ទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង បានប្រែក្លាយជាទីក្រុងពណ៌បៃតង បន្ទាប់ពីជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ អភិបាលក្រុងអនុវត្តគោលនយោបាយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់រថយន្ត និងបង្កើនផ្លូវជិះកង់ និងថ្មើជើងសាធារណៈ ប៉ុន្តែក៏មានមតិប្រឆាំងពីក្រុមអ្នកនយោបាយ និងអ្នកប្រើប្រាស់រថយន្តផងដែរ ។ ការផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់ទីក្រុងធ្វើឱ្យការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋល្អប្រសើរឡើង ដោយសារខ្យល់ពុលធ្លាក់ចុះ ប៉ុន្តែនៅជាយក្រុងវិញនៅតែធ្វើដំណើរតាមរថយន្ត ទើបអ្នកជំនាញបរិស្ថានសំណូមពរឱ្យកែលម្អផ្លូវនៅជាយក្រុងផង បើចង់ឱ្យប៉ារីសសម្រេចគោលដៅក្លាយជាទីក្រុងបៃតង ។

រយៈពេលជាង១០ឆ្នាំមកនេះ ទីក្រុងប៉ារីសបានផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់យ៉ាងខ្លាំង គឺពីទីក្រុងដែលសម្បូរដោយរថយន្តចង្អៀតណែនពេញផ្លូវទៅជាទីក្រុងសម្បូរកង់ និងផ្លូវថ្មើជើង ដែលជាការអនុវត្តគោលនយោបាយកាត់បន្ថយចំនួនរថយន្ត និងបង្កើនចំនួនកង់ របស់អតីតអភិបាលក្រុងប៉ារីស អ្នកស្រី Anne Hidalgo ។

ពលរដ្ឋរស់នៅទីក្រុងប៉ារីសប្រាប់ថា កាលពីមុន ពួកគេមិនហ៊ានជិះកង់នៅទីក្រុងទេ ដោយសារស្ទះចរាចរណ៍ខ្លាំងពេក និងគ្មានសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែក្រោយពីទីក្រុងបង្កើតផ្លូវជាច្រើនសម្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋជិះកង់ ពួកគេក៏និយមធ្វើដំណើរតាមកង់ឡើងវិញ ។

តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ អភិបាលក្រុងប៉ារីសបានអនុវត្តគោលនយោបាយកែលម្អទីក្រុងរហូតមក រួមទាំងដាំដើមឈើរហូតដល់ជាង១សែន ៥ម៉ឺនដើម, បង្កើតផ្លូវជិះកង់រាប់រយគីឡូម៉ែត្រ, កែលម្អផ្លូវនៅមុខសាលារៀនចំនួន៣០០កន្លែងឱ្យក្លាយជាតំបន់គ្មានរថយន្តឆ្លងកាត់ រួមទាំងហាមរថយន្តបើកបរនៅមាត់ទន្លេសែន ។ ក្រៅពីនេះ ចំណតរថយន្តជាច្រើនកន្លែងបានប្រែក្លាយជាតំបន់បៃតង និងមានកន្លែងអង្គុយសម្រាប់ភោជនីយដ្ឋាន ឬហាងកាហ្វេ ដែលធ្វើឱ្យការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋល្អប្រសើរជាងមុន ជាពិសេស កុមារដើរទៅសាលារៀនមានសុវត្ថិភាព ។

បច្ចុប្បន្ន ប៉ារីសបានក្លាយជាទីក្រុងគំរូនៅតំបន់អឺរ៉ុប ដែលអនុវត្តគោលនយោបាយការពារបរិស្ថាន ស្របពេលប្រទេសផ្សេងៗចាប់ផ្តើមបោះបង់គោលនយោបាយនេះ ។ ប៉ុន្តែការអនុវត្តគោលនយោបាយកាត់បន្ថយចំនួនរថយន្តក្នុងទីក្រុងប៉ារីស ក៏មានមតិប្រឆាំងពីក្រុមអ្នកនយោបាយ និងអ្នកប្រើប្រាស់រថយន្តជាច្រើនផងដែរ ។

ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា ប៉ារីសបានក្លាយជាទីក្រុង១ ក្នុងចំណោមទីក្រុងទាំង១៩ លើពិភពលោក ដែលអាចកាត់បន្ថយខ្យល់ពុលលើអាកាស ចាប់ពីឆ្នាំ២០១០ ដល់ឆ្នាំ២០២៤ ។ ប៉ុន្តែមានបញ្ហាមួយចំនួន គឺទោះជាពលរដ្ឋទីក្រុងប៉ារីសអាចទៅរកសេវាកម្មផ្សេងៗដោយថ្មើជើង ឬជិះកង់ ប៉ុន្តែនៅតំបន់ជាយក្រុងវិញនៅតែប្រើប្រាស់រថយន្តសម្រាប់ធ្វើដំណើរ ហេតុនេះ អ្នកជំនាញបរិស្ថានសំណូមពរឱ្យកែលម្អផ្លូវនៅជាយក្រុងផង បើចង់ឱ្យប៉ារីសសម្រេចគោលដៅក្លាយជាទីក្រុងបៃតង ៕

អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ បានព្រមព្រៀងឈប់បា.ញ់រយៈពេល២សប្តាហ៍ក្រោមលក្ខខណ្ឌបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ឱ្យនាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈឆ្លងកាត់ដោយសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែអ៊ីស្រាអែលនៅតែវាយប្រ.ហារទ្រង់ទ្រាយធំលើប្រទេសលីបង់ រហូតដល់ជាង១០០លើក ដែលបណ្តាលឱ្យខ្ទេចខ្ទីរអគារ មនុស្សស្លាប់ជាង២០០នាក់ និងរងរបួសរាប់ពាន់នាក់ ដោយមេដឹកនាំអ៊ីស្រាអែលថា បទឈប់បា.ញ់មិនពាក់ព័ន្ធនឹងការវាយប្រ.ហារ ។ ប៉ុន្តែអ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុកការវាយប្រ.ហារនេះ គឺល្មើសនឹងបទឈប់បា.ញ់ និងបដិសេធការចរចាសន្តិភាពជាមួយអាមេរិក ។

អ៊ីរ៉ង់បដិសេធការចរចាសន្តិភាព បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារយ៉ាងចាស់ដៃលើប្រទេសលីបង់រហូតដល់ជាង១០០លើកកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ចំនួន២៥៤នាក់ និងរងរបួសរាប់ពាន់នាក់ ដែលចំណាយពេលវាយប្រហារត្រឹមតែ១០នាទី ។ ទង្វើរបស់អ៊ីស្រាអែលធ្វើឱ្យរង្គោះរង្គើដល់បទឈប់បាញ់រយៈពេល២សប្តាហ៍ ដែលប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ទើបតែប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ។

បើតាមភ្នាក់ងារការពារជនស៊ីវិលលីបង់ គឺការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលនៅទូទាំងប្រទេសលីបង់កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមេសា បណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ច្រើនបំផុតក្នុងទីក្រុងបេរុត ហើយអ៊ីស្រាអែលពុំបានជូនដំណឹងជាមុនដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋជម្លៀសចេញទេ ។ ក្រុមប្រដាប់អាវុធ Hezbollah នៅប្រទេសលីបង់ដែលគាំទ្រពីអ៊ីរ៉ង់ ថាពួកគេបានបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតទៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីសងសឹកអ៊ីស្រាអែលដែលល្មើសបទឈប់បាញ់ ។

ការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលមកលើលីបង់ ធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់បដិសេធការចរចាសន្តិភាពជាមួយអាមេរិក ដែលអ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុកការវាយប្រហារនេះមិនគួរកើតឡើង ។ លោក Mohammad-Bagher Ghalibaf ប្រធានរដ្ឋសភា និងជាប្រធានក្រុមចរចារបស់អ៊ីរ៉ង់ បាននិយាយពីភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងតំបន់ បន្ទាប់ពីអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ កំណត់ការចរចាសន្តិភាពនៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ដែលមានខ្លឹមសារខុសគ្នា ។

លោកថា អ៊ីស្រាអែលល្មើសបទឈប់បាញ់ជាច្រើនចំណុច ដោយបង្កើនការវាយប្រហារកាន់តែខ្លាំងលើក្រុមប្រដាប់អាវុធ Hezbollah ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ។ រីឯអាមេរិកបានល្មើសបទឈប់បាញ់៣ចំណុច ក្នុងចំណោម១០ចំណុច ។ ស្ថានការណ៍បែបនេះ គឺការឈប់បាញ់ ឬចរចាទ្វេភាគីនឹងមិនកើតឡើងទេ ខណៈរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Abbas Araghchi ថា ការបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅលីបង់ គឺជាផ្នែកមួយនៃបទឈប់បាញ់រយៈពេល២សប្តាហ៍ ។

គួរបញ្ជាក់ថា អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានអះអាងពីបទឈប់បាញ់២សប្តាហ៍មិនគ្របដណ្តប់លើលីបង់ទេ ហើយមេដឹកនាំអ៊ីស្រាអែលថែមទាំងមានគម្រោងវាយប្រហារលីបង់គ្រប់ពេលវេលាបន្តទៀត ៕

ថ្មីៗនេះរុស្សុី បានបាញ់មីសុីលលឿនជាងសំលេងរបស់ខ្លួន ទៅលើប្រទេសអ៊ុយក្រែន ដោយចាត់ទុកជាការធ្វើតេស្តសាកល្បង។

កងទ័ពអាកាសអ៊ុយក្រែន បានបញ្ជាក់ថា៖” រុស្សុីបានប្រើមីសុីលនេះ លើកដំបូងក្នុងថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយវាយប្រហារលើទីក្រុងគៀវ (Kyiv) ខណៈខែលការពារដែនអាកាសរបស់ខ្លួនមិនអាចស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលនេះបាននោះទេ”។
មីសុីលថ្មីនេះ មានឈ្មោះថា”3M22 Zircon” ដែលផលិតឡើងក្នុងគោលបំណងចម្បងបាញ់កម្ទេចនាវាចម្បាំង និងកម្ទេចអគារធំៗនៅទីក្រុង។
វាមានល្បឿនលឿនជាងសំលេងដល់ទៅ៩ដង ឬស្មើនឹង១១០០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង និងអាចបាញ់បានក្នុងរយៈចម្ងាយ១០០០គីឡូម៉ែត្រទៅ២០០០គីឡូម៉ែត្រ។
3M22 Zircon មានសមត្ថភាពផ្ទុកក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរបានប្រមាណ៣០០គីឡូក្រាម ដែលវាត្រូវបានបាញ់ចេញពីនាវាចម្បាំង នាវាមុជទឹក និងយន្តហោះចម្បាំង៕

Al Jazeera នៅថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍នេះបានរាយការណ៍ថា អ្នកឆ្លើយឆ្លងប្រចាំតំបន់របស់ខ្លួន គឺលោក Mohammed Wishah ត្រូវបានសម្លា.ប់នៅក្នុងការវា.យប្រហារតាមផ្លូវអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលដែលកំណតគោលដៅលើទីក្រុងហ្គាហ្សា។ នេះជាលើកទី១១ហើយ ដែលទីភ្នាក់ងារ Al Jazeera ត្រូវបានសម្លា.ប់ដោយការវា.យប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល។

យោងតាមរបាយការណ៍ពី Al Jazeera និងមន្ត្រីមូលដ្ឋាន លោក Wishah ដែលធ្វើការជាអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានរបស់ Al Jazeera Mubasher ត្រូវបានសម្លាប់នៅពេលដែលការវាយប្រហារបានកំណត់គោលដៅលើរថយន្តដែលគាត់កំពុងធ្វើដំណើរតាមបណ្តោយផ្លូវឆ្នេរសមុទ្រក្នុងទីក្រុងហ្គាហ្សា។ ការវាយប្រហារនេះត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានកើតឡើងនៅថ្ងៃពុធ ហើយក៏បានសម្លា.ប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ម្នាក់ទៀតនៅក្នុងរថយន្តនោះផងដែរ។

Al Jazeera បានថ្កោលទោ.សយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការសម្លា.ប់នេះ ដោយហៅវាថាជា “ឧក្រិដ្ឋកម្មដ៏សាហាវយង់ឃ្នង” និងចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែលថាបានកំណត់គោលដៅអ្នកកាសែតរបស់ខ្លួនដោយចេតនា ព្រោះកន្លងមកអ៊ីស្រាអែលធ្លាប់បានចោទប្រកាន់ថា លោក Wishah មានទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុម Hamas ទាំងដែល Al Jazeera និង Hamas ផ្ទាល់ក៏ធ្លាប់បានបដិសេធ។

ឧប្បត្តិហេតុនេះបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងដែលអ្នកកាសែតប្រឈមមុខនៅក្នុងជម្លោះ។ យោងតាមគណៈកម្មាធិការការពារអ្នកសារព័ត៌មាន មានអ្នកកាសែត និងបុគ្គលិកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងហោចណាស់ ២៥៦ ទៅ ២៦០ នាក់ ត្រូវបានសម្លា.ប់ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តួលេខខ្លះពីប្រភពក្នុងតំបន់បានបង្ហាញថា ចំនួននេះអាចឈានដល់ជិត ៣០០ នាក់។ ទន្ទឹមគ្នានោះផងដែរ ចំនួនបុគ្គលិក Al Jazeera ដែលត្រូវបានសម្លា.ប់ក្នុងអំឡុងពេលបំពេញបេសកកម្មនៅតំបន់ហ្គាហ្សា មានយ៉ាងហោចណាស់ ១១ នាក់ រួមទាំងលោក Wishah ដែលទើបត្រូវបានសម្លា.ប់នាពេលថ្មីៗនេះ។

ជាមួយនឹងតួលេខដ៏គួឲ្យតក់ស្លុតនេះ អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស និងស្ថាប័នសេរីភាពសារព័ត៌មានអន្តរជាតិបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង និងបានចាត់ទុកថា សង្គ្រាមនៅហ្គាហ្សាគឺជា “សម័យកាលដែលបង្ហូរឈាមបំផុត” សម្រាប់អ្នកកាសែតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក៕