ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Khaosod រាយការណ៍ថា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ លោក Jirayu Houngsub ប្រាប់ឱ្យជ.នជាតិថៃរួមគ្នា Report លើ YouTube ខ្មែរណាដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ។ លោកចោទប្រកាន់ថា YouTube របស់ខ្មែរបង្កើតជាសំឡេងជនបរទេសមើ.លងា.យថៃ រិះគ.ន់វិស័យទេសចរណ៍ បង្កើតការបែកបាក់ និងបំផ្លា.ញមុខមាត់ប្រទេសថៃ ។

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ លោក Jirayu Houngsub និយាយថា ជាក់ស្តែង YouTube មួយឈ្មោះ «Carl Reed – Your Thailand Guide» ដែលប្រើប្រាស់ឈ្មោះ និងរូបភាពជាជនបរទេស ប៉ុន្តែតាមការត្រួតពិនិត្យ គឺ YouTube នេះជារបស់ខ្មែរដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI បង្កើតសំឡេងឱ្យដូចជនបរទេស ។ YouTube នេះមានគោលបំណងបំភ្លៃការពិតពីប្រទេសថៃ បង្កជម្លោះ និងមានចេតនារិះគន់វិស័យទេសចរណ៍ថៃ ។

លោកបន្តថា YouTube នេះបានមើលងាយជនជាតិថៃ និងឥណ្ឌា ហើយឈានទៅបង្កការស្អប់ខ្ពើម បង្កការបែកបាក់ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាស៊ី ។ ហេតុនេះ សូមពលរដ្ឋថៃរួមគ្នា Report លើ YouTube ឈ្មោះនេះ ដើម្បីឱ្យខាង YouTube ត្រួតពិនិត្យ និងផ្អាកការប្រើប្រាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ។

លោកប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋថៃចុច Report User និងផ្តល់ហេតុផលថា YouTube នេះធ្វើឱ្យមានការយល់ខុស ឬបន្លំជាអ្នកផ្សេង (Misleading or impersonation) បន្ទាប់មក ពលរដ្ឋត្រូវសរសេរបកស្រាយថា ដោយសារ YouTube នេះជារបស់ខ្មែរដែលប្រើប្រាស់ AI បន្លំជាសំឡេងជនបរទេសរិះគន់ប្រទេសថៃ និងនិយាយអាក្រក់ពីពលរដ្ឋនៅតំបន់អាស៊ី ។

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃថា ៖ «សូមជនជាតិថៃជួយគ្នា Report តាមអ្វីដែលខ្ញុំប្រាប់ កុំបណ្តោយឱ្យខ្មែរបង្ហោះអ្វីមើលងាយថៃដើម្បីការពារមុខមាត់ប្រទេសថៃ ។ បើពលរដ្ឋថៃប្រទះឃើញបណ្តាញសង្គមផ្សេងទៀតមានលក្ខណៈបែបនេះ ឬបង្ហោះអ្វីពាក់ព័ន្ធនឹងការបំផ្លាញកិត្តិយសថៃ សូម Report ជាបន្ទាន់ដើម្បីការពារខ្លួន និងលុបបំបាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ» ។

គួរបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ន មានព័ត៌មានក្លែងក្លាយជាច្រើនដែលប្រើប្រាស់ AI ផ្សព្វផ្សាយមិនល្អពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនៅក្នុងបណ្តាញសង្គមថៃ ក្នុងគោលបំណងបង្កការញុះញង់ឱ្យមានការស្អប់ខ្ពើមជាតិសាសន៍ដើម្បីតែផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។ ហេតុអ្វីថៃពុំព្យាយាមទប់ស្កាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយក្នុងប្រទេសខ្លួនឯង ហើយមកចោទប្រកាន់ពលរដ្ឋខ្មែរទៅវិញ?

ប្រទេសថៃ ៖ មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង បានស្នើឱ្យភ្ញៀវទេសចរខ្មែរទៅលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ដែលស្ថិតនៅលើទឹកដីកម្ពុជាត្រូវតែគោរពច្បាប់ថៃ ហើយលោកនឹងប្រើប្រាស់វិធានការពីស្រាលទៅធ្ងន់ ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរខ្មែរបង្កចលាចល ។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី គឺជាប្រាសាទបុរាណរបស់ប្រទេសថៃ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ PPTV កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង បាននិយាយពីភ្ញៀវទេសចរខ្មែរជិះរថយន្តក្រុងជាច្រើនមកលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របីថា លោករីករាយ និងសូមស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរខ្មែរ និងភ្ញៀវទេសចរមកពីប្រទេសផ្សេងៗ ដែលមកកម្សាន្តនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របីរបស់ថៃ ។ ប៉ុន្តែភ្ញៀវទេសចរគ្រប់រូបត្រូវតែគោរពតាមច្បាប់ដែលកងទ័ពភូមិភាគ២ បានកំណត់ ។

លោកបានចាត់តាំងក្រុមផ្តល់ភាពងាយស្រួល និងមើលថែភ្ញៀវទេសចរដើម្បីឱ្យភ្ញៀវទេសចរគោរពច្បាប់ថៃ ពុំបង្កចលាចល ។ ដូច្នេះ ភ្ញៀវទេសចរគ្រប់រូបនឹងអាចដើរមើលប្រាសាទតាមធម្មតា ។

លោកបន្តថា ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី គឺជាប្រាសាទបុរាណដ៏សំខាន់របស់ថៃ និងមានប្រវត្តិសាស្ត្រយូរលង់ បើភ្ញៀវទេសចរណាម្នាក់បង្កបញ្ហា គឺអាជ្ញាធរថៃនឹងចាត់វិធានការពីស្រាលទៅធ្ងន់ ។ ហេតុនេះ សូមភ្ញៀវទេសចរកុំបង្កបញ្ហា ពីព្រោះភ្ញៀវទេសចរគ្រប់រូបមកមើលប្រាសាទបុរាណរបស់ថៃ ត្រូវតែគោរពច្បាប់ថៃ ។

នៅថ្ងៃដដែល (ថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា) ក្នុងបណ្តាញសង្គមថៃបានចែកចាយរូបភាពពលរដ្ឋថៃសរសេរអក្សរថា «ពលរដ្ឋថៃពាក់អាវថៃ ស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរខ្មែរដោយស្នាមញញឹម និងមិត្តភាពពីម្ចាស់ទឹកដីពិតប្រាកដ» ។ ការសរសេរបែបនេះ គឺពលរដ្ឋថៃចង់បញ្ជាក់ថា ប្រាសាទទាំង២នេះស្ថិតនៅលើទឹកដីថៃ ហើយពលរដ្ឋខ្មែរដែលទៅលេងប្រាសាទ គឺទៅលេងប្រទេសថៃ ។

កងទ័ព និងពលរដ្ឋថៃបានតាំងខ្លួនឯងជាម្ចាស់ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ដែលជាប្រាសាទរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ ស្ថិតនៅលើទឹកដីខ្មែរ និងថែមទាំងឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរទៅលេងប្រាសាទបុរាណគោរពច្បាប់ថៃទៅវិញ ។ កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា មានភ្ញៀវទេសចរថៃ និងខ្មែរជាច្រើនបានទៅលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ ហើយភ្ញៀវទេសចរថៃខ្លះនិយាយមកកាន់ភ្ញៀវទេសចរខ្មែរថា «អរគុណដែលមកលេងប្រាសាទរបស់ថៃ» ប៉ុន្តែត្រូវបានយុវតីខ្មែរម្នាក់ឆ្លើយតបវិញថា «តើប្រាកដចិត្តមែនទេថា នេះជាប្រាសាទរបស់ថៃ» ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា មានភ្ញៀវទេសចរខ្មែរយ៉ាងច្រើនជិះរថយន្តក្រុងទៅលេងប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ព្រមទាំងសួរសុខទុក្ខកងទ័ពខ្មែរ ដោយភ្ញៀវទេសចរខ្មែរពាក់អាវពណ៌ស មានព្យញ្ជនៈខ្មែរនៅលើអាវដើម្បីបញ្ជាក់ថា ខ្មែរជាម្ចាស់ប្រាសាទពិតប្រាកដ ពុំមែនថៃ ។ នេះជាទឹកចិត្តស្នេហាជាតិ ស្រឡាញ់ទឹកដី និងសាមគ្គីគ្នាជាធ្លុងមួយរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរដើម្បីកុំឱ្យបរទេសឈ្លានពាន ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នាយកដ្ឋានជំរុញពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ (DITP) របស់ថៃរាយការណ៍ថា ស្ថានការណ៍ព្រំដែនតានតឹងរវាងកម្ពុជា និងថៃតាំងពីចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បានធ្វើឱ្យពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរត្រូវបញ្ឈប់ភ្លាមៗ ។ វាជាការបើកឱកាសឱ្យវៀតណាមទទួលបានចំណែកទីផ្សារនៅកម្ពុជាយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេស នៅរាជធានីភ្នំពេញ ខណៈកន្លងមក ទំនិញថៃមានចំណែកទីផ្សារច្រើននៅកម្ពុជា ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់ថៃ គឺត្រឹមតែរយៈពេល២សប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ ទំនិញវៀតណាមបានចូលទីផ្សារកម្ពុជាយ៉ាងច្រើន រួមមាន ៖ នំកញ្ចប់ ទឹកដោះគោ សូកូឡា និងមី បើទោះជាមានទំនិញមកពីម៉ាឡេស៊ី ប៉ុន្តែទំនិញវៀតណាមអាចបំពេញតម្រូវការនៅកម្ពុជាច្រើនជាងទំនិញម៉ាឡេស៊ី ។

ជាក់ស្តែង ទឹកដោះគោវៀតណាម Dalat Milk បាននាំចូលកម្ពុជាជំនួសទឹកដោះគោថៃ ដូចជា ៖ CP-Meiji និង Dutch Mill ដោយសារកម្ពុជាមានព្រំដែនជាប់វៀតណាម ឡាវ និងថៃ ។ បើពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា-ថៃត្រូវបញ្ឈប់ភ្លាមៗ ខណៈឡាវពុំអាចនាំចេញទំនិញទៅកម្ពុជាគ្រប់គ្រាន់ នឹងធ្វើឱ្យវៀតណាមអាចនាំចេញទំនិញមកកម្ពុជាជំនួសថៃ ។

សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា វៀតណាមអាចនាំចេញទំនិញមកកម្ពុជាយ៉ាងឆាប់រហ័សដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ផ្សារទំនើបនៅកម្ពុជា ស្របពេលកងទ័ពថៃបិទច្រកព្រំដែនផ្លូវគោកជាមួយកម្ពុជា ។ កន្លងមក ទំនិញថៃមានចំណែកទីផ្សារនៅកម្ពុជាខ្ពស់រហូតដល់២៥% ខណៈអតិថិជនកម្នពុជាចូលចិត្តទំនិញថៃ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ហាងលក់ទំនិញជាច្រើននៅកម្ពុជាមានគម្រោងយកទំនិញវៀតណាមមកលក់បន្ថែមទៀត ។

ក្រៅពីនេះ មានអាហារកែច្នៃវៀតណាមជាច្រើនដាក់លក់នៅទីផ្សារកម្ពុជា ខណៈក្រុមហ៊ុនធំៗរបស់វៀតណាម ដូចជា ៖ ក្រុមហ៊ុន Viettel (ទូរគមនាគមន៍), ក្រុមហ៊ុន BIDV (ធនាគារ), ក្រុមហ៊ុន Hoang Anh Gia Lia (កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម) និងក្រុមហ៊ុន Vietnam Rubber Group ក៏បានបង្កើតទីតាំងនៅកម្ពុជាដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាខ្វះខាតទឹកដោះគោថៃ Meiji បើទោះជាក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកព្យាយាមផលិត ប៉ុន្តែពុំគ្រប់គ្រាន់ ហើយអតិថិជនបានទិញទឹកដោះគោ UHT វិញ ។

នាយកដ្ឋានជំរុញពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ (DITP) ឱ្យដឹងថា ស្ថានការណ៍ព្រំដែនធ្វើឱ្យហាងលក់រាយនៅកម្ពុជាងាកទៅទិញទំនិញវៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី និងអូស្ត្រាលី ខណៈអតិថិជនអាចសម្របខ្លួន និងទិញទំនិញមកពីប្រទេសផ្សេងៗក្រៅពីថៃ ។ បើស្ថានការណ៍ជម្លោះព្រំដែននៅតែអូសបន្លាយ វានឹងប៉ះពាល់ដល់អតិថិជនកម្ពុជារយៈពេលយូរ និងធ្វើឱ្យចំណែកទំនិញថៃនៅកម្ពុជាធ្លាក់ចុះ បើទោះជាថៃបើកព្រំដែនឡើងវិញនាថ្ងៃអនាគតក្តី ដោយសារអតិថិជនចូលចិត្តទំនិញប្រទេសផ្សេង ។

ឈ្មួញនាំចេញទំនិញថៃទៅកម្ពុជាមួយចំនួនបានផ្លាស់ប្តូរការដឹកជញ្ជូនចាស់ទៅឆ្លងកាត់ប្រទេសឡាវ ឬវៀតណាម ដើម្បីចៀសវាងឧបសគ្គដោយសារការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។ ប៉ុន្តែការដឹកទំនិញតាមឡាវ និងវៀតណាម ពុំអាចបំពេញតម្រូវការទាំងបរិមាណ និងចំណាយថ្លៃដឹកជញ្ជូនខ្ពស់ បើធៀបនឹងការដឹកជញ្ជូនតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយធ្វើឱ្យទំនិញប្រទេសផ្សងចូលមកដណ្តើមទីផ្សារកម្ពុជា ។

ទោះការដឹកជញ្ជូនទំនិញថៃទៅកម្ពុជាឆ្លងកាត់ឡាវ និងវៀតណាមដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារកម្ពុជារយៈពេលខ្លី ប៉ុន្តែបើថៃនៅតែបន្តបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាយូរទៀត វានឹងធ្វើឱ្យដើមទុននាំចូលទំនិញទៅកម្ពុជាកើនឡើងខ្ពស់ក្លាយជាឧបសគ្គធំក្នុងការទិញ-លក់ទំនិញថៃនៅកម្ពុជា ។ លើសពីនេះ អាជីវករកម្ពុជានឹងទិញទំនិញប្រទេសផ្សេងវិញដែលអាចបញ្ជូនមកកម្ពុជាទាន់ពេល និងតម្លៃសមរម្យ ។

សរុបមក ការដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមផ្លូវគោក គឺជាចំណុចខ្លាំងរបស់ទំនិញថៃ បើថៃពុំអាចដឹកទំនិញតាមផ្លូវគោកមកកម្ពុជារយៈពេលយូរ វានឹងប៉ះពាល់ការប្រកួតប្រជែងទំនិញថៃនៅទីផ្សារកម្ពុជាយូរអង្វែង បើទោះអតិថិជនកម្ពុជាចូលចិត្តទំនិញថៃក្តី ។ ប៉ុន្តែឥរិយាបថទីផ្សារអាចផ្លាស់ប្តូរបាន បើអតិថិជនពេញចិត្តទិញទំនិញប្រទេសផ្សេងដែលល្អជាងទំនិញថៃ ។ នេះបើយោងតាមនាយកដ្ឋានជំរុញពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ (DITP) ៕