បរទេស៖ ទើបតែខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ សោះក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាជិត ១០០ ដូចជា Meta, Amazon, Microsoft, Google, TikTok,YouTube និង Salesforce បានកាត់បន្ថយបុគ្គលិករាប់ម៉ឺននាក់ ដោយសារការកែទម្រង់ថ្មី ក៏ដូចជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងការងើបឡើងវិញនៃអាជីវកម្មយឺត។

យោងតាមវេទិកាតាមដានការងារតាមអ៊ីនធឺណិត layoffs.fyi កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា បានឱ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនកំពុងកែសម្រួលបុគ្គលិកតាមវិធីចាប់ពីការកាត់បន្ថយតូចៗនៅក្នុងនាយកដ្ឋានរហូតដល់ការបញ្ឈប់បុគ្គលិកខ្នាតធំតែម្តង។ ដូច្នេះសរុបមក មនុស្សចំនួន ២៥,០០០ នាក់នៅក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាពិភពលោកនឹងត្រូវបញ្ឈប់ពីការងារចាប់ពីដើមឆ្នាំ ២០២៤ នេះតទៅ។

លោក Jeff Shulman សាស្ត្រាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យ Washington’s Foster School of Business បាននិយាយថា ការបញ្ឈប់ការងារកើតឡើងនៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនតូចៗអស់ប្រាក់ ខណៈដែលអាជីវកម្មធំៗរកឃើញថាការកាត់បន្ថយបុគ្គលិកជួយឱ្យពួកគេដំណើរការកាន់តែប្រសើរ។ ហេតុនេះហើយ តម្លៃភាគហ៊ុននៅលើទីផ្សារជារឿយៗកើនឡើងបន្ទាប់ពីការកែតម្រូវបុគ្គលិកនីមួយៗ។

រលកនៃការបញ្ឈប់ការងារនៅក្នុងឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាបានចាប់ផ្តើមនៅចុងឆ្នាំ ២០២២ ហើយបានសាយភាយពេញមួយឆ្នាំ ២០២៣។ យោងតាម គេហទំព័រ layoffs.fyi ចំនួនសរុបនៃការបាត់បង់ការងារនៅក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យាកាលពីឆ្នាំមុនមានចំនួន ២២៤,៥០៣ នាក់។ រីឯនៅដើមឆ្នាំ ២០២៤ វិញចំនួនមនុស្ស ២៥,០០០ នាក់ដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ពីការងារចាប់តាំងពីខែមករាគឺជិតមួយភាគបួននៃមនុស្ស ៨៩,៥៥៤ នាក់ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន៕

ប្រទេសថៃ ៖ តើដឹងឬទេថា ក្រដាសមាស និងក្រដាសប្រាក់ បានផ្ទុកនូវសារធាតុពុលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់រាងកាយ? យើងអាចឧទ្ទិសទៅកាន់បុព្វបុរសដែលបានចែកឋានទៅកាន់លោកខាងមុខ ហើយកុំភ្លេចថែទាំសុខភាពរបស់យើងផងដែរ ។ ក្រសួងសុខាភិបាលប្រទេសថៃប្រកាសថា ការដុតក្រដាសមាស ក្រដាសប្រាក់ គឺប្រឈមនឹងការកើតជំងឺមហារីក ដោយសារជាតិលោហធាតុស្រោបលើវា ។

ក្រោយពីពិធីចូលឆ្នាំសកលមិនយូរប៉ុន្មាន ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិនក៏បានត្រឡប់មកម្តងទៀត ហើយគេនឹងបានឃើញការលក់ទំនិញផ្សេងៗ ដូចជា ៖ សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីចិនដ៏ស្រស់ស្អាត, ការតុបតែងលំនៅឋានពោរពេញទៅដោយពណ៌ក្រហម, ការចែកអាំងប៉ាវ និងការគោរពបុព្វបុរសដែលបានចែកឋាន ។

ក្នុងពិធីសែនដូនតា គេតែងឃើញការអុជធូប ទៀន ដើម្បីបង្ហាញពីការគោរពដូនតា ។ លើសពីនេះ ក៏មានការដុតក្រដាសមាស ក្រដាសប្រាក់ ដើម្បីបញ្ជូនទៅឱ្យសាច់ញាតិដែលយើងស្រឡាញ់បានទៅកាន់ទីស្ងប់សុខក្រោយពីស្លាប់ ប៉ុន្តែសារធាតុផ្សេងៗដែលចេញពីធូប ឬក្រដាសមាស ក្រដាសប្រាក់នោះអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់រាងកាយរបស់យើងបាន ។

នាយកដ្ឋានសុខាភិបាលនៃក្រសួងសុខាភិបាលប្រទេសថៃបានផ្សព្វផ្សាយថា វត្ថុទាំងនេះមានផ្ទុកនូវសារធាតុពុលប្រភេទលោហធាតុធ្ងន់ ចំនួន៤ប្រភេទ ដូចជា ៖ ក្រូមីញ៉ូម, នីកែល, សំណ និងម៉ង់ហ្គាណែស ។ ក្រៅពីនេះ ផ្សែងធូបក៏មានសារធាតុពុលជាច្រើនដែរ ហើយវាមិនខុសពីការជក់បារី ឬផ្សែងចេញពីបំពង់ស៊ីមាំងរថយន្តទេ ។

លើសពីនេះ វាផ្ទុកនូវសារធាតុបង្កជំងឺមហារីកផងដែរ ដូចជា ៖ បេនសៃអេផៃរីន គឺជាសារធាតុបង្កឱ្យកើតមហារីកស្បែក និងសួត ព្រមទាំងសារធាតុបេនស៊ីន និងបិវហាដាយអ៊ីន ហើយវានឹងបង្កជាជំងឺមហារីកឈាម ។ សារធាតុទាំងអស់នេះជាហានិភ័យរយៈពេលវែង ប៉ុន្តែការដុតវត្ថុផ្ទុកនូវសារធាតុគីមីទាំងនេះ ក៏អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ក្នុងរយៈពេលខ្លីបាន ។

ផ្សែងចេញពីការដុតវត្ថុសែនដូនតាទាំងនេះ នឹងធ្វើឱ្យយើងកើតការរលាកស្រោមភ្នែក, ក្អក, រលាកបំពង់ក, ពិបាកដកដង្ហើម ហើយអាចធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់ស្មារតីទៀតផង ។ ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង ជាពិសេស ក្រុមងាយរងគ្រោះ ដូចជា ៖ កុមារ, មនុស្សចាស់, ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងអ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយ ។

នាយកដ្ឋានសុខាភិបាលនៃក្រសួងសុខាភិបាលថៃបានណែនាំថា គួរតែការពារខ្លួនឯងដោយអនុវត្តតាមចំណុចដូចខាងក្រោមនេះ ៖
១-ដុតក្រដាសមាស ក្រដាសប្រាក់នៅទីកន្លែងធំទូលាយ ដើម្បីឱ្យខ្យល់ចេញ-ចូលស្រួល
២-ប្រើប្រាស់ធូបខ្លី ឬតូច ដើម្បីកាត់បន្ថយបរិមាណផ្សែងឱ្យតិចជាងមុន
៣-ជ្រើសរើសការដុតវត្ថុផ្សេងៗសម្រាប់សែនដូនតាក្នុងអនឡាញជំនួសវិញ ព្រោះវិធីនេះមិនធ្វើឱ្យមានជាតិពុលទេ
៤-បោសសម្អាត និងប្រមូលកាកសំណល់ដាក់ក្នុងធុងសំរាម ក្រោយបញ្ចប់ពិធីដុតសែនដូនតានដើម្បីការពារការសាយភាយ ឬភ្លើងឆេះ និង
៥-ពាក់ម៉ាស់ដើម្បីការពារធូលី និងផ្សែង ។

លោក Weerachai Phutthawong ជាសាស្ត្រាចារ្យមុខវិជ្ជាគីមីនៅសាកលវិទ្យាល័យកសិកម្មប្រទេសថៃ បាននិយាយថា ៖ «ផ្សែង និងសារធាតុពុលទាំងនេះ គឺជាមេរោគដែលសម្ងំនៅក្នុងរាងកាយ ហើយទីបំផុត វាក៏ប្តូរជាជំងឺមហារីក» ។

លោកសាស្ត្រាចារ្យបញ្ជាក់ថា បើអាចទៅរួច យើងចង់ឱ្យផ្លាស់ប្តូរមកដុតវត្ថុសែនដែនតាតាមអនឡាញវិញ គឺដូចគ្នានឹងការបណ្តែតប្រទីបដែលប្រទេសថៃបានធ្វើនាពេលកន្លងមក ព្រោះក្រៅពីវាមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនយើងហើយ វានឹងបង្កើនកម្រិតធូលីទៅក្នុងបរិយាសកាស ដែលជាបញ្ហានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ» ៕

ប្រទេសថៃ ៖ លោក Srettha Thavisin នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុប្រទេសថៃថ្លែងថា លោកបារម្ភពីបរិយាកាសកខ្វក់ខ្លាំងនៅប្រទេសថៃ នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពពលរដ្ឋ ។ លោកបានអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋទាំងអស់ថែទាំសុខភាពដោយការពាក់ម៉ាស់ ជាពិសេស នៅទីកន្លែងមានកម្រិតធូលីខ្ពស់ ហើយបើពលរដ្ឋមានអាការៈខុសប្រក្រតី គួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ លោក Srettha Thavisin នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានបង្ហាញការបារម្ភអំពីបរិយាកាសកខ្វក់ ដោយសារធូលីជាទូទៅនៅប្រទេសថៃមានកម្រិតពុលខ្លាំងនៅតាមបណ្តាខេត្តផ្សេងៗ ។ ហេតុនេះ វានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់ពលរដ្ឋ ដូចជា ៖ ធ្វើឱ្យពួកគេកើតជំងឺ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផ្នែកផ្សេងទៀត ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃសង្កត់ធ្ងន់ថា សូមឱ្យពលរដ្ឋទាំងអស់ថែទាំសុខភាពរបស់ខ្លួន ហើយត្រូវតែពាក់ម៉ាស់នៅពេលស្ថិតនៅតាមទីកន្លែងសាធារណៈ ជាពិសេស នៅកន្លែងមានកម្រិតធូលីខ្ពស់ ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្លែងថា ៖ «រដ្ឋាភិបាលមិនបានព្រងើយកន្តើយទេ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានដោះស្រាយបញ្ហានេះ តាំងពីដើមទីរហូតដល់រយៈពេលវែង ។ យើងបានចេញច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបរិយាកាសស្អាត ព្រមទាំងដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយប្រទេសជិតខាងផងដែរ ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យតំបន់មួយចំនួនដែលធ្លាប់មានបញ្ហានោះបានធូរស្រាល ដូចជា ៖ ខេត្តឈៀងម៉ៃ ។ ប៉ុន្តែនៅមានខេត្តជាច្រើនទៀតគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ ដូចជា ៖ ខេត្តប៉ាធុមថានី, នុនថាក់បុរី, ណាខនបាធុម, សមុទ្រសាខន, សមុទ្រប្រាកា និងទីក្រុងបាងកក» ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបញ្ជាក់ថា ៖ «សូមឱ្យពលរដ្ឋទាំងអស់ថែទាំសុខភាពរបស់ខ្លួន និងពាក់ម៉ាស់ជាប្រចាំ ដើម្បីការពារការស្រូបយកជាតិពុល ឬបរិយាកាសកខ្វក់ខ្លាំង ។ បើមានអាការៈខុសប្រក្រតី សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យ» ៕

បរទេស៖ គេហទំព័រ CNN Philippines នឹងបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការចាប់ពីថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ នេះតទៅ ដោយសារ “ការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ” ដែលធ្វើឱ្យបុគ្គលិករហូតដល់ ៣០០ នាក់បានបាត់បង់ការងារ។ ដូច្នេះឧស្សាហកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនេះនឹងលែងមាននៅក្នុងប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទៀតហើយ នេះបើយោងតាម CNA ដែលបានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា។

CNN Philippines បានបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ ២០១៥ ជាសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ CNN ដោយផ្តល់ព័ត៌មានជាភាសាអង់គ្លេសជាចម្បងនៅលើទូរទស្សន៍ឥតគិតថ្លៃ ទូរទស្សន៍ខ្សែកាប និងទូរទស្សន៍បង់ប្រាក់។ គេហទំព័រនេះ ស្ថិតនៅក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងរវាង Turner ដែលជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា និង Nine Media Network ដែលជាក្រុមហ៊ុនហ្វីលីពីនគ្រប់គ្រងដោយ ALC Group of Companies។

ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន CNN របស់ហ្វីលីពីន Nine Media Corporation បានធ្វើសេចក្តីប្រកាសជាសាធារណៈនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការមួយថា “ការសម្រេចចិត្តនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់ដែលទ្រទ្រង់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ទោះបីជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការសម្របខ្លួន និងការច្នៃប្រឌិតនៅក្នុងទិដ្ឋភាពប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលកំពុងវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងមានការប្រឈមក៏ដោយ” ។

យោងតាមរបាយការណ៍បានបន្តទៀតថា “វាជាការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងដែលការគ្រប់គ្រងរបស់ Nine Media Corporation (NMC) ប្រកាសពីការបញ្ចប់ប្រតិបត្តិការព័ត៌មាន និងផលិតកម្មនៅលើវេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទាំងអស់ដែលបានចុះបញ្ជីជា CNN Philippines (CNNPH) ដែលនឹងបិទអាជីវកម្មជាផ្លូវការចាប់ពីថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤”។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ការបិទប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយយក្សនេះមានន័យថាបុគ្គលិក ៣០០ នាក់នឹងត្រូវរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ ក៏ដូចជាបានបាត់បង់ការងារផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោក Benjamin Ramos ប្រធាន CNN Philippines បាននិយាយថា “យើងដឹងពីផលប៉ះពាល់នៃការបិទនេះទៅលើបុគ្គលិក និងទេពកោសល្យដ៏មានតម្លៃរបស់យើង យើងធានាថាបុគ្គលិកដែលរងផលប៉ះពាល់ទាំងអស់នឹងត្រូវបានផ្តល់ជូនជាមួយនឹងកញ្ចប់ប្រាក់បំណាច់ទាំងអស់គ្នា”៕

នាថ្មីៗនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងត្រៀមខ្លួនធ្លាក់ក្នុងសង្គ្រាមសុីវិល ដោយរដ្ឋតិចសាស់ (Texas) បានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមជាមួយរដ្ឋាភិបាលកាន់អំណាចបច្ចុប្បន្នរបស់លោក ចូ បៃដិន និងអាចឈានទៅដល់ការបំបែកខ្លួនជារដ្ឋឯករាជ្យ។កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងទៅ ប្រធានាធិបតីលោក ចូ បៃដិន បានស្នើឱ្យរដ្ឋតិចសាស់ ទទួលយកជនភាសខ្លួនពីម៉ិកស៊ិក ក៏ប៉ុន្តែរដ្ឋតិចសាស់ បានប្រកាសមិនទទួលយក ដោយថែមទាំងដាក់ពង្រាយបន្លាលួសនៅតាមរបងព្រំដែនមុិកសុិក ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកមានការខឹងសម្បារជាខ្លាំង ព្រោះថាមុិកសុិកជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏ជិតស្និទ្ធមួយរបស់អាមេរិក។លើសពីនេះទៅទៀត រដ្ឋតិចសាស់ ក៏បានបញ្ចេញកងទ័ពនៅក្នុងរដ្ឋរបស់ខ្លួន ទៅតាមព្រំដែនមុិកសុិក និងនៅជាប់ព្រំំដែនជាប់រដ្ឋដទៃទៀត ដើម្បីបញ្ចេញសាច់ដុំទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលកាន់អំណាចលោកចូ បៃដិន។ក្រៅពីរដ្ឋតិចសាស់ ក៏នៅមានរដ្ឋចំនួន២៦ទៀតផងដែរ ធ្វើការគាំទ្ររដ្ឋតិចសាស់ ដោយបានបញ្ជូនកងទ័ពរាប់ពាន់នាក់ ទៅបញ្ឈរជើងតាមខ្លួនក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមជាមួយកងទ័ពជាតិអាមេរិក។សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា កាលដើមឡើយរដ្ឋតិចសាស់ ជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសម៉ិកស៊ិក តែក្រោយមកដោយមានការគាំទ្រពីអាមេរិកពួកគេក៏បានក្លាយខ្លួនជាប្រទេសមានរដ្ឋឯករាជ្យ ក៏ប៉ុន្តែដោយខ្លាចមុិកសុិកធ្វើការឈ្លានពានម្តងទៀត ពួកគេសម្រេចបោះឆ្នោតប្រជាមតិចូលជារដ្ឋមួយរបស់អាមេរិក នៅឆ្នាំ១៨៤៥៕