រដ្ឋាភិបាលឡាវបានប្រកាសផ្អាកនាំចូលរថយន្តប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ (សាំង និងម៉ាស៊ូត) ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា រហូតដល់ដំណាច់ឆ្នាំ២០២៦ ដោយជំរុញឱ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនី ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈ និងការពារបរិស្ថាន ស្របពេលបច្ចុប្បន្ន ឡាវប្រឈមនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដោយសារតម្លៃប្រេងកើនឡើង ។ បម្រាមនេះមិនអនុវត្តចំពោះរថយន្តគ្រប់ប្រភេទទេ ដោយរដ្ឋនៅតែអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលរថយន្តប្រេងចាំបាច់មួយចំនួន ដូចជា ៖ រថយន្តដឹកអ្នកដំណើរ, រថយន្តប្រើប្រាស់ក្នុងផលិតកម្ម និងរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ។

រដ្ឋាភិបាលនឹងផ្តល់សិទ្ធិពិសេសសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនដែលចំណាយប្រាក់សាងសង់ស្ថានីយសាកថ្មរថយន្តអគ្គិសនីនៅទូទាំងប្រទេស ដោយការផ្តល់ដីធ្លីដើម្បីពន្លឿនការសាងសង់ស្ថានីយសាកថ្មឱ្យកាន់តែច្រើន ព្រមទាំងចាត់វិធានការយ៉ាងតឹងរ៉ឹងទៅលើក្រុមហ៊ុនណាលក់រថយន្តអគ្គិសនីយកប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ និងលើកលែងពន្ធអាករពិសេសសម្រាប់រថយន្តអគ្គិសនីតម្លៃក្រោម៥ម៉ឺនដុល្លារ ។

តាមសេចក្តីប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឡាវនឹងផ្អាកការនាំចូលរថយន្តប្រេងជាបណ្តោះអាសន្នរហូតដល់ដំណាច់ឆ្នាំនេះ លើកលែងតែរថយន្តដឹកអ្នកដំណើរ, រថយន្តប្រើប្រាស់ក្នុងផលិតកម្ម និងរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនលក់រថយន្តអគ្គិសនីក្នុងតម្លៃខ្ពស់នៅពេលតម្រូវការកើនឡើង ប្រសិនបើរកឃើញក្រុមហ៊ុនណាឆ្លៀតឱកាសកេងចំណេញ នឹងត្រូវពិន័យជាប្រាក់យ៉ាងច្រើន ។

នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយដើម្បីផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនក្នុងប្រទេស និងពង្រឹងស្ថិរភាពរូបិយប័ណ្ណជាតិ ហើយក៏ជាការផ្លាស់ប្តូរពីវិបត្តិទៅជាឱកាស ដោយកាត់បន្ថយការចំណាយលើប្រេងឥន្ធនៈនាំចូលពីក្រៅប្រទេស និងជំរុញការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីដែលជាចំណុចខ្លាំងរបស់ខ្លួន, ការពារបរិស្ថាន រួមទាំងកាត់បន្ថយឱនភាពពាណិជ្ជកម្ម ពីព្រោះការទិញរថយន្តប្រេង និងនាំចូលប្រេង តម្រូវឱ្យឡាវទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណបរទេស ។

គួរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋឡាវភាគច្រើនពេញចិត្តនឹងការផ្អាកនាំចូលរថយន្តប្រេង ព្រោះតែកង្វះខាតប្រេង ហើយការប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីជួយកាត់បន្ថយចំណាយប្រចាំថ្ងៃបានច្រើន ។ ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះទៀតបារម្ភពីស្ថានីយសាកថ្មមិនគ្រប់គ្រាន់ ជាពិសេស នៅតាមខេត្ត និងខ្លាចមានបញ្ហាតាមផ្លូវ គ្មានកន្លែងជួសជុល ហើយតម្លៃរថយន្តអគ្គិសនីនៅតែខ្ពស់ ខណៈក្រុមហ៊ុនលក់រថយន្តប្រេងបារម្ភពីបាត់បង់ដើមទុនដោយសារបិទអាជីវកម្មភ្លាមៗ ៕

លែងធូរដូចមុនហើយ! ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៧ ជប៉ុននឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តវិធានការថ្មី ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាសិប្បនិម្មិត (AI) និងប្រព័ន្ធវិភាគទិន្នន័យតាមអ៊ីនធើរណេត ដើម្បីតាមដាន និងបង្ក្រា.បជ.បរទេសដែលស្នាក់នៅ និងធ្វើការខុសច្បាប់នៅទូទាំងប្រទេស ។ វិធានការថ្មីចាប់ផ្តើមពីការបង្កើតអង្គភាពល្បាតអនឡាញ ដើម្បីស្វែងរកការបង្ហោះពីការផ្តល់ការងារខុសច្បាប់ក្នុងបណ្តាញសង្គម ទោះជាសរសេរជាភាសាបរទេសផ្សេងៗ មិនមែនជាភាសាជប៉ុនក៏ដោយ ។

វិធានការថ្មី គឺជាការរឹតបន្តឹងលើការគ្រប់គ្រងជ.នបរទេស ដោយមន្ត្រីអន្តោប្រវេសន៍មានតួនាទីប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម និងប្រព័ន្ធវិភាគទិន្នន័យតាមអ៊ីនធើរណេតក្នុងការស្វែងរកជ.នបរទេសស្នាក់នៅហួសសុពលភាពទិដ្ឋាការ និងធ្វើការខុសច្បាប់នៅទូទាំងប្រទេស ។

ទោះជាបច្ចុប្បន្ន ជប៉ុនកំពុងខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្មបរទេសយ៉ាងខ្លាំង និងប្រកាសស្វែងរកជនបរទេសមកធ្វើការជាបន្តបន្ទាប់ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលមិនចង់ឱ្យជនបរទេសស្នាក់នៅផុតសុពលភាពទិដ្ឋាការ និងធ្វើការខុសច្បាប់ទេ ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានការផាកពិន័យ និងចាត់វិធានការយ៉ាងតឹងរ៉ឹងផងដែរ ទៅលើក្រុមហ៊ុនណាដែលទទួលជនបរទេសគ្មានឯកសារច្បាស់លាស់ឱ្យចូលធ្វើការ ។

កន្លងមក អាជ្ញាធរខេត្តអ៊ីបារ៉ាគី (នៅភាគឦសានប្រទេស) បានប្រកាសផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់ចំនួន១ម៉ឺនយេន (ឬជាង៦០ដុល្លារ) ដល់ពលរដ្ឋណារាយការណ៍ពីក្រុមហ៊ុនអនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេសធ្វើការខុសច្បាប់ ហើយអ្នករាយការណ៍ទាំងអស់នឹងត្រូវរក្សាការសម្ងាត់បំផុត ឬមិនបង្ហាញអត្តសញ្ញាណដើម្បីសុវត្ថិភាព ។

កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ជនបរទេសស្នាក់នៅខុសច្បាប់នៅប្រទេសជប៉ុន ស្មើប្រមាណ៦ម៉ឺន ៨ពាន់នាក់ ធ្លាក់ចុះប្រមាណ៦ពាន់នាក់ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលមើលឃើញថា ការចាត់វិធានការតឹងរ៉ឹងលើជនបរទេសទាំងនេះ គឺជាវិធានការចាំបាច់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ជនបរទេសចង់មកធ្វើការនៅប្រទេសជប៉ុន ដោយសារទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលខ្ពស់ជាងប្រទេសរបស់ខ្លួន, អាចរៀនសូត្រពីបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗក្នុងការងារ, ទីក្រុងមានសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អ និងបរិស្ថានស្អាត ប៉ុន្តែដោយសារច្បាប់ការងារតឹងរ៉ឹង, ការស្នើសុំទិដ្ឋាការស្របច្បាប់មានភាពស្មុគស្មាញ ចំណាយប្រាក់ច្រើន ទើបពួកគេជ្រើសរើសការងារខុសច្បាប់ ៕

ទោះជាថៃព្យាយាមលាក់បាំងប្រទេសខ្លួនគ្មានបទល្មើសអនឡាញ និងលាបពណ៌ប្រទេសជិតខាង ប៉ុន្តែនៅតែលាក់មិនជិត ដោយសារឡាវបណ្តេញក្រុម Scam ថៃចេញពីប្រទេសជាបន្តបន្ទាប់! នៅថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្រុម Scam ថៃចំនួន១០៦នាក់ ត្រូវបានឡាវបណ្តេញចេញដោយសារធ្វើការនៅទីតាំងឆបោ.កអនឡាញនៅខេត្តបូលីខេមសៃ ខណៈឡាវទើបបណ្តេញចេញជ.នជាតិថៃ ៣០៧នាក់ កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ គឺកាលពីវេលាម៉ោង១០ព្រឹក ថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា អាជ្ញាធរឡាវខេត្តបូលីខេមសៃ បានបណ្តេញជនជាតិថៃ ចំនួន១០៦នាក់ (ប្រុស៥៥នាក់ និងស្ត្រី៥១នាក់) ដែលចូលមកប្រទេសឡាវដើម្បីធ្វើការឆបោកតាមអនឡាញ បន្ទាប់ពីឡាវបើកប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបក្រុម Scam ជនបរទេសទ្រង់ទ្រាយធំ ។ ការបណ្តេញមកប្រទេសថៃវិញនេះ ធ្វើឡើងក្រោមកិច្ចសហការសន្តិសុខព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយមន្ត្រីអន្តោប្រវេសន៍ថៃនៅខេត្តបឹងកាប បានមករង់ចាំទទួលយកពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនជាក្រុម Scam ត្រឡប់ទៅវិញ ។

មុនពេលបណ្តេញ សមត្ថកិច្ចឡាវបានឆ្មក់ចូលបង្ក្រាបទីតាំងឆបោកអនឡាញមួយកន្លែងនៅស្រុកប៉ាកសាន់ ខេត្តបូលីខេមសៃ ដោយទីតាំងនេះប្រើប្រាស់ឈ្មោះជាក្រុមហ៊ុនឆ្នោតរដ្ឋឡាវ បន្ទាប់មក សមត្ថកិច្ចក៏រឹបអូសវត្ថុតាង ដូចជា ៖ កុំព្យូទ័រ និងទូរស័ព្ទដៃ សរុបជាង៤០០គ្រឿង និងចាប់ខ្លួនជនជាតិថៃទាំងអស់ ។ ក្រុម Scam ថៃមកធ្វើការនៅទីនេះតាមការផ្សព្វផ្សាយក្នុងហ្វេសប៊ុក និងទទួលបានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់រហូតដល់៣ម៉ឺន ៥ពាន់បាតក្នុង១ខែ (ប្រមាណ១ពាន់ដុល្លារ) ។

ទោះយ៉ាងណា សមត្ថកិច្ចថៃនឹងត្រួតពិនិត្យបន្ថែមថា តើក្រុម Scam ទាំងអស់ចាញ់បោក ឬក៏ពេញចិត្តមកធ្វើការឆបោកអនឡាញដោយខ្លួនឯង ប្រសិនបើរកឃើញថា ពួកគេមិនបានចាញ់បោកទេ នឹងចាត់វិធានការតាមច្បាប់ ។ រីឯអភិបាលខេត្តបឹងកាប បញ្ជាក់ថា ក្នុងចំណោមជនជាតិថៃទាំងនេះ អ្នកខ្លះគេចខ្លួនពីការតាមចាប់របស់សមត្ថកិច្ច ដោយសារបង្កើតគណនីធនាគារក្លែងក្លាយ ហើយខ្លះទៀតធ្លាប់ត្រូវសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនពីមុន ។

គួរបញ្ជាក់ថា ដោយសាររោងចក្រនៅប្រទេសថៃបិទទ្វារជាបន្តបន្ទាប់ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃសម្រេចចិត្តមកធ្វើការឆបោកអនឡាញនៅក្រៅប្រទេសដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់ ។ រីឯការឆបោកអនឡាញនៅប្រទេសថៃវិញបាននិងកំពុងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ហើយរដ្ឋាភិបាលថៃចាត់ទុកបទល្មើសអនឡាញជារបៀបវារៈជាតិដើម្បីបើកយុទ្ធនាការបង្ក្រាប ៕

មនុស្សបីនាក់បានស្លាប់ និងបីនាក់ផ្សេងទៀតរងរបួស ក្រោយពីស្ពានអាកាសមួយខ្សែមានអាយុរាប់ទសវត្សរ៍បានបាក់ស្រុតចុះមកដី។

ហេតុការណ៍នេះ កើតឡើងពីល្ងាចថ្ងៃអង្គារ នៅក្នុងរដ្ឋធានីសេអ៊ូល ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ យោងតាមមន្ត្រី នៅស្ថានីយ៍ពន្លត់អគ្គីភ័យស្រុកសេអ៊ូល បាននិយាយថា គ្រោះថ្នាក់នេះបានកើតឡើងអំឡុងពេលនៃការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាព បន្ទាប់ពីកម្មករបានបញ្ឈប់ការងាររុះរើ។

ក្រុមកម្មករ បានរកឃើញសញ្ញាមិនប្រក្រតី  តាំងពីយប់មិញថ្ងៃចន្ទ ហើយក៏បានសម្រេចផ្អាកសកម្មភាពរុះរើជាបណ្តោះអាសន្ន លុះដល់ព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃអង្គារ ធ្វើការត្រួតពិនិត្យផ្នែកសុវត្ថិភាពឡើងវិញ ក៏បានជួបរឿងអកុសលតែម្តង។

ជុំវិញសោកនាដកម្មនេះ ពលរដ្ឋទីក្រុងសេអ៊ូល បានសម្តែងការខកចិត្ត ដោយសារតែអាជ្ញាធរមានភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការវាយកម្ទេចស្ពានចាស់ទ្រុឌទ្រោមនេះចោល។

គួរបញ្ជាក់ថា ស្ពានអាកាសនេះត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៦ និងត្រូវបានគេរុះរើដើម្បីជួសជុលចាប់តាំងពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥៕

បាងកក៖ ស្ថានការណ៍នយោបាយនៅប្រទេសថៃកំពុងតែឡើងកម្តៅយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងបានរិះគន់ និងអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរួមគ្នាបញ្ចប់របបដឹកនាំរបស់គណបក្សកាន់អំណាច។ ភាពតានតឹងនេះបានឈានដល់ចំណុចទាល់ច្រក ខណៈដែលមេបក្សប្រឆាំងប្រកាសបដិសេធមិនព្រមសុំទោសសមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំង ៨៩ រូប តាមការទាមទារឡើយ។

កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃចំនួន ៨៩ រូប ដឹកនាំដោយលោក Phisit Apivatanapong បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ដោយថ្កោលទោសលោក Natthaphong Ruengpanyawut មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង និងបានទុកឱសានវាទរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យរូបលោកចេញមុខសុំទោសជាសាធារណៈ។

ប្រភពនៃការខ្វែងគំនិតនេះ កើតឡើងបន្ទាប់ពីមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងបានបង្ហោះសារនៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ដោយរិះគន់ចំៗថា ព្រឹទ្ធសភាបច្ចុប្បន្នកំពុងបំពេញការងារនៅក្រោមបញ្ជារបស់គណបក្សភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai) របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin Charnvirakul។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរួមគ្នាបញ្ចប់របបដឹកនាំបច្ចុប្បន្ន ដោយលោកចាត់ទុកថាជារបបបន្តវេនពីការធ្វើរដ្ឋប្រហារ។

សមាជិកព្រឹទ្ធសភាបានទាត់ចោលការចោទប្រកាន់នេះភ្លាមៗ និងបានចាត់ទុកថាជា «ការញុះញង់ពលរដ្ឋ និងបំផ្លាញទំនុកចិត្តលើស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភា»។ ពួកគេបានអះអាងថារាល់ការសម្រេចចិត្តគឺធ្វើឡើងដោយឯករាជ្យ មិនស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពល ឬបញ្ជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin ឬគណបក្សភូមិចៃថៃឡើយ។ ព្រឹទ្ធសភាក៏បានព្រមានផងដែរថា ទង្វើរបស់មេបក្សប្រឆាំងនឹងក្លាយជាឧបសគ្គរាំងស្ទះដល់ដំណើរការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រោះការអនុម័តដាច់ខាតត្រូវមានសំឡេងគាំទ្រពីព្រឹទ្ធសភា។ ប្រសិនបើគ្មានការសុំទោសជាបន្ទាន់ទេ ពួកគេនឹងចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ពីបទ «ប្រមាថរដ្ឋធម្មនុញ្ញ»។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គិតមកទល់ពេលនេះ លោក Natthaphong មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង នៅតែរក្សាជំហររឹងមាំ និងមិនព្រមសុំទោសតាមការទាមទារនោះឡើយ។ លោកបានចេញមុខបំភ្លឺថា ការលើកឡើងរបស់លោកគឺជារូបភាពរួម មិនមែនសំដៅលើបុគ្គល ឬសមាជិកព្រឹទ្ធសភាណាម្នាក់ឡើយ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា លោកនឹងនៅតែបន្តរក្សាគោលជំហរធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញឱ្យស្របតាមឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដ្បិតអីព្រឹទ្ធសភាគំរាមប្តឹងផ្តល់តាមផ្លូវច្បាប់ក៏ដោយ។

លោក Natthaphong បានបន្ថែមថា ព្រឹទ្ធសភាបច្ចុប្បន្នគឺកើតចេញពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ២០១៧ ដែលជាផលផ្លែផ្កានៃការធ្វើរដ្ឋប្រហាររបស់លោក Prayut Chan-o-cha ហើយរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នបានពង្រឹងអំណាចតាមរយៈការតែងតាំងមនុស្សរបស់ខ្លួនចូលទៅក្នុងព្រឹទ្ធសភា និងស្ថាប័នឯករាជ្យជាច្រើន។

គួររំលឹកផងដែរថា គណបក្សប្រឆាំងតែងតែព្យាយាមធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ២០១៧ ដើម្បីលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលដែលសេសសល់ពីរដ្ឋប្រហារ។ ប៉ុន្តែការរិះគន់ចំៗនិងធ្ងន់ៗនាពេលនេះ បានធ្វើឱ្យសមាជិកព្រឹទ្ធសភាភាគច្រើន ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច កើតការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ ជម្លោះនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថា នឹងក្លាយជាជញ្ជាំងដ៏ក្រាស់ និងជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយសម្រាប់គណបក្សប្រឆាំង ក្នុងការស្វែងរកសំឡេងគាំទ្រដើម្បីធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញនាពេលខាងមុខ៕

ខុសហើយចង់ឲ្យគេកាន់ជើងទៀត? នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ អនុទីន ឆាន់វីរ៉ាគុល បានធ្វើការលើកឡើងដែលហាក់ចង់ចង្អុលទៅកាន់អង្គការ UNESCO ថា មានភាពលម្អៀងទៅខាងកម្ពុជាក្នុងដំណើរការចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងប្រាសាទដែលរងការខូចខាតបន្ទាប់ពីសង្រ្គាមជាមួយថៃ។ អនុទីន បានអះអាងថា ថៃក៏ចង់ឲ្យមានការចុះពិនិត្យនៅខាងទឹកដីថៃដែរ ដើម្បីបង្ហាញថាថៃក៏រងគ្រោះដែរនៅក្នុងជម្លោះនេះ។

ថ្លែងទៅកាន់ប្រធានាធិបតីបារាំង នៅថ្ងៃអង្គារ ទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អនុទីន ឆាន់វីរ៉ាគុល បានបង្ហាញជំហរអាក់អន់ស្រពន់ចិត្តជាសាធារណៈចំពោះចំណាត់ការរបស់អង្គការ UNESCO ព្រមទាំងបានព្យាយាមបំភ្លឺទៅកាន់ប្រធានាធិបតីបារាំង និងសហគមន៍អន្តរជាតិថា ប្រទេសថៃគ្រាន់តែធ្វើសកម្មភាពដើម្បីការពារខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុទីន បានទម្លាយឲ្យដឹងថា នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការទៅមកកាន់ប្រទេសបារាំងនេះលោកក៏បានឆ្លៀតឱកាសជួបពិភាក្សាជាមួយតំណាងអង្គការ UNESCO បន្ទាប់ពីទទួលបានព័ត៌មានថា ភាគីកម្ពុជាបានដាក់ពាក្យស្នើសុំជាផ្លូវការ ឲ្យអង្គការអន្តរជាតិមួយនេះ ចុះមកធ្វើការអង្កេត និងវាយតម្លៃលើការខូចខាតនៃប្រាសាទបុរាណដែលជាមរដកពិភពលោក ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីការវាយប្រហារខាងយោធាកាលពីពេលកន្លងទៅ។

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលថៃរូបនេះ បានបង្ហាញនូវប្រតិកម្មហាក់មិនសូវពេញចិត្ត ចំពោះចំណាត់ការឯកតោភាគី ដោយបានសង្កត់ធ្ងន់ថា អង្គការសហប្រជាជាតិ មិនគួរលំអៀងទៅរកការរៀបរាប់របស់ភាគីណាមួយនោះឡើយ។ លោក អនុទីន បានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំបានប្រាប់ទៅ UNESCO វិញថា វាជារឿងល្អដែលគ្រប់ប្រទេសអាចដាក់សំណើផ្សេងៗទៅកាន់អង្គការអន្តរជាតិបាន ប៉ុន្តែប្រសិនបើ អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) ចុះទៅពិនិត្យមើលប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជា ដែលខ្ទេចខ្ទីដោយសារយោធាថៃ បានបំផ្លិចបំផ្លាញក៏ចុះទៅមើលចុះ ប៉ុន្តែសូមមេត្តាចុះមកមើលព្រំដែនខាងថៃផង កុំចុះទៅមើលតែខាងកម្ពុជាតែម្ខាងពេក»។

ទន្ទឹមនឹងការសម្តែងការមិនពេញចិត្តចំពោះយន្តការរបស់ UNESCO លោក អានុទិន ក៏បានប្រើប្រាស់ជំនួបកម្រិតកំពូលជាមួយប្រធានាធិបតីបារាំង ដើម្បីធ្វើការដោះស្រាយរូបភាពការទូតរបស់ខ្លួននៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយលោកបានអះអាងប្រាប់មេដឹកនាំបារាំង និងប្រាប់ពិភពលោកថា ថៃមិនមែនជាអ្នកបង្កសង្គ្រាម ឬជាអ្នកបើកការវាយប្រហារមុននោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ យោធាថៃបាននិងកំពុងបំពេញតួនាទីក្នុងការ «ការពារអធិបតេយ្យភាព» និងការពារខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។

អ្នកវិភាគការបរទេសយល់ឃើញថា ការអះអាងរបស់ អនុទីន ដូចខាងលើនេះ គឺជាការស្ទាក់ចាប់ការទូតរបស់កម្ពុជានៅ UNESCO ព្រោះ អនុទីន បានដឹងថា កម្ពុជាបានស្នើឱ្យអង្គការយូណេស្កូ ចុះមកពិនិត្យការខូចខាតប្រាសាទមរដកពិភពលោក (សំដៅលើប្រាសាទព្រះវិហារ) ដែលរងគ្រោះដោយសារការបាញ់បោះក្នុងជម្លោះយោធាកន្លងមក។ វោហាសាស្រ្តរបស់ អនុទីន ក៏ត្រូវបានគេមើលឃើញផងដែរថា គឺជាការប៉ុនប៉ងទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលការទូតរបស់កម្ពុជា ដែលកំពុងនាំយកបញ្ហាជម្លោះព្រំដែន និងការការពារសម្បត្តិវប្បធម៌ទៅជជែកនៅលើវេទិកាពហុភាគីធំៗ ដូចជាអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) និងអង្គការ UNESCO ជាដើម ខណៈដែលភាគីថៃតែងតែចង់ដោះស្រាយបញ្ហានេះជាលក្ខណៈទ្វេភាគីដាច់ដោយឡែក៕

រដ្ឋាភិបាលអនុទីនលេងមួយក្បាច់ទម្លាក់សេដ្ឋកិច្ចថៃឲ្យស្រុតចុះមួយទំហឹង! យោងតាមរបាយការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយសារព័ត៌មានក្នុងស្រុករបស់ថៃថ្មីៗនេះបានបង្ហាញថា ប្រទេសថៃកំពុងប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដ៏ចម្លែកមួយ ពោលគឺអត្រាពលរដ្ឋក្នុងស្រុកអត់ការងារធ្វើមានការកើនឡើង ចំពេលដែលវិស័យឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត បែរជាជួបវិបត្តិខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅវិញ។

យោងតាមការចុះផ្សាយចុងក្រោយរបស់សារព័ត៌មានថៃ The Thaiger បានបង្ហាញថា អត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើនៅក្នុងប្រទេសថៃបានហក់ឡើងដល់ ០,៩១% នៅក្នុងត្រីមាសទីមួយនៃឆ្នាំ២០២៦ នេះ ដែលស្មើនឹងប្រជាជនជិត ៤០០,០០០ នាក់ គ្មានការងារធ្វើ។ កំណើននៃភាពគ្មានការងារធ្វើនេះ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាបណ្តាលមកពីការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ សម្ពាធថ្លៃដើម និងការជ្រៀតជ្រែកនៃបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដូចជាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងការផ្លាស់ប្តូរទៅរកយានយន្តអគ្គិសនី (EV) ជាដើម ដែលធ្វើឱ្យកាត់បន្ថយតម្រូវការបុគ្គលិកក្នុងវិស័យផលិតកម្ម ភស្តុភារកម្ម និងការលក់រាយ។

របាយការណ៍ដដែលបានគូសបញ្ជាក់ថា និស្សិតដែលទើបបញ្ចប់ការសិក្សាថ្មីៗ និងអ្នកអត់ការងារធ្វើរយៈពេលវែង កំពុងជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការស្វែងរកការងារដែលស្របនឹងជំនាញរបស់ខ្លួន រហូតដល់ពលរដ្ឋខ្លះបង្ខំចិត្តដកខ្លួនទៅធ្វើការក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ដែលគ្មានសន្តិសុខហិរញ្ញវត្ថុ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្វីដែលជាភាពផ្ទុយគ្នានៃទីផ្សារពលកម្មថៃនោះគឺ ខណៈពេលដែលពលរដ្ឋថៃខ្លួនឯងអត់ការងារធ្វើ វិស័យស្នូលមួយចំនួនទៀតដូចជា វិស័យសំណង់ កសិកម្ម និងនេសាទ បែរជាកំពុងស្រែកឃ្លានកម្លាំងពលកម្មយ៉ាងខ្លាំង។ កង្វះខាតនេះ កើតឡើងបន្ទាប់ពីមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហើញនៃពលករចំណាកស្រុក ពិសេសពលករកម្ពុជាស្របច្បាប់ ដែលបានដាំក្បាលចុះពីប្រមាណ ៥៥០,០០០ នាក់ មកសល់ត្រឹមតែ ១៩៤,០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែរងផលប៉ះពាល់ពីជម្លោះការទូត និងបញ្ហាព្រំដែនកាលពីពេលកន្លងទៅ។

អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចបានលើកឡើងថា ប្រទេសថៃកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពគាបសង្កត់ពីរផ្លូវ ពោលគឺពលរដ្ឋក្នុងស្រុកដែលគ្មានការងារធ្វើ មិនអាច ឬមិនព្រមទៅបំពេញកន្លែងទំនេរក្នុងវិស័យពលកម្មធ្ងន់ៗទាំងនោះឡើយ ខណៈដែលវិស័យឧស្សាហកម្មបែបប្រពៃណីក៏មិនអាចដំណើរការទៅមុខរួច បើគ្មានពលករចំណាកស្រុក។ វិបត្តិនេះកំពុងជម្រុញឱ្យសមាគមធុរកិច្ចថៃ ដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលឱ្យពន្លឿនការសម្រួលនីតិវិធីច្បាប់ ដើម្បីទាក់ទាញពលករពីប្រទេសជិតខាងឱ្យត្រឡប់ទៅធ្វើការវិញ ដើម្បីសង្គ្រោះសេដ្ឋកិច្ចជាតិ៕