គម្រោងសាងសង់ស្ពានអាកាសព្រះមុនីវង្ស គ្រោងនឹងបញ្ចប់ការសាងសង់មុនផែនការប្រមាណ៤ខែ  ពោលគឺ ជំហានទី១ នឹងបញ្ចប់មុនចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំ២០២៤ (ក្នុងគម្រោងខែសីហា ២០២៤) និង ជំហានទី២ នឹងបញ្ចប់មុនចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំ២០២៥ (ក្នុងគម្រោងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥)។

ស្ពានអាកាសព្រះមុនីវង្ស គ្រោងចំណាយថវិកា ៣៦,៧៧៥,០០០ដុល្លារ ដោយសាងសង់ផ្លូវផ្ទាល់ដី ដែលមានរង្វង់មូលបែងចែកទិស និងផ្លូវតភ្ជាប់រវាងមហាវិថីព្រះមុនីវង្ស មហាវិថីសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន វិថីកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ឆ្ពោះទៅស្ពានព្រះមុនីវង្ស និងផ្លូវជាតិលេខ២។អ្វីដែលពិសេសជាងនេះទៅទៀត ស្ពាននេះ ជាស្ពានអាកាសដំបូងគេនៅកម្ពុជាដែលមានពីរជាន់ ដោយក្នុងនោះ៖

• ស្ពានអាកាសជាន់ទី១ ជាស្ពានរង្វង់មូល នៅត្រង់ចំណុចប្រសព្វ ដែលបំបែកខ្នែងជាបួនទិសផ្សេងគ្នា ទៅកាន់មហាវិថីសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ស្ពានព្រះមុនីវង្ស មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស និងវិថីកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។
• ស្ពានអាកាសជាន់ទី២ ជាផ្លូវទ្វេទិស មានទិសដៅទៅមក រវាងមហាវិថីព្រះមុនីវង្ស និងមហាវិថីសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន៕

មន្ទីរពេទ្យតេជោសែនកោះធំ ជាមន្ទីរពេទ្យទំនើបមួយក្នុងតំបន់ ដែលនឹងបំពាក់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទំនើប Hospital Information System (HIS) សម្រាប់គ្រប់គ្រងសម្ភារ បរិក្ខារ ឱសថ និងទិន្នន័យព័ត៌មានរបស់អ្នកជំងឺ ដែលត្រូវបានសិក្សានិងអភិវឌ្ឍន៍ ដោយអគ្គនាយកដ្ឋានបច្ចេកវិទ្យា និងទំនាក់ទំនងសាធារណៈ របស់ក្រសួង។មន្ទីរពេទ្យនេះ មានតម្លៃ ១០លានដុល្លារអាម៉េរិក ដែលត្រូវបានបើកការដ្ឋានសាងសង់កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ នឹងក្លាយជាមន្ទីរពេទ្យផ្តល់សេវាសុខាភិបាលសាធារណៈ ជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៦០ម៉ឺននាក់ ដែលរស់នៅក្នុងស្រុកស្អាង ស្រុកកោះធំ ស្រុកលើកដែក នៃខេត្តកណ្តាល និងស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ។គួរបញ្ជាក់ថា មន្ទីរពេទ្យនេះមានអគារថ្មីចំនួន០៣ខ្នង មានទំហំសរុបស្មើនឹង ១២.៥៤៤,៤ ម៉ែត្រការ៉េ ដែលអាចផ្ទុកគ្រែអ្នកជំងឺបានចំនួន ១៥០គ្រែ មានបំពាក់ដោយម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទំនើប Hospital Information System(HIS) សម្ភារបរិក្ខារពេទ្យ និងឧបករណ៍បច្ចេកទេសទំនើបៗបម្រើឱ្យការព្យាបាល ដែលនឹងសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនាថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខនេះ ក្រោមអធិបតីភាពសម្ដេចមហាបវរធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត៕

លោក ទីវ តារារិទ្ធិ ដែលចំណាយពេលជិត៣ខែជិះកង់ឆ្លងកាត់៦ប្រទេស រៃអង្គាសប្រាក់បានជាង៥ម៉ឺនដុល្លារជូនមន្ទីរពេទ្យកុមារអង្គរកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវរងនូវមតិវែកញែកយ៉ាងច្រើនពីអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមក្រោយពីលោកបង្ហោះសំណេរមួយដែលបញ្ជាក់ថាលោកមិនទស្សនាទាំងរឿងខ្មែរ និង ថៃ ដោយសារតែភាពយន្តភាគច្រើន «គ្មានគំនិតអប់រំ និងអត់ប្រយោជន៍»។ ក្រោយរងនូវមតិវែកញែកយ៉ាងច្រើនលោកបន្ថែមទៀតថា មនុស្សភាគច្រើនមិនចូលចិត្តអ្នកនិយាយការពិតទេ ព្រោះពាក្យពិតមិនពីរោះដូចពាក្យកុហក បញ្ជោរ បោកប្រាស់។

នៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក ទីវ តារារិទ្ធិ កាលពីថ្ងៃទី៤ មីនា លោកបានបង្ហោះថា «មិនមែនតែថៃទេដែលមិនមើលភាពយន្តខ្មែរ, វៀតណាម ក៏មិនមើលខ្មែរ ឡាវក៏មិនមើលខ្មែរ។ ចំពោះខ្ញុំវិញទាំងភាពយន្តថៃ និងខ្មែរ គឺខ្ញុំមិនមើលទាំង២ ដោយសារខ្ញុំមើលទៅគឺភាពយន្តភាគច្រើនគ្មានគំនិតអប់រំ និងអត់ប្រយោជន៍»។ ពាក្យសម្តីនេះដែរបានក្លាយជាប្រធានបទជជែកវែកញែកបន្តទៀត ដោយអ្នកខ្លះក៏បង្ហាញការយល់ស្របនូវការលើកឡើងនេះ ខណៈអ្នកមួយចំនួនទៀតក៏មិនយល់ស្របដូចគ្នា។

ក្នុងនោះគណនីមួយឈ្មោះថា «Reaksmey Yean» បានលើកឡើងថា «មិនមែនឱ្យតែភាពយន្តត្រូវតែមានគំនិតអប់រំនោះទេ (បើចង់ទទួលបានការអប់រំ សូមអញ្ជើញទៅសាលាដែលផ្ដល់ការអប់រំចុះ) ហើយ អ្វីដែលសង្គមយល់ថាមានប្រយោជន៍មិនប្រាកដថា សមិទ្ធករ យកមកផលិតជារឿង/ភាពយន្តនោះទេ (ដោយខ្ញុំសន្និដ្ឋានថា ឥតប្រយោជន៍ក្នុងន័យនេះ តារារិទ្ធិ ចង់សំដៅរក រឿងមិនបានការ ឬ អ្វីដែលយកជាការមិនបាន)។
ប្រហែលជា តារារិទ្ធិ ងប់នឹងការយល់របស់ខ្លួនថា ភាពយន្តខ្មែរភាគច្រើនឥតប្រយោជន៍ហ្នឹងហើយមើលទៅ បានជាពេលមានកម្មវិធីមហោស្រពភាពយន្តខ្មែរ ឬ ការចាក់បញ្ចាំងភាពយន្ត ដែលផលិតដោយ សមិទ្ធករខ្មែរមានឈ្មោះបោះសំឡេងលើឆាកអន្តរជាតិម្ដងៗ ខ្ញុំមិនដែលប្រទះឃើញវត្តមានរបស់ តារារិទ្ធិ ទាល់តែសោះ នៅក្នុងកម្មវិធីឬការចាក់បញ្ចាំងភាពយន្តទាំងនោះ។ ខ្ញុំយល់ថា បើក្នុងកែវភ្នែករបស់ តារារិទ្ធិ ឃើញភាពយន្តខ្មែរភាគច្រើនឥតប្រយោជន៍ នោះប្រហែលជាតារារិទ្ធិ ខ្លួនឯងបាននិងកំពុងចំណាយពេលច្រើនលើទំព័រ ឬ នៅកន្លែងឥតប្រយោជន៍ដែរ ដែលទីនោះនាំឱ្យតារារិទ្ធិឃើញភាពយន្តភាគច្រើនរបស់ខ្មែរឥតប្រយោជន៍។ បើដូចនេះមែន ខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្ត តារារិទ្ធិ ទៅរកកន្លែង មួយចំនួនដែលអាចឱ្យ តារារិទ្ធិ បានឃើញ ភាពយន្តដែលអាចមានប្រយោជន៍មួយចំនួន(ឬយ៉ាងហោចណាស់ ប្រយោជន៍ ក្នុងនិយមន័យរបស់សកល ឬ សង្គមសិល្បៈ, បើទោះជាមិនមែន ប្រយោជន៍ តាមនិយមន័យរបស់តារារិទ្ធិ ក៏ដោយ)»។ សំណេរមួយនេះរបស់ Reaksmey Yean» លោក ប៉ុក បូរក្ស ប្រធាននាយកដ្ឋានភាពយន្តក៏បានចែករំលែកនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោកផងដែរ។

យ៉ាងណាមិញ ងាកទៅកាន់លោក ទីវ តារារិទ្ធិ វិញក៏បានលើកឡើងទៀតថា «នៅពេលមានបុគ្គលខ្លះមកដាស់តឿនខ្ញុំថា: ខ្ញុំមិនស្គាល់ភាពយន្តខ្មែរខ្លួនឯង អ្នកដាស់តឿនខ្ញុំ មិនស្រួលមើលភាពយន្តតិចជាងខ្ញុំឆ្ងាយណាស់។ លោកបានលើកឡើងទៀតថា «ការពិតនៅតែជាការពិត មនុស្សភាគច្រើនមិនចូលចិត្តអ្នកនិយាយការពិតទេ ព្រោះពាក្យពិតមិនពីរោះដូចពាក្យកុហក បញ្ជោរ បោកប្រាស់។ ទោះជាយ៉ាងណា ខ្ញុំមិនដែលស្តាយក្រោយនឹងនិយាយពាក្យពិត»៕

រឿងនិទានខ្មែរបុរាណ «ព្រះនាងកែវណាម៉ាធីតាមុខសេះ» ដែលគ្រប់គ្នាបានស្គាល់និងចងចាំយ៉ាងច្បាស់អំពីសាច់រឿង ប៉ុន្តែស្ទើរតែមិនមានអ្នកដឹងទេថាចេតិយរបស់នាងគឺបាននឹងកំពុងមានវត្តមានលើទឹកដីនៃប្រទេសកម្ពុជាពិតមែន។

វត្តមួយកន្លែង ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា «វត្តវិហារសំណ» មិនត្រឹមតែជាវត្តដ៏ចំណាស់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏យូរលង់របស់ខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានគេជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថាវត្តនេះបានបន្សល់ទុកចេតិយបុរាណរបស់ «ព្រះនាងកែវណាម៉ាធីតាមុខសេះ» ដែលចេតិយដីមួយនេះគឺហ៊ុមព័ទ្ធដោយរុក្ខជាតិតូចធំនិងដើមជ្រៃរយឆ្នាំចាក់ឬសខ្វាត់ខ្វែងយ៉ាងខ្ពស់។ វត្តវិហារសំណនេះ គឺមានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិវិហារហ្លួង ឃុំវិហារហ្លួង ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្ដាល ចម្ងាយ ៣៧ គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ កាត់តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៥ ឬវត្តនេះគឺស្ថិតនៅខាងជើងភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ (ភ្នំឧដុង្គ) ចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រ។

នាងកែវណាម៉ាក្បាលជាសត្វសេះ ក៏បានចងក្រងទុកក្នុងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលចំណេរកាលក្រោយៗមក កម្ពុជាយើងបានបំប្លែងនិងសរសេរបានជាអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ខេមរភាសា។ ចំណែកប្រទេសថៃក៏បានបំប្លែងរឿងនេះនិងសរសេរតាមអត្តសញ្ញាតជាតិរបស់គេដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា ខ្សែភាពយន្ត«រឿងនាងកែវណាម៉ាធីតាមុខសេះ» របស់ផលិតកម្មសុវណ្ណគិរីភាពយន្ត ដឹកនាំរឿងដោយ លោក ហ៊ុយ គឹង និង លោកស្រី ឌី សាវ៉េត ដែលបានផលិតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៨។ អំឡុងពេលនោះ ខ្សែភាពយន្តមួយនេះបានមានភាពល្បីល្បាញយ៉ាងខ្លាំង ដែលសន្ទុះនៃការគាំទ្រក៏បានរីកដុះដាលដល់ក្នុងសង្គមថៃនាំគ្នាផ្អើលភ្លូកទឹកភ្លូកដីទៅមើលរឿងស្នាដៃខ្មែរនិពន្ធមួយនេះ ព្រោះកាលនោះវិស័យខ្សែភាពយន្តថៃមិនទាន់មានភាពរីកចម្រើននៅឡើយទេ ខណៈថៃក៏ពុំទាន់ផលិតរឿងនេះបានផងដែរ។

យ៉ាងណាមិញ អំឡុងទសវត្សឆ្នាំ៩០ជាង ប្រទេសថៃក៏បានចម្លងសាច់រឿងរបស់ខ្មែរមួយនេះទៅកែកុនឲ្យក្លាយជារបស់ខ្លួននិងផលិតឡើងវិញតាមបែបថៃប្រកបដោយភាពជោគជ័យ ហើយក៏យកទៅចាក់បញ្ចាំងតាមរយៈកញ្ចក់ទូរទស្សន៍បានយ៉ាងល្បីល្បាញបំផុត។ ខណៈបានធ្វើឲ្យមានការយល់ច្រឡំក្នុងចំណោមប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួន ថារឿងនេះជារបស់ថៃទៅវិញផងដែរ៕