ភ្នំពេញ៖ សត្វទោចថ្ពាល់លឿងត្រូវបានរកឃើញក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ដែលមានវត្តមាននៅតាមតំបន់មួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ហើយសត្វទោចថ្ពាល់លឿងអាចស្រែកហៅគ្នារហូតដល់ចម្ងាយពីរគីឡូម៉ែត្រ។

សត្វទោចថ្ពាល់លឿង ប្រើការស្រែកហៅនេះសម្រាប់ការទំនាក់ទំនង ការពារទីជម្រក និងស្វែងរកគូដើម្បីបន្តពូជ។

សត្វទោចថ្ពាល់លឿងធំពេញវ័យនិងបន្តពូជបាននៅអាយុដប់ឆ្នាំហើយអាចមានកូនជារៀងរាល់ ៣ ទៅ ៤ ឆ្នាំម្តង។ ពួកវាបរិភោគផ្លែឈើជាអាហារ ពេលខ្លះស្លឹកឈើ (ខ្ចី ឬចាស់) ផ្កានិងសត្វល្អិត។ បច្ចុប្បន្នសត្វនេះ ត្រូវបានចុះក្នុង បញ្ចី សត្វ ជិត ផុត ពូជ ( IUCN Red List )។

យោង តាម របាយ ការណ៍ សិក្សា ស្រាវ ជ្រាវ ដោយ អង្គ ការ សមា គម អភិរក្ស សត្វ ព្រៃ ប្រចាំ កម្ពុជា សត្វ ទោច ថ្ពាល់ លឿង មាន ចំនួន ប្រមាណ ១២០០ ក្បាលនៅដែនជម្រកសត្វព្រៃនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី។ ប៉ុន្តែតាមទិន្នន័យសិក្សាពីតំបន់ដែនជម្រកសត្វព្រៃនិងឧទ្យានជាតិនៅខេត្តរតនគិរី ចំនួនទោចថ្ពាល់ឡើងបានបង្ហាញវត្តមានជាច្រើនក្រុមដែលវាអាចមានចំនួនច្រើនពាន់ក្បាល។

ក្រុមការងារស្រាវជ្រាវបាននិងកំពុងបន្តការសិក្សាចងក្រងទិន្នន័យ។ សត្វព្រៃ ទាំង នេះ គឺ ជា សម្បត្តិ ធម្ម ជាតិ ដែល មិន អាច កាត់ថ្លៃ បាន សម្រាប់ ប្រទេស កម្ពុជា និង មាន តម្លៃ បំផុត សម្រាប់ ការ អភិរក្ស ជីវៈ ចម្រុះ របស់ ពិភព លោក។

ទាំងនៅដែនជម្រកសត្វព្រៃកែវសីម៉ា និងឧទ្យានជាតិវ៉ឺនសៃ សៀមប៉ាងជាប់ព្រំប្រទល់ខេត្តស្ទឹងត្រែង និងខេត្តរតនគិរី ជាទីកន្លែងមួយដែលអ្នកទេសចរអាចមើល ឃើញសត្វទោចថ្ពាល់លឿងបាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាសត្វដ៏កម្រមាននៅលើពិភពលោកនេះហើយប្រជាសហគមន៍ ក៏អាចរកចំណូលបានពីតំបន់ទេសចរណ៍តាមរយ:ការដើរជូនភ្ញៀវទស្សនាសត្វទោចថ្ពាល់លឿង និងសត្វជាច្រើនផ្សេងៗទៀត ។

ក្រៅពីបង្កើតមុខរបរ និងផ្តល់ចំណូលបន្ថែមជូនប្រជាពលរដ្ឋសហគមន៍ក៏បានពង្រឹងការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិនិងជីវៈចម្រុះឱ្យមាននិរន្តរភាពផងដែរ។

ក្រោយពីបង្កើតសហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ប្រជាពលរដ្ឋគាត់មានជីវភាពធូរធារជាងមុន ហើយមិនត្រឹមតែបានជួយដល់មូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ប៉ុណ្ណេះទេ ថែមទាំងបានជួយដល់កិច្ចការពារនៅតំបន់ដែនជំរកសត្វព្រៃផងដែរ ។

ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងបរិស្ថាន និងអង្គការអភិរក្សអន្តរជាតិប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានផ្តោតទៅលើការងារសំខាន់ៗចំនួនបីលើគម្រោងអភិរក្សសត្វទោចថ្ពាល់លឿងនៅកម្ពុជា ៖ ១. ការអភិវឌ្ឍជីវភាពសហគមន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ២. ការអនុវត្តច្បាប់ និងការគ្រប់គ្រងតំបន់ការពារ ៣. ការស្រាវជ្រាវ និងអភិរក្សជីវៈចម្រុះ៕

មានមនុស្សមួយចំនួនឃើញរូបភាពនេះហើយឆ្ងល់ថាបង្គោលនេះគេហៅថាអ្វី? ហើយដាក់ដើម្បីអ្វី? ដោយមានអ្នកខ្លះថាបង្គោលព្រំដែន, អ្នកខ្លះថាបង្គោលសម្រាប់វាស់ជម្រៅទឹក? តាមពិតទៅវាមិនមែននោះទេ។

គោលគឺជាបង្គោលដែលបានសាងសង់នៅក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ដែលបានមកដាក់អាណានិគមលើប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៣-១៩៥៣។ បង្គោលនេះមានកម្ពស់ចន្លោះពី ៣-៥ ម៉ែត្រ (តាមទឹករាក់ឬជ្រៅ) ឯបង្គោលខ្លះមានដាក់ដែកតឡើងលើប្រហែលជា ២-៣ ម៉ែត្រ បន្ថែមទៀតក៏មាន។

គោលនេះធ្វើឡើងដើម្បីសម្គាល់ឬបង្ហាញផ្លូវទឹក នៅតាមចំណុចដែលមានទឹករាក់ មានថ្ម និងល្បាប់ថ្មជាដើម។ ដើម្បីសុវត្ថិភាពនិងដើម្បីងាយស្រួលចំណាំផ្លូវទឹក ក្នុងការធ្វើនាវាចរណ៍ដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមផ្លូវទឹក ពីព្រោះនៅក្នុងតំបន់នោះពោរពេញទៅដោយថ្មនិងល្បាក់ថ្ម ផ្លូវទឹកមានភាពតូចចង្អៀតដោយកន្លែងខ្លះមានទំហំត្រឹមតែ ៥០-១០០ម៉ែត្រ តែប៉ុណ្ណោះ ហើយល្បឿននៃទឹកហូរមានកម្លាំងខ្លាំងនិងកួចបោកថែមទៀតផង។ ដូច្នេះវាងាយនឹងមានគ្រោះថ្នាក់ក្នុងការធ្វើដំណើរផ្លូវទឹកប្រសិនណាជាមានការប៉ះទង្គិចបុកជាមួយនឹងថ្ម។

គោលទាំងអស់នេះសុទ្ធតែមានលាបថ្នាំដើម្បីចំណាំនៅក្បាលផ្នែកខាងលើ។ ដោយនៅលើក្បាលគោល មានលាបថ្នាំ ពណ៌ខ្មៅ និងពណ៌ក្រហម សម្រាប់សម្គាល់។ នៅពេលធ្វើដំណើរឡើង (បញ្ច្រាស់ទឹក) គោលក្បាលក្រហមស្ថិតនៅ (ខាងស្ដាំដៃ) ឯគោលក្បាលខ្មៅស្ថិតនៅ (ខាងឆ្វេងដៃ), នៅពេលធ្វើដំណើរត្រឡប់ចុះមកវិញ (បណ្ដោយទឹក) គោលក្បាលខ្មៅស្ថិតនៅ (ខាងស្ដាំដៃ) ចំណែកឯគោលក្បាលក្រហមស្ថិតនៅ (ខាងឆ្វេងដៃ) វិញម្ដង។ ប្រសិនបើអ្នកបើកបរទូកឬនាវាភ័ន្តច្រឡំនោះ គ្រោះថ្នាក់ធំនឹងកើតមានភ្លាម។

ហើយគោលទាំងអស់នេះត្រូវបានសាងសង់នៅតាមដងទន្លេមេគង្គផ្នែកខាងលើ ដែលចាប់ពីម្ដុំ ឃុំថ្មគ្រែ, អន្លង់ផ្សោត ឃុំសំបុក ស្រុកចិត្របុរី និងឃុំជ្រោយបន្ទាយ ស្រុកព្រែកប្រសព្វ ខេត្តក្រចេះ ឡើងទៅផ្នែកខាងលើដល់ម្ដុំ អន្លង់ផ្សោត ឃុំព្រះរំកិល និងឃុំអូរស្វាយ ស្រុកបុរីអូរស្វាយសែនជ័យ (អតីតស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់) ក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង រហូតឡើងទៅដល់ទឹកដីប្រទេសឡាវ ផងដែរ៕

យល់ដឹង៖ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការប្រឡងខាងមុខនេះ អ្នកណាខ្លះមិនទាន់ចាប់ផ្តើមរៀបចំខ្លួនមែបនទេ?

តោះ!! ត្រូវប្រញាប់ ហើយប្រសិនបើនរណាម្នាក់មិនទាន់ចាប់ផ្តើមរៀបចំ និងនៅតែមិនដឹងថាត្រូវចាប់ផ្តើមពីណានោះ យើងមាន “គន្លឹះដើម្បីត្រៀមប្រលង ក្នុងការទទួលបានពិន្ទុល្អ” ៖

១. មានឆន្ទៈមុតមាំ

ដំបូងឡើយ ត្រូវមានទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង ជំរុញការអាន យកឈ្នះភាពខ្ជិលច្រអូស

២. វិភាគខ្លួនឯង

វិភាគថាតើយើងមានចំណូលចិត្ត និងជំនាញក្នុងមុខវិជ្ជាណាមួយនៃការសិក្សា បន្ទាប់មកព្យាយាមជ្រើសរើសដើម្បីរក្សាមុខវិជ្ជាកំពូលទាំង ៣ ឱ្យកាន់តែខ្លាំងបន្ថែម ដោយជ្រើសរើសតាមសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក មិនជ្រើសរើសដោយមិត្តភក្តិ នេះបើយោងតាមឪពុកម្តាយ ឬតាមនិន្នាការ

៣. វិភាគលើប្រធានបទដែលត្រូវធ្វើតេស្ត

វិភាគមុខវិជ្ជាដែលអ្នកពេញចិត្តថាតើអ្នកមានចំណេះដឹងមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងមុខវិជ្ជានោះដើម្បីប្រលងឬអត់ តើអ្នកមានពេលគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអានទេ? តើការប្រឡងនោះសំខាន់ប៉ុណ្ណា? បន្ទាប់មកវាយតម្លៃខ្លួនឯងតាមការគួរ  ប្រសិនបើចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ អ្នកគិតថាមិនអាចទៅរួចនោះទេ  ដូច្នេះត្រូវកំណត់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២ ឬ ៣ (A ឬ B ឬ C)។

៤. ការរៀបចំ

រៀបចំអាន ដោយការស្វែងរកសៀវភៅសម្រាប់មាតិកាទាំងអស់ដែលនឹងត្រូវបានទាមទារសម្រាប់ការប្រឡង ស្វែងរកគ្រូ ឬមិត្តល្អដើម្បីបង្រៀន រៀបចំបន្ទប់ និងឧបករណ៍សម្រាប់អានដោយយកចិត្តទុកដាក់។

៥. រៀបចំផែនការសម្មភាពក្នុងជីវិតរបស់អ្នក

ព្យាយាមរចនាជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក តើថ្ងៃណាយើងនឹងធ្វើអ្វី? អ្វីដែលត្រូវការមុន និងអ្វីដែលមិនចាំបាច់ ព្យាយាមចំណាយពេលអានឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ក្នុងអំឡុងពេលមុនប្រឡង។

៦. ជ្រើសរើសផែនការអាន

ចាប់ផ្តើមរៀបចំផែនការមុខវិជ្ជាណាដែលត្រូវជ្រើសរើសមុន អ្នកគួរតែជ្រើសរើសអានមុខវិជ្ជាដែលអ្នកចូលចិត្ត ឬពូកែជាមុនសិន។ ជ្រើសរើសការប្រឡង ឬ លំហាត់ពីងាយស្រួលជាមុនសិន។ ដើម្បីបង្កើតការលើកទឹកចិត្តសម្រាប់ការអានប្រធានបទបន្ទាប់។ ផែនការអានត្រូវតែសមរម្យសម្រាប់ការប្រឡងថ្ងៃខាងមុខ។

៧. បដិសេធជាបណ្តោះអាសន្នពីសកម្មភាពផ្សេងទៀត

បង្កើតច្បាប់សម្រាប់ខ្លួនអ្នក ឧទាហរណ៍៖ ឈប់លេងហ្គេម ឈប់ធ្វើដំណើរ ឈប់ផឹកស្រា ឈប់ Chat Line ឈប់បញ្ចេញមតិលើ Facebook Twitter ឈប់និយាយទូរស័ព្ទយូរ ប៉ុន្តែអាចសម្រាកដោយការហាត់ប្រាណ ឬសមាធិជំនួសវិញ។

៨. បច្ចេកទេសអានសៀវភៅ

កុំទុកពេលទំនេរឱ្យខ្លួនឯង ត្រូវអាននៅពេលណាដែលអ្នកមានឱកាស ដោយយកសៀវភៅទៅជាមួយអ្នកគ្រប់ពេលវេលា។ ពេលទំនេរយកវាមកអានភ្លាម និងព្យាយាមកត់ចំណាំចំណុចសំខាន់ៗ ប៉ុន្តែអ្នកមិនគួរគេង ញ៉ាំអាហារសម្រន់ ស្តាប់តន្ត្រី មើលទូរទស្សន៍ ក្នុងពេលតែមួយជាមួយការអានសៀវភៅទេ ព្រោះវាបាត់បង់ការផ្តោតអារម្មណ៍លើការអាន។

៩. បន្តបង្កើតកម្លាំងខាងក្នុងរបស់អ្នក

ក្នុងអំឡុងពេលនៃការអាន យើងនឹងជួបប្រទះឧបសគ្គជាច្រើនដូចជា ខ្ជិល ងងុយគេង ថប់បារម្ភ ធុញទ្រាន់ ដូច្នេះត្រូវស្វែងរកសកម្មភាពដើម្បីបំបាត់ភាពតានតឹង ដូចជាចេញមកដកដង្ហើមខ្យល់ខាងក្រៅបន្ទប់ ញ៉ាំអាហារសម្រន់ មើលទូរទស្សន៍ ស្តាប់តន្ត្រី និយាយជាមួយគ្រួសារ លេងជាមួយសត្វចិញ្ចឹម ឬ លេង តន្ត្រី មួយរយៈ រួចចាប់ផ្ដើមការអានម្ដងទៀត នោះអ្នកនឹងអាចអាចធ្វើបាន និងជាមួយនឹងការលើកទឹកចិត្តគ្រប់ពេលវេលាពីខ្លួនឯងផ្ទាល់៕ ប្រភព៖​MSU

អត្ថបទដោយ៖ យិត ម៉ានិល

ទន្លេមេគង្គជាទន្លេវែងជាងគេលំដាប់លេខ១២ នៅក្នុងពិភពលោក និងវែងជាងគេបំផុតនៅក្នុងតំបន់អាសុីអាគ្នេយ៍។

ទន្លេនេះមានប្រវែងប្រហែល ៤២០០គីឡូម៉ែត្រ ដែលឆ្លងកាត់ប្រទេសចំនួន៦ប្រទេសគឺ ប្រទេសចិន ប្រទេសភូមា ប្រទេសថៃ ប្រទេសឡាវ ប្រទេសកម្ពុជា ប្រទេសវៀតណាម និងហូរចាក់ចូលក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ទន្លេនេះមានទំហំគ្រប់ដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រហែល ២.៦លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ទន្លេមេគង្គជាសរសៃឈាមរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ទន្លេនេះហូរកាត់ខេត្តដូចជា ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តក្រចេះ ខេត្តកំពង់ចាម រាជធានីភ្នំពេញ និងព្រៃវែង ហើយបានបញ្ចប់នៅព្រំប្រទល់វៀតណាម។

ទន្លេមេគង្គហូរកាត់ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រវែង ៥០០គីឡូម៉ែត្រ ដែលចាប់ពីល្បាក់ខោននៃប្រទេសឡាវរហូតដល់ព្រំប្រទល់ប្រទេសវៀតណាម ។ ធារទឹកទន្លេនេះនៅរដូវវស្សាមានទំហំ ៣៤.០០០ម៉ែត្រគូប គឺស្មើនឹងម្ភៃដងនៃធារនៅ រដូវប្រាំង ។ រីឯរបបទន្លេក៏ទៀងទាត់ណាស់ដែរ ។ នៅរដូវប្រាំង ពីខែវិច្ឆិកា ទៅឧសភា ទន្លេសាប ដែលបញ្ចេញទឹកពីបឹងទន្លេសាប ហើយនិងទន្លេមេគង្គ តែងតែនាំទឹកបញ្ចូលគ្នាត្រង់ទន្លេចតុមុខនៅភ្នំពេញ រួចក៏បង្ហូរទឹកនោះទៅតាមដៃទាំងពីរចុះទៅសមុទ្រ ។ នៅរដូវវស្សា ពីខែមិថុនា ដល់ខែតុលា ទឹកដែលបានមកពីការរលាយទឹកកកនៅទីបេ និងពីទឹកភ្លៀង តែងហូរចាក់មកក្នុងទន្លេមេគង្គដោយល្បឿនខ្លាំង ហើយនៅកន្លែងខ្លះទឹកមានកម្រិតកម្ពស់ដល់ ៣០ ម៉ែត្រ។

ជំនន់ដ៏អស្ចារ្យនេះមិនគ្រាន់តែផ្ដល់ទឹកឲ្យពេញបណ្ដាញខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងចាល់ចូលទៅក្នុងបឹងទន្លេសាបទៀតផង។ ជំនន់នេះដំបូងចាប់ផ្ដើមនៅប្រទេសឡាវនៅខែកក្កដា រួចចុះមកក្រោមជាលំដាប់ ហើយជំនន់អតិបរមានៅក្រុងភ្នំពេញនៅដំណាច់ខែកញ្ញា (ទឹកឡើងពី ៧ ទៅ ៩ ម) ។បឹង និងកំហូងទាំងឡាយដែលនៅអមទន្លេមេគង្គ ពីក្រចេះដល់បាណាម មានមុខងារខាងធ្វើឱ្យរបបទន្លេមេគង្គមានភាពទៀងទាត់។ ទឹកឡើង ឬស្រកនៃបឹងកើតមានក្រោយទឹកភ្លៀង ឬទឹកស្រកនៃទន្លេជានិច្ច គឺបឹងតែងតែទាក់ទងជាមួយនឹងទន្លេដោយសារព្រែក។ នៅរដូវទឹកស្រក ព្រែកច្រើនតែស្ងួត រីឯបឹងមានសល់ទឹកជាអប្បបរមា៕

ភ្នំពេញ៖ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី០៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងដល់សាធារណជនទាំងអស់នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ មេត្តាជ្រាបថា៖ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា នឹងរៀបចំការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ សម័យប្រឡង៖ ០៥ ធ្នូ ២០២២ រយៈពេលចំនួន ០២ថ្ងៃ គឺនៅថ្ងៃទី៥ និងថ្ងៃទី៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ខាងមុខនេះ។

ដើម្បីចូលរួមចំណែកឱ្យការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិខាងលើ ប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន និងជោគជ័យ ជាពិសេសរក្សាបាននូវសន្តិសុខ សុវត្ថិភាព សណ្តាប់ធ្នាប់ តម្លាភាព និងរបៀបរៀបរយ សាធារណៈនៅជុំវិញមណ្ឌលប្រឡងទាំង ៣០មណ្ឌល នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ សូមជូនដំណឹង និងណែនាំដល់បងប្អូនអាជីវករដែលប្រកបអាជីវកម្មជុំវិញបរិវេណមណ្ឌលប្រឡងដូច ខាងក្រោម៖

១- ផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្នចំពោះទីតាំងអាជីវកម្មថតចម្លងឯកសារ អ៊ិនធឺណិត និងអាជីវកម្មលក់ សម្ភារៈសិក្សាគ្រប់ប្រភេទ ចាប់ពីថ្ងៃទី០៤ ដល់ថ្ងៃទី០៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

២- ផ្អាកជាបណ្ដោះអាសន្ននូវអាជីវកម្មនានា ដូចជា ភោជនីយដ្ឋាន អាហារដ្ឋាន….ដែលស្ថិតនៅកៀក បរិវេណមណ្ឌលប្រឡង ចាប់ពីថ្ងៃទី០៤ ដល់ថ្ងៃទី០៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។​

៣-ចំពោះទីតាំងអាជីវកម្មដែលមិនស្ថិតនៅកៀកបរិវេណមណ្ឌលប្រឡង ហាមបង្កសម្លេងរំខានដល់ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការនៃការប្រឡងរបស់បេក្ខជន។

អាស្រ័យហេតុនេះ សូមសាធារណជន និងបងប្អូនអាជីវករទាំងអស់មេត្តាជ្រាប និងយោគយល់ ដោយអនុគ្រោះ ហើយផុតរយៈពេលនេះបងប្អូនអាជីវករ អាចបើកប្រកបអាជីវកម្មជាធម្មតាឡើងវិញ។ ទទួលបានសេចក្ដីជូនដំណឹងនេះ នាយករដ្ឋបាលសាលារាជធានីភ្នំពេញ ស្នងការដ្ឋាននគរបាល រាជធានីភ្នំពេញ បញ្ជាការដ្ឋានកងរាជអាវុធហត្ថរាជធានីភ្នំពេញ រដ្ឋបាលខណ្ឌទាំង ១៤ មន្ទីរជំនាញពាក់ព័ន្ធ និងបងប្អូនអាជីវករទាំងអស់ ត្រូវផ្សព្វផ្សាយ អនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងប្រកបដោយស្មារតីទទួល ខុសត្រូវខ្ពស់៕