បរទេស៖ ពិតជាគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលក្រោយពីទឹកធ្លាក់ដ៏ល្បីល្បាញលើពិភពលោក Nyajara នៅព្រំដែនអាមេរិក-កាណាដា ប្រែទៅជាទឹកកក ខណៈពេលដែលអាមេរិកខាងជើង ជួបប្រទះព្យុះស៊ីក្លូនរដូវរងា និងអាកាសធាតុត្រជាក់ កម្រិតក្រោមសូន្យដឺក្រេ។

នាពេលកន្លងទៅថ្មីៗនេះមានភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាច្រើនបានធ្វើការបង្ហោះ រូបភាព និងវីដេអូឃ្លីបនៃទឹកដែលហូរចេញពីទឹកធ្លាក់ Niagara ដែលជាទឹកធ្លាក់ដ៏ធំបំផុតនៅអាមេរិកខាងជើង បានប្រែក្លាយទៅជាទឹកកកមួយរំពេច ចំពេលមានព្រិលគ្របដណ្តប់តំបន់ជុំវិញ និងមានសិតុណ្ហភាពធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។

ទិដ្ឋភាពដ៏ប្លែកដែលបានបណ្ដាលឱ្យទីតាំងទឹកជ្រោះដ៏ពេញនិយមមួយនេះ ប្រែក្លាយជាទឹកកកទាំងស្រុងនៅជុំវិញមូលដ្ឋានទឹកជ្រោះខាងក្រោម និងមើលទៅវាហាក់ដូចជាគ្របដណ្ដប់ដោយផ្ទាំងទឹកកកទាំងស្រុងជាមួយនឹងចំហាយដ៏ត្រជាក់នៅទីនោះ។

ក្នុងនោះបានឱ្យដឹងថា មូលហេតុដែលបណ្ដាលឱ្យទឹកធ្លាក់ Niagara ក្លាយជាកកភ្លាមៗ ដោយសារ អាកាសធាតុក្នុងតំបន់ត្រជាក់ខ្លាំង និង មានខ្យល់ព្យុះ កំបុតត្បូងដ៏អាក្រក់បំផុតមួយមិនធ្លាប់មាន។ ដោយក្នុងនោះមានខ្យល់បក់កាត់តំបន់អាមេរិកខាងជើង បង្កើតព្រំដែនអាមេរិក-កាណាដា រដ្ឋញូវយ៉កខាងលិច និងតំបន់ជុំវិញ ប្រែទៅជាទីក្រុងពោរពេញដោយព្រិលទាំងអស់។

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយវាហាក់ជ្រោះទឹកកក Niagara ដែលតែងតែហូរក្នុងអត្រា ៣,១៦០ តោនក្នុងមួយវិនាទី និងមានល្បឿន ៣២ ហ្វីតក្នុងមួយវិនាទី ដែលបន្តធ្លាក់មកផ្នែកខាងក្រោមដូចធម្មតា ប៉ុន្តែផ្នែកខ្លះភាគច្រើនបានប្រែទៅជាទឹកកក នៅពេលដែលវាធ្លាក់មកដល់ដី៕ ប្រភព៖ dailynews

ការ​សិក្សា​របស់​សកល​វិទ្យាល័យ Munster នៅ​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់បាន​ឱ្យដឹង​ថ្មីៗ​នេះ​ថា ​ចំណោម​ភព​ទាំងឡាយ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង ភព​ដែល​មាន​វ័យ​ចំណាស់​ជាង​គេ គឺ​ភព​ព្រហស្បតិ៍។

ភព​ព្រហស្បតិ៍ ជា​ភព​ដែល​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​ឧស្ម័ន និង​មាន​ស្នូល​ភព​រឹង ដែល​មាន​ទំហំ​ធំ​​ជាង​​ភព​ផែនដី ចំនួន ២០​ដង ក្រោយពី​ការ​ចាប់​កំណើត​របស់​ព្រះអាទិត្យ រយៈ​ពេល ១លាន​ឆ្នាំ។ បច្ចុប្បន្ន ភព​ព្រហស្បតិ៍ មាន​ទំហំ​ធំ​ជាង​ផែនដី ៣១៨ ដង។

៤,៦ពាន់​លាន​ឆ្នាំ​មុន ប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ ប្រមូល​ផ្ដុំ​ដោយ​ឧស្ម័ន និង​ធូលី។ ព្រះអាទិត្យ​ចាប់​កំណើត​មុន​ភព​ផ្សេងៗ​ដែល​កកើត​ឡើង​ពី​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​នៃ​សមាស​ធាតុ ដែល​វិល​ជុំវិញ​ព្រះអាទិត្យ ក្នុង​សណ្ឋាន​ជា​កង​រង្វង់។ ដូច្នេះ គេ​សន្មត​ថា ភពឧស្ម័នយក្ស ឬ ភព​ព្រហស្បតិ៍ បាន​កើត​ចេញ​ជា​រូបរាង​ដំបូង​គេ​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​អាយុ​កាល​ជាក់​លាក់​របស់​វា គេ​មិន​ទាន់​អាច​កំណត់​បាន​នៅ​ឡើយ​ទេ។

ល្បឿន​នៃ​ការ​វិវឌ្ឍ​រីក​ធំ​របស់​ភព​ព្រហស្បតិ៍ បាន​ថយ​ចុះ​ជា​បន្តបន្ទាប់ ហើយ​ក្រោយ​ពី​ព្រះអាទិត្យ​កកើត​បាន ៣-៤​លាន​ឆ្នាំ ទំហំ​នៃ​ភព​ឧស្ម័ន​យក្សមួយ​នេះ បាន​រីក​ធំ​ជាង​ភព​ផែនដី ៥០​ដង៕

ប្រភព៖ Space

ប្រទេសវៀតណាម៖ Sapa ជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏ទាក់ទាញជាមួយនឹងសម្រស់ដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ប្រទេសវៀតណាម យ៉ាងណាមិញនារដូវរងានេះផងដែរ សម្រស់នៅទីនេះកាន់តែស្រស់ស្អាតដោយសារតែនៅក្នុងតំបន់នេះពោរពេញទៅដោយព្រិលធ្លាក់យ៉ាងច្រើនពាស់ពេញទាំងតំបន់ភ្នំទាំងមូល។

SaPa គឺជាទីក្រុងមួយនៅជួរភ្នំ Hoang Lien Son នៃខេត្ត Lao Cai ភាគពាយ័ព្យប្រទេសវៀតណាម ដែលជាមូលដ្ឋានដើរលេងដ៏ពេញនិយមមួយក្នុងប្រទេសវៀតណាម។

នៅតំបន់ដ៏ទាក់ទាញនេះភ្ញៀវទេសចរអាចមើលឃើញវាលស្រែរាបស្មើនៃជ្រលង Muong Hoa និងនៅជិតកំពូលភ្នំ Phang Xi Pang កម្ពស់ ៣,១៤៣ ម៉ែត្រដែលអាចឡើងបានតាមរយៈផ្លូវដ៏ចោត និងដើរច្រើនថ្ងៃ ក្នុងនោះមានកុលសម្ព័ន្ធភ្នំដូចជាជនជាតិម៉ុងតាយ និងដាវដែលជាប្រជាជនក្នុងតំបន់។

យ៉ាងណាមិញនារដូវរងាបានមកដល់សម្រស់នៅទីនេះក៏កាន់តែស្រស់ស្អាតមួយកម្រឹតទៀតជាមួយនឹងព្រិលធ្លាក់ដ៏ក្រាស់ពាស់ពេញទាំងតំបន់ដែលមានកន្លែងខ្លះមានកម្រាស់រហូទៅដល់ ៣០សង់ទីម៉ែត្រ ក្នុងសិតុណ្ហភាពនៅលើកំពូលភ្នំធ្លាក់ចុះដល់ដក ១ទៅ ៣ អង្សាសេ រួមទាំងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ជាមួយនឹងសំណើម ៩១ ភាគរយ បង្កើតបានជាបាតុភូតដ៏កម្រនេះនៅតំបន់អនុត្រូពិចភាគខាងជើងប្រទេស និងបានបង្កើតជាទិដ្ឋភាពនៃជួរភ្នំដែលមានព្រិលធ្លាក់ និងជ្រលងភ្នំពណ៌សធ្វើឱ្យអ្នកទស្សនារំភើបចិត្តជាមួយនឹងសម្រស់ដូចក្នុងគំនូរ

ទោះជាយ៉ាងណាអ្នកស្រុកខ្លះក៏មានភាពមិនពេញចិត្ត និងមិនសប្បាយចិត្តដោយសារតែសត្វពាហនៈ និងដំណាំរបស់ពួកគេមិនអាចសម្របតាមអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំងមិនធម្មតាបែបនេះទេ។

យ៉ាងណាមិញលក្ខខណ្ឌនៃធម្មជាតិនេះបានធ្វើឱ្យសម្រស់នៃធម្មជាតិមានភាពស្រស់ស្អាតដូចគ្នា និងបានបង្កើតជាទស្សនីយភាពដ៏ទាក់ទាញបំផុតមួយស្ទើរមិនគួរឱ្យជឿ និងពេលខ្លះ ឬតំបន់មួយចំនួនបានក្លាយជាទីកន្លែងហាក់ដូចជាឋានសួគ៌៕ ប្រភព៖ The One Moment – គ្រាមួយ

រដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន៖ ស្របពេលក្រុមមន្រ្ដីជាន់ខ្ពស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានអះអាង អំពីសមត្ថភាពរបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន អាចនឹងវាយប្រហារ ដណ្ដើមកាន់កាប់តៃវ៉ាន់ នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខនេះ ហើយឥឡូវ ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន បានប្រញាប់ប្រញាល់ លក់ប្រព័ន្ធប្រឆាំងនឹងរថក្រោះ មានតម្លៃជិត២០០លានដុល្លារ ទៅឲ្យដែនកោះ ដែលគ្រប់គ្រង ដោយខ្លួនឯង តាមបែបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

សារព័ត៌មាន The Gazette បានចេញផ្សាយ កាលពីព្រឹក ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៩ ខែធ្នូ ថា មន្ទីរបញ្ចកោណ បានបញ្ជាក់ កាលពីថ្ងៃពុធ ថា ក្រសួងការបរទេស សហរដ្ឋអាមេរិក បានយល់ព្រមលក់ប្រព័ន្ធមីស៊ីល ប្រឆាំងនឹងរថក្រោះ Volcano (វ៉ូលកាណូ) ទៅឱ្យកោះតៃវ៉ាន់ នៅក្នុងតម្លៃប្រហែល ១៨០លានដុល្លារ។ ចំណែក ក្រុមហ៊ុន Northrup Grumman (ន័រស្រប់ ហ្គ្រូមម៉ែន) និង ក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្ម Oshkosh (អូសកូស) គឺជាអ្នកម៉ៅការដ៏សំខាន់ សម្រាប់ការលក់គ្រឿងសឹកទាំងនេះ។

បើតាមសារព័ត៌មាន Wall Street Journal (WSJ) បានរាយការណ៍ ថា ព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានអនុម័តកញ្ចប់ថវិកា លើវិស័យការពារជាតិ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៣ បានកើនឡើង រហូតដល់៨៥៨ពាន់លានដុល្លារ។ កញ្ចប់ថវិកាទាំងនេះ ក៏មានចែង អំពីគោលនយោបាយការពារជាតិ សម្រាប់តៃវ៉ាន់ ផងដែរ។ សកម្មភាពបែបនេះ ជាការបង្ហាញ អំពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំបំផុតមួយ នៅក្នុងកិច្ចគាំទ្ររបស់ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន សម្រាប់វិស័យការពារជាតិរបស់តៃវ៉ាន់ នៅក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ។

ច្បាប់នេះ តម្រូវឲ្យរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក បង្កើនការផ្ទេរគ្រឿងសព្វាវុធដ៏មានសក្ដានុពល បញ្ជូនទៅកាន់កោះតៃវ៉ាន់ ចំពេលមានវិបត្ដិ នៅអ៊ុយក្រែន។ នេះជាលើកទី១ ដែលសមាជិកសភា មកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋ និង ប្រជាធិបតេយ្យ បានបែងចែកហិរញ្ញប្បទាន និង ជំនួយឥតសំណង មានទំហំទឹកប្រាក់ រហូតដល់១០ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់គ្រឿងសព្វាវុធ នៅក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ ដោយត្រូវផ្តល់បន្ថែម លើការលក់អាវុធដោយផ្ទាល់ទៅឲ្យក្រុងតៃប៉ិ សម្រាប់ការបញ្ជូនទៅកាន់កោះតៃវ៉ាន់។

លើសពីនេះទៅទៀត ច្បាប់នេះ ក៏បានផ្តល់សិទ្ធិអំណាច ជូនដល់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក អាចដកហូតគ្រឿងសឹក ចេញពីឃ្លាំងរបស់កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានស្រាប់ សម្រាប់ផ្ទេរអាវុធទៅកាន់កោះតៃវ៉ាន់ នៅក្នុងករណីមានការវាយប្រហារ ពីប្រទេសចិន ឬ មានសកម្មភាពឈ្លានពានផ្សេងៗទៀត ប្រឆាំងនឹងដែនកោះ គ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង តាមបែបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ សកម្មភាពនេះ មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ទៅនឹងអ្វីដែលរដ្ឋបាលរបស់ប្រធានាធិបតី លោក ចូ បៃដិន (Joe Biden) កំពុងតែធ្វើ សម្រាប់ក្រុងកៀវ ប្រឆាំងនឹងការលុកលុយរបស់ក្រុងមូស្គូ ទៅលើប្រទេសអ៊ុយក្រែន។

ការជ្រោមជ្រែងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ជួយដល់វិស័យការពារជាតិតៃវ៉ាន់ កំពុងតែក្លាយជាអាទិភាពបន្ទាន់មួយ ក្រោយពេលក្រុមមន្រ្ដីមន្ទីរបញ្ចកោណ បានព្រមាន ថា កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន កំពុងតែបង្កើនសមត្ថភាពយ៉ាងខ្លាំងក្លា សម្រាប់ជំរុញឲ្យប្រទេសមហាយក្សនៅអាស៊ីមួយនេះ មានលទ្ធភាពវាយប្រហារ ឬ ដណ្ដើមយកកោះតៃវ៉ាន់ មកគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងវិញ នៅឆ្នាំ២០២៧។

នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោក ប៊ីល ប៊ឺនស៍ (Bill Burns) នាយក មជ្ឈមណ្ឌលទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក (CIA) ក៏បានបញ្ជាក់ អំពីការលុកលុយរបស់ចិន ទៅលើកោះតៃវ៉ាន់ កាន់តែខិតចូលមកដល់។ លោកនាយក បានបញ្ជាក់ ថា ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង (Xi Jinping) បានបញ្ជាឱ្យមេទ័ពរបស់គាត់ ត្រៀមខ្លួន សម្រាប់ការធ្វើសង្រ្គាម នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៧។

លោកនាយកទីភ្នាក់ងារ CIA រូបនេះ បានសង្កត់ធ្ងន់ ថា «លោក ស៊ី ជិនពីង បានលើកឡើងជាសាធារណៈ អំពីគោលបំណងរបស់គាត់ ត្រូវតែធ្វើដូច្នេះ ដោយមិនអាចបដិសេធនូវការប្រើប្រាស់កម្លាំងនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែយើងដឹង ថា គាត់បានណែនាំដល់មន្រ្ដីយោធាកំពូលៗរបស់គាត់ ឱ្យត្រៀមខ្លួន សម្រាប់ការចាប់ផ្តើមធ្វើសង្រ្គាម នៅឆ្នាំ២០១៧»។

ក្រុងប៉េកាំង តែងតែអះអាង អំពីដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន នៅលើកោះតៃវ៉ាន់ ហើយក៏មិនដែលបដិសេធ អំពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ដណ្ដើមកាន់កាប់ដែនកោះ ដែលគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ។ ប៉ុន្ដែការវាយប្រហារ ទៅលើកោះតៃវ៉ាន់ អាចនឹងផ្ដល់ការផ្លាស់ប្តូរសន្តិសុខ និង សេដ្ឋកិច្ចដ៏ខ្លាំងក្លា នៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ដោយអនុញ្ញាតឱ្យចិន មានវិសាលភាព គ្រប់គ្រងផ្លូវសមុទ្រដ៏សំខាន់ៗ ហើយឈានដល់ការសម្លុតសម្ពន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និង បង្ខិតបង្ខំឲ្យកងទ័ពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចាកចេញពីតំបន់ទាំងនោះថែមទៀតផង។

លោក ម៉ាក ម៉ុងហ្គូមេរី (Mark Montgomery) ជាឧត្ដមនាវីកងទ័ពជើងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានចូលនិវត្ដន៍ ហើយបច្ចុប្បន្ន ជាមន្រ្ដីជាន់ខ្ពស់ នៃគ្រឹះស្ថានការពារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ (FDD) បានឲ្យដឹង ថា កញ្ចប់ជំនួយយោធាចុងក្រោយបំផុតនេះ មានបំណងផ្តល់ឱ្យតៃវ៉ាន់ មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ ទាន់ពេលវេលា អាចទប់ទល់នឹងការវាយលុក ឬ ឈ្លានពានដ៏ខ្លាំងក្លា ពីកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន ហើយក៏អនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក អាចបោះមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួនយ៉ាងត្រឹមត្រូវ សម្រាប់ការពារដែនកោះមួយនេះផងដែរ។

លោក ស៊ូ តែងឆាង (Su Tseng-chang) នាយករដ្ឋមន្រ្ដីតៃវ៉ាន់ បានបញ្ជាក់ កាលពីពាក់កណ្ដាលខែតុលា កន្លងទៅ ថា កញ្ចប់ថវិកា លើវិស័យការពារជាតិរបស់តៃវ៉ាន់ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៣ កើនឡើង រហូតដល់១២,៩ភាគរយ ដែលស្មើនឹង១៣,០៦ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក៕