ប្រទេសថៃ ៖ សាស្ត្រាចារ្យសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយថៃបានសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជារៀងរហូត ក្រោមហេតុផលពលរដ្ឋថៃឆ្លងដែនមកលេងកាស៊ីណូនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែត ។ សាស្ត្រាចារ្យរូបនេះចាត់ទុកការបិទព្រំដែនជាការអប់រំកម្ពុជា និងបង្ហាញពីភាពខ្លាំងឱ្យកម្ពុជាមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលថៃពុំលះបង់ប្រទេសជាតិដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់អ្នកនយោបាយ ឬបុគ្គលមួយចំនួន ។

កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ សាស្ត្រាចារ្យសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ អ្នកស្រី ឈិតតាវ៉ាន់ ឆាណាក់គូន បានបង្ហោះក្នុងហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួនក្រោយពីសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាលើកឡើងពីថៃបិទព្រំដែន១០០ឆ្នាំ ក៏ពុំប៉ះពាល់កម្ពុជា ។ ស្ត្រីរូបនេះថា តាមការសិក្សាទិន្នន័យ គឺប្រាក់ចំណូលកាស៊ីណូនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានធ្លាក់ចុះខ្លាំង ដោយសារវិធានការរឹតបន្តឹងព្រំដែន ។

ស្ត្រីរូបនេះរៀបរាប់ថា កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ នៅខេត្តស្រះកែវ កងទ័ពភូមិភាគ១របស់ថៃបានកែសម្រួលពេលវេលាបើក-បិទព្រំដែន ធ្វើឱ្យកាស៊ីណូមួយនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែតមានភ្ញៀវចូលលេងធ្លាក់ចុះរហូតដល់៦២% ។ រីឯការស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារក្បែរនោះធ្លាក់ចុះ៤២%ក្នុង១ថ្ងៃ រហូតដល់ប្រាក់ចំណូលនៅត្រីមាសទី២ (ចាប់ពីមេសា ដល់ខែមិថុនា) របស់កាស៊ីណូនេះធ្លាក់ចុះ៣១.៤% ។

កម្ពុជាបានហាមឃាត់ពលរដ្ឋចូលលេងកាស៊ីណូ ទើបធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណូលកាស៊ីណូភាគច្រើនបានពីជនបរទេសចូលលេងកាស៊ីណូ រួមមាន ៖ ថៃ ស្មើ៣០.៩%, វៀតណាម ១៤% និងចិន ១១.១% ។ ជនជាតិថៃបានចូលលេងកាស៊ីណូច្រើនជាងជនជាតិផ្សេង ដោយសាររដ្ឋាភិបាលថៃគ្រប់អាណត្តិគ្មានច្បាប់ ឬវិធានការទប់ស្កាត់មិនឱ្យពលរដ្ឋចូលកាស៊ីណូ ទើបជនជាតិថៃអាចចូលកាស៊ីណូយ៉ាងសេរី ។

ប្រទេសចិនបានហាមឃាត់ពលរដ្ឋចូលកាស៊ីណូក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស រួមទាំងអនុវត្តច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ។ ហេតុនេះ ជនជាតិចិនត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការចូលកាស៊ីណូនៅក្រៅប្រទេស ដោយសារប្រឈមនឹងការចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ពេលត្រឡប់ទៅចិន ។ រីឯកូរ៉េខាងត្បូងហាមឃាត់ពលរដ្ឋលេងកាស៊ីណូក្នុងប្រទេស និងចាត់ទុកការចូលកាស៊ីណូនៅក្រៅប្រទេស គឺខុសច្បាប់ ។

ពលរដ្ឋ អ្នកនយោបាយ និងមន្ត្រីរាជការថៃ ដែលបើកកាស៊ីណូ វែបសាយខុសច្បាប់ និងលក់ថ្នាំញៀនឆ្លងចូលទឹកដីកម្ពុជាដោយងាយ គឺធ្វើឱ្យកាស៊ីណូនៅកម្ពុជាកើនឡើងច្រើន ។ កាលពីឆ្នាំ២០១៤ កម្ពុជាមានកាស៊ីណូចំនួន៥៧កន្លែង នៅឆ្នាំ២០១៩ កាស៊ីណូកើនឡើងដល់១៥០កន្លែង ដោយស្ត្រីរូបនេះបានចោទប្រកាន់ និងមូលបង្កាច់កម្ពុជាយកប្រាក់ចំណូលពីកាស៊ីណូមកទិញអាវុធឱ្យកងទ័ពធ្វើសង្គ្រាមជាមួយកងទ័ពថៃ និងពលរដ្ឋថៃ ។

ស្ត្រីរូបនេះបន្តថា កម្ពុជាមានពលរដ្ឋត្រឹមតែ១៧លាននាក់ ខណៈថៃមានពលរដ្ឋរហូតដល់៧០លាននាក់ ប៉ុន្តែកម្ពុជាថា ការបិទព្រំដែន១០០ឆ្នាំ មិនប៉ះពាល់កម្ពុជា គឺវាដូចគ្នានឹងការទះកំផ្លៀងថៃ ។ ស្ត្រីរូបនេះថែមទាំងនិយាយបំភ្លៃថា កងទ័ពកម្ពុជាហ៊ានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយថៃ ដោយសារឃើញអ្នកនយោបាយ មន្ត្រីរាជការ និងឈ្មួញថៃមួយចំនួនមិនស្រឡាញ់ជាតិ គិតតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនជាងប្រយោជន៍ជាតិ ។

ទើបស្ត្រីរូបនេះសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន អប់រំកម្ពុជាដោយការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។ វាមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃនៅឆ្ងាយពីកាស៊ីណូប៉ុណ្ណោះទេ គឺវាជាការបង្ហាញពីភាពខ្លាំងឱ្យកម្ពុជាមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលថៃពុំលះបង់ប្រទេសជាតិដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់អ្នកនយោបាយ ឬបុគ្គលមួយចំនួន ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់សាស្ត្រាចារ្យថៃ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ខ្លឹមសារខាងលើនេះជាការចោទប្រកាន់របស់សាស្ត្រាចារ្យថៃ ដែលសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជារៀងរហូត ដោយនិយាយបំភ្លៃថា កាស៊ីណូនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែត មានចំនួនកើនឡើងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃឆ្លងដែនមកកម្ពុជាច្រើន ៕

ប្រទេសហ្វីលីពីន ៖ គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត៦.៩រិចទ័របានវាយប្រ.ហារនៅឆ្នេរសមុទ្រកោះសេប៊ូ ភាគកណ្តាលប្រទេសហ្វីលីពីនកាលពីយប់ថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ បណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋហ្វីលីពីនបាត់ប.ង់ជីវិតរហូតដល់២០នាក់ និងអគារជាច្រើនកន្លែងបាក់រលំដោយសារកម្លាំងរំញ័រខ្លាំង ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ។

គ្រោះរញ្ជួយដីធ្វើឱ្យតំបន់ជាច្រើនដាច់ចរន្តអគ្គិសនី អគារបាក់រលំនៅតំបន់ Visayas ដែលធ្វលឱ្យភ្នាក់ងារសង្គ្រោះព្យាយាមស្វែងរកមនុស្សស្លាប់ និងរងរបួសនៅក្រោមគំនរអគារ ។ ភ្នាក់ងារអង្កេតភូមិសាស្ត្រអាមេរិក (USGS) បញ្ជាក់ថា ចំណុចកណ្តាលរបស់គ្រោះរញ្ជួយដីនេះមានជម្រៅ១០គីឡូម៉ែត្រ នៅឆ្ងាយពីទីក្រុងកាឡាប៉េ ខេត្តបូហូល ទៅកាន់ទិសអាគ្នេយ៍ប្រមាណ១១គីឡូម៉ែត្រ បន្ទាប់មក មាន Aftershocks ជាច្រើនលើក ។

ទីក្រុងសេប៊ូ ដែលមានពលរដ្ឋរស់នៅជិត១លាននាក់ ទទួលកម្លាំងរំញ័រយ៉ាងខ្លាំងដោយសារគ្រោះរញ្ជួយដី ។ លោកវរសេនីយ៍ឯក Enrico Figueroa ស្នងការប៉ូលិសនៅទីក្រុងសេប៊ូ និយាយថា ឧបករណ៍អគ្គិសនីនៅលើបង្គោលភ្លើងបានផ្ទុះពេលរញ្ជួយដី ខណៈលោក Ian Poe ស្នងការប៉ូលិសទីក្រុង Villaba ខេត្តឡេយតេ បញ្ជាក់ថា រញ្ជួយដីមានរយៈពេលប្រមាណ១០វិនាទី និងធ្វើឱ្យអគារស្ថានីយប៉ូលិសរង្គើ ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន AFP គឺអគារ និងផ្លូវបានខូចខាត ព្រមទាំងដាច់ចរន្តអគ្គិសនីនៅតំបន់ជាច្រើន ប៉ុន្តែគ្មានការគំរាមកំហែងពីរលកយក្សស៊ូណាមិទេ ។ ទោះយ៉ាងណា ពលរដ្ឋហ្វីលីពីននៅឆ្នេរសមុទ្រគួរតែប្រុងប្រយ័ត្នកម្រិតទឹកសមុទ្រផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងរលកសមុទ្រ ។ ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះបានស្វែងរកមនុស្សបាត់ខ្លួននៅក្រោមអគារក្នុងទីក្រុង San Remigio និងទីក្រុង Bogo ដែលបានបាក់រលំក្រោយរញ្ជួយដី ប៉ុន្តែពិបាកស្វែងរកមនុស្សបាត់ខ្លួនដោយសារងងឹត ។

អាជ្ញាធរបានប្រាប់ទៅពលរដ្ឋដែលរស់នៅលើកោះ Leyte, Cebu និងកោះ Biliran នៅឱ្យឆ្ងាយពីឆ្នេរសមុទ្រ ឬកុំទៅឆ្នេរសមុទ្រដាច់ខាត ខណៈអភិបាលខេត្តសេប៊ូ លោកស្រី ប៉ាមេឡា បារិខួត្រូ បាន Live តាមហ្វេសប៊ុកប្រាប់ពលរដ្ឋតាំងស្មារតី នៅឆ្ងាយពីរបងថ្ម ឬការដ្ឋានសាងសង់ ព្រមទាំងប្រយ័ត្ន Aftershocks លោកស្រីបានទំនាក់ទំនងជាមួយអាជ្ញាធរដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានការណ៍ ៕