU និងគោរពកិត្តិយសខ្លួនឯង រួមទាំងកិត្តិយសប្រទេសជិតខាង ។ MOU សម្រាប់ប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងកិច្ចសហការព្រំដែន ពាណិជ្ជកម្ម និងការបញ្ជូនជនល្មើសឆ្លងព្រំដែន ។

ចំណែកលោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និយាយនាពេលកន្លងមកថា ការចុះអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាលើព្រំដែននៅឆ្នាំ២០០០ (MOU 2000) រវាងកម្ពុជា-ថៃ មិនអាចមានភាគីណាមួយមានសិទ្ធិសម្រេចលុបចោលទេ ។ MOU ឆ្នាំ២០០០ បានផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនសម្រាប់កម្ពុជា-ថៃ ក្នុងការមានព្រំដែនច្បាស់លាស់ មានសន្តិភាពរវាងប្រទេសនិងពលរដ្ឋទាំងពីរ សម្រាប់ទំនាក់ទំនងគ្នាល្អនៅតាមព្រំដែនឱ្យមានការអភិវឌ្ឍ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន New York Post កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានប្រតិកម្មជាមួយទស្សនាវដ្តីដ៏ល្បីលំដាប់ពិភពលោក Time យករូបភាពដែលលោកចាត់ទុកជារូបអាក្រ.ក់មើលបំផុតមកចុះផ្សាយជាមួយអត្ថបទពាក់ព័ន្ធនឹងជ័យជម្នះរបស់លោកជួយចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលឱ្យទទួលការដោះលែងពីក្រុមប្រដាប់អាវុ.ធហាម៉ាស់ ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Trump បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម Truth Social ថា ៖ «ទស្សនាវដ្តី Time បានសរសេរអត្ថបទពីខ្ញុំបានល្អ ប៉ុន្តែដាក់រូបខ្ញុំអាក្រក់មើលបំផុត ។ សក់របស់ខ្ញុំបាត់អស់ ហើយមានអ្វីម្យ៉ាងនៅលើក្បាល មើលទៅដូចមកុដអណ្តែត ប៉ុន្តែតូចណាស់ ពិតជាចម្លែកមែន ។ ខ្ញុំមិនចូលចិត្តរូបភាពថតពីក្រោមទេ រូបភាពនេះអាក្រក់ណាស់ គួរតែរិះគន់ទស្សនាវដ្តី ។ តើពួកគេកំពុងធ្វើអ្វី ហេតុអ្វីដាក់រូបនេះ?» ។

ទស្សនាវដ្តី Time បានយករូបភាពរបស់លោក Trump មកដាក់នៅក្របមុខ ព្រមទាំងសរសេរអត្ថបទសរសើរលទ្ធផលការងារប្រធានាធិបតីអាមេរិកដែលបានបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅតំបន់កាហ្សា ។ ទស្សនាវដ្តី Time សរសេរថា ៖ «ចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលនៅរស់រានមានជីវិតត្រូវបានដោះលែងដំណាក់កាលដំបូងតាមផែនការសន្តិភាពរបស់លោក Trump ព្រមទាំងការដោះលែងអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីន ។ ជោគជ័យនេះអាចក្លាយជាលទ្ធផលការងារសំខាន់នៃការកាន់តំណែងរបស់លោក Trump និងផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់មជ្ឈិមបូព៌ា »។

លោក Trump បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ថា សុបិនអាក្រក់ដ៏យូរបានបញ្ចប់ក្រោយពីក្រុមប្រដាប់អាវុធហាម៉ាស់ដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលចំនួន២០នាក់ ។ ការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងនេះ គឺជាការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានជួយអន្តរាគមន៍ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅតំបន់កាហ្សាអស់រយៈពេល២ឆ្នាំ ខណៈអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនជាង២,០០០នាក់ដែលអ៊ីស្រាអែលចាប់ខ្លួន ក៏ត្រូវបានដោះលែង ។

ក្រៅពីនេះ ក្រុមហាម៉ាស់បានបញ្ជូនសាកសពចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលចំនួន៤នាក់នៅថ្ងៃតែមួយ ប៉ុន្តែពួកគេពុំដឹងសាកសពចំណាប់ខ្មាំង២៤នាក់ទៀតស្ថិតនៅកន្លែងណាទេ ។ លោក Trump បានថ្លែងទៅកាន់សមាជិកសភាអ៊ីស្រាអែលក្រោមសំឡេងទះដៃយ៉ាងកងរំពង មុនពេលធ្វើដំណើរទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដើម្បីធានាបទឈប់បាញ់នៅតំបន់កាហ្សា ថា ៖ «ផ្ទៃមេឃស្ងប់ស្ងាត់ គ្មានសំឡេងកាំភ្លើង គ្មានសំឡេងប្រកាសអាសន្ន ព្រះអាទិត្យបានរះនៅលើដែនដីស័ក្តិសិទ្ធិ ទីបំផុត ក៏ទទួលបានសន្តិភាព ។ សុបិនអាក្រក់ និងក្តីឈឺចាប់ដ៏សែនយូរបានបញ្ចប់ហើយ» ។

ការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែល និងអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីន គឺជាការបញ្ចប់សង្គ្រាមដំណាក់កាលដំបូងនៅតំបន់កាហ្សា ហើយមេដឹកនាំពិភលោកជាង២០រូប បានចូលរួមកិច្ចប្រជុំនៅអេហ្ស៊ីបពិចារណាពីចំណាត់ការបន្តទៀតតាមផែនការសន្តិភាព២០ចំណុចរបស់លោក Trump ក្នុងការបញ្ចប់សង្គ្រាមទាំងស្រុងនៅតំបន់កាហ្សា ។ ក្រុមហាម៉ាស់នឹងអនុវត្តតាមការកំណត់របស់លោក Trump រួមទាំងការទម្លាក់អាវុធ លុះត្រាតែប៉ាឡេស្ទីនក្លាយជារដ្ឋ ៕

បន្ទាយមានជ័យ៖ ស្ថានភាពនៅភូមិព្រៃចាន់ និង ភូមិជោគជ័យ នៅយប់ថ្ងៃទី១៤ តុលា ត្រូវបានរាយការណ៍ថាមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ដោយមិនមានការចាក់សម្លេងរំខានពីខាងថៃដូចយប់មុនៗនោះទេ។ ភាពស្ងប់ស្ងាត់នេះបានកើតមាន ក្រោយពេលអ្នកការទូត និងអ្នកខាងសិទ្ធិមនុស្សនៅថៃជាបន្តបន្ទាប់ បានចេញមុខប្រឆាំងឲ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពចាក់សម្លេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលជាការរំលោ.ភបំពានសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងន់ ត្រូវបានដឹកនាំដោយបុគ្គលឈ្មោះ កាន់ ចមផ្លាង។

យោងតាមការជូនដំណឹងរបស់ ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្រ្តា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានឲ្យដឹងថា គិតត្រឹមម៉ោង ១១យប់ ថ្ងៃទី១៤ ខែតុលានេះ ស្ថានភាពនៅភូមិព្រៃចាន់និងភូមិជោគជ័យ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងមិនទាន់មានសំឡេងរំខានដូចយប់មុនៗទេ។

ការមិនចាក់សម្លេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរដូចយប់មុនៗនេះ ត្រូវបានគេដឹងថាកើតមានក្រោយបុគ្គលមានឥទ្ធិពលលើបណ្ដាញសង្គមថៃ ឈ្មោះ កាន់ ចមផ្លាង ដែលជាដឹកនាំយុទ្ធនាការនេះបានប្រកាសលើទំព័រហ្វេសប៊ុកខ្លួនថា រូបគេនឹងបញ្ឈប់ការចាក់សំឡេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់និងភូមិជោគជ័យទៀតហើយ ក្រោយទទួលបានការរិះគន់ពីអ្នកនយោបាយ ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស និងពលរដ្ឋថៃមួយចំនួន។

បើទោះជាមានការប្រកាសបែបនេះពី កាន់ ចមផ្លាង ក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែយើងនឹងរង់ចាំមើលថាពួកគេនឹងរកនឹកវិធីសាស្រ្តអ្វីមកធ្វើទុក្ខបុ.កម្នេញកម្ពុជាជាបន្តទៀត ព្រោះដូចដឹងស្រាប់មកហើយថាទាំងបុគ្គលរូបនេះ យោធា និងរដ្ឋាភិបាលថៃគឺមិនព្រមបោះបង់គំនិតចង់បានទឹកដីខ្មែរទៅធ្វើជាកម្មសិទ្ធិខ្លួនដោយងាយនោះទេ។

គួរបញ្ចាក់ថា អស់រយៈពេល៤យប់មកហើយ ពោលគឺចាប់តាំងពីយប់ថ្ងៃទី១០ ដល់ទី ១៣ ខែតុលា ភាគីថៃបានចាក់សម្លេងរំខាននិងបំភ័យពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ដោយប្រើសម្លេងខ្មោច សម្លេងយន្តហោះចម្បាំង និងចាក់បញ្ចាំងកុនឯកសារស្ដីពីគុណបំណាច់របស់ខ្លួនលើពលើពលរដ្ឋខ្មែរកន្លងមក ជាមួយនឹងសម្លេងលាន់លឺខ្លាំង ធ្វើឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរមិនថាមនុស្សចាស់ កុមារតូចៗ ជនពិការ និងអ្នកជំងឺ ត្រូវអត់ងងុយបញ្ឈរភ្នែកទល់ៗភ្លឺព្រោះមិនអាចសម្រាកបាន។

យ៉ាងណាក៏ដោយ សកម្មភាពអមនុស្សធម៌ដែលមានគោលបំណងធ្វើទារុ.ណកម្មផ្លូវចិត្តពលរដ្ឋខ្មែរពីសំណាក់ថៃតាមរយៈការចាក់សម្លេងរំខានខាងលើនេះ គឺជាភស្តុតាងយ៉ាងច្បាស់លាស់បំផុតក្នុងការចង្អុលបង្ហាញប្រាប់ពិភពលោកពីចរិតពិតរបស់ថៃ ថាជាប្រទេសដែលអភិវឌ្ឍន៍មួយនៅក្នុងតំបន់ បានតាំងខ្លួនជាបងធំមកធ្វើបាប និងបៀតបៀនប្រទេសដែលទន់ខ្សោយ។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ គណៈកម្មការកម្មការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (គ.ស.ម.ក) ក៏បានដាក់ញត្តិបន្ទាន់មួយទៅកាន់ស្នងការជាន់ខ្ពស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីប្ដឹងពីទង្វើដ៏អមនុស្សធម៌របស់ថៃ ដោយបានអំពាវនាវដល់ស្ថាប័ននេះ ឲ្យធ្វើការស៊ើបអង្កេត និងបញ្ឈប់គ្រប់សកម្មភាពដែលគំរាមកំហែងផ្លូវចិត្តប្រជាជនកម្ពុជាជាបន្ទាន់៕

ប្រទេសថៃ ៖ សកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រីបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍គាំទ្រមតិរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃ លោកស្រី អាំងខាណា នីឡៈផៃជីត ដែលលើកឡើងពីរដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពថៃបណ្តោយឱ្យបុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង Influencer ចាក់សំឡេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ដោយសកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រីអះអាងថា សន្តិភាពមិនកើតឡើងពីការស្អ.ប់ខ្ពើ.មទេ ។ ជ.នជាតិថៃ ឬជ.នជាតិខ្មែរ គឺជាមនុស្សដូចគ្នា មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិរស់នៅក្នុងសន្តិភាព សុវត្ថិភាព គ្មានអំពើហិង្សា និងការរើសអើ.ង ។

ថ្មីៗនេះ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃ លោកស្រី អាំងខាណា បានសរសេរក្នុងហ្វេសប៊ុកបារម្ភពីការបណ្តោយឱ្យបុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង Influencer ធ្វើសកម្មភាពដាក់សម្ពាធ ឬបង្កការភ័យខ្លាច ដូចជា ៖ ការបើកសំឡេងខ្មោច និងសំឡេងស្រែក ពេលប្រទេសកម្ពុជា-ថៃកំពុងមានជម្លោះ អាចជាបញ្ហាប្រឈមយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលថៃ ជាពិសេស រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃដែលត្រូវចរចាជាមួយកម្ពុជារកដំណោះស្រាយរួមគ្នា ។ បន្ទាប់ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភាលើកឡើងបែបនេះ ក៏មានមតិគាំទ្រ និងមិនគាំទ្រជាច្រើនក្នុងបណ្តាញសង្គម ។

កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ សកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រីបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍គាំទ្រមតិសមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោកស្រី អាំងខាណា ដែលលើកឡើងពីការពិតតាមគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍មានខ្លឹមសារថា ការស្អប់ខ្ពើមធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃមួយចំនួនរិះគន់មតិសមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោកស្រី អាំងខាណា ដែលជាស្ត្រីម្នាក់គោរពសិទ្ធិមនុស្ស ក្លាហាន បំពេញតួនាទីដោយស្មោះត្រង់ និងសុចរិត ។ ទោះដឹងថាការបញ្ចេញមតិនាំឱ្យសង្គមរិះគន់ ប៉ុន្តែលោកស្រីនៅតែនិយាយឈរលើភាពត្រឹមត្រូវ មិនមែននិយាយដើម្បីខ្លួនឯង ប៉ុន្តែដើម្បីការពារសិទ្ធិមនុស្សគ្រប់រូប ។

ស្មារតីស្នេហាជាតិរបស់ពលរដ្ឋថៃបានក្លាយជាអាវុធ វាគួរឱ្យរីករាយដែលពលរដ្ឋថៃចាប់អារម្មណ៍នឹងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប៉ុន្តែសំណួរសួរថា តើយើងកំពុងដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ឬបណ្តុះគំនិតស្អប់ខ្ពើម? គំនិតជាតិនិយមពេលនេះកំពុងបណ្តុះគំនិតស្អប់ខ្ពើមក្នុងចិត្ត គិតតែពីហិង្សា ដោយបំផ្លាញភាពយុត្តិធម៌ និងសន្តិភាពដោយផ្ទាល់ដៃ ។ តើយើងកំពុងបង្កើតវប្បធម៌បែបណាក្នុងចិត្តរបស់យើង ឬមនុស្សក្នុងសង្គម?

បើបង្កើតសង្គមពោរពេញដោយការស្អប់ខ្ពើម គឺយើងនឹងស្ថិតនៅជាមួយការស្អប់ខ្ពើម ប៉ុន្តែបើកសាងវប្បធម៌យល់ពីគ្នា មានភាពយុត្តិធម៌ និងបារម្ភ គឺនឹងទទួលបានសង្គមមានកិត្តិយស ។ ការស្នេហាជាតិដ៏មានតម្លៃ មិនមែនបានពីការចាក់សំឡេងរំខាន ឬការស្អប់ខ្ពើមទេ ប៉ុន្តែបានពីភាពក្លាហានក្រោកឈរឡើងដើម្បីសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ។

បុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង Influencer មិនគួរមានសិទ្ធិលើសពីច្បាប់ទេ ដែលធ្វើសកម្មភាពញុះញង់ជាតិនិយម គឺគំរាមកំហែងសង្គម ដែលត្រូវបញ្ឈប់សកម្មភាពតាំងពីដំបូង ។ ជ.នជាតិថៃ ឬជ.នជាតិខ្មែរ គឺជាមនុស្សដូចគ្នា មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិរស់នៅក្នុងសន្តិភាព សុវត្ថិភាព គ្មានអំពើហិង្សា និងការរើសអើ.ង ។ ជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ គឺមេដឹកនាំប្រទេសពីរត្រូវដោះស្រាយបញ្ហា កុំបណ្តោយឱ្យពលរដ្ឋទាំងសងខាងស្អប់ខ្ពើមគ្នាដោយសារជម្លោះ ពីព្រោះសង្គ្រាម និងជម្លោះនាំមកនូវការខាតបង់ ខាតប្រយោជន៍ គួរដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ចៀសវាងការខាតបង់គ្រប់យ៉ាង ។

សកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រីបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាល កងទ័ព និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនៅប្រទេសថៃ បំពេញតួនាទីតាមគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិជាបន្ទាន់ មានតម្លាភាព ទទួលខុសត្រូវចំពោះពលរដ្ឋ បញ្ឈប់ការស្អប់ខ្ពើម និងការពារកិត្តិយសមនុស្សគ្រប់រូប មិនប្រកាន់ជាតិសាសន៍ ។ សកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រីគាំទ្រមតិរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោកស្រី អាំងខាណា ដែលការពារ និងគោរពសិទ្ធិមនុស្សគ្រប់រូប ៕

ប្រទេសថៃ ៖ លោក សេតថា សាប់យ៉េន សាស្ត្រាចារ្យមុខវិជ្ជាគ្រប់គ្រង និងនយោបាយនៅសាកលវិទ្យាល័យ Navamindradhiraj បានណែនាំរដ្ឋាភិបាលខ្លួនអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រដាក់សម្ពាធឱ្យកម្ពុជាចរចាទទួលយកលក្ខខណ្ឌរបស់ថៃ ។ សាស្ត្រាចារ្យរូបនេះបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រឈមនឹងការដាក់សម្ពាធគ្រប់ផ្នែកទាំងស្ថានការណ៍ក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស ដូច្នេះ គួរតែកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រចម្រុះទាំងការទូត សន្តិសុខ និងអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋធ្វើសកម្មភាពបញ្ចេញមតិ បាតុកម្ម និងតវ៉ាក្នុងបណ្តាញសង្គម ។

សាស្ត្រាចារ្យរូបនេះបានចោទប្រកាន់កម្ពុជាផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានបំភ្លៃ និងចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្ហោះដ្រូនចូលហួសបន្ទាត់ព្រំដែន ក៏ដូចជាបង្ហាញវត្តមាននៅលើឆាកអន្តរជាតិ ។ ហេតុនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃគួរតែរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យបានគ្រប់ជ្រុយជ្រោយ និងស៊ីជម្រៅកាន់តែខ្លាំង ដោយផ្តោតលើការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រចម្រុះទាំងការទូត និងយន្តការសន្តិសុខដើម្បីដាក់សម្ពាធ និងមិនធ្វើឱ្យថៃធ្លាក់ក្នុងជម្លោះដោយផ្ទាល់ ។

សម្រាប់ផ្នែកសន្តិសុខ គឺរដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ព ត្រូវតែត្រៀមខ្លួនបើមានការល្មើស ប៉ុន្តែមិនឈានទៅសង្គ្រាម ដូចជា ៖ ការយាមល្បាត ការដោះមីននៅតំបន់គ្រោះថ្នាក់ ដោយមានការជូនដំណឹងជាមុនដើម្បីកុំឱ្យមានការចោទប្រកាន់ថៃបំពានអធិបតេយ្យ ។ ក្រៅពីនេះ ពលរដ្ឋ និងសារព័ត៌មាននានាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជួយដាក់សម្ពាធផ្នែកសង្គមដោយសន្តិវិធី ហើយរដ្ឋាភិបាលត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋបញ្ចេញមតិក្នុងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ រួមមាន ៖ ការប្រមូលផ្តុំបាតុកម្មនៅមុខស្ថានទូតកម្ពុជា, ការតវ៉ាក្នុងបណ្តាញសង្គមបង្ហាញពីការបារម្ភចំពោះទឹកដី និងផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់កងកម្លាំងនៅព្រំដែន ។

ចំណុចទាំងនេះជាផ្នែកមួយនៃ Soft Power និងជាការបញ្ជូនសារដោយពុំចាំបាច់ប្រើប្រាស់ហិង្សា ។ ការរួបរួមកម្លាំងសង្គមដែលបើកឱកាសឱ្យពលរដ្ឋធ្វើសកម្មភាព គឺជាវិធីជួយឱ្យថៃអាចការពារអធិបតេយ្យ និងផលប្រយោជន៍ជាតិ ដោយពុំចាំបាច់ធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍ជម្លោះរាលដាល ថែមទាំងជួយរក្សាមុខមាត់ប្រទេសថៃលើឆាកអន្តរជាតិផងដែរ ។

សរុបមក យុទ្ធសាស្ត្រទាំងអស់មានគោលបំណងបង្ខំឱ្យកម្ពុជាយល់ព្រមចរចា និងទទួលយកលក្ខខណ្ឌទាំងអស់របស់ថៃ ដោយសារថៃចង់ឃើញកម្ពុជាចុះញ៉ម ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន កម្ពុជារងផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ខណៈកម្ពុជាពឹងផ្អែកថៃខ្លាំង ។ ថៃពុំទិញទំនិញកម្ពុជានឹងធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍សេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជាមិនស្ថិតស្ថេរ ហើយកម្ពុជាយល់ព្រមចរចាពេលណា គឺពេលនោះហើយដែលយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ថៃទទួលបានជោគជ័យ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់សាស្ត្រាចារ្យថៃ ។

គួរបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលថៃចង់ឱ្យកម្ពុជាទទួលយកលក្ខខណ្ឌចំនួន៤ រួមមាន ៖ ១-កម្ពុជាត្រូវដកអាវុធធុនធ្ងន់ចេញពីតំបន់ព្រំដែន ២-ដោះមីន ៣-សហការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និង៤-គ្រប់គ្រងព្រំដែននៅតំបន់មានបញ្ហា ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ស្រែកថាចង់បានសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជា ជាប្រទេសជិតខាង និងមិនហ៊ានជំទាស់ជាមួយការអន្តរាគមន៍របស់អាមេរិក ប៉ុន្តែបែរជាប្រគល់អំណាចពេញលេញឱ្យកងទ័ពជាអ្នកសម្រេចចិត្តរឿងព្រំដែន ៕

រាជធានីភ្នំពេញ៖ ឯកឧត្ដម ប្រាក់ សុខុន ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស ជាតំណាងកម្ពុជានៅក្នុងកិច្ចប្រជុំចតុភាគី បានថ្លែងប្រាប់តំណាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ាឡេសុី នៅចំពោះមុខភាគីថៃថា កម្ពុជានឹងមិនទទួលយកការបាត់បង់នូវអ្វីដែលជាកម្មសិទ្ធិត្រឹមត្រូវរបស់ខ្លួនជាដាច់ខាត។

កិច្ចប្រជុំចតុភាគីរវាងកម្ពុជា ថៃ ម៉ាឡេស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានប្រព្រឹត្ដទៅកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក្នុងគោលបំណងរួម ដើម្បីសន្តិភាព និងស្ថិរភាពរវាងកម្ពុជានិងថៃ ក៏ដូចជានៅក្នុងតំបន់ទាំងមូល។

ក្នុងឱកាសថ្លែងសន្ទរកឋា ឯកឧត្ដម ប្រាក់ សុខុន បានបញ្ជាក់ថា «ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលមានស្លាកស្នាមបង្កដោយជម្លោះជាច្រើនទសវត្សរ៍ ឬអាចថារាប់សតវត្ស ប្រទេសកម្ពុជាដឹងយ៉ាងច្បាស់អំពីផលវិបាកដ៏អាក្រក់នៃសង្គ្រាម។ ការណ៍នេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាហេតុអ្វីបានជាយើងតែងតែចាត់ទុកសន្តិភាពជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុតរបស់យើង។»«កម្ពុជាគ្មានបំណងចង់យកអ្វីដែលមិនមែនជារបស់យើងទេ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះ យើងនឹងមិនទទួលយកការបាត់បង់នូវអ្វីដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់យើងដោយត្រឹមត្រូវនោះទេ។ អ្វីដែលយើងស្វែងរកគឺដំណោះស្រាយប្រកបដោយយុត្តិធម៌ មិនលំអៀង និងផ្អែកលើច្បាប់ដែលអាចធានាបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែងសម្រាប់ប្រជាជនយើង។ អ្វីដែលកម្ពុជាស្វែងរក គឺដំណោះស្រាយប្រកបដោយយុត្តិធម៌ មិនលំអៀង និងផ្អែកលើច្បាប់ ដែលអាចធានាបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែងសម្រាប់ប្រជាជនយើង។»

ក្នុងន័យនេះ ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី បានលើកឡើងពីការងារអាទិភាពសំខាន់ៗមួយចំនួន ដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពនាពេលថ្មីៗនេះ ដើម្បីរួមគ្នាកាត់បន្ថយភាពតានតឹង កសាងទំនុកចិត្តឡើងវិញ ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ រួមមានការដកទៅវិញនូវអាវុធធុនធ្ងន់ ការដោះមីនមនុស្សធម៌ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ការគ្រប់គ្រងការតាំងទីលំនៅរបស់ជនស៊ីវិលនៅតាមព្រំដែន និងការប្រឆាំងព័ត៌មានមិនពិត ជាដើម។ ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី បានគូសបញ្ជាក់ជាថ្មីពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការធ្វើការជាមួយប្រទេសថៃក្នុងនាមជាអ្នកជិតខាងអចិន្ត្រៃយ៍ ក្នុងការបំពេញនូវការទទួលខុសត្រូវរួមដើម្បីស្តារប្រក្រតីភាព សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងវិបុលភាពរវាងប្រទេស និងប្រជាជនទាំងពីរ៕