ប្រទេសថៃ ៖ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលឱ្យដឹងថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃរីករាយនឹងព័ត៌មានថា ក្រមាទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីជនបរទេសនៅក្នុងកម្មវិធី World Dance Day 2023 នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ហើយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីសន្យាថា នឹងជំរុញក្រម៉ាចុះក្នុងបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌មនុស្សជាតិទៅកាន់អង្គការយូណេស្កូ ឱ្យបានឆាប់រហ័ស ។

កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា លោក Anucha Burapachaisri អគ្គលេខាធិការរងនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទទួលបន្ទុកកិច្ចការនយោបាយ និងជាអ្នកនាំពាក្យការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានថ្លែងថា លោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ បានសរសើរភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធដែលបានយកក្រម៉ាទៅបង្ហាញក្នុងកម្មវិធី World Dance Day 2023 នៅទីក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ហើយទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីជនបរទេសចូលទស្សនាកម្មវិធីនេះ ។ ពេលនេះ ប្រទេសថៃកំពុងស្នើចុះបញ្ជីក្រមាជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ (Intangible cultural heritage) ទៅកាន់អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) ផងដែរ ។

លោក Anucha Burapachaisri ថ្លែងថា នាយកដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ នៃក្រសួងវប្បធម៌ បានយកក្រមាដែលមានអត្តសញ្ញាណថៃទៅបង្ហាញក្នុងកម្មវិធី World Dance Day 2023 ដែលបានបើកឱកាសឱ្យយុវជនអាចបង្ហាញសមត្ថភាពសិល្បៈវប្បធម៌ជាតិ ហើយយុវជនថៃបានបង្ហាញក្រមាដើម្បីឱ្យជនបរទេសដឹងថា ក្រមាត្រូវបានពលរដ្ឋថៃប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ រហូតក្លាយជាអត្តសញ្ញាណរបស់ថៃ ។

លោកបន្ថែមថា កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានឯកភាពគ្នាស្នើចុះក្រមាក្នុងបញ្ជីតំណាងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ទៅកាន់អង្គការយូណេស្កូ ។ ការស្នើចុះឈ្មោះនេះ ដោយសារប្រទេសថៃបានពិចារណាពីគុណតម្លៃរបស់ក្រមាថា ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅគ្រប់វិស័យ និងសហគមន៍ ហើយបានបង្ហាញនូវអត្តសញ្ញាណថៃផងដែរ ។ លើសពីនេះ ក្រម៉ាអាចប្រើជាប្រយោជន៍បានច្រើន និងចងភ្ជាប់ជាមួយជីវភាពរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋថៃ ដូចជា ការប្រើប្រាស់ក្នុងគ្រួសារ ការផ្លាស់ប្តូរក្រម៉ាក្នុងភូមិ និងទីប្រជុំជន រហូតដល់គេយកក្រមាធ្វើជារង្វាន់ និងប្រើប្រាស់ក្នុងកម្មវិធីនានា ។

ប្រទេសថៃលើកឡើងថា ខ្លួនមានភស្តុតាងផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រដែលចង្អុលបង្ហាញថា ប្រទេសថៃបានប្រើក្រម៉ាតាំងពីសម័យឈៀងសានមកម្ល៉េះ ហើយក្រោយមក ប្រទេសថៃបានកែលម្អ និងអភិវឌ្ឍន៍គុណភាពក្រម៉ាបន្ថែមទៀត ដើម្បីអាចប្រើជាប្រយោជន៍បានច្រើនរហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។

លោក Anucha Burapachaisri បញ្ជាក់ថា ៖ «លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានសុំកិច្ចសហការជាមួយភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីរួមគ្នាជំរុញក្រម៉ារបស់ថៃទៅកាន់ពិភពលោក ។ លើសពីនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏បានសរសើរយុវជនថៃផងដែរ ដែលស្រឡាញ់ប្រទេសថៃ គាំទ្រ ជំរុញអត្តសញ្ញាណ និងវប្បធម៌ជាតិឱ្យពិភពលោកស្គាល់កាន់តែច្រើន ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីនឹងជំរុញក្រម៉ាឱ្យបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាមួយអង្គការយូណេស្កូផងដែរ» ។

ជុំវិញការចុះបញ្ជីក្រម៉ាក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាមួយអង្គការយូណេស្កូនេះ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមថៃនិយាយថា ប្រទេសថៃប្រញាប់ចុះបញ្ជីក្រម៉ាជាមួយអង្គការយូណេស្កូឱ្យបានឆាប់រហ័ស ព្រោះខ្លាចប្រទេសជិតខាងថា ក្រម៉ាជារបស់ខ្លួនទៀត ។ ផ្ទុយពីនេះ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមម្នាក់ទៀតថា មិនគួរចុះឈ្មោះក្រម៉ាជារបស់ប្រទេសណាមួយទេ ពីព្រោះវាជាវប្បធម៌រួមគ្នា ។ ដូចគ្នានេះ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមម្នាក់ទៀតថា ក្រម៉ាមានប្រភពមកពីមជ្ឈិមបូព៌ា ហេតុអ្វីប្រទេសថៃអះអាងថា ជារបស់ខ្លួន ? ប្រភព ៖ Thansettakij

យោងតាមការចេញផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន បាងកក ប៉ុស្តិ៍ កាលពីថ្ងទី២២ ខែឧសភា បានឱ្យដឹងថា ប្រជាជនថៃកំពុងរង់ចាំយ៉ាងអន្ទះសារចំពោះការបើកឡើងវិញនូវប្រាសាទព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីផ្អាកអស់រយៈពេល ១៥ឆ្នាំ។

កាលពីឆ្នាំ២០០៨ ​ជម្លោះ​ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ បានកើតឡើងដែលបង្កឱ្យមានការអសន្តិសុខជាខ្លាំងនៅតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពូជា ដែលបានធ្វើឱ្យខាងកម្ពុជា សម្រេចចិត្តបិទមិនអោយភ្ញៀវទេសចរពីខាងថៃបានចូលទស្សនាព្រះវិហារចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

នេះមិនមែនជាលើកទីមួយនោះទេ ដែលខាងថៃបានស្នើឱ្យកម្ពុជា បើកឱ្យភ្ញៀវទេសចរពីខាងថៃបានចូលទស្សនាព្រះវិហារនោះទេ ពោលគឺអជ្ញាធរថៃ តែងតែសុំធ្វើការចរចារជាច្រើនលើកច្រើនសារ ក៏ប៉ុន្តែអជ្ញាធរខាងខ្មែរលើកឡើងថា ខ្លួនមិនមានសិទ្ធសម្រេចនោះទេ មានតែរងចាំការសម្រេចពីសម្តេចតេជោហ៊ុនសែនតែប៉ុណ្ណោះ។

បច្ចុប្បន្នស្ថានភពនៅព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរមិនមានភាពតានតឹងអ្វីនោះទេ​ ក៏ប៉ុន្តែក៏នៅតែមានការដាក់ពង្រាយទាហាន​រាប់​ពាន់​នាក់ពីសំណាកខាងកម្ពុជា ឱ្យ​ឈរ​ជើង​នៅ​តាម​ព្រំដែន​ក្នុង​ព្រះវិហារ-សុីសេកេត។

អ្វីដែលគួរឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ននោះ គឺខាងភាគថៃ មិនដែលបញ្ជាក់ចំនួនពិតនៃកងទ័ពឈុតខ្មៅ​ថៃ ដែលកំពុង​ដាក់​ពង្រាយ​នៅ​ជួរ​មុខ​ តាមបន្ទាត់ព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរឡើយ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៣តុលាការ ICJ បានប្រកាសក្នុងការសម្រេចចិត្តជាឯកច្ឆ័ន្ទថា សាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២របស់ ICJ បានប្រគល់ប្រាសាទព្រះវិហារទាំងអស់ឱ្យកម្ពុជា ហើយបានបញ្ជាឱ្យប្រទេសថៃចដកទ័ព ប៉ូលីស ឬឆ្មាំថៃដែលឈរជើងនៅក្នុងតំបន់នោះ៕

ប្រភព៖ Bangkok post

ការស្រាវជ្រាវថ្មីមួយនៅតំបន់អឺរ៉ុបបង្ហាញថា ជីគីមី និងថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិតដែលគេប្រើប្រាស់ក្នុងផ្នែកកសិកម្ម គឺជាមូលហេតុចម្បងធ្វើឱ្យបក្សីនៅតំបន់អឺរ៉ុប និងប្រទេសអង់គ្លេសងា.ប់ជាង៥៥០លានក្បាល ។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងអស់ប្រញាប់ដោះស្រាយបញ្ហានេះជាបន្ទាន់ ដើម្បីការពារបរិស្ថាន និងភាពចម្រុះនៃធម្មជាតិ ។

ការស្រាវជ្រាវនេះបានផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងឯកសារ Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) ដែលគេបានពិនិត្យបក្សីជាង១៧០ពូជឃើញថា បក្សីទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារកត្តា៤យ៉ាង គឺកសិកម្មពឹងផ្អែកលើការប្រើជីគីមី និងថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិត, បរិមាណព្រៃឈើផ្លាស់ប្តូរ, ការពង្រីកទីក្រុង និងសភាពអាកាសធាតុ ។ គេបានប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យពីក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់បង្ហាញថា តំបន់ជាង២ម៉ឺនកន្លែងនៅ២៨ប្រទេសទូទាំងតំបន់អឺរ៉ុប គឺក្នុងរយៈពេល៤០ឆ្នាំកន្លងមក បក្សីរស់នៅតំបន់កសិកម្មបានធ្លាក់ចុះខ្លាំងរហូតដល់៥៦,៨% ហើយបក្សីរស់នៅតាមទីក្រុងធ្លាក់ចុះ២៧,៨% ខណៈបក្សីរស់នៅតាមព្រៃភ្នំធ្លាក់ចុះ១៧,៧% ។

ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅតំបន់អឺរ៉ុបបានក្លាយជាមូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យបក្សីប្រមាណ៥៥០លានក្បាលងា.ប់ក្នុងរយៈពេល៤០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវលើកហេតុផលថា ដោយសារការប្រើជីគីមី និងថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិតបានធ្វើឱ្យបាត់បង់ចំណីអាហារបក្សី ។ គេសង្កេតឃើញថា ដង្កូវ និងសត្វល្អិត គឺជាសត្រូវរបស់ដំណាំនានា ដូច្នេះ គេក៏ប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី និងថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិតនៅតាមស្រែចម្ការ ទើបធ្វើឱ្យបក្សីខ្វះចំណី ហើយបានងា.ប់ជាបន្តបន្ទាប់ និងទទួលជាតិពុលកើនឡើងផងដែរ ។

ចំណែកកត្តា៣ទៀតក៏គំរាមកំហែងដល់បក្សីដូចគ្នាដែរ ដូចជា ការពង្រីកទីក្រុងគឺជាមូលហេតុទី២ ដែលធ្វើឱ្យចំនួនបក្សីធ្លាក់ចុះ ដោយសារគ្មានសំបុករស់នៅ ។ រីឯការប្រែប្រួលអាកាសធាតុធ្វើឱ្យពិភពលោកកាន់តែក្តៅ ហើយចុងក្រោយ គឺបរិមាណព្រៃឈើបានផ្លាស់ប្តូរជារៀងរាល់ថ្ងៃ ។

ប្រធាននាយកដ្ឋានការប្រើប្រាស់ដីប្រកបដោយនិរន្តរភាពរបស់ The Royal Society for the Protection of Birds លើកឡើងថា ៖ «ការពឹងផ្អែកលើជីគីមី និងថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិតកាន់តែខ្លាំងឡើងធ្វើឱ្យយើងអាចបង្កើនទិន្នផលដំណាំបានច្រើន ប៉ុន្តែវាក៏ធ្វើឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់បក្សី សត្វព្រៃ និងប៉ះពាល់បរិស្ថានផងដែរ» ។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រទេសនីមួយៗពិនិត្យឡើងវិញពីសារធាតុប្រើប្រាស់ក្នុងផ្នែកកសិកម្ម តើវាប៉ះពាល់ដល់ធម្មជាតិដែរឬទេ ? រួមទាំងមាននយោបាយការពារបរិស្ថាន និងភាពចម្រុះនៃធម្មជាតិ ៕ ប្រភព ៖ environman

ក្រុមម្ចាស់ជើងឯក World Cup 2022 នឹងមានការប្រកួតមិត្តភាពចំនួនពីរនៅអាស៊ីក្នុងខែមិថុនា ដោយជួបអូស្រ្តាលី និងក្រោយមកបន្តមកជួបឥណ្ឌូនេស៊ី។

ជំនួបនៅថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​មិថុនា ក្នុង​រដ្ឋធានី​របស់​ប្រទេស​ចិន គឺ​ជា​ការ​ប្រកួត​សងសឹកឡើងវិញ ក្រោយអាហ្សង់ទីន បានបំបាក់អូស្ត្រាលី នៅ​វគ្គ​១៦​ក្រុម​ចុង​ក្រោយ​របស់​​នៃការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកនៅប្រទេសកាតាកន្លងទៅ។

ដោយឡែកជំនួបរវាងឥណ្ឌូនេស៊ី និងអាហ្សង់ទីន នឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា នៅទីក្រុងហ្សកាតារបស់ឥណ្ឌូនេសុីផ្ទាល់តែម្តង ដែលជាផ្នែកមួយនៅយុទ្ធនាការ FIFA’s Day៕

ប្រភព៖ Sport Brief 

បរទេស៖ ការស្រាវជ្រាវហ្សែនបានបង្ហាញថាត្រីចាហួយសិតអាចជាក្រុមដំបូងនៃសត្វពហុកោសិកាដែលលេចឡើងមុនគេបង្អស់នៅលើផែនដី ទោះបីជាពួកវាមានប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទស្មុគស្មាញប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ។
យោងតាមការស្រាវជ្រាវថ្មីដោយក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុងទស្សនាវដ្តី Nature នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែឧសភា បានបង្ហាញថាការវិវត្តនេះមិនមែនជាដំណើរដ៏បរិសុទ្ធពីសាមញ្ញទៅស្មុគស្មាញនោះទេ។ សត្វពហុកោសិកាទាំងអស់នេះប្រហែលជារស់នៅកាលពី ៦០០ ឬ ៧០០ លានឆ្នាំមុន។

នៅក្នុងការសិក្សាថ្មីនេះ ក្រុមការងារបានប្រៀបធៀបហ្សែនរបស់ត្រីចាហួយសិត អេប៉ុងពីរប្រភេទ ប្រូតូហ្សូអាពីរក្រុម (choanoflagellate និង amoeba) ដែលជាប៉ារ៉ាស៊ីតត្រីទាក់ទងនឹងសត្វ និងផ្សិត (ichthyosporea) ជាមួយសត្វទំនើបដទៃទៀត។
ជាលទ្ធផល អេប៉ុង និងសត្វទំនើបជាច្រើនទៀតបានចែករំលែកលក្ខណៈសម្បត្តិពីប្រភេទដ៏កម្រនៃការបញ្ចូលគ្នា និងការរៀបចំឡើងវិញនៃក្រូម៉ូសូម។ ដូច្នេះ ចាហួយសិតបានវិវត្តន៍មុនគេ បន្ទាប់មក អេប៉ុងបានបញ្ជូននូវការរៀបចំក្រូម៉ូសូមថ្មីរបស់ពួកគេទៅកាន់សត្វដែលបន្តពូជ។

លោក Darrin Schultz អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជីវវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យ Vienna បាននិយាយថា ការសិក្សាថ្មីនេះបានផ្តល់ឱ្យយើងនូវបរិបទសម្រាប់ការយល់ដឹងពីអ្វីដែលសត្វមាន នឹងជួយឱ្យយល់ពីមុខងារជាមូលដ្ឋានដែលយើងទាំងអស់គ្នាមានដូចជា របៀបយល់ដឹងជុំវិញខ្លួន របៀបញ៉ាំ និងរបៀបផ្លាស់ទី ជាដើម៕

ប្រភព៖vnexpress

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន ជឿជាក់ថា សម្ព័ន្ធភាពរវាងអាមេរិកជាមួយចិននឹងល្អប្រសើរឡើងនាពេលឆាប់ៗនេះ ។ លោកបញ្ជាក់ថា ក្រុមប្រទេស G7 ត្រូវតែរួមគ្នាកាត់បន្ថយហានិភ័យចំពោះការគំរាមកំហែងសេដ្ឋកិច្ចពីប្រទេសចិន ប៉ុន្តែមិនមែនឈប់សេពគប់ជាមួយប្រទេសចិនទេ ។

សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា លោកប្រធានាធិបតី ចូ បៃដិន បានបញ្ជាក់កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ថា ក្រុមប្រទេស G7 បានឯកភាពគ្នាអនុវត្តវិធីសាស្ត្រថ្មីមួយសម្រាប់ប្រទេសចិន ហៅថា ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ចម្រុះ (diversifying supply chains) ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើប្រទេសតែមួយ ហើយលោកប្រាប់ថា លោកនឹងជជែកជាមួយមេដឹកនាំចិននាពេលឆាប់ៗនេះ ។

លោក ចូ បៃដិន បានថ្លែងក្រោយកិច្ចប្រជុំមេដឹកនាំប្រទេស G7 ថា ៖ «យើងមិនមែនកំពុងស្វែងរកផ្លូវបំបែកខ្លួនពីចិនទេ តែយើងកំពុងរកផ្លូវកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងបង្កើនទំនាក់ទំនងជាមួយចិន ។ ក្រុមប្រទេស G7 ត្រូវបង្កើនការសាមគ្គីគ្នាជាងមុន ដើម្បីរួមគ្នាប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងទប់ស្កាត់ហានិភ័យនានាដែលអាចបំផ្លាញការងាររបស់យើង» ។

កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែឧសភា កន្លងមក ក្រុមប្រទេស G7 បានបង្ហាញវិធីចូលរួមសេដ្ឋកិច្ចជាមួយចិន គឺកាត់បន្ថយហានិភ័យ ប៉ុន្តែមិនមែនឈប់សេពគប់ជាមួយចិនទេ (de-risk, not decouple) ។ ទោះយ៉ាងណា ការលើកឡើងថា ប្រទេសចិនគំរាមកំហែងសេដ្ឋកិច្ចនេះ បានធ្វើឱ្យស្ថានទូតចិននៅប្រទេសជប៉ុន ចេញមកអំពាវនាវឱ្យក្រុមប្រទេស G7 បញ្ឈប់ការប្រឈមមុខដាក់គ្នា និងការបែងចែក ។

បើទោះជាចិនបង្ហាញអាកប្បកិរិយាមិនពេញចិត្តក្តី ប៉ុន្តែ លោក ចូ បៃដិន លើកឡើងថា សម្ព័ន្ធភាពរវាងអាមេរិកជាមួយចិនបានធ្លាក់ចុះតាំងពីមានហេតុការណ៍បាញ់បាឡុងស៊ើបការណ៍របស់ចិនធ្លាក់កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៣ ប៉ុន្តែវានឹងល្អប្រសើរឡើងវិញនាពេលឆាប់ៗនេះ ។

លោកបានយល់ព្រមជាមួយប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំកំពូលក្រុមប្រទេស G7 នៅកោះបាលី ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី កាលពីឆ្នាំ២០២២ ថា នឹងបង្កើនទំនាក់ទំនងជាមួយចិន ប៉ុន្តែគ្រប់យ៉ាងបានផ្លាស់ប្តូរក្រោយពីមានហេតុការណ៍បាញ់បាឡុងស៊ើបការណ៍របស់ចិន ។ លោកបញ្ជាក់ថា អាមេរិក និងក្រុមប្រទេស G7 នឹងមិនលក់វត្ថុធាតុដើមដែលធ្វើឱ្យចិនអាចផលិតអាវុធបំផ្លាញគេទេ ហើយការធ្វើបែបនេះមិនមែនជាសត្រូវជាមួយចិនទេ ៕ ប្រភព ៖ Thairath