វ៉ាសុីនតោន៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump កាលពីថ្ងៃអង្គារបាននិយាយថា វានឹងជាការប្រមា.ថដល់សហរដ្ឋអាមេរិកទាំងមូល ប្រសិនបើលោកមិនទទួលបានពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព បន្ទាប់ពីបានជួយបញ្ចប់ជម្លោះពិភពលោកចំនួនប្រាំពីរកាលពីកន្លងមក។ នេះបើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន France24។

ថ្លែងនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍មួយជាមួយមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ លោក Trump បានគូសបញ្ជាក់ពីអ្វីដែលលោកហៅថា ជាជោគជ័យរបស់គាត់ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះអន្តរជាតិ រួមទាំងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាក់ទងនឹងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ គាត់បានត្អូញត្អែរថា គណៈកម្មាធិការពានរង្វាន់ណូបែលតែងតែផ្តល់រង្វាន់ដល់មេដឹកនាំដែល “មិនបានធ្វើអ្វីសោះ” ខណៈពេលដែលស្នាដៃរបស់គាត់ខិតខំកសាងដើម្បីសន្តិភាពត្រូវបានមើលរំលង។

លោក Trump បានទទូចថា ការលើកឡើងរបស់លោកមិនមែនអំពីមហិច្ឆតាផ្ទាល់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែអំពីមោទនភាពជាតិ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “យើងនឹងឃើញថាមានអ្វីកើតឡើង ប៉ុន្តែវានឹងជាការប្រមាថដ៏ធំមួយដល់ប្រទេសរបស់យើង”។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកជំនាញណូបែលមើលឃើញថា វាមានឱកាសតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលលោក Trump ត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយសនៅឆ្នាំនេះ។ អ្នកវិភាគកត់សំគាល់ថា រង្វាន់នេះជាទម្លាប់គឺតែងទទួលស្គាល់ចមំពោះមេដឹកនាំដែលជំរុញសន្តិភាពយូរអង្វែង និងវឌ្ឍនភាពមនុស្សធម៌ ខណៈពេលដែលតំណែងប្រធានាធិបតីរបស់លោក Trump ត្រូវបានកត់ចំណាំដោយការដកខ្លួនចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងសកល និងការទូតនៃអង្គការអន្តរជាតិនានា។

ការស្ទង់មតិរបស់ Washington Post ពីការសង្ស័យរបស់សាធារណៈ នាពេលថ្មីៗនេះ ក៏បានបង្ហាញផងដែរថា ប្រជាជនអាមេរិកជាង 3/4 ជឿថា Trump មិនសមនឹងទទួលបានពានរង្វាន់ណូប៊ែលនោះទេ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអំពាវនាវម្តងហើយម្តងទៀតរបស់គាត់ឱ្យមានការទទួលស្គាល់បានបញ្ជាក់ពីការជំរុញរបស់គាត់ក្នុងការរៀបចំកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្លួន ក្នុងនាមជាអ្នកបង្កើតសន្តិភាពនៅលើឆាកពិភពលោក៕

ប្រទេសហ្វីលីពីន ៖ ហ្វីលីពីនបានអនុញ្ញាតឱ្យជ.នបរទេសជួលដីនៅប្រទេសខ្លួនរហូតដល់៩៩ឆ្នាំ ដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគពីក្រៅប្រទេសចូលមកបង្កើតតំបន់ឧស្សាហកម្ម សាងសង់រោងចក្រ ក៏ដូចជាលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍ និងកសិកម្មរបស់ហ្វីលីពីន ដោយការធ្វើកិច្ចសន្យាអចលនទ្រព្យរយៈពេលវែង ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. បានចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់ថ្មីដើម្បីកាត់បន្ថយការរឹតបន្តឹងលើជនបរទេសក្នុងការជួលដីឯកជនកាលពីដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ។ វាជាការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ចាស់នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេសជួលដីនៅប្រទេសហ្វីលីពីនត្រឹមតែរយៈពេល៥០ឆ្នាំ ហើយជនបរទេសអាចស្នើជួលដីបន្តរយៈពេល២៥ឆ្នាំទៀត ។ ការបង្កើតច្បាប់ថ្មីមានគោលបំណងទាក់ទាញវិនិយោគិនបរទេសចូលមកបង្កើតតំបន់ឧស្សាហកម្ម សាងសង់រោងចក្រ ក៏ដូចជាលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍ និងកសិកម្មរបស់ហ្វីលីពីន ។

លោក David Leechiu មកពីក្រុមហ៊ុន Leechiu Property Consultants និយាយថា ការអនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេសជួលដីរយៈពេល៩៩ឆ្នាំ នឹងជួយឱ្យហ្វីលីពីនមានសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រទេសផ្សេងៗក្នុងតំបន់ ដូចជា ៖ ប្រកួតជាមួយថៃលើការទាក់ទាញការបរិយោគពីក្រៅប្រទេសកាន់តែច្រើន ។ វាក៏អាចជួយគាំទ្រគម្រោងផ្សេងៗផងដែរ ដូចជា ៖ គម្រោងសណ្ឋាគារ ដែលនឹងជំរុញវិស័យទេសចរណ៍ហ្វីលីពីន ។

ក្រៅពីនេះ ច្បាប់ថ្មីក៏បានផ្តល់អំណាចដល់ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. ក្នុងការកំណត់លក្ខខណ្ឌជួលដីរយៈពេលខ្លីជាងធម្មតាសម្រាប់ការវិនិយោគផ្នែកសេវាកម្មសំខាន់ៗ ឬឧស្សាហកម្មដែលចាត់ទុកជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមានសារៈសំខាន់ចំពោះសន្តិសុខជាតិ ឬការអភិវឌ្ឍប្រទេស ។

តាមទិន្នន័យរបស់ធនាគារកណ្តាលហ្វីលីពីន គឺការវិនិយោគផ្ទាល់ពីក្រៅប្រទេសមកកាន់ហ្វីលីពីន បានធ្លាក់ចុះ២៦.៩% មកស្មើទឹកប្រាក់ត្រឹមតែ៣ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកប៉ុណ្ណោះ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ក្នុងពិធីទទួលតំណែងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ លោក វីរៈយុទ្ធ រ៉ាក់ស៊ីន មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ថ្មីរបស់ថៃ បានប្តេជ្ញាចិត្តយកគំរូតាមលោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង អតីតមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ ។ មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ថ្មីនឹងដឹកនាំកងទ័ពភូមិភាគ២ ឱ្យបំពេញការងារមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការរក្សាឯករាជ្យ ព្រមទាំងអធិបតេយ្យជូនជាតិ សាសនា និងព្រះមហាក្សត្រ ។

នាវេលាម៉ោង៧និង៩នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី២ ខែតុលា នៅបញ្ជាការដ្ឋានកងទ័ពភូមិភាគ២ ស្រុកមឿងនគរាជសីម៉ា ខេត្តនគរាជសីម៉ា មានរៀបចំពិធីប្រគល់ និងទទួលតំណែងមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ រវាងលោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង អតីតមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ និងលោក វីរៈយុទ្ធ រ៉ាក់ស៊ីន មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ថ្មី ដែលមានការចូលរួមពីកងទ័ពភូមិភាគ២ និងសមាគមភរិយាកងទ័ពជើងគោក ។

លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង អតីតមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ បាននិយាយក្នុងពិធីថា សូមកងទ័ពទាំងអស់ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការបំពេញភារកិច្ចដើម្បីការពារអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដី ដោយហ៊ានលះបង់ជីវិតមិនឱ្យអ្នកណាល្មើសទឹកដីដាច់ខាត ដើម្បីជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ និងពលរដ្ឋ ។ លោកជឿជាក់ថា មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ថ្មី ដែលមានសមត្ថភាព និងបទពិសោធន៍ នឹងអាចដឹកនាំកងទ័ពភូមិភាគ២ ឱ្យសម្រេចភារកិច្ច ។

ចំណែកលោក វីរៈយុទ្ធ រ៉ាក់ស៊ីន មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ថ្មី បានអរគុណដល់ស្តេចថៃដែលបានតែងតាំងខ្លួនឱ្យកាន់តំណែងបន្តពីលោក ប៊ុនស៊ីន និងប្តេជ្ញាបំពេញតួនាទីអស់ពីសមត្ថភាព រួមទាំងរក្សាឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ មិនឱ្យមានការល្មើសពីប្រទេសជិតខាង ។ ក្រៅពីនេះ លោក វីរៈយុទ្ធ នឹងរក្សាផលប្រយោជន៍ ក៏ដូចជាផ្តល់សុវត្ថិភាពដល់ពលរដ្ឋ ។

លោក វីរៈយុទ្ធ បានសំណូមពរឱ្យកងទ័ពគ្រប់រូបមានមោទនភាពចំពោះជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ និងពលរដ្ឋលើសអ្វីៗទាំងអស់ មិនថាមានអ្វីកើតឡើងក៏ដោយ ។ លោកក៏បានសរសើរការបំពេញតួនាទីរបស់លោក ប៊ុនស៊ីន និងអប់រំលោកកន្លងមក ព្រមទាំងប្តេជ្ញាយកគំរូតាមលោក ប៊ុនស៊ីន ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក ប៊ុនស៊ីន អតីតមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ គឺជាបុគ្គលបង្កជម្លោះ និយាយមូលបង្កាច់ និងចោទប្រកាន់កម្ពុជា រហូតទទួលបានការលើកតម្កើងពីពលរដ្ឋថៃនៅទូទាំងប្រទេស ក៏ដូចជាស្តេចថៃសព្វព្រះទ័យចេញព្រះរាជក្រឹត្យតែងតាំងមេទ័ពឈ្លានពានរូបនេះធ្វើជាអង្គរក្សពិសេស ។

រីឯលោក វីរៈយុទ្ធ មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ថ្មី ធ្លាប់ធ្វើការរួមគ្នាជាមួយលោក ប៊ុនស៊ីន និងមានចិត្តគំនិតមិនខុសគ្នាពីលោក ប៊ុនស៊ីន ប៉ុន្មានទេ ចំពោះទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា ។ ពេលសង្គ្រាមរវាងកម្ពុជា-ថៃ ដែលបង្កឡើងដោយកងទ័ពថៃបាញ់ប្រហារមុនមកលើកងទ័ពខ្មែរ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា លោក វីរៈយុទ្ធ បានចូលរួមជាមួយកងទ័ពថៃឈ្លានពានកម្ពុជានៅសមរភូមិមុខ ៕

ប្រទេសបារាំង បានដាក់ចេញនូវគម្រោងសាងសង់ពន្ធនាគារ តម្លៃរហូតដល់ទៅ ៤០០លានអឺរ៉ូ ឬប្រមាណជា៤៧០លានដុល្លារ នៅក្នុងព្រៃអាម៉ាហ្សូន។

គោលបំណងចម្បងនៃការសាងសង់ពន្ធនាគារនេះ គឺដើម្បីឃុំឃាំងឧក្រិដ្ឋជនគ្រឿងញៀន កុំឱ្យមានទំនាក់ទំនងជាមួយពិភពខាងក្រៅ។

ពន្ធនាគារនេះនឹងសាងសង់រួចរាល់នៅឆ្នាំ២០៨០ នៅតំបន់ French Guiana នៅទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ដែលជាតំបន់ បារាំងបានគ្រប់គ្រងពេញសិទ្ធតាំងពីឆ្នាំ១៩៤៦។

ពន្ធនាគារនេះ អាចផ្ទុកមនុស្សបាន៥០០នាក់ ដោយបែកចែកជា៣តំបន់រួមមាន៖

• តំបន់ឧក្រិដ្ឋជនគ្រឿងញៀន
• តំបន់ក្រុមភេរវករ
• តំបន់ក្រុមជួញដូរមនុស្ស

ពន្ធនាគារថ្មីនេះ នឹងដាក់ពង្រាយឆ្មាំយាមជាច្រើន និងឧបករណ៍តាមដានទំនើបៗ ដើម្បីធានាឱ្យបានថាអ្នកទោសទាំងនោះ មិនអាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកនៅខាងក្រៅ៕

ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ អ្នកជំងឺនៅប្រទេសមួយចំនួនមានបញ្ហាអានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់ដែលសរសេរលើវេជ្ជបញ្ជា ដោយសារគ្រូពេទ្យភាគច្រើនប្រញាប់ប្រញាល់ ហើយសរសេរអក្សរខ្វៀកលើវេជ្ជបញ្ជា ។ គ្រូពេទ្យនៅឥណ្ឌាក៏ដូចគ្នាដែរបានសរសេរអក្សរខ្វៀក ដែលមិនមែនមានតែអ្នកជំងឺទេអានមិនដាច់ សូម្បីតុលាការកាត់ក្តីសំណុំរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងការក្លែងបន្លំឯកសារ ក៏អានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់ដែរ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន BBC កាលពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា តុលាការឥណ្ឌាបានកំណត់ឱ្យគ្រូពេទ្យគ្រប់រូបកែតម្រូវការសរសេរអក្សរដោយដៃលើវេជ្ជបញ្ជាដើម្បីឱ្យអ្នកជំងឺអានដាច់ ពីព្រោះវេជ្ជបញ្ជាគ្រូពេទ្យពាក់ព័ន្ធនឹងការស្លា.ប់រស់របស់អ្នកជំងឺ ។ ការកំណត់បែបនេះក្រោយពីតុលាការឥណ្ឌាកាត់ក្តីសំណុំរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងឯកសារពេទ្យ ប៉ុន្តែតុលាការអានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់ ។

តុលាការឥណ្ឌាកំណត់ឱ្យគ្រូពេទ្យគ្រប់រូបសរសេរអក្សរលើវេជ្ជបញ្ជាឱ្យច្បាស់ៗ ដោយបញ្ជាក់ថា ការសរសេរអក្សរលើវេជ្ជបញ្ជាច្បាស់ៗ គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានរបស់អ្នកជំងឺ ពីព្រោះអក្សរគ្រូពេទ្យលើវេជ្ជបញ្ជា គឺជារឿងស្លាប់រស់របស់អ្នកជំងឺ ។ ការកំណត់នេះក្រោយពីចៅក្រមឥណ្ឌាបានពិនិត្យមើលឯកសារពេទ្យក្នុងសំណុំរឿងមួយពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់ករណីរំលោភ និងក្លែងបន្លំឯកសារ ប៉ុន្តែចៅក្រមអានអក្សរគ្រូពេទ្យមិនដាច់សូម្បីតែ១តួ ។

ចៅក្រមឥណ្ឌាភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ព្រមទាំងរិះគន់ថា ពេលពិភពលោករីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា និងប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រយ៉ាងទូលំទូលាយ បែរជាគ្រូពេទ្យរដ្ឋនៅឥណ្ឌានៅតែសរសេរអក្សរដៃអានពុំយល់ និងមានតែគ្រូពេទ្យដូចគ្នាប៉ុណ្ណោះដែលអានយល់ ។ ហេតុនេះ តុលាការស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកំណត់ឱ្យគ្រូពេទ្យសរសេរអក្សរឱ្យច្បាស់ៗ ហើយរយៈពេល២ឆ្នាំទៀតនឹងប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថល ។

ប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យឥណ្ឌា (IMA) ដែលមានសមាជិកជាង៣៣ម៉ឺននាក់ បានយល់ស្របជាមួយតុលាការ និងត្រៀមសហការរកដំណោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថលនៅទីក្រុងធំៗ ។ ប៉ុន្តែនៅជនបទ និងទីក្រុងតូចៗ ពិបាកប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថល ដោយសារគ្រូពេទ្យនៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋត្រូវពិនិត្យអាការៈអ្នកជំងឺរហូតដល់៧០នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ។

អ្នកជំនាញថា ការសរសេរអក្សររបស់គ្រូពេទ្យឱ្យអានយល់ គឺសំខាន់ណាស់សម្រាប់សុវត្ថិភាពអ្នកជំងឺ ពីព្រោះការយល់អត្ថន័យខុសពីវេជ្ជបញ្ជាធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺមានគ្រោះថ្នាក់ ។ តាមរបាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថានវេជ្ជសាស្ត្រអាមេរិកកាលពីឆ្នាំ១៩៩៩ បញ្ជាក់ថា អ្នកជំងឺបានស្លាប់រហូតដល់៧,០០០នាក់ក្នុង១ឆ្នាំ ដោយសារពុំយល់អត្ថន័យអក្សរគ្រូពេទ្យ ។ ឥណ្ឌាក៏ដូចគ្នាដែរ គឺមានស្ត្រីអ្នកជំងឺម្នាក់ប្រកាច់ក្រោយលេបថ្នាំខុស និងមានទារិកាម្នាក់ស្លាប់នៅទីក្រុងណូអិដាកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ដោយសារចាក់ថ្នាំខុស ។

តាមម្ចាស់គ្លីនិកលក់ថ្នាំពេទ្យដ៏ល្បីមួយកន្លែងនៅឥណ្ឌា គឺបច្ចុប្បន្ន គ្រូពេទ្យនៅទីក្រុងជាច្រើនចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់វេជ្ជបញ្ជាឌីជីថល ប៉ុន្តែគ្រូពេទ្យភាគច្រើននៅជាយក្រុង និងជនបទ នៅតែសរសេរអក្សរដៃអានពុំយល់ ។ ហេតុនេះ ត្រូវការអ្នកមានជំនាញ និងបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងការអានអក្សរគ្រូពេទ្យ និងត្រូវអានដោយប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីកុំឱ្យខុសអត្ថន័យ ៕