បរទេស៖ ថ្មីៗនេះយោងតាម BBC បានឱ្យដឹងថា ឆ្នេរសមុទ្រនៅលើកោះដ៏ល្បីល្បាញ Sentosa នៃប្រទេសសិង្ហបុរីស្រាប់តែប្រែទៅជាពណ៌ខ្មៅទាំងអស់ ដោយសារការធ្លាយប្រេងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈបច្ចុប្បន្នអាជ្ញាធរបានកំពុងធ្វើការសម្អាតឆ្នេរសមុទ្រ។
យោងតាមសារព័ត៌មាននេះ បានឱ្យដឹងទៀតថា កាលពីថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា នាវាមុជទឹកដែលមានទង់ជាតិហូឡង់បានជួបបញ្ហាម៉ាស៊ីន រសាត់ និងបានបុកនាវាដឹកប្រេង Singapore Marine Honor ដែលបោះយុថ្កានៅឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេស។

ការបុកគ្នានេះបានបណ្តាលឱ្យធុងប្រេងមួយនៅលើកប៉ាល់ Marine Honor ប្រេះបែកជាហេតុធ្វើឱ្យប្រេងប្រហែល ៤០០ តោនហៀរចេញមកច្រាំងសមុទ្រ។ អ្នទេសចរដែលទៅលេងកម្សាន្តនៅឆ្នេសមុទ្រនោះបាននិយាយថា បីថ្ងៃក្រោយហេតុការណ៍នេះ ទឹកនៅតែខ្មៅ លាយជាមួយនឹងប្រេង និងមានក្លិនមិនល្អ។ ឧបទ្ទវហេតុនេះបានបណ្តាលឱ្យអាជ្ញាធរសិង្ហបុរីហាមឃាត់ការហែលទឹកនិងសកម្មភាពឆ្នេរផ្សេងទៀតនៅលើកោះរមណីយដ្ឋានដ៏ល្បីល្បាញ Sentosa ខណៈដែលឆ្នេរជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេសបានបិទបណ្តោះអាសន្នរហូតដល់មានការជូនដំណឹងបន្ថែម។

ទោះជាយ៉ាងណា ការធ្លាយប្រេងដ៏ធំនេះគឺមិនមានការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទេ នេះបើយោងតាមលោកបណ្ឌិត Karenne Tun មកពីក្រុមប្រឹក្សាឧទ្យានជាតិបាននិយាយថា “មិនមានផលប៉ះពាល់អ្វីគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើជីវចម្រុះសមុទ្រទេ ទោះបីជាប្រេងត្រូវបានគេសង្កេតឃើញនៅលើឫសនៃដើមកោងកាងមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ក៏ដោយ”។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា សិង្ហបុរីគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូន និងផ្គត់ផ្គង់ប្រេងដ៏សំខាន់មួយ ដែលមាននាវារាប់រយគ្រឿងកំពុងដំណើរការ និងបោះយុថ្កានៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេស។ រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីបាននិយាយថា បច្ចុប្បន្ននេះមានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តប្រហែល ១,៥០០ នាក់កំពុងជួយសម្អាតឆ្នេរសមុទ្រ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ការងារភាគច្រើនគឺធ្វើឡើងដោយកម្មករជាប់កិច្ចសន្យា។

ដូច្នេះគិតត្រឹមថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា លោក Siobhan Chan ដែលជាបុគ្គលិកនៅក្លឹបកម្សាន្តឆ្នេរកោះ Sentosa បាននិយាយថា ទឹកសមុទ្រនៅតែមានពណ៌ខ្មៅដដែល។ បុរសម្នាក់នេះបាននិយាយថា៖ «ឆ្នេរបើកហើយ ប៉ុន្តែអ្នកទេសចរមិនអាចចូលទៅលេងក្នុងទឹកបានទេ៕

នៅលើលោកយើងនេះអ្វីក៏មានដែរ គ្រាន់តែយើងមិនសូវដឹងមិនសូវស្គាល់ ដូច្នេះនៅក្នុងអត្ថបទនេះ KBN នឹងនាំប្រិយមិត្តមកស្គាល់ រណ្តៅដ៏ជ្រៅបំផុតលើលោក ឬគេហៅថារណ្តៅគ្មានបាត ដែលវាពិតជាមានសមត្ថភាពអាចធ្វើឱ្យសត្វងា.ប់រស់ឡើងវិញបាន។ យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេសមួយបានឱ្យដឹងកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា រណ្តៅដ៏ជ្រៅបំផុតលើលោកគឺស្ថិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក មានទីតាំងប្រហែល ១៤ គីឡូម៉ែត្រភាគខាងលិចនៃទីក្រុង Ellensburg តំបន់ Kittitas រដ្ឋ Washington។

រណ្តៅនោះកាលពីដើមត្រូវបានគេជឿថាជាទីតាំងរបស់ Devil ដែលជាពពួកអារក្សផ្លូវងងឹត ដោយសារតែវាមានជម្រៅជ្រៅបំផុតគ្មាននរណាម្នាក់អាចរកឃើញបាតវាឡើយ ហើយសត្វឆ្កែឆ្មាតែងតែខ្លាចមិនហ៊ានមកទីនេះ។ បន្ទាប់មកមិនយូរប៉ុន្មាននៅឆ្នាំ ១៩៩៧ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រម្នាក់ឈ្មោះ Mel Waters ក៏បានរុករកជម្រៅបាតរបស់រណ្តៅនេះ ដោយលោកបានយកទូរស័ព្ទចូលកម្មវិធីវិទ្យុ Coast to Coast AM ជាមួយ Art Bell ហើយបានធ្វើការអះអាងរឿងចម្លែកៗជាច្រើនដែលលោកបានរកឃើញ។

Mel បាននិយាយថា លោកបានវាស់ជម្រៅជាមួយនឹងខ្សែនេសាទនិងទម្ងន់មួយប៉ុន្តែវាស់រហូតដល់ ២៤,០០០ ម៉ែត្រនៃបន្ទាត់ហើយនៅតែមិនឈានដល់បាត។ លោកជឿថា រណ្តៅនេះគឺគ្មានបាតទេ មានន័យថា វាជារណ្តៅជ្រៅបំផុតលើលោកដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចទៅដល់បានឡើយ ដោយលោកក៏បានអះអាងទៀតថា រណ្តៅនេះគឺមានថាមពលពិសេស អាចធ្វើឱ្យសត្វងា.ប់រស់ឡើងវិញ។ ភ្លាមនោះអ្នកក្នុងភូមិម្នាក់ក៏បានយកឆ្កែងាប់របស់ពួកគេទម្លាក់ចូលក្នុងរណ្តៅនោះ ហើយមិនយូរប៉ុន្មានក៏ឃើញឆ្កែនោះវង្វេងនៅក្នុងព្រៃ។ ទោះបីជាវាហាក់ដូចជាមិនស្គាល់ម្ចាស់របស់វាក៏ដោយ ក៏វានៅតែពាក់ខ្សែកដែលជាការចំណាំរបស់ម្ចាស់វា។

Mel ជឿថារន្ធនេះមានសមត្ថភាពបំលែងវត្ថុជាក់លាក់ មានន័យថា ប្រសិនបើអ្នកទម្លាក់វត្ថុដែលមានទម្ងន់ធ្ងន់ដូចជា ធុងទឹកកក ឬរបស់ធ្ងន់ផ្សេងទៀតចូលទៅក្នុងរណ្តៅនេះគឺមិនអាចត្រូវបានឮសំឡេងឡើយ ដែលខុសពីរណ្តៅផ្សេងទៀត នៅពេលយើងទម្លាក់វត្ថុធ្ងន់ចូលគឺមានសំឡេងឮខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីៗនេះក៏បានព្យាយាមស្រាវជ្រាវបន្ថែមទៀត ដោយពួកគេនិយាយថា ទោះបីជាសំបកផែនដីមិនស្មើគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅលើដីស្រទាប់នេះមានកម្រាស់ជាមធ្យម ៣០ គីឡូម៉ែត្រ ហើយអាចមានកម្រាស់ដល់ទៅ ១០០ គីឡូម៉ែត្រនៅតាមជួរភ្នំមួយចំនួន។

ដូច្នេះយោងតាមការស្ទាបស្ទង់ភូមិសាស្ត្រអាមេរិក (USGS) ប្រហោងរណ្តៅដែលលោក Mel វាស់នោះអាចនឹងឈានដល់ប្រហែល ១/៤ នៃផ្លូវឆ្លងកាត់ផ្នែកក្រាស់បំផុតនៃសំបកផែនដី។ នេះមានន័យថា រណ្តៅនោះគឺមានបាត ប៉ុន្តែខ្សែនេសាទដែលលោក Mel វាស់ដល់ជម្រៅជាង ២៤,០០០ ម៉ែត្រនោះអាចទំនងជាបាក់ ដោយសារសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ខ្លាំងពេក ទើបគាត់មិនអាចវាស់ដល់បាត។ ហើយសម្រាប់ហេតុផលដែលថាសត្វងាប់បានរស់ឡើងវិញ គឺកំពុងសិក្សាបន្តទោះជាយ៉ាងណាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសម័យថ្មីនេះគឺគេមិនជឿឡើយ៕

មនុស្សភាគច្រើនពុំបានជ្រាបទេថា សត្វឃ្មុំ មិនមែនជាសត្វល្អិតតែមួយប្រភេទ ដែលអាចផលិតទឹករាវមានរសជាតិផ្អែមស្អិត និងមានពណ៌ត្នោតមាស ដែលយើងហៅថា «ទឹកឃ្មុំ» ទេ ពីព្រោះក្រៅពីសត្វឃ្មុំហើយ គឺនៅមានសត្វល្អិតមួយប្រភេទទៀត ក៏អាចផលិតទឹកឃ្មុំបានដូចគ្នាដែរ ។ តើសត្វល្អិតមួយនោះជាសត្វអ្វី និងរស់នៅកន្លែងណា?

សត្វល្អិតដ៏ប្លែកបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរពីទឹកផ្អែមទៅជាទឹកឃ្មុំនោះ គឺជាស្រមោចទឹកឃ្មុំ (Honeypot Ant) ដែលគេបានឃើញពូជស្រមោចជាច្រើនមានលក្ខណៈពិសេសបែបនេះ ប៉ុន្តែពូជស្រមោចគេប្រទះឃើញជាញឹកញាប់ គឺពូជ Camponotus Inflatus ។ ជាទូទៅ ស្រមោចទឹកឃ្មុំជាច្រើនក្បាលបានស៊ីទឹកដមផ្កាជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់ពោះរបស់ពួកវារីកធំ ។

ចំណែកតួនាទីរបស់ស្រមោចទឹកឃ្មុំទាំងនេះមានតែមួយគត់ គឺពួកគេត្រូវស៊ីទឹកដមផ្កាផ្សេងៗដើម្បីផលិតជាទឹកឃ្មុំ ។ ការស៊ីទឹកដមផ្កាបែបនេះបានធ្វើឱ្យស្រមោចក្លាយជាធុងមានជីវិតសម្រាប់ដាក់ទឹកឃ្មុំ ដើម្បីធ្វើជាស្បៀងអាហារនៅពេលកូនចៅវាខ្វះខាតអាហារ ។

ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ស្រមោចទឹកឃ្មុំនឹងស៊ីទឹកដមផ្កាផ្សេងៗ រហូតដល់ពោះរបស់ពួកវារីកធំឡើងចង់ផ្ទុះ និងធ្វើឱ្យគេមើលឃើញទឹករាវពណ៌លឿងនៅផ្នែកខាងក្នុង ។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលសមាជិកស្រមោចត្រូវការស៊ីអាហារ ស្រមោចទឹកឃ្មុំទាំងនេះនឹងបញ្ចេញទឹកឃ្មុំតាមមាត់វិញ ។

ស្រមោចទឹកឃ្មុំភាគច្រើនចូលចិត្តរស់នៅតំបន់រាំងស្ងួត ឬតំបន់មានវាលខ្សាច់ ដូចជា ៖ នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី, សហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិក ហើយក្រៅពីនេះ គេក៏បានឃើញស្រមោចប្រភេទនេះរស់នៅប្រទេសក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិកផងដែរ ។ តំបន់រាំងស្ងួត និងវាលខ្សាច់ ធ្វើឱ្យស្រមោចទាំងនេះពិបាករកចំណីអាហារណាស់ ទើបស្រមោចទឹកឃ្មុំមានតួនាទីផលិត និងរក្សាទឹកឃ្មុំទុក ដើម្បីឱ្យកូនចៅវាអាចរស់រានមានជីវិតក្នុងបរិស្ថានដ៏អាក្រក់ ។

ហេតុនេះ ដោយសារស្រមោចទឹកឃ្មុំមានលក្ខណៈពិសេសខុសប្លែកពីគេ ទើបធ្វើឱ្យស្រមោចជាច្រើនហ្វូងទៀតត្រូវការពួកគេយ៉ាងខ្លាំង ហើយចូលចិត្តធ្វើការវាយប្រហារ និងលួចស្រមោចទឹកឃ្មុំយកទៅសំបុករបស់ពួកវា ៕

ប្រទេសអ៊ីស្លង់ ៖ នៅលើកោះ Heimaey ប្រទេសអ៊ីស្លង់ មានតំបន់ទេសចរណ៍ស្អាតៗជាច្រើនកន្លែង ដែលបានកើតឡើងតាមធម្មជាតិ ដូចជា ៖ ថ្មមានរូបរាងប្លែកៗ និងសត្វស្លាប ប៉ុន្តែក្នុងចំណោមតំបន់ទេសចរណ៍ទាំងនេះ គឺដំរីថ្មយក្ស (Elephant Rock) មានភាពលេចធ្លោជាងគេ ដោយសារវាមានរូបរាងដូចក្បាលដំរីកំពុងតែផឹកទឹកសមុទ្រ ។

ដំរីថ្មយក្សបានកើតឡើងដោយសារថ្មធម្មជាតិនៅប្រជុំកោះ Westman ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីឆ្នេរសមុទ្រខាងត្បូងប្រទេសអ៊ីស្លង់ ប្រមាណជាង៧គីឡូម៉ែត្រ ។ ថ្មមានរូបរាងដូចគ្នានឹងសត្វដំរីនេះ និងថ្មមានរូបរាងប្លែកៗទាំងនេះបានធ្វើឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាជឿថា វាកើតឡើងដោយសារមនុស្ស ប៉ុន្តែការពិត ថ្មទាំងនេះបានកើតឡើងតាមធម្មជាតិ ខណៈស្នាមឆ្នូតៗនៅលើដំរីថ្មពណ៌ប្រផេះ គឺដូចគ្នានឹងស្បែកដំរី ។

ដំរីថ្មបានកើតឡើងដោយសារការផ្ទុះភ្នំភ្លើង «អែលសឺរ» ជាច្រើនលើក ហើយភ្នំភ្លើងនេះនៅតែបន្តផ្ទុះរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ។ កាលពីឆ្នាំ១៩៧៣ ភ្នំភ្លើងអែលសឺរបានផ្ទុះឡើងខ្លាំងជាងពេលមុនៗ និងធ្វើឱ្យកោះ Heimaey ខូចខាតយ៉ាងខ្លាំង ។ ពេលនោះ អ្នកស្រុកបានព្យាយាមទប់ស្កាត់កុំឱ្យកំអែភ្នំភ្លើងហូរមកដល់លំនៅឋានពួកគេ ដោយការប្រើប្រាស់ទឹកសមុទ្រ ទើបធ្វើឱ្យកំអែភ្នំភ្លើងផ្លាស់ទីយឺតៗ ហើយវាក៏មានសភាពរឹងនាពេលបន្ទាប់ ។

លើសពីនេះ អ្នកស្រុកបានជួយគ្នាទប់ស្កាត់កុំឱ្យកំអែភ្នំភ្លើងហូរទៅកាន់កំពង់ផែដ៏សំខាន់បំផុតរបស់កោះផងដែរ ។ រីឯកំអែភ្នំភ្លើងមួយចំនួនទៀតបានហូរចូលក្នុងទឹកសមុទ្រ និងបង្កើតជាថ្មរូបរាងថ្មប្លែកៗជាច្រើននៅបរិវេណជុំវិញកោះ Heimaey រួមទាំងបង្កើតជាដំរីថ្មយក្សផងដែរ ។

បើទោះជាដំរីថ្មមានរូបរាងដូចគ្នាខ្លាំងនឹងដំរីពិតប្រាកដក្តី ប៉ុន្តែមនុស្សខ្លះយល់ឃើញខុសពីនេះ ដោយពួកគេនិយាយថា ថ្មនេះមានរូបរាងដូចគ្នានឹងសត្វចម្លែក១ក្បាលរស់នៅបាតសមុទ្រ ដែលមានពុកមាត់ដូចមឹកយក្ស ។ ក្រៅពីនេះ នៅលើកោះ Heimaey ក៏មានចំណុចទាក់ទាញគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ជាច្រើនទៀត ដូចជា ៖ ការជិះទូកមើលត្រីបាឡែន និងមើលសត្វស្លាបជាច្រើនក្បាល ដែលមកពងនៅលើកោះនារដូវក្តៅ ។

ចំណែកភ្ញៀវទេសចរដែលចង់មកទស្សនាដំរីថ្មយក្ស គឺពួកគេអាចជិះទូកពីតំបន់ Landeyjahofn ទៅកាន់ប្រជុំកោះ Westman ។ បន្ទាប់មក ពួកគេត្រូវជិះទូករយៈពេល១ម៉ោងទៀត ទើបមកដល់កន្លែងដំរីថ្ម ។ រីឯកោះ Heimaey គឺជាកោះធំបំផុតក្នុងចំណោមកោះទាំងអស់ និងជាកោះតែមួយគត់ដែលមានមនុស្សរស់នៅ ។

ដំរីថ្មបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ភ្ញៀវទេសចរយ៉ាងខ្លាំង ពីព្រោះវាមានរូបរាងដូចគ្នានឹងក្បាលដំរីយក្សកំពុងតែជ្រមុជចូលក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ឬហាក់ដូចជាវាកំពុងព្យាយាមផឹកទឹកបំបាត់ការស្រេកទឹក ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើមានឱកាស យើងចង់ឱ្យលោកអ្នកមកកម្សាន្តនៅលើកោះនេះ ដោយសារមានតំបន់ធម្មជាតិដ៏អស្ចារ្យជាច្រើនកន្លែង ៕

ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ ភ្ញៀវទេសចរភាគច្រើនបានស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ពីមហាកំពែងនៅប្រទេសចិន ប៉ុន្តែនៅឥណ្ឌា ក៏មានមហាកំពែងយ៉ាងស្រស់ស្អាតផងដែរ ដែលបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី២ លើពិភពលោក បន្ទាប់ពីមហាកំពែងចិន ។ មហាកំពែងនេះឈ្មោះ «Kumbhalgarh» ស្ថិតនៅភាគខាងជើងតំបន់ Udaipur រដ្ឋ Rajasthan និងស្ថិតនៅភាគខាងលិចប្រទេសឥណ្ឌាប្រមាណ៨៤គីឡូម៉ែត្រ ។

មហាកំពែង Kumbhalgarh មានឈ្មោះមួយទៀតថា «The Great Wall of India» និងត្រូវបានអង្គការយូណេស្កូប្រកាសថា ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក កាលពីឆ្នាំ២០១៣ ។ មហាកំពែងនេះកសាងឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រព្រះនាម Rana Kumbha ji កាលពីប្រមាណ៥០០ឆ្នាំមុន ដែលព្រះអង្គគ្រប់គ្រងព្រះនគរ Mewar ក្នុងគោលបំណងធ្វើជាជម្រកលាក់ខ្លួនគេចពីការឈ្លានពានរបស់ពួកម៉ូគុន ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៥ ។

មហាកំពែងនេះបានសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំ Aravalli ដែលខ្ពស់ជាងកម្រិតទឹកសមុទ្រចំនួន១.១០០ម៉ែត្រ និងមានប្រវែងសរុប៣៦គីឡូម៉ែត្រ ។ ចំណុចនីមួយៗមានភាពខុសប្លែកគ្នាទៅតាមផ្លូវបត់បែននៅលើភ្នំ និងព័ទ្ធជុំវិញដោយកំពូលភ្នំចំនួន១៣ ។ មហាកំពែងមានទ្វារធំៗចំនួន៧កន្លែង ដែលអាចមើលឃើញទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ជួរភ្នំ Aravalli ។

រីឯនៅបរិវេណជិតមហាកំពែង គឺមានព្រះរាជវាំងបាដាល ម៉ាហាល (ឬព្រះរាជវាំងពពក) ព្រមទាំងមានវត្តសាសនាហិណ្ឌូ និងសាសនាចេន សរុបចំនួន៣៦០កន្លែង រួមទាំងអណ្តូងទឹកមួយចំនួន ។ អ្នកបុរាណវិទ្យាឥណ្ឌានិយាយថា ការសាងសង់មហាកំពែងមានចំណាយពេលជាង១សតវត្សរ៍ ហើយត្រូវបានពង្រីកកាន់តែធំជាងមុននៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ។ ការសាងសង់មហាកំពែងនៅលើកំពូលភ្នំ គឺដើម្បីឱ្យវាស្ថិតនៅលើទីខ្ពស់ និងអាចមើលឃើញទេសភាពឆ្ងាយៗ ។

មហាកំពែងឥណ្ឌាត្រូវបានរចនាម៉ូដដោយស្ថាបត្យករមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញបំផុតនាសម័យនោះ គឺ Mandan ព្រមទាំងជាអ្នកនិពន្ធក្នុងព្រះរាជវាំង ដោយការសាងសង់បានប្រើប្រាស់ដុំឥដ្ឋរាប់ពាន់ដុំ និងតុបតែងជារូបផ្កានៅផ្នែកខាងលើ ។ ហេតុនេះ វាបានក្លាយជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរយ៉ាងច្រើនមកពីជុំវិញពិភពលោក ។

តាមឯកសារបញ្ជាក់ថា ក្នុងអំឡុងពេលសាងសង់មហាកំពែងនេះមានឧបសគ្គជាច្រើន ព្រមទាំងមានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តលះបង់អាយុជីវិតផងដែរ ដើម្បីឱ្យមហាកំពែងនេះលេចរូបរាងឡើង ។ ពលរដ្ឋឥណ្ឌាប្រាប់ថា នៅសម័យនោះ គេបានដុតគោមយ៉ាងធំដើម្បីបំភ្លឺសម្រាប់អ្នកសាងសង់មហាកំពែងពេលយប់ ។ ក្រោយមក ព្រះមហាក្សត្រឥណ្ឌាជាច្រើនសម័យកាលបានព្យាយាមសាងសង់មហាកំពែងឱ្យកាន់តែវែង ប៉ុន្តែបរាជ័យរហូត ។

លោក Narayan Vyas ជាអ្នកស្រាវជ្រាវមហាកំពែងនៅទីក្រុង Bhopal និងទីក្រុង Jabalpur ក្រោយពីលោកបានចូលនិវត្តន៍ បន្ទាប់ពីធ្វើការស្រាវជ្រាវនៅតំបន់បុរាណរបស់ឥណ្ឌាអស់រយៈពេល១០ឆ្នាំ បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ Hindustan Times ថា វត្តនានានៅបរិវេណមហាកំពែងនេះ អាចមានអាយុកាលចំណាស់ជាងអ្នកប្រវតិ្តសាស្ត្រគិតទៅទៀត ៕