ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ អ្នកជំងឺនៅប្រទេសមួយចំនួនមានបញ្ហាអានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់ដែលសរសេរលើវេជ្ជបញ្ជា ដោយសារគ្រូពេទ្យភាគច្រើនប្រញាប់ប្រញាល់ ហើយសរសេរអក្សរខ្វៀកលើវេជ្ជបញ្ជា ។ គ្រូពេទ្យនៅឥណ្ឌាក៏ដូចគ្នាដែរបានសរសេរអក្សរខ្វៀក ដែលមិនមែនមានតែអ្នកជំងឺទេអានមិនដាច់ សូម្បីតុលាការកាត់ក្តីសំណុំរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងការក្លែងបន្លំឯកសារ ក៏អានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់ដែរ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន BBC កាលពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា តុលាការឥណ្ឌាបានកំណត់ឱ្យគ្រូពេទ្យគ្រប់រូបកែតម្រូវការសរសេរអក្សរដោយដៃលើវេជ្ជបញ្ជាដើម្បីឱ្យអ្នកជំងឺអានដាច់ ពីព្រោះវេជ្ជបញ្ជាគ្រូពេទ្យពាក់ព័ន្ធនឹងការស្លា.ប់រស់របស់អ្នកជំងឺ ។ ការកំណត់បែបនេះក្រោយពីតុលាការឥណ្ឌាកាត់ក្តីសំណុំរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងឯកសារពេទ្យ ប៉ុន្តែតុលាការអានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់ ។

តុលាការឥណ្ឌាកំណត់ឱ្យគ្រូពេទ្យគ្រប់រូបសរសេរអក្សរលើវេជ្ជបញ្ជាឱ្យច្បាស់ៗ ដោយបញ្ជាក់ថា ការសរសេរអក្សរលើវេជ្ជបញ្ជាច្បាស់ៗ គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានរបស់អ្នកជំងឺ ពីព្រោះអក្សរគ្រូពេទ្យលើវេជ្ជបញ្ជា គឺជារឿងស្លាប់រស់របស់អ្នកជំងឺ ។ ការកំណត់នេះក្រោយពីចៅក្រមឥណ្ឌាបានពិនិត្យមើលឯកសារពេទ្យក្នុងសំណុំរឿងមួយពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់ករណីរំលោភ និងក្លែងបន្លំឯកសារ ប៉ុន្តែចៅក្រមអានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់សូម្បីតែ១តួ ។

ចៅក្រមឥណ្ឌាភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ព្រមទាំងរិះគន់ថា ពេលពិភពលោករីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា និងប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រយ៉ាងទូលំទូលាយ បែរជាគ្រូពេទ្យរដ្ឋនៅឥណ្ឌានៅតែសរសេរអក្សរដៃអានពុំយល់ និងមានតែគ្រូពេទ្យដូចគ្នាប៉ុណ្ណោះដែលអានយល់ ។ ហេតុនេះ តុលាការស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកំណត់ឱ្យគ្រូពេទ្យសរសេរអក្សរឱ្យច្បាស់ៗ ហើយរយៈពេល២ឆ្នាំទៀតនឹងប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថល ។

ប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យឥណ្ឌា (IMA) ដែលមានសមាជិកជាង៣៣ម៉ឺននាក់ បានយល់ស្របជាមួយតុលាការ និងត្រៀមសហការរកដំណោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថលនៅទីក្រុងធំៗ ។ ប៉ុន្តែនៅជនបទ និងទីក្រុងតូចៗ ពិបាកប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថល ដោយសារគ្រូពេទ្យនៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋត្រូវពិនិត្យអាការៈអ្នកជំងឺរហូតដល់៧០នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ។

អ្នកជំនាញថា ការសរសេរអក្សររបស់គ្រូពេទ្យឱ្យអានយល់ គឺសំខាន់ណាស់សម្រាប់សុវត្ថិភាពអ្នកជំងឺ ពីព្រោះការយល់អត្ថន័យខុសពីវេជ្ជបញ្ជាធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺមានគ្រោះថ្នាក់ ។ តាមរបាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថានវេជ្ជសាស្ត្រអាមេរិកកាលពីឆ្នាំ១៩៩៩ បញ្ជាក់ថា អ្នកជំងឺបានស្លាប់រហូតដល់៧,០០០នាក់ក្នុង១ឆ្នាំ ដោយសារពុំយល់អត្ថន័យអក្សរគ្រូពេទ្យ ។ ឥណ្ឌាក៏ដូចគ្នាដែរ គឺមានស្ត្រីអ្នកជំងឺម្នាក់ប្រកាច់ក្រោយលេបថ្នាំខុស និងមានទារិកាម្នាក់ស្លាប់នៅទីក្រុងណូអិដាកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ដោយសារចាក់ថ្នាំខុស ។

តាមម្ចាស់គ្លីនិកលក់ថ្នាំពេទ្យដ៏ល្បីមួយកន្លែងនៅឥណ្ឌា គឺបច្ចុប្បន្ន គ្រូពេទ្យនៅទីក្រុងជាច្រើនចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថល ប៉ុន្តែគ្រូពេទ្យភាគច្រើននៅជាយក្រុង និងជនបទ នៅតែសរសេរអក្សរដៃអានពុំយល់ ។ ហេតុនេះ ត្រូវការអ្នកមានជំនាញ និងបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងការអានអក្សរគ្រូពេទ្យ និងត្រូវអានដោយប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីកុំឱ្យខុសអត្ថន័យ ៕

ប្រទេសឡាវ ៖ ប្រទេសឡាវបានរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្យុះប៊ូឡូយ (Bualoi) ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋបាត់ប.ង់ជីវិតយ៉ាងហោចណាស់៣នាក់នៅខេត្តសាយសំបួរ ខណៈផ្លូវជាច្រើន និងលំនៅឋានពលរដ្ឋរាប់រយខ្នងនៅភាគកណ្តាល និងខាងជើងប្រទេស ខូចខាតខ្ទេចខ្ទីដោយសារទឹកហូរខ្លាំង និងការបាក់ដី ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ក្រោយពីខ្យល់ព្យុះប៊ូឡូយបានបោកបក់មកលើប្រទេសវៀតណាម និងឡាវ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា កន្លងមក បានធ្វើឱ្យតំបន់ជាច្រើនរបស់ប្រទេសទាំងពីររងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេស នៅតំបន់កណ្តាលរបស់ឡាវ ។ បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍ចុងក្រោយ គឺមានពលរដ្ឋឡាវស្លាប់ដោយសារខ្យល់ព្យុះនេះ យ៉ាងហោចណាស់៣នាក់ ។

កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា លោក ផ្លយខាំ រុងប៊ុនយួង អភិបាលខេត្តសាយសំបួរ បាននាំមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធទៅពិនិត្យមើលការខូចខាតដោយសារខ្យល់ព្យុះប៊ូឡូយ នៅភូមិករហៃ ស្រុកអនុវង្ស ដែលរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្យុះជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីយប់ថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ។ ទឹកបានហូរយ៉ាងខ្លាំងចូលលំនៅឋានពលរដ្ឋបណ្តាលឱ្យខូចខាតចំនួន២ខ្នង ខណៈមនុស្សរស់នៅក្នុងលំនៅឋានទាំងនេះស្លាប់៣នាក់ ហើយទឹកជំនន់បានហូរផ្តាច់ផ្លូវជាច្រើនរហូតពុំអាចធ្វើចរាចរណ៍បាន ។

ក្រៅពីការខូចខាតនៅខេត្តសាយសំបួរ ឥទ្ធិពលខ្យល់ព្យុះនេះបានធ្វើឱ្យមានទឹកជំនន់ បាក់ដី បំផ្លាញផ្លូវជាច្រើន អគារ និងលំនៅឋានពលរដ្ឋរាប់រយខ្នងទៀតនៅបណ្តាខេត្តរបស់ឡាវជាច្រើននៅភាគកណ្តាល និងខាងជើង រួមទាំងទីក្រុងហ្លួងព្រះបាង ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ។

ផ្លូវ១ខ្សែដែលតភ្ជាប់ពីទីក្រុងវាំងវៀន ទៅកាន់ទីក្រុងហ្លួងព្រះបាង ត្រូវបានទឹកហូរកាត់ផ្តាច់ ខណៈផ្លូវទើបធ្វើថ្មីតភ្ជាប់ទីក្រុងហុងសា ខេត្តសាយបូរី កាត់តាមទីក្រុងឈៀងមេន ទៅកាន់ទីក្រុងហ្លួងព្រះបាង ដែលជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់ ហើយពលរដ្ឋឡាវចូលចិត្តធ្វើដំណើរតាមផ្លូវនេះ គឺបានបាក់ដីបិទផ្លូវពុំអាចបើកបររថយន្តឆ្លងកាត់ ។

ចំណែកជណ្តើរថ្មឡើងទៅកាន់វត្តភូសិ នៅទីក្រុងហ្លួងព្រះបាង ត្រូវបានដើមឈើនៅសងខាងបាក់រលំសង្កត់ធ្វើឱ្យដាច់ចរន្តអគ្គិសនី ។ ដូចគ្នានេះ លំនៅឋានពលរដ្ឋជាច្រើនខ្នងទៀតនៅខេត្តឈៀងខ្វាង និងខេត្តហួផាន់ បានខូចខាតដោយសារដីបាក់សង្កត់ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ជូនលិខិតជាផ្លូវការទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីជួយស្វែងរកដំណោះស្រាយពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាវិវាទព្រំដែននៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំបី ត្រូវនឹងថ្ងៃប្រវត្តិសាស្ត្រ៦៣ឆ្នាំមុន ដែលតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បានសម្រេចឱ្យកម្ពុជាឈ្នះក្តីប្រាសាទព្រះវិហារ ។ ប៉ុន្តែភាគីថៃទាមទារឱ្យកម្ពុជាដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនទ្វេភាគី ដោយពុំចាំបាច់មានការអន្តរាគមន៍ពីប្រទេសផ្សេងៗ និងបដិសេធតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ។

សារព័ត៌មានថៃ Khaosod រាយការណ៍ថា កាលពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន បានលើកឡើងពីគោលជំហរថៃពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ពុជាដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ថា គឺជាសិទ្ធិរបស់កម្ពុជាដែលស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាវិវាទព្រំដែននៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំបី ខណៈថៃមានគោលជំហរដោះស្រាយវិវាទច្បាស់លាស់ផ្អែកលើផលប្រយោជន៍ជាតិ និងពលរដ្ឋ ។ នៅថ្ងៃទី២ ខែតុលា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិនឹងប្រកាសឈ្មោះប្រធាន JBC ថ្មីរបស់ថៃ ដោយសារប្រធានចាស់នឹងបញ្ចប់តួនាទីឆាប់ៗនេះ ។

នៅវិមានរដ្ឋាភិបាល លោក អនុថីន នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ បាននិយាយពីកម្ពុជាដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការ ICJ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទព្រំដែននៅតំបន់ទាំង៤ ដោយលោក អនុថីន ថា ពុំជ្រាបតុលាការ ICJ បានទទួលពាក្យបណ្តឹងពីកម្ពុជាឬយ៉ាងណា ។ ការប្តឹងតុលាការ ICJ ជាសិទ្ធិរបស់កម្ពុជា ខណៈថៃមានគោលជំហរដោះស្រាយវិវាទច្បាស់លាស់ផ្អែកលើផលប្រយោជន៍ជាតិ និងពលរដ្ឋជាចម្បង ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលថៃនឹងតាមដានបណ្តឹងនៅតុលាការ ICJ ។

រដ្ឋាភិបាលថៃបានត្រៀមខ្លួនធ្វើការដោយឈរលើមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងប្រើប្រាស់គ្រប់យន្តការការទូតដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ ។ នៅថ្ងៃទី២ ខែតុលា នឹងមានកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិពិភាក្សាពីការតែងតាំងប្រធាន JBC ថ្មី ខណៈប្រធាន JBC ចាស់របស់ថៃនឹងបញ្ចប់តួនាទីឆាប់ៗ ហើយការតែងតាំងប្រធាន JBC ថ្មី នឹងប្រកាសច្បាស់លាស់ក្រោយកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ ។

តាមហ្វេសប៊ុកផេកផ្លូវការរបស់សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនដកថយទេពាក់ព័ន្ធនឹងការស្នើសុំឱ្យតុលាការ ICJ ជួយដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំបី ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងបន្តកិច្ចការនេះប្រកបដោយការប្តេជ្ញាចិត្ត និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី ក៏ដូចជាឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិ និងពលរដ្ឋខ្មែរ ។

គួរបញ្ជាក់ថា មុនពេលកម្ពុជារៀបចំឯកសារប្តឹងថៃទៅតុលាការ ICJ គឺប្រទេសទាំងពីរមានភាពតានតឹងនៅតំបន់ព្រំដែនទាំង៤ ហើយកងទ័ពខ្មែរម្នាក់ត្រូវបានកងទ័ពថៃបាញ់ស្លាប់នៅតំបន់មុំបី ខេត្តព្រះវិហារ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ។ កម្ពុជានឹងឈ្នះថៃនៅតុលាការ ICJ ដោយសារកម្ពុជាមានឯកសាររឹងមាំបញ្ជាក់ពីកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនលើតំបន់ទាំងនេះ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ខ្យល់ព្យុះបួឡូយបានវាយប្រ.ហារប្រទេសថៃបណ្តាលឱ្យទឹកជំនន់ជន់លិចខេត្តចំនួន១៧ និងពលរដ្ឋថៃយ៉ាងហោចណាស់៧នាក់បាត់ប.ង់ជីវិត ព្រមទាំងគំរា.មកំហែងដល់សុវត្ថិភាពពលរដ្ឋថៃជាង២សែននាក់ទៀត ។ ដូចគ្នានេះ នៅខេត្តពិស្នុលោករបស់ថៃ ក៏មានទឹកជំនន់លិចលំនៅឋានពលរដ្ឋផងដែរ ក្នុងនោះលំនៅឋាន១ខ្នងកម្ពស់២ជាន់ បានរងគ្រោះផ្ទួនៗដោយសារទឹកជំនន់លិចជាន់ក្រោម អគ្គិភ័យឆាបឆេះជាន់លើ ។

សារព័ត៌មានថៃ Khaosod រាយការណ៍ថា ថ្មីៗនេះ លំនៅឋានពលរដ្ឋថៃមួយកន្លែងកម្ពស់២ជាន់ នៅខេត្តពិស្នុលោក បានរងគ្រោះផ្ទួនៗគ្នា ឬហៅថា ទុក្ខជាន់លើទុក្ខ គឺពេលម្ចាស់លំនៅឋានកំពុងតែប្រមូលសម្ភារៈនៅផ្ទះជាន់ក្រោមគេចពីទឹកជំនន់ ស្រាប់តែអគ្គិភ័យឆាបឆេះលំនៅឋានជាន់លើដោយសារទុសេចរន្តអគ្គិសនី ។ ហេតុការណ៍នេះធ្វើឱ្យម្ចាស់លំនៅឋានស្រងោចចិត្តអាណិតខ្លួន ពីព្រោះទឹកជំនន់វាយប្រហារខ្លាំងហើយ មកជួបអគ្គិភ័យទៀត ដែលធ្វើឱ្យអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមជួយផ្តល់កម្លាំងចិត្ត ។

នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា អ្នកលេង TikTok ម្នាក់ឈ្មោះ «user782283628063» បានបង្ហោះវីដេអូហេតុការណ៍គួរឱ្យខ្លោចចិត្តបំផុតដែលបានកើតឡើងនាពេលថ្មីៗនេះ គឺក្រោយពីទឹកជំនន់លិចលំនៅឋានជាន់ក្រោមហើយ ថែមទាំងត្រូវអគ្គិភ័យឆាបឆេះជាន់លើទៀត ដោយអ្នកបង្ហោះវីដេអូសរសេរថា ៖ «ពេលជញ្ជូនរបស់របរគេចពីទឹកជំនន់ ស្រាប់តែភ្លើងឆេះលំនៅឋានជាន់លើថែមទៀត លើកនេះពិតជាធ្ងន់ធ្ងរមែន» ។

ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងនៅខេត្តពិស្នុលោក ដែលលំនៅឋាននេះជាលំនៅឋានឪពុក-ម្តាយរបស់ម្ចាស់វីដេអូក្នុង TikTok ។ ពេលនោះ ទឹកជំនន់បានលិចយ៉ាងខ្លាំង ហើយសមាជិកគ្រួសារកំពុងនាំគ្នាជញ្ជូនរបស់របរនៅផ្ទះជាន់ក្រោមទៅទុកនៅជាន់លើ ប៉ុន្តែសុខៗ ក៏ទុសេចរន្តអគ្គិសនីនៅជាន់លើ ។ លំនៅឋានជាន់ក្រោមជាស៊ីម៉ងត៍ និងជាន់ឈើធ្វើពីឈើងាយនឹងឆាបឆេះ ។

អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះលំនៅឋានជាន់លើយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងពុំអាចពន្លត់ភ្លើងបានឡើយ ។ ក្រោយពីវីដេអូហេតុការណ៍នេះត្រូវបានបង្ហោះក្នុង TikTok ធ្វើឱ្យអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមអាណិតអាសូរម្ចាស់លំនៅឋាន និងផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់អ្នកបង្ហោះវីដេអូផងដែរ ដែលមកជួបហេតុការណ៍ទុក្ខជាន់លើទុក្ខបែបនេះក្នុងពេលតែមួយ ។ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមជាច្រើនបានបន់ស្រន់ឱ្យម្ចាស់លំនៅឋានឆ្លងផុតរឿងអាក្រក់នេះឆាប់ៗ ៕