ជាការពិតណាស់ មនុស្សភាគច្រើនប្រាកដជាគិតថា ភ្នំ Everest គឺជាភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ស្ថិតក្នុងប្រទេសនេប៉ាល់ មានកម្ពស់ ៨,៨៤៩ ម៉ែត្រ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បើយោងតាមការសិក្សាថ្មីៗនេះ បានឱ្យដឹងថា Everest មិនមែនជាភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេនៅលើផែនដីនោះទេ ហើយភ្នំដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់បំផុតនៅលើលោកនោះគឺ ភ្នំម៉ូណាគា (Mauna Kea) ដែលមានកម្ពស់រហូតដល់ ១០,២០០ ម៉ែត្រឯណោះ។

ភ្នំម៉ូណាគា (Mauna Kea) គឺជាភ្នំភ្លើងស្ថិតនៅលើកោះហាវ៉ៃ សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាភ្នំដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេនៅលើពិភពលោក។ វាមានកម្ពស់ពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ៤,២០៦ ម៉ែត្រ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាស់ពីជើងភ្នំដែលនៅជាប់បាតសមុទ្រនោះវិញ គឺមានកម្ពស់រហូតដល់ ១០,២០០ ម៉ែត្រឯណោះ ខណៈភ្នំអេវើរ៉េសមានកម្ពស់ត្រឹមតែ ៨,៨៤៩ ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺភ្នំម៉ូណាគាមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងភ្នំអេវើរ៉េសដល់ទៅ ១,២០០ ម៉ែត្រឯណោះ នេះបើយោងតាម Science Focus។

ភ្នំភ្លើង Mauna Kea បានអសកម្មអស់រយៈពេលប្រហែល ៤,៥០០ ឆ្នាំមកហើយ និងបង្កើតបានជាខ្សែក្រវាត់កោះជាច្រើននៅកណ្ដាលមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដូចជាកោះហាវ៉ៃនេះជាដើម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានស្រាវជ្រាវឃើញថា ប្រសិនបើមានចលនាកញ្ជ្រោលក្រោមបាតសមុទ្រនៅតំបន់នោះ ភ្នំម៉ូណាគាអាចនឹងបង្កឱ្យមានភ្នំភ្លើងផ្ទុះសារឡើងវិញ។ ប្រការនេះបង្ហាញថា ម៉ូណាគា មិនតែត្រឹមតែជាភ្នំដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាភ្នំដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ផែនដីទៀតផង ពីព្រោះស្រទាប់ផែនដីនៅតំបន់នោះ គឺមានសភាពស្ដើងខ្លាំងណាស់។

បើយោងតាមការស្រាវជ្រាវភ្នំ Everest គឺជាភ្នំដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេទី ២ នៅលើពិភពលោកជាមួយកម្ពស់ ៨,៨៤៩ ម៉ែត្រ ខណៈភ្នំ Chimborazo ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ ដែលមាន ៦,២៦៣ ម៉ែត្រ និង Mauna Loa ដែលជាភ្នំភ្លើងសកម្មនៅហាវ៉ៃក៏ជាភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេទី៤ នៅលើផែនដីផងដែរជាមួយកម្ពស់ ៤,១៦៩ ម៉ែត្រ។ សរុបមកជាទូទៅ ប្រសិនបើគេនិយាយពី ភ្នំខ្ពស់បំផុតគឺភ្នំអេវើរ៉េស ប៉ុន្តែបើគេនិយាយពី ភ្នំដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេឱ្យពិតប្រាកដវិញនោះ គឺជាភ្នំម៉ូណាគាទៅវិញទេ៕

ប្រទេសឡាវ ៖ កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសឡាវបានទទួលប្រាក់ចំណូលពីការនាំចេញផលិតផលកសិកម្ម ស្មើទឹកប្រាក់ជាង១ពាន់៤រយលានដុល្លារអាមេរិក ហើយចំនួននេះ គឺលើសគោលដៅដែលបានកំណត់ ២០,១៨% ។ រីឯផលិតផលកសិកម្មដែលឡាវបាននាំចេញទៅក្រៅប្រទេស រួមមាន ៖ ផ្លែចេក, ជ័រកៅស៊ូ, ដំឡូងមី, អំពៅ, សត្វគោ និងក្របី ហើយចិនជាប្រទេសទិញផលិតផលកសិកម្មរបស់ឡាវច្រើនបំផុត ។

បើតាមរបាយការណ៍បញ្ជាក់ថា តម្លៃការផលិតក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងព្រៃឈើ បានកើនឡើង៣,៤% នៅឆ្នាំ២០២៣ ដែលស្មើនឹង២១,៤% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ។ ប្រទេសឡាវបានប្រមូលផលដំណាំប្រមាណជាង៩លាន៧សែនតោន ក្នុងនោះការប្រមូលផលដំឡូងបារាំង បានកើនឡើង២៨,៦២%, ផ្លែចេក ១៦,៧%,អំពៅ ១០,១% និងកាហ្វេ ៧,៥% ។

បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសឡាវមានកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ ចំនួន២.២៦១កន្លែង និងមានសត្វចិញ្ចឹម ស្មើជាង៦លាន៥សែនក្បាល ។ កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វនៅឡាវ បានកើនឡើងចំនួន១២៣កន្លែង បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២២ ហើយវាអាចបំពេញតម្រូវការទិញសាច់សត្វនៅប្រទេសឡាវ ស្មើនឹង៤១% ។

រដ្ឋាភិបាលឡាវបានចរចាជាមួយដៃគូពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីនាំចេញផលិតផលកសិកម្មជាបន្តបន្ទាប់ ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសឡាវបាននាំចេញផលិតផលចំនួន៦៤ប្រភេទ ហើយក្នុងចំនួននេះ មានផលិតផលកសិកម្ម៣៣ប្រភេទ ដែលឡាវបាននាំចេញទៅប្រទេសចិន, វៀតណាម ១៦ប្រភេទ និងថៃ ១៥ប្រភេទ ។

ទោះយ៉ាងណា បណ្តាកសិករ និងក្រុមហ៊ុនផលិតនៅប្រទេសឡាវបានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ គឺការចំណាយដើមទុនផលិតខ្ពស់ ដោយសារតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈកើនឡើងខ្ពស់ រួមទាំងតម្លៃម៉ាស៊ីន, ជីកសិកម្ម និងចំណីសត្វ ក៏កើនឡើងខ្ពស់ដែរ ។ ការកើនឡើងនេះ ដោយសារផលិតផលទាំងអស់សុទ្ធតែនាំចូលពីក្រៅប្រទេស និងត្រូវទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណបរទេស ទើបធ្វើឱ្យផលិតផលនៅឡាវមានតម្លៃខ្ពស់ ព្រោះរូបិយប័ណ្ណគីបរបស់ឡាវធ្លាក់ថ្លៃ ។

ហេតុនេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវមានបំណងកាត់បន្ថយការនាំចូលផលិតផលណា ដែលអាចផលិតនៅប្រទេសឡាវបាន ជាពិសេស ផលិតផលកសិកម្ម ដើម្បីជួយជំរុញការផលិតក្នុងប្រទេស រួមទាំងការគ្រប់គ្រងអតិផរណាផងដែរ ។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវបានគាំទ្រកសិករ និងក្រុមហ៊ុនផលិតទាំងអស់ឱ្យនាំយកផលិតផលកាន់តែច្រើនចូលទីផ្សារក្នុងស្រុក និងបង្កើនការផលិតដើម្បីនាំចេញនៅក្រៅប្រទេស ក្នុងគោលបំណងនាំយករូបិយប័ណ្ណបរទេសដែលមានតម្រូវការខ្លាំងចូលប្រទេសឡាវ ។ ដូច្នេះ វាជាការជួយកាត់បន្ថយអត្រាប្តូរប្រាក់បរទេសឱ្យធ្លាក់ចុះផងដែរ ៕

បរទេស៖ ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីបានរៀបចំការបោះឆ្នោតដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ដែលមានរយៈពេលត្រឹមតែ ១ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ បើយោងតាម BNN Bloomberg កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ បុគ្គលិករៀបចំការបោះឆ្នោតឥណ្ឌូនេស៊ីចំនួន ៧១ បាន.បា.ត់.ប.ង់.ជី.វិ.ត ដោយសារការងារហួសកម្លាំង បូករួមនឹងជំងឺប្រចាំកាយដូចជា លើសឈាម និងជំងឺបេះដូង ទើបបណ្តាលឱ្យមានហេតុការណ៍នេះកើតឡើង។លោក Hasyim Asyari ប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតឥណ្ឌូនេស៊ី បាននិយាយថា បច្ចុប្បន្នបុគ្គលិក និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តប្រហែល ៤,០០០ នាក់ផ្សេងទៀតកំពុងមានបញ្ហាសុខភាពដោយសារតែអស់កម្លាំងខ្លាំងពេក បន្ទាប់ពីបានជួយរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ។ លោក Hasyim Asyari បានបន្តទៀតថា នេះគឺជាការបោះឆ្នោតដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលមានអ្នកបោះឆ្នោតឥណ្ឌូនេស៊ីជិត ២០៥ លាននាក់ចូលរួមនៅទូទាំង ៣៨ ខេត្តរបស់ខ្លួន។

ប្រទេសនេះបានប្រមូលផ្តុំអ្នកស្ម័គ្រចិត្តជាង ៥ លាននាក់ទៅធ្វើការនៅការិយាល័យបោះឆ្នោតចំនួន ៨០០,០០០ នៅទូទាំងប្រទេស។ ការបោះឆ្នោតនេះចំណាយពេលត្រឹមតែ ៦ ម៉ោងប៉ុណ្ណោះ ដោយតម្រូវឱ្យអ្នកស្ម័គ្រចិត្តត្រូវតែធ្វើការជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីចែកចាយ រាប់ និងរាយការណ៍សន្លឹកឆ្នោត។ ដំណើរការរាប់សន្លឹកឆ្នោតអាចចំណាយពេលលើសពី ១២ម៉ោង បន្ទាប់ពីការិយាល័យបោះឆ្នោតបិទ។

សម្រាប់លទ្ធផលនៃការរាប់សន្លឹកឆ្នោតជាផ្លូវការវិញនឹងត្រូវប្រកាសនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខនេះ។ បើយោងតាមរបាយការណ៍ លទ្ធផលបោះឆ្នោតក្រៅផ្លូវការរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Prabowo Subianto បានប្រកាសជ័យជម្នះក្នុងការប្រជែងតំណែងប្រធានាធិបតី បន្ទាប់ពីលទ្ធផលស្ទង់មតិរហ័សពីអង្គការបោះឆ្នោតចំនួនបួន។

គួររំលឹកដែរថា ក្នុងអំឡុងពេលបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៩ បុគ្គលិករាប់សន្លឹកឆ្នោត ឥណ្ឌូនេស៊ីជាង ៥០០ នាក់ក៏ធ្លាប់បានបាត់បង់ជីវិតផងដែរ ដោយសារអស់កម្លាំងខ្លាំងពេក ដោយបង្ខំឱ្យរដ្ឋាភិបាលកំណត់អាយុ និងតម្រូវឱ្យអ្នកស្ម័គ្រចិត្តពិនិត្យសុខភាពមុនពេលចូលរួមក្នុងការគាំទ្រការបោះឆ្នោត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបោះឆ្នោតចុងក្រោយនេះនៅតែឆក់យកជីវិតមនុស្សរាប់សិបនាក់ ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលកំណត់អាយុ និងតម្រូវឱ្យអ្នកស្ម័គ្រចិត្តពិនិត្យសុខភាពមុនពេលចូលរួមក្នុងការគាំទ្រការបោះឆ្នោតក៏ដោយ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ បើតាមរបាយការណ៍ចេញផ្សាយនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ដោយក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវ Momentum Works បង្ហាញថា កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ចំនួនការកុម្ម៉ង់ទិញម្ហូបអាហារតាមកម្មវិធី App ផ្សេងៗ ដូចជា Grab និង Shopee Food នៅប្រទេសវៀតណាម ស្មើទឹកប្រាក់សរុបចំនួន១ពាន់៤រយលានដុល្លារអាមេរិក ឬស្មើនឹង៣លាន៨សែនដុល្លារអាមេរិកក្នុង១ថ្ងៃ ។

ការកុម្ម៉ង់ម្ហូបអាហារតាម App របស់ពលរដ្ឋវៀតណាម នៅឆ្នាំ២០២៣ បានកើនឡើង៣០% បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២២ ហើយវាកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ បើធៀបនឹងប្រទេសផ្សេងៗនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស នៅថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ។

ទោះយ៉ាងណា តម្លៃការបញ្ជាទិញរបស់វៀតណាម ស្មើនឹងទឹកប្រាក់ចំនួន១ពាន់៤រយលានដុល្លារអាមេរិកនេះ គឺទាបជាងប្រទេសមួយចំនួន ដូចជា ៖
-ម៉ាឡេស៊ី ស្មើនឹង ២ពាន់៤រយលានដុល្លារអាមេរិក
-ហ្វីលីពីន និងសិង្ហបុរី ស្មើនឹង ២ពាន់៥រយលានដុល្លារអាមេរិក
-ថៃ ស្មើនឹង ៣ពាន់៧រយលានដុល្លារអាមេរិក ។

កម្មវិធី Grab និង Shopee Food បានកាន់កាប់ចំណែកទីផ្សារនៃការដឹកជញ្ជូនម្ហូបអាហារនៅប្រទេសវៀតណាម គឺស្មើនឹង៤៧% និង៤៥% តាមលំដាប់ ។ ចំណែកភាគរយនៅសល់៨% ទៀត គឺជារបស់កម្មវិធី GoJek និង BaeMin ហើយកម្មវិធី BaeMin បានផ្អាកដំណើរនៅប្រទេសវៀតណាម តាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៣ មកម៉្លេះ ។

ក្រៅពីនេះ កម្មវិធី Grab បានកាន់កាប់ចំណែកទីផ្សារខ្ពស់បំផុតនៅប្រទេសជាច្រើនទៀត ដូចជា ៖ ប្រទេសថៃ, ម៉ាឡេស៊ី, ហ្វីលីពីន, សិង្ហបុរី និងឥណ្ឌូណេស៊ី ។ លើសពីនេះ Grab បានក្លាយជាកម្មវិធីឈានមុខគេផ្នែកដឹកជញ្ជូនម្ហូបអាហារក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ ដែលតម្លៃការបញ្ជាទិញសរុបរបស់ Grab គឺស្មើនឹង៩ពាន់៤រយលានដុល្លារអាមេរិក ។

តម្លៃការបញ្ជាទិញរបស់ Grab បានវ៉ាដាច់គូប្រជែងផ្សេងទៀត ដូចជា ៖
-Foodpanda ស្មើនឹង ២ពាន់៧រយលានដុល្លារអាមេរិក
-Gojek ស្មើនឹង ១ពាន់៨រយលានដុល្លារអាមេរិក
-Shopee Food ស្មើនឹង ១ពាន់៥រយលានដុល្លារអាមេរិក និង
-Lineman ស្មើនឹង ១ពាន់៣រយលានដុល្លារអាមេរិក ៕