ប្រទេសថៃ ៖ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសថៃបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយដើម្បីធ្វើការបលស្រាយពាក់ព័ន្ធនឹងឧប្បត្តិវហេតុនៃការផ្ទុះអា.វុ.ធកាលពីថ្ងទី២៨ ខែឧសភាកន្លងទៅ និងធ្វើការបញ្ជាក់អំពីគោលជំហររបស់ខ្លួន ក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដី ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោលការណ៍មនុស្សធម៌។

នៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដែលចេញផ្សាយនាព្រឹកថ្ងៃពុធ ទី៤ ខែមិថុនា នេះរដ្ឋាភិបាលថៃបានថ្លែងថា ៖ ការចាប់ផ្ដើមនៃស្ថានភាពនេះបានកើតឡើងកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ខណៈដែលកងកម្លាំងទាហានថៃកំពុងដើរល្បាតនៅលើទឹកដីថៃជាធម្មតា។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ក៏មានការប៉ះទង្គិចគ្នាមួយភ្លែត រវាងទាហានថៃ និងកម្ពុជានៅតំបន់ចុងបូក ខេត្តអ៊ូប៊ុន រ៉ាត់ថានី ដែលជាការបង្ខំឲ្យកងកម្លាំងទាហានថៃធ្វើការការពារខ្លួន និងការពារដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ។

ក្រោយហេតុការណ៍នេះ រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងពីរ នាយករដ្ឋមន្រ្តីរទាំងសងខាង បានពិភាក្សាគ្នាដោះស្រាយយ៉ាងជិតស្និត ហើយជាលទ្ធផលនៃកិច្ចពិភាក្សា រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាថានឹងសហការគ្នាដើម្បីសម្របសម្រួលស្ថានការណ៍ឲ្យវិលមករកសភាពប្រក្រតីវិញ និងទប់ស្កាត់កុំឲ្យកើតមានម្ដងទៀត។ ភាគីទាំងពីរ បានយល់ព្រមប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេរភាគីមួយចំនួន ដែលក្នុងនោះរួមមានយន្តការ JBC ដូចដែលបានពិភាក្សាដោយមេបញ្ជារការកងទ័ពនៃប្រទេសទាំងពីរកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។

ចំពោះសំណួរអំពីគោលជំហររបស់កម្ពុជា ដែលចង់ប្រើយន្តការតុលាការអន្តរជាតិ ឬភាគីទីបី មកដោះស្រាយលើបញ្ហានេះ ថៃសូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងនាមថៃជាប្រទេសជិតខាងរបស់កម្ពុជា យើងប្ដេជ្ញាដោះស្រាយបញ្ហារវាងប្រទេសទាំងពីរដោយសន្តិវិធី និងផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិសន្តធិសញ្ញា MoU ឆ្នាំ២០០០ និងភស្តុតាងមួយចំនួន រួមទាំងរូបថតពីផ្កាយរណប។

ប្រទេសថៃបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ក្នុងការចរចាជាមួយកម្ពុជាតាមរយៈយន្តការទ្វេរភាគីដែលមានស្រាប់ដូចជា៖
-កិច្ចប្រជុំជាមួយគណ៖កម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC) ដែលជាយន្តការបច្ចេកទេសបង្កើតដោយ MoU ឆ្នាំ២០០០ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការសង្ទង់មតិ និងបោះបង្គោលព្រំដែនទ្វេរភាគី ដែលឥឡូវនេះភាគីកម្ពុជាបានឆ្លើយតបទៅនឹងសំណើររបស់ភាគីថៃ ក្នុងការធ្វើ (ក្នុងសម័យកាលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ) នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ នៅកម្ពុជា។
-ការប្រជុះគណៈកម្មាធិការទូទៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ដែលជាយន្តការមួយនៅកម្រិតរដ្ឋមន្រ្តី ក្រសួងការពារជាតិ និង គណៈកម្មាធិកាព្រំដែនប្រចាំតំបន់ (RBC) ដែលជាយន្តការមួយកម្រិតមេបញ្ជារការកងទ័ពក្នុងតំបន់។ ទាំង (GBC) និង (RBC) មានភារកិច្ចចម្បងក្នុងការរក្សាសន្តិភាពព្រំដែន។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរបានឯកភាពផ្ដល់សារៈសំខាន់ដល់ការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយសាធារណៈជន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការយល់ច្រលំរវាងប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ។

ជាចុងក្រោយរដ្ឋាភិបាលថៃបានបញ្ជាក់ថា ស្ថានភាពនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បច្ចុប្បន្នមានភាពធូស្រាល មានសន្តិភាព និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ជាប្រក្រតី។ រដ្ឋាភិបាលក៏នឹងធានាជូនប្រជាពលរដ្ឋថា ស្ថានប័នពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ បានចាត់វិធានការពេញលេញតាមនីតិវិធី ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសថៃ និងរក្សាសិទ្ធិស្របច្បាប់ និងសូមឲ្យពលរដ្ឋមានទំនុកចិត្តថា ថៃ និង កម្ពុជា នឹងអាចដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយគ្នាដោយឈរជើងលើមូលដ្ឋាននៃការក្លាយជាអ្នកជិតខាងល្អ ដើម្បីសុវត្ថិភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជននៅតាមតំបន់ព្រំដែន រួមទាំងគ្រួសារសមាជិកអាស៊ានផងដែរ៕

ចាប់តាំងពីលោក Donald Trump ឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក ស្ថានភាពព្រែកជីកនៅប្រទេសប៉ាណាម៉ា ហាក់មានការឡើងកម្តៅ ដោយលោក Trump ចង់យកព្រែកជីកនេះមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធរបស់អាមេរិកឡើងវិញ។

ដោយមើលឃើញពីស្ថានភាពមិនសូវអំណោយផល ចិនបានងាកមកចង់ជីកព្រែកនៅប្រទេសនីការ៉ាហ្គាវិញ ដោយគ្រោងចំណាយ៥០ពាន់លានដុល្លារ។

គម្រោងព្រែកជីកប្រទេសនីការ៉ាហ្គា មានចម្ងាយប្រមាណជា២៧៨គីឡូម៉ែត្រ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យនាវាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ពីមហាសមុទ្រប៉ាសុីហ្វិក ទៅមហាសមុទ្រអាត្លង់តិក ចំណាយពេលខ្លីជាមុន នឹងមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរឆ្ងាយដល់ព្រែកជីកប៉ាណាម៉ា។

តែយ៉ាងណាមិញ គម្រោងនេះ ហាក់មិនទាន់មានការសម្រេចពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរនៅឡើយនោះ ព្រោះប្រជាជនប្រទេសនីការ៉ាហ្គា បានចេញមុខមកតវ៉ា និងប្រឆាំងជាដាច់ខាត៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានប្រកាសលុបចោលគោលនយោបាយកំណត់ឱ្យពលរដ្ឋមានកូនតែ២នាក់ ដែលវៀតណាមបានអនុវត្តគោលនយោបាយនេះអស់រយៈពេលជាង៣៥ឆ្នាំ ។ ការលុបចោលគោលនយោបាយក្រោយពីអត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ចំនួនពលរដ្ឋ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលយូរ ។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានវៀតណាម គឺរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានលុបចោលគោលនយោបាយកំណត់ឱ្យពលរដ្ឋមានកូនតែ២នាក់ ដែលរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានកំណត់គោលនយោបាយនេះតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៨ ។ ក្រោយការលុបចោលគោលនយោបាយ គឺចាប់ពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ តទៅ ការសម្រេចចិត្តមានកូនប៉ុន្មាននាក់ គឺជាសិទ្ធិរបស់ក្រុមគ្រួសារនីមួយៗ ។

ក្រសួងសុខាភិបាលវៀតណាមបញ្ជាក់ថា អត្រាកំណើតសរុបរបស់ពលរដ្ឋវៀតណាមនៅទូទាំងប្រទេសបានធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំមកនេះ ។ អត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះខ្លាំងនៅទីក្រុង និងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍នានា ដូចជា ៖ ទីក្រុងហាណូយ និងហូជីមិញ ដោយសារពលរដ្ឋចំណាយខ្ពស់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ។

រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមពិបាកជំរុញឱ្យពលរដ្ឋមានកូនបន្ថែម ទោះជារដ្ឋាភិបាលបានកែសម្រួលគោលនយោបាយ និងរៀបចំកម្មវិធីលើកទឹកចិត្តក៏ដោយ ។ អត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះ គឺជាឧបសគ្គដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរយៈពេលយូរ រួមទាំងបញ្ហាពលរដ្ឋវៀតណាមអាយុច្រើន និងកង្វះខាតកម្លាំងពលកម្ម ។ រដ្ឋាភិបាលគួរផ្លាស់ប្តូរពីគោលនយោបាយកំណត់ការមានកូនរបស់ពលរដ្ឋ ទៅជាបង្កើនចំនួនពលរដ្ឋ និងអភិវឌ្ឍន៍ជារួម ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល លោកស្រី Nguyen Thi Lien Huong ក្នុងកិច្ចប្រជុំកាលពីដើមឆ្នាំ២០២៥ ។

បញ្ហាប្រឈមមួយទៀតរបស់វៀតណាម គឺអតុយ្យភាពយេនឌ័រ ដោយសារវប្បធម៌វៀតណាមនិយមឱ្យតម្លៃកូនប្រុសខ្លាំងជាងកូនស្រី បើទោះជាបច្ចុប្បន្ន អតុល្យភាពយេនឌ័របានធ្លាក់ចុះបន្តិចក្តី ប៉ុន្តែពលរដ្ឋវៀតណាមនៅតែស្រឡាញ់កូនប្រុសខ្លាំងជាងកូនស្រី ។

ចំណែករដ្ឋាភិបាលចិនក៏ធ្លាប់អនុវត្តគោលនយោបាយកំណត់ឱ្យពលរដ្ឋមានកូនតែម្នាក់កាលពីឆ្នាំ១៩៨០ ដើម្បីគ្រប់គ្រងចំនួនពលរដ្ឋ ហើយចិនបានលុបចោលគោលនយោបាយនេះនៅឆ្នាំ២០១៦ និងអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋមានកូន៣នាក់ នៅឆ្នាំ២០២១ ។ ប៉ុន្តែការចំណាយប្រចាំថ្ងៃខ្ពស់ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋចិនពុំចង់បានកូនច្រើន ដូចគ្នានឹងពលរដ្ឋនៅប្រទេសជាច្រើនទៀត ៕

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ មន្ត្រីគយនៅទីក្រុង Mumbai បានចាប់ខ្លួនបុរសជនជាតិឥណ្ឌាម្នាក់ ក្រោយពេលគាត់ព្យាយាមនាំចូលសត្វពស់ដែលមានពិសចំនួន ៤៨ ក្បាល ព្រមទាំងសត្វកម្រផ្សេងទៀតមកក្នុងប្រទេសដោយលាក់វានៅក្នុងវ៉ាលីរបស់គាត់ ចេញពីប្រទេសថៃមកកាន់ទីក្រុង បុមបៃ នៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Chhatrapati Shivaji Maharaj ក្នុងទីក្រុង Mumbai ប្រទេសឥណ្ឌា។

ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ពីគយក្រុង Mumbai កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានអះអាងថា សត្វពស់ទាំងនោះភាគច្រើនជាពស់វែក ដែលមានពិសខ្លាំង និងមានប្រភពមកពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ពួកវាត្រូវបានលាក់យ៉ាងហ្មត់ចត់នៅក្នុងធុងប្លាស្ទិកដែលដាក់ក្នុងថង់រទេះដឹកឥវ៉ាន់របស់អ្នកដំណើរ។

បើតាមប្រភព The Times of India ឱ្យដឹងថា ក្រៅពីពស់វែកទាំងនោះ មន្ត្រីក៏បានរកឃើញសត្វព្រៃផ្សេងៗទៀតផងដែរ ដូចជា ពស់ពីងពាងកន្ទុយបី ដែលក៏ជាសត្វមានពិស និងអណ្តើកស្លឹកអាស៊ីចំនួន ៥ ក្បាល។ មន្ត្រីបានបញ្ជាក់ថា សត្វទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសត្វស្ទើរតែផុតពូជ និងត្រូវបានការពារយ៉ាងតឹងរឹងជាមួយនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ។

រូបថតនៃសត្វព្រៃដែលរឹបអូសបានត្រូវបានបង្ហោះនៅលើបណ្ដាញសង្គម ដែលបង្ហាញពស់ពណ៌ខៀវ និងលឿងនៅក្នុងធុង។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្ហាញពីការបន្តនៃបញ្ហារត់ពន្ធសត្វព្រៃតាមយន្តហោះ ដែលកំពុងកើនឡើងជារឿយៗនៅឥណ្ឌា។ ក្នុងរយៈពេលកន្លងមកនេះ មន្ត្រីគយឥណ្ឌាបានរឹបអូសសត្វព្រៃ និងឥវ៉ាន់ខុសច្បាប់ជាច្រើនលើក។ ដូចជាកាលពីខែវិច្ឆិកា មានការចាប់ខ្លួនអ្នកដំណើរម្នាក់ដែលនាំសត្វអណ្តើកចំនួន ១២ ក្បាល។ ហើយកាលពីខែមុន គេក៏បានរឹបអូសសត្វកេងកងចំនួន ៤ ក្បាល ព្រមទាំងសត្វស្វា Siamang ចំនួន ៥ ក្បាលផងដែរ ដែលមានដើមកំណើតនៅក្នុងព្រៃនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី និងប្រទេសថៃ។

ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ សារព័ត៌មាន BBC ក៏បានរាយការណ៍ថា មន្ត្រីគយនៅអាកាសយានដ្ឋាន Chennai បានរឹបអូសសត្វព្រៃច្រើនប្រភេទពីអ្នកដំណើរម្នាក់ ដែលធ្វើដំណើរពីប្រទេសថៃផងដែរ។

គួររំលឹកថា ការនាំចូលសត្វព្រៃដោយខុសច្បាប់គឺជាបទល្មើសធ្ងន់ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នការរត់ពន្ធប្រភេទនេះកំពុងកើនឡើងជាបន្តបន្តាប់ និងជាបញ្ហាសំខាន់មួយសម្រាប់សន្តិសុខ និងការពារធនធានធម្មជាតិ៕

ប្រទេសហ្វីលីពីន ៖ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីនបានស្នើឱ្យប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះថ្នា.ក់ជំងឺអេដស៍ (HIV) ក្រោយពីចំនួនយុវវ័យហ្វីលីពីន អាយុចាប់ពី១៥ឆ្នាំ ទៅ២៥ឆ្នាំ បានឆ្លងជំងឺអេដស៍កើនឡើងខ្លាំងគួរឱ្យបារម្ភ រហូតដល់៥០០ភាគរយ នៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥ ។

ការឆ្លងជំងឺអេដស៍ប្រចាំថ្ងៃនៅប្រទេសហ្វីលីពីន គឺកើនឡើងរហូតដល់៥៧នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ។ នេះចាត់ទុកថា គឺជាចំនួនច្រើនបំផុតក្នុងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច ។

ចំនួនពលរដ្ឋហ្វីលីពីនឆ្លងជំងឺអេដស៍ថ្មីបានកើនឡើងជាងទ្វេដងក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំកន្លងមក ។ ចំនួនឆ្លងជំងឺអេដស៍ស្មើត្រឹមតែ២១នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ កាលពីឆ្នាំ២០១៤ កើនឡើងដល់៤៨នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ នៅឆ្នាំ២០២៤ ។ ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីនបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋហ្វីលីពីនបានឆ្លងជំងឺអេដស៍ ចំនួន៥៦នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ កើនឡើង៤៤ភាគរយ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។

លើសពីនេះ ពលរដ្ឋហ្វីលីពីនដែលឆ្លងជំងឺអេដស៍កាន់តែមានអាយុតិចទៅៗ ។ បើតាមទិន្នន័យបង្ហាញថា ពលរដ្ឋហ្វីលីពីនឆ្លងជំងឺអេដស៍ភាគច្រើនមានអាយុចាប់ពី២៥ឆ្នាំ ដល់៣៤ឆ្នាំ បើគិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០៦ ។

តាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីន គឺជំងឺអេដស៍បានឆ្លងខ្លាំងតាមរយៈទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទ ជាពិសេស វាឆ្លងខ្លាំងតាំងពីឆ្នាំ២០០៧ ក្នុងក្រុមបុរសមានទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទជាមួយបុរសដូចគ្នា ។ ហេតុនេះ ក្រសួងសុខាភិបាលហ្វីលីពីនបានផ្តោតការត្រួតពិនិត្យរកជំងឺអេដស៍លើក្រុមយុវវ័យ និងទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រសួងអប់រំ ដើម្បីអប់រំយុវវ័យឱ្យយល់ដឹងពីគ្រោះថ្នាក់នៃជំងឺនេះ ៕