អ្នកឡើងភ្នំ បានស្លា.ប់ចំនួន៣នាក់ និងបាត់ខ្លួនរហូតដល់២០នាក់ បន្ទាប់ពីភ្នំភ្លើង Dukono លើកោះ Halmahera នៅភាគខាងកើតប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បានផ្ទុះកាលពីវេលាម៉ោង៧ និង៤១នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបញ្ចេញផ្សែងផេះទៅលើអាកាសក្នុងកម្ពស់ប្រមាណ១០គីឡូម៉ែត្រ ។ អាជ្ញាធរបានប្រកាសពីផ្សែងផេះភ្នំភ្លើងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពពលរដ្ឋ និងការធ្វើដំណើរ ព្រមទាំងប្រកាសអាសន្នពីកម្រិតគ្រោះថ្នា.ក់ក្នុងលំដាប់ទី៣ ក្នុងចំណោម៤លំដាប់ ។

ក្រុមជួយសង្គ្រោះឱ្យដឹងថា ពួកគេបានធ្វើដំណើរទៅកាន់កន្លែងកើតហេតុ បន្ទាប់ពីមានសេចក្តីរាយការណ៍ពីអ្នកឡើងភ្នំបាត់ខ្លួនរហូតដល់២០នាក់ រួមទាំងជនបរទេស ។ ភ្នំភ្លើងនេះត្រូវបានបិទមិនឱ្យឡើងតាំងពីថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា មកម៉្លេះ ដោយសារអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសង្កេតឃើញមានភាពខុសប្រក្រតីកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ប៉ុន្តែអ្នកឡើងភ្នំទាំងនេះមិនអើពើនឹងបម្រាមរបស់អាជ្ញាធរឡើយ ដោយពួកគេនៅតែផ្គើនធ្វើដំណើរឡើងភ្នំ ទាំងដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ។

ផ្សែងផេះចេញពីភ្នំភ្លើងបានបក់ទៅទិសខាងជើង ហើយអាជ្ញាធរប្រកាសឱ្យពលរដ្ឋដែលរស់នៅទីក្រុង Tobelo ក្បែរភ្នំភ្លើង ត្រូវតាមដានស្ថានការណ៍ផ្សែងផេះបក់ទៅទិសខាងណា ពីព្រោះផ្សែងផេះប៉ះពាល់សុខភាពពលរដ្ឋ និងធ្វើឱ្យការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈផ្អាកដំណើរការ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីផលប៉ះពាល់ដល់ការហោះហើរតាមផ្លូវអាកាសទេ ។

បើតាមសមត្ថកិច្ច គឺអ្នកឡើងភ្នំ បានស្លាប់ចំនួន៣នាក់ក្នុងហេតុការណ៍ផ្ទុះភ្នំភ្លើង (ក្នុងនោះមានជនបរទេស២នាក់) រីឯអ្នកឡើងភ្នំបាត់ខ្លួនរហូតដល់២០នាក់ (ក្នុងនោះមានជនជាតិសិង្ហបុរី ៩នាក់) ។

គួរបញ្ជាក់ថា ភ្នំភ្លើង Dukono ស្ថិតនៅខេត្ត North Maluku បានផ្ទុះបញ្ចេញឧស្ម័នជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៣៣ ។ វាជាភ្នំភ្លើងសកម្មមួយ និងមានប្រជាប្រិយភាពបំផុតសម្រាប់អ្នកឡើងភ្នំ និងភ្ញៀវទេសចរ បើទោះជាការឡើងភ្នំមានភាពលំបាក និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ក្តី ។

ហេតុការណ៍នេះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ី និងសិង្ហបុរី បារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីអាយុជីវិតមនុស្សបាត់ខ្លួនទាំងអស់ ដោយពួកគេនៅតែមានសង្ឃឹមថា មនុស្សបាត់ខ្លួនមិនទាន់ស្លាប់ទេ ។ ការស្វែងរក និងសង្គ្រោះកំពុងតែធ្វើឡើងយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់បំផុត ហើយប្រឈមនឹងការលំបាកដោយសារភ្នំភ្លើងនៅតែបន្តផ្ទុះ ៕

ការកោប្រាក់ពីភ្ញៀវទេសចរបរទេសដែលមកកម្សាន្តនៅប្រទេសថៃ កំពុងតែល្បីល្បាញហើយពេលនេះ! ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជប៉ុន Nagoya TV News បានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ថា ថៃបានកោប្រាក់ពីភ្ញៀវទេសចរបរទេសក្នុងតម្លៃខ្ពស់កប់ពពក មិនថាការធ្វើដំណើរតាមរថយន្តតាក់ស៊ី រ៉ឺម៉កកង់៣ និង​ថ្លៃអាហារ ដែលនេះជាការទារប្រាក់ពីភ្ញៀវទេសចរបរទេសតាមអំពើចិត្ត ។ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលថៃមិនដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះទេ វានឹងប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់វិស័យទេសចរណ៍ថៃ និងធ្វើឱ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរបរទេសធ្លាក់ចុះ ។

កាលពីថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជប៉ុន Nagoya TV News ផ្សាយថា អ្នកបើកតាក់ស៊ីនៅទីក្រុងបាងកក តែងតែបដិសេធមិនប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ចម្ងាយផ្លូវ (Meter) ហើយទារប្រាក់ក្នុងតម្លៃ (ម៉ៅ) ដែលខ្ពស់ជាងតម្លៃគិតតាម Meter រហូតដល់៤ដង ជាពិសេស នៅមុខព្រះរាជវាំង ខណៈតាក់ស៊ីខ្លះទៀតនាំភ្ញៀវទៅកន្លែងខុសគោលដៅ រួចហើយទារប្រាក់ច្រើន ។ រីឯអ្នកបើករ៉ឺម៉កកង់៣ (Tuk Tuk) នៅតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ច្រើនតែទារតម្លៃចាប់ពី៣០០ ទៅ៥០០បាត សម្រាប់ការធ្វើដំណើរជិតៗ ដែលតម្លៃពិតប្រាកដក្រោម១០០បាត ។

ភោជនីយដ្ឋានវិញ មិនបានដាក់តម្លៃម្ហូបអាហារក្នុងបញ្ជីមុខម្ហូប ឬមានបញ្ជីមុខម្ហូបចំនួន២ (បញ្ជីមុខមួយ គឺសម្រាប់ជនជាតិថៃមានតម្លៃអាហារសមរម្យ និងមួយទៀត សម្រាប់ជនបរទេសមានតម្លៃអាហារខ្ពស់) ព្រមទាំងបន្ថែមសេវាកម្ម ឬអាហារដែលភ្ញៀវមិនបានកុម្ម៉ង់ចូលក្នុងវិក្កយបត្រ ដែលច្រើនកើតឡើងនៅខេត្តភូកេត និងប៉ាតាយ៉ា ។

តម្លៃសេវាកម្ម និងម្ហូបអាហារ គឺខុសគ្នាដាច់រវាងជនជាតិថៃ និងភ្ញៀវទេសចរបរទេស ជាពិសេស មុខព្រះរាជវាំង និងឧទ្យានជាតិសំខាន់ៗនៅទីក្រុងបាងកក ។ ជនជាតិថៃអាចចូលទស្សនាទីតាំងទាំងនេះមិនគិតថ្លៃ ឬបង់ប្រាក់ក្នុងតម្លៃថោក ប៉ុន្តែភ្ញៀវទេសចរបរទេសវិញត្រូវបង់ប្រាក់ចូលទស្សនារហូតដល់៥០០បាត (ឬជាង១៥ដុល្លារ) ខណៈរដ្ឋាភិបាលថៃថា ដោយសារជនជាតិថៃបង់ពន្ធ និងសុំឱ្យជនបរទេសចូលរួមបង់ប្រាក់ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ ។

អ្វីធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរបរទេសកាន់តែមិនពេញចិត្តបំផុតនោះ គឺការ «កោ» ឬយកប្រាក់ពីភ្ញៀវទេសចរបរទេសក្នុងតម្លៃខ្ពស់ហួសហេតុពីសំណាក់តាក់ស៊ី, រ៉ឺម៉កកង់៣ (Tuk Tuk) និងភោជនីយដ្ឋាននៅតំបន់ទេសចរណ៍ ដែលបានគិតប្រាក់ពីភ្ញៀវទេសចរបរទេសក្នុងតម្លៃខ្ពស់កប់ពពក បើធៀបនឹងជនជាតិថៃ ។ ភ្ញៀវទេសចរបរទេសមានអារម្មណ៍ថា ត្រូវបានគេដើរខ្សែលើ និងប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការចំណាយប្រាក់ធ្វើដំណើរ ។

ភ្ញៀវទេសចរជប៉ុនជាច្រើនដែលបានមកលេងព្រះរាជវាំងថៃ និយាយថា ពួកគេតែងតែឃើញពីការយកតម្លៃខុសគ្នារវាងភ្ញៀវទេសចរបរទេស និងជនជាតិថៃ ជាពិសេស នៅឧទ្យានជាតិ សួនសត្វ អាងចិញ្ចឹមត្រី និងកន្លែងទេសចរណ៍បុរាណ ។ ដូចគ្នានេះ ជនជាតិជប៉ុនដែលស្នាក់នៅ និងធ្វើការនៅថៃ ក៏ត្រូវបង់ប្រាក់ទស្សនាកន្លែងទេសចរណ៍ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ដែរ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេចាត់ទុកគ្មានភាពយុត្តិធម៌ ។

ភ្ញៀវទេសចរបរទេសគ្មានជម្រើសផ្សេង ក្រៅពីយល់ព្រមបង់ប្រាក់ក្នុងតម្លៃខ្ពស់កប់ពពកទៅឱ្យតំបន់ទេសចរណ៍ តាក់ស៊ី រ៉ឺម៉កកង់៤ និងភោជនីយដ្ឋាននោះទេ បើទោះជាមិនពេញចិត្តក៏ដោយ ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជប៉ុនព្រមានថា ទង្វើទាំងនេះកំពុងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់អារម្មណ៍ភ្ញៀវទេសចរបរទេស និងប៉ះពាល់ដល់គម្រោងរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃដែលចង់ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ៕

ក្រសួងសុខាភិបាលថៃបានចេញសេចក្តីព្រមានជាបន្ទាន់ដល់ពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យផ្អាកបរិភោគខ្ចៅ ខ្យង និងលៀស ដែលមានប្រភពពីទន្លេ Salween ខេត្តមេហុងសន ដោយសារមន្ត្រីជំនាញរកឃើញក្នុងសំណាកខ្ចៅ ខ្យង និងលៀសក្នុងទន្លេនេះ រងការបំពុលដោយ សារធាតុអាសេនិច (Arsenic) និងសំណ នាំឱ្យគ្រោះថ្នា.ក់ដល់សុខភាព ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល លោក Pattana Promphat កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា បានណែនាំពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមមាត់ទន្លេ Salween ខេត្តមេហុងសន និងពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់ក្បែរនោះ ផ្អាកបរិភោគខ្ចៅ ខ្យង និងលៀសក្នុងទន្លេនេះជាដាច់ខាត បន្ទាប់ពីមន្ត្រីជំនាញមកពីស្ថាប័នស្រាវជ្រាវរកឃើញសារធាតុបំពុលជាច្រើន ដូចជា ៖ សារធាតុអាសេនិច និងសំណ ក្នុងសំណាកខ្ចៅ ខ្យង និងលៀស ។

បច្ចុប្បន្ន ក្រសួងសុខាភិបាលថៃបានសហការជាមួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ចេញសេចក្តីព្រមានដល់ពលរដ្ឋពីផលប៉ះពាល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរបណ្តាលមកពីសារធាតុអាសេនិច និងតាមដានសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ព្រមទាំងផ្តល់ការយល់ដឹងដល់ពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ពីការជ្រើសរើសចំណីអាហារគ្មានសារធាតុបំពុល និងវិធីថែទាំសុខភាព ។

ក្រៅពីហាមពលរដ្ឋបរិភោគខ្ចៅ ខ្យង និងលៀសក្នុងទន្លេ Salween ខេត្តមេហុងសន ក្រសួងសុខាភិបាលថៃក៏បានហាមពលរដ្ឋ មិនឱ្យបរិភោគខ្ចៅ ខ្យង និងលៀសដែលចិញ្ចឹមក្នុងកសិដ្ឋាន ព្រមទាំងហាមបរិភោគអាហារណាដែលផលិតពីសត្វរស់នៅបាតទន្លេកខ្វក់, ចៀសវាងការប្រើប្រាស់ទឹកទន្លេ ស្ទឹង បឹង ដែលពុំបានឆ្លងកាត់ការចម្រោះ ។

តាមការត្រួតពិនិត្យរបស់មន្ត្រីបរិស្ថាន និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធឃើញថា ខ្ចៅ ខ្យង និងលៀសក្នុងទន្លេ Salween ខេត្តមេហុងសន បានប្រមូលផ្តុំសារធាតុអាសេនិចក្នុងខ្លួនរបស់វាច្រើនជាងសត្វនៅបាតទន្លេផ្សេងទៀត ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) កំណត់ថា ប្រសិនបើទឹកទន្លេមានសារធាតុអាសេនិចលើសពី០.០១មីលីក្រាមក្នុងទឹក១លីត្រ បង្ហាញថា វានឹងបង្កផលប៉ះពាល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងររយៈពេលយូរសម្រាប់អ្នកបរិភោគសត្វនៅបាតទន្លេ ។

បើតាមអ្នកជំនាញ ការកើនឡើងនៃសារធាតុពុលអាសេនិច និងសំណ គឺបណ្តាលមកពីការរុករករ៉ែនៅតាមបណ្តោយទន្លេ និងការបំពុលទឹកពីប្រទេសជិតខាង ។ ការបរិភោគខ្ចៅ ខ្យង និងលៀសមានសារធាតុអាសេនិច (Arsenic) នឹងបណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងររយៈពេលវែង រួមមាន ៖ ប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធប្រសាទ, ខួរក្បាល, បង្កជាជំងឺមហារីក, ខូចតម្រងនោម រីឯស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ អាចប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់ទារក ៕