បច្ចុប្បន្ន ស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ បែរជាសារព័ត៌មានថៃនានាផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលដកស្រង់សម្តីរបស់ប្រធានចារកម្មថៃចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជាត្រៀមផ្ទុះអាវុ.ធលើកទី៣ ហើយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul ថា យោងតាមការត្រួតពិនិត្យស្ថានការណ៍ ការសាកសួរ និងមានការបញ្ជាក់ពីកងទ័ព គឺកម្ពុជាមិនបានធ្វើអ្វីប៉ះពាល់ប្រទេសថៃទេ ។ នៅថ្ងៃដដែល ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានច្រានចោលការចោទប្រកាន់នេះថា មិនត្រឹមត្រូវ និងជាការអះអាងដោយគ្មានមូលដ្ឋាន ។

«បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គ្មានអ្វីគួរឱ្យព្រួយបារម្ភទេ គឺអគ្គសេនាធិការកងទ័ពជើងគោកថៃរាយការណ៍មកថា កម្ពុជាគ្រាន់តែចល័តកម្លាំងតាមធម្មតាប៉ុណ្ណោះ គ្មានអ្វីខុសប្រក្រតី សូមពលរដ្ឋថៃកុំបារម្ភ» ។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin ទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ដែលសាកសួរថា តើកម្ពុជាអាចផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ ដែរឬទេ ។

សារព័ត៌មានថៃសួរសំណួរនេះទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រី បន្ទាប់ពីសារព័ត៌មានថៃនានាចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ដែលដកស្រង់សម្តីរបស់ប្រធានចារកម្មថៃចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋានមកលើកម្ពុជាត្រៀមផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ ។ ប្រធានចារកម្មថៃ លោក ធីរ៉ាណាន់ ណាន់ថាក្វាង បានបង្ហោះសារក្នុងហ្វេសប៊ុកថា ៖ «ស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហាក់ដូចជាមានការធ្លាក់ចុះនៃការប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ព កម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ច្បាប់អន្តរជាតិ និងជំរុញពិភពលោកដាក់សម្ពាធថៃ ប៉ុន្តែពិភពលោកកំពុងមានជម្លោះរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ទើបមិនអាចបដិសេធបានថា នឹងគ្មានការប្រយុទ្ធគ្នាម្តងទៀត» ។

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា នៅគណបក្សភូមិចៃថៃ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បន្ទាប់ពីប្រធានចារកម្មថៃចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជាត្រៀមផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ និងចោទប្រកាន់កម្ពុជាចល័តកម្លាំងនៅក្បែរព្រំដែន ។ លោក Anutin ថា បានសាកសួរទៅកាន់អគ្គសេនាធិការកងទ័ពជើងគោកថៃ និងទទួលបានព័ត៌មាន កម្ពុជាគ្រាន់តែចល័តកម្លាំងតាមធម្មតា មិនបានធ្វើអ្វីប៉ះពាល់ប្រទេសថៃទេ លោកក៏បានឱ្យកងទ័ពបំភ្លឺការពិតផងដែរ ដោយសារពេលនេះ ថៃកំពុងមានបញ្ហាផ្សេងទៀត (បញ្ហាសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា) ។

លោក Anutin បន្តថា តាមការសាកសួរស្ថានការណ៍ព្រំដែនទៅកាន់អគ្គសេនាធិការកងទ័ពជើងគោកថៃ គឺស្ថានការណ៍ព្រំដែនពេលនេះដូចមុន គ្មានអ្វីខុសប្លែក ប៉ុន្តែខាងថៃបានត្រៀមសម្ភារៈកងទ័ពសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ហើយលោកប្រាប់ពលរដ្ឋកុំបារម្ភពីបញ្ហាព្រំដែន ។ គ្មានសញ្ញាផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ គឺលោកមិនបានសន្និដ្ឋានខ្លួនឯងទេ ប៉ុន្តែលោកនិយាយដោយយោងតាមការត្រួតពិនិត្យស្ថានការណ៍ ការសាកសួរ និងមានការបញ្ជាក់ពីកងទ័ព ។

នៅថ្ងៃដដែល (ថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា) ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានច្រានចោលការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ ដែលដកស្រង់សម្តីរបស់ប្រធានចារកម្មថៃចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជាត្រៀមផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ ដោយក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាថា មិនត្រឹមត្រូវ និងជាការអះអាងដោយគ្មានមូលដ្ឋាន ។ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវការគោរពសេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ នៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥, សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជា-ថៃ ថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ព្រមទាំងអនុវត្តតាមបទបញ្ជារបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងសន្តិសុខតាមបណ្តោយព្រំដែន ។

កងទ័ពកម្ពុជាគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងនូវគោលជំហររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី ដោយឈរលើមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិ អនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលប្រទេសទាំងពីរមាន ៕

វៀតណាមបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយរុស្ស៊ីសាងសង់រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរលើកដំបូងនៅប្រទេសវៀតណាម ក្រោមគម្រោងឈ្មោះ «Ninh Thuan 1» ដើម្បីធានាសន្តិសុខថាមពលក្នុងប្រទេស ស្របពេលពិភពលោកកំពុងខ្វះខាតថាមពល ។ ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង គឺពេលនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម លោក Pham Minh Chinh ធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសរុស្ស៊ី និងពិភាក្សាជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីរុស្ស៊ី លោក Mikhail Mishustin ក្នុងទីក្រុងមូស្គូ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ។

សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា វៀតណាម និងរុស្ស៊ី បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគ្នា ដើម្បីសាងសង់រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដំបូងគេនៅវៀតណាម ដែលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថា រដ្ឋាភិបាលក្រុងហាណូយមានគោលបំណងធានាសន្តិសុខថាមពលក្នុងប្រទេសខ្លួន បន្ទាប់ពីការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលលើពិភពលោកផ្អាកភ្លាមៗដោយសារសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា ។

ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសំខាន់ គឺកើតឡើងពេលនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម លោក Pham Minh Chinh បំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសរុស្ស៊ី និងពិភាក្សាជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីរុស្ស៊ី លោក Mikhail Mishustin នៅទីក្រុងមូស្គូ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ។ បើទោះជាភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាសាងសង់រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរនៅវៀតណាម ប៉ុន្តែគ្មានការប្រកាសលម្អិតពីពេលវេលាចាប់ផ្តើមសាងសង់ច្បាស់លាស់ទេ ។

ការសាងសង់រោងចក្រស្ថិតក្រោមគម្រោង «Ninh Thuan 1» ដោយនឹងដំឡើង Reactor នុយក្លេអ៊ែរ ចំនួន២ រចនាម៉ូដដោយរុស្ស៊ី ដែលមានកម្លាំងផលិតថាមពលសរុបចំនួន២,៤០០មេហ្គាវ៉ាត់ ។ ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលក្រុងហាណូយនឹងពង្រីកកិច្ចសហការជាមួយក្រុមហ៊ុន Novatek ដែលជាក្រុមហ៊ុនយក្សផលិតឧស្ម័ន LNG របស់រុស្ស៊ីផងដែរ ដើម្បីឱ្យក្រុមហ៊ុននេះបញ្ជូនឧស្ម័នមកវៀតណាម ។

មូលហេតុដែលវៀតណាមពន្លឿនការនាំចូលឧស្ម័ន LNG ដោយសារសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ាបានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការដឹកជញ្ជូនប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz បណ្តាលឱ្យតម្លៃប្រេងនៅវៀតណាមកើនឡើងខ្ពស់ និងខ្វះខាត រហូតដល់ពលរដ្ឋវៀតណាមតម្រង់ជួរនៅតាមស្ថានីយប្រេង ។ កន្លងមក រដ្ឋាភិបាលក្រុងហាណូយព្យាយាមជំរុញឱ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនី, ជីវថាមពល និងសហការថាមពលជាមួយប្រទេសជាច្រើន រួមមាន ៖ ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង អង់ហ្គោឡា និងអាល់ហ្សេរី ដើម្បីឱ្យវៀតណាមទទួលបានថាមពលពីប្រភពផ្សេងគ្នា ។

គួរបញ្ជាក់ថា វៀតណាមបានសហការថាមពលជាមួយរុស្ស៊ីជាច្រើនឆ្នាំហើយ ដោយចាប់ផ្តើមឡើងដោយការបង្កើតក្រុមហ៊ុន Vietsovpetro ដែលបណ្តាក់ទុនរួមគ្នារវាងរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរតាំងពីឆ្នាំ១៩៨១ ។ រីឯគម្រោងសាងសង់រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរនៅវៀតណាមលើកនេះ គឺជាការពង្រឹងទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្ត្រជិតស្និទ្ធបន្ថែមទៀត ៕

ហ្វីលីពីន គឺជាប្រទេសដំបូងគេនៅលើពិភពលោក ដែលប្រកាសអាសន្នថាមពលរយៈពេល១ឆ្នាំកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីហ្វីលីពីនខ្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈយ៉ាងខ្លាំង និងតម្លៃកើនឡើង ដោយសារការនាំចូលប្រេងរហូតដល់ជាង៩០% មកពីបណ្តាប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រមជ្ឈិមបូព៌ា ។ ការប្រកាសអាសន្ននេះ ស្របពេលប្រទេសផ្សេងៗលើពិភពលោក ក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះខាតប្រេងដូចគ្នាបណ្តាលមកពីសង្គ្រា.មនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ។

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr.បានប្រកាសអាសន្នថាមពលនៅទូទាំងប្រទេស ដោយលោកថា តម្លៃប្រេងកើនឡើងខ្ពស់ដោយសារសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា បានគំរាមកំហែងដល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលក្នុងប្រទេស ។ លោកបានចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាប្រតិបត្តិអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការដោះស្រាយហានិភ័យកើតឡើងពីការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលលើពិភពលោកផ្អាកដំណើរការភ្លាមៗ និងដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ដោយកំណត់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាស្តុកប្រេង និងការកេងចំណេញខ្លាំង ។

លោកប្រធានាធិបតី Marcos និយាយថា រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនបានបង្កើតគណៈកម្មការមួយដើម្បីត្រួតពិនិត្យការដឹកជញ្ជូនប្រេង ស្វែងរកទិញប្រេង ចែកចាយប្រេង និងការត្រៀមខ្លួនទិញប្រេង អាហារ ថ្នាំពេទ្យ ផលិតផលកសិកម្ម និងផលិតផលចាំបាច់ផ្សេងៗ ។

តាមការប្រកាសកន្លងមករបស់ក្រសួងថាមពលហ្វីលីពីន គឺប្រេងសាំងបម្រុងអាចប្រើប្រាស់រយៈពេល៥៣ថ្ងៃ, ប្រេងម៉ាស៊ូតអាចប្រើប្រាស់បានចំនួន៤៦ថ្ងៃ និងប្រេងសម្រាប់យន្តហោះអាចប្រើប្រាស់ប្រមាណ ៣៩ថ្ងៃ ។ តម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតបានកើនឡើងទ្វេដងតាំងពីសង្គ្រាមចាប់ផ្តើម គឺស្មើរហូតដល់២ដុល្លារក្នុង១លីត្រ ។

ហ្វីលីពីនបាននាំចូលប្រេងរហូតដល់៩០% ពីបណ្តាប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រមជ្ឈិមបូព៌ា ទើបធ្វើឱ្យហ្វីលីពីនងាយរងគ្រោះបំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ី បន្ទាប់ពីការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងក្នុងតំបន់រាំងស្ទះភ្លាមៗ និងអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រ Hormuz ។ ហេតុនេះ ហ្វីលីពីនបានងាកទៅទិញប្រេងពីរុស្ស៊ី ចិន និងប្រទេសផ្សេងៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការប្រើប្រាស់ ។

មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលតាមស្ថាប័នជាច្រើនបានធ្វើការត្រឹមតែ៤ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេង ហើយលោកប្រធានាធិបតី Marcos សំណូមពរឱ្យពលរដ្ឋធ្វើដំណើររួមគ្នា (ឬការធ្វើដំណើរតាម Car Pool) ។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ប្រាក់ក្នុងម្នាក់ចំនួន៥,០០០បេសូ (ស្មើជិត៣០០ដុល្លារ) ទៅឱ្យអ្នករត់ម៉ូតូកង់បីរាប់ម៉ឺននាក់នៅទីក្រុងម៉ានីល ដែលខ្វះខាតចំណូលដោយសារតម្លៃប្រេងកើនឡើង ។

ហ្វីលីពីនពិបាកដោះស្រាយការខ្វះខាតប្រេងក្នុងប្រទេសយ៉ាងខ្លាំង និងធ្វើឱ្យក្រុមកម្មករដឹកជញ្ជូនអំពាវនាវឱ្យរួមគ្នាធ្វើបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំនៅទីក្រុងម៉ានីល ចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ដើម្បីប្រឆាំងតម្លៃប្រេងកើនឡើង និងការចាត់វិធានការមិនគ្រប់គ្រាន់របស់រដ្ឋាភិបាល ។

បើតាមអ្នកសេដ្ឋកិច្ច គឺផលប៉ះពាល់នឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ ជាពិសេស ហ្វីលីពីននឹងបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលបានពីការផ្ញើប្រាក់របស់ពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់ដែលធ្វើការនៅបណ្តាប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា ៕