ហ្វីលីពីន គឺជាប្រទេសដំបូងគេនៅលើពិភពលោក ដែលប្រកាសអាសន្នថាមពលរយៈពេល១ឆ្នាំកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីហ្វីលីពីនខ្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈយ៉ាងខ្លាំង និងតម្លៃកើនឡើង ដោយសារការនាំចូលប្រេងរហូតដល់ជាង៩០% មកពីបណ្តាប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រមជ្ឈិមបូព៌ា ។ ការប្រកាសអាសន្ននេះ ស្របពេលប្រទេសផ្សេងៗលើពិភពលោក ក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះខាតប្រេងដូចគ្នាបណ្តាលមកពីសង្គ្រា.មនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ។

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr.បានប្រកាសអាសន្នថាមពលនៅទូទាំងប្រទេស ដោយលោកថា តម្លៃប្រេងកើនឡើងខ្ពស់ដោយសារសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា បានគំរាមកំហែងដល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលក្នុងប្រទេស ។ លោកបានចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាប្រតិបត្តិអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការដោះស្រាយហានិភ័យកើតឡើងពីការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលលើពិភពលោកផ្អាកដំណើរការភ្លាមៗ និងដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ដោយកំណត់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាស្តុកប្រេង និងការកេងចំណេញខ្លាំង ។

លោកប្រធានាធិបតី Marcos និយាយថា រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនបានបង្កើតគណៈកម្មការមួយដើម្បីត្រួតពិនិត្យការដឹកជញ្ជូនប្រេង ស្វែងរកទិញប្រេង ចែកចាយប្រេង និងការត្រៀមខ្លួនទិញប្រេង អាហារ ថ្នាំពេទ្យ ផលិតផលកសិកម្ម និងផលិតផលចាំបាច់ផ្សេងៗ ។

តាមការប្រកាសកន្លងមករបស់ក្រសួងថាមពលហ្វីលីពីន គឺប្រេងសាំងបម្រុងអាចប្រើប្រាស់រយៈពេល៥៣ថ្ងៃ, ប្រេងម៉ាស៊ូតអាចប្រើប្រាស់បានចំនួន៤៦ថ្ងៃ និងប្រេងសម្រាប់យន្តហោះអាចប្រើប្រាស់ប្រមាណ ៣៩ថ្ងៃ ។ តម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតបានកើនឡើងទ្វេដងតាំងពីសង្គ្រាមចាប់ផ្តើម គឺស្មើរហូតដល់២ដុល្លារក្នុង១លីត្រ ។

ហ្វីលីពីនបាននាំចូលប្រេងរហូតដល់៩០% ពីបណ្តាប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រមជ្ឈិមបូព៌ា ទើបធ្វើឱ្យហ្វីលីពីនងាយរងគ្រោះបំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ី បន្ទាប់ពីការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងក្នុងតំបន់រាំងស្ទះភ្លាមៗ និងអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រ Hormuz ។ ហេតុនេះ ហ្វីលីពីនបានងាកទៅទិញប្រេងពីរុស្ស៊ី ចិន និងប្រទេសផ្សេងៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការប្រើប្រាស់ ។

មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលតាមស្ថាប័នជាច្រើនបានធ្វើការត្រឹមតែ៤ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ដើម្បីសន្សំសំចៃប្រេង ហើយលោកប្រធានាធិបតី Marcos សំណូមពរឱ្យពលរដ្ឋធ្វើដំណើររួមគ្នា (ឬការធ្វើដំណើរតាម Car Pool) ។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ប្រាក់ក្នុងម្នាក់ចំនួន៥,០០០បេសូ (ស្មើជិត៣០០ដុល្លារ) ទៅឱ្យអ្នករត់ម៉ូតូកង់បីរាប់ម៉ឺននាក់នៅទីក្រុងម៉ានីល ដែលខ្វះខាតចំណូលដោយសារតម្លៃប្រេងកើនឡើង ។

ហ្វីលីពីនពិបាកដោះស្រាយការខ្វះខាតប្រេងក្នុងប្រទេសយ៉ាងខ្លាំង និងធ្វើឱ្យក្រុមកម្មករដឹកជញ្ជូនអំពាវនាវឱ្យរួមគ្នាធ្វើបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំនៅទីក្រុងម៉ានីល ចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ដើម្បីប្រឆាំងតម្លៃប្រេងកើនឡើង និងការចាត់វិធានការមិនគ្រប់គ្រាន់របស់រដ្ឋាភិបាល ។

បើតាមអ្នកសេដ្ឋកិច្ច គឺផលប៉ះពាល់នឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ ជាពិសេស ហ្វីលីពីននឹងបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលបានពីការផ្ញើប្រាក់របស់ពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់ដែលធ្វើការនៅបណ្តាប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា ៕

កង្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈ និងតម្លៃប្រេងកើនឡើងបានជំរុញឱ្យផលិតផលផ្សេងៗនៅប្រទេសថៃឡើងថ្លៃស្ទើរតែគ្រប់មុខ ដែលបញ្ហានេះបង្កក្តីបារម្ភពីផលប៉ះពាល់វិស័យទេសចរណ៍ក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខាងមុខ គឺនឹងធ្លាក់ចុះទាំងភ្ញៀវទេសចរបរទេស ទាំងភ្ញៀវទេសចរក្នុងស្រុក ប្រសិនបើគ្មានចំណាត់ការពីរដ្ឋាភិបាលទេនោះ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ សភាពាណិជ្ជកម្មភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃបារម្ភពីការខ្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈ តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងសំបុត្រយន្តហោះកើនឡើង នឹងកាន់តែធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះខ្លាំងដោយសារគ្មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសពេលចូលឆ្នាំ និងពលរដ្ឋបោះបង់ដំណើរកម្សាន្ត ។ នេះជាការរាំងស្ទះដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេស សេដ្ឋកិច្ចនៅភាគខាងត្បូងថៃនឹងកើនឡើងមិនដល់២% ដោយសភាពាណិជ្ជកម្មសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាការខ្វះប្រេងឱ្យបានឆាប់បំផុតដើម្បីផ្តល់ទំនុកចិត្តដល់ភ្ញៀវទេសចរបរទេស និងពលរដ្ឋ ។

លោក សាលីន តូថាប់ថៀង ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មភាគខាងត្បូង កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា និយាយថា ស្ថានការណ៍ថាមពលនៅប្រទេសថៃពេលនេះ ជាពិសេស ប្រេងម៉ាស៊ូតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកសិកម្ម គឺមានមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញតម្រូវការរបស់ពលរដ្ឋទេ ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមករង់ចាំលេខរៀងចាក់ប្រេងនៅតាមស្ថានីយ ។

កង្វះខាតប្រេងបានប៉ះពាល់ដល់ការធ្វើដំណើររបស់ពលរដ្ឋ ដោយសារគ្មានទំនុកចិត្តថា តើស្ថានីយប្រេងនៅតាមផ្លូវមានប្រេងសម្រាប់លក់ដែរឬអត់ ។ តម្លៃប្រេងវិញក៏កើនឡើងមិនឈប់ឈរធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមិនធ្វើដំណើរចេញពីផ្ទះ ហើយការធ្វើដំណើរក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំអាចនឹងធ្លាក់ចុះផងដែរ ។ ពលរដ្ឋភាគច្រើនបានប្រើប្រាស់រថយន្តផ្ទាល់ខ្លួនធ្វើដំណើរទៅតាមបណ្តាខេត្ត ប៉ុន្តែពេលតម្លៃប្រេងកើនឡើង និងខ្វះខាត ពួកគេសម្រេចចិត្តមិនធ្វើដំណើរទៅខេត្ត ព្រមទាំងបោះបង់ដំណើរកម្សាន្តទៅកន្លែងផ្សេងៗ ។ រីឯតម្លៃសំបុត្រយន្តហោះឡើងថ្លៃខ្ពស់ ជាពិសេស សំបុត្រយន្តហោះធ្វើដំណើរមកកាន់ភាគខាងត្បូង ។

ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មបន្តថា បញ្ហាតម្លៃប្រេងខ្ពស់ និងខ្វះខាតប្រេងប៉ះពាល់ទាំងពលរដ្ឋថៃ ប៉ះពាល់ទាំងវិស័យទេសចរណ៍ ជាពិសេស ក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំនៅខែមេសា ខណៈវិស័យដឹកជញ្ជូនក៏ប៉ះពាល់ដែរ ទើបធ្វើឱ្យផលិតផលមួយចំនួនឡើងថ្លៃ ។ វាបានអូសទម្លាក់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេស សេដ្ឋកិច្ចនៅភាគខាងត្បូងនឹងកើនឡើងមិនដល់២% ។ ហេតុនេះ លោកស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាការខ្វះប្រេងម៉ាស៊ូតឱ្យបានឆាប់ដើម្បីផ្តល់ទំនុកចិត្តដល់ភ្ញៀវទេសចរបរទេស និងពលរដ្ឋ រួមទាំងពន្លឿនគោលនយោបាយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងធ្លាក់ចុះ ។

បច្ចុប្បន្ន ពលរដ្ឋថៃបានចំណាយថវិកាច្រើនជាងចំណូល ជាពិសេស ចំណាយលើការទិញទំនិញឡើងថ្លៃ ។ លើសពីនេះ តម្លៃសម្ភារៈផ្សេងៗ និងវត្ថុវេចខ្ចប់ឡើងថ្លៃទាំងអស់បង្កការលំបាកដល់អាជីវកម្មផ្សេងៗដែលរកស៊ីវេចខ្ចប់ផលិតផលលក់ ៕

ខណៈដែលពិភពលោកកំពុងត្អូញត្អែនឹងតម្លៃប្រេងសាំងឡើងថ្លៃ, ងាកមកកាន់ឧស្ម័នហ្គាសឯណេះក៏ប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់មិនធម្មតា ក្រោយសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានវា.យប្រហា.រទីតាំងរោងចក្រថាមពលឧស្ម័នរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីបង្កើនសម្ពាធឲ្យអ៊ីរ៉ង់ឲ្យបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូសទាំងស្រុងមកវិញ។

យោងតាមរបាយការណ៍ពីទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានអន្តរជាតិនានា កងកម្លាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានកំណត់គោលដៅវាយប្រហារលើទីតាំងស្តុកទុកថាមពលសំខាន់ៗរបស់អ៊ីរ៉ង់នៅ Isfahan និង Khorramshahr ពេញមួយយប់ ដោយបានបំផ្លា.ញបំពង់បង្ហូរឧស្ម័នធម្មជាតិដែលភ្ជាប់ទៅនឹងរោងចក្រថាមពល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឧស្ម័នផ្សេងទៀត។

ការវាយប្រហារទាំងនេះត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាផ្តោតលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ រួមទាំងទីតាំងកែច្នៃឧស្ម័នធម្មជាតិសំខាន់ៗដែលភ្ជាប់ទៅនឹងសមត្ថភាពនាំចេញរបស់ប្រទេស។ មន្ត្រីមិនទាន់បានបង្ហាញពីវិសាលភាពពេញលេញនៃការខូចខាតនោះទេ ប៉ុន្តែការវាយតម្លៃដំបូងបង្ហាញថាប្រតិបត្តិការអាចនឹងត្រូវបានរំខានយ៉ាងខ្លាំង។

ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បានថ្កោលទោសការវាយប្រហារនេះ ហើយបានបង្ហាញសញ្ញាថាខ្លួនអាចនឹងឆ្លើយតប ដែលបង្កើនការភ័យខ្លាចនៃការកើនឡើងបន្ថែមទៀត។ ជាមួយគ្នានេះ ទីផ្សារថាមពលសកលបានឆ្លើយតបយ៉ាងឆាប់រហ័សចំពោះការកើនឡើងនេះ ដោយតម្លៃប្រេងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងត្រឹមពេលដ៏ខ្លី។

បច្ចុប្បន្នតម្លៃប្រេងឆៅប្រភេទ Brent បានហក់ឡើងលើសពី ១០២ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល ដែលកើនឡើង ៣ ភាគរយក្នុងមួយថ្ងៃ និងកើនឡើងជិត ៤៦ ភាគរយក្នុងរយៈពេលជិតមួយខែនេះ។ ជនជាតិអាមេរិកកំពុងមានអារម្មណ៍ថាវាកំពុងបូមប្រេងរួចហើយ ជាមួយនឹងការឈឺចាប់បន្ថែមទៀតនៅខាងមុខ ប្រសិនបើបំពង់ផ្គត់ផ្គង់ឈូងសមុទ្រពែរ្សនៅតែស្ថិតនៅក្រោមការគំរាមកំហែង។

ការវាយប្រហារនេះបានកើតឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតី Trump បានអំពាវនាវឱ្យមានការផ្អាកការវាយប្រហារថាមពលរយៈពេលប្រាំថ្ងៃ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានកិច្ចចរចា។ តែទោះជាមានការប្រកាសបែបនេះពីសហរដ្ឋអាមេរិកក្ដី ក៏ទីក្រុងតេអេរ៉ង់នៅតែបន្តបាញ់មីស៊ីល និងធ្វើការគំរាមកំហែងលើច្រកសមុទ្រដដែល ដូច្នេះការវាយប្រហារទៅមករបស់ពួកគេ នឹងធ្វើឱ្យផលវិបាកនៃសង្គ្រាមកាន់តែវិវត្តន៍ទៅមុខ។

គួរជម្រាបថា ឈានមកដល់ថ្ងៃទី ២៥ នៃជម្លោះ វាមិនបានបង្ហាញសញ្ញានៃការអន់ថយបន្តិចណាឡើយ។ ជាងនេះទៅទៀត ការវាយប្រហារដ៏ជាក់លាក់ទាំងនេះបានរំលឹកអ៊ីរ៉ង់ថា អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលនឹងមិនដកថយពីការការពារផលប្រយោជន៍សំខាន់ៗនោះទេ។ ហេតុដូចនេះបើតាមអ្នកវិភាគយល់ឃើញថា តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈអាចនឹងបន្តកើនឡើងបន្ថែមទៀត៕

រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានអនុវត្តផែនការសន្សំសំចៃប្រេងឥន្ធនៈនៅទូទាំងប្រទេសដើម្បីឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នលើពិភពលោក ដោយសារសង្គ្រា.មមជ្ឈិមបូព៌ា ។ វិធានការនេះ គឺមន្ត្រីរាជការទាំងអស់ត្រូវកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់រថយន្តផ្ទាល់ខ្លួនឱ្យបានច្រើនបំផុតតាមដែលអាចធ្វើបាន រីឯវិស័យឯកជនអាចចូលរួមផងដែរ ប៉ុន្តែជាការស្ម័គ្រចិត្ត ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសពីផែនការសន្សំសំចៃប្រេងឥន្ធនៈនៅទូទាំងប្រទេស បន្ទាប់ពីពិបាកស្វែងរកប្រេង និងឧស្ម័នមកផ្គត់ផ្គង់តម្រូវប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេស ដោយសារសង្គ្រាមរវាងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដោយកំណត់ឱ្យមន្ត្រីរាជការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់រថយន្តផ្ទាល់ខ្លួន និងងាកមកប្រើប្រាស់មធ្យោបាយសាធារណៈ ។

មន្ត្រីរាជការនឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តផែនការនេះមុនគេ រីឯវិស័យឯកជនអាចចូលរួមអនុវត្តដោយការស្ម័គ្រចិត្ត ។ ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានសុំការសហការជាមួយអាជីវកម្មដែលប្រើប្រាស់ប្រេងច្រើនបំផុតចំនួន៥០អាជីវកម្ម ចូលរួមកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្រេងឱ្យតិចជាងមុន ព្រមទាំងឱ្យបុគ្គលិកផ្លាស់ប្តូរម៉ោងគ្នាធ្វើការដើម្បីកាត់បន្ថយការស្ទះចរាចរណ៍, សន្សំសំចៃប្រេង និងថាមពលផ្សេងទៀត ។

ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក Lee Jae Myung និយាយថា អ្វីសំខាន់បំផុតនាពេលនេះ គឺការសន្សំសំចៃថវិការដ្ឋាភិបាល និងបញ្ចេញថវិកាយ៉ាងឆាប់រហ័សជួយដោះស្រាយបញ្ហាចាំបាច់បំផុត ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងថាមពល លោក គីម សុងវ៉ាន បាននិយាយក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថា ផែនការនេះអនុវត្តសម្រាប់អ្នកធ្វើការងាររដ្ឋ រីឯវិស័យឯកជនអាចអនុវត្តបានដោយការស្ម័គ្រចិត្ត ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលអាចមានការពិនិត្យផែនការឡើងវិញ បើខ្វះខាតថាមពលខ្លាំង ។ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងគ្រោងបន្ធូរបន្ថយការរឹតបន្តឹងរោងចក្រថាមពលដើរដោយធ្យូងថ្ម និងពង្រីកការប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើឧស្ម័ន LNG រយៈពេលវែង ព្រមទាំងផ្តល់ថវិកាឱ្យអាជីវកម្មផ្សេងៗជាការជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ ។

យោងតាមទិន្នន័យពីសមាជិករដ្ឋសសភា និងក្រសួងឧស្សាហកម្ម គឺកូរ៉េខាងត្បូងបាននាំចូលប្រេងឆៅប្រមាណ៧០% តាមច្រកសមុទ្រ Hormuz ទើបកូរ៉េខាងត្បូងប្រឈមនឹងវិបត្តិថាមពល ទោះជាមានប្រេងបម្រុងទុកក្នុងប្រទេស ប្រមាណ១៩០លានបារ៉ែលក្តី ។ រីឯទីភ្នាក់ងារថាមពលអន្តរជាតិ (IEA) បញ្ជាក់ថា បរិមាណប្រេងបម្រុងរបស់កូរ៉េខាងត្បូងអាចប្រើប្រាស់មិនដល់២០៨ថ្ងៃទេ នេះមិនទាន់គិតការចំណាយប្រេងលើការដឹកជញ្ជូនសម្រាប់នាំចេញផលិតផលគីមីឥន្ធនៈ ប្រសិនបើគិតសរុបវិញ គឺការប្រើប្រេងកូរ៉េខាងត្បូងនឹងមានរយៈពេលខ្លីជាងនេះ ។

អ្នកវិភាគប៉ាន់ស្មានថា បើគិតពីការប្រើប្រាស់ប្រេងប្រចាំថ្ងៃស្មើជាង២លានប៉ារ៉ែលក្នុង១ថ្ងៃ គឺបរិមាណប្រេងបម្រុងនេះអាចប្រើប្រាស់មិនដល់២ខែទេ ទោះពេលនេះ ប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមសន្យាបញ្ជូនប្រេងឱ្យកូរ៉េខាងត្បូង ចំនួន២៤លានបារ៉ែលក៏ដោយ ៕