ភ្នំពេញ៖ អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ( ACU) នៅថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានចេញសេចក្តីប្រកាស ព័ត៌មាន ស្តីពីការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ សម័យប្រឡង៥ ធ្នូ ២០២២។

នៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ ACU បានឲ្យដឹងថា ឆ្នាំ២០២២ ជាឆ្នាំទី៨ និងជាលើកទី៩ ដែលអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (អ.ប.ព.) បានសហការជាមួយនឹង ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ចូលរួមសង្កេតការណ៍លើដំណើរការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ។ ក្នុងសម័យប្រឡង ០៥ ធ្នូ ២០២២ នេះ មានថ្នាក់ដឹកនាំ មន្រ្តី អ.ប.ព. និងអ្នកសង្កេតការណ៍ស្ម័គ្រចិត្តជាង ៣ ០០០ នាក់ ដោយក្នុងនោះ អ.ប.ពបានរៀបចំមន្ត្រីប្រចាំតាមមណ្ឌប្រឡង ១នាក់ ក្នុង ១មណ្ឌលប្រឡង និងបានដាក់ពង្រាយអ្នកសង្កេតការណ៍ស្ម័គ្រចិត្តដោយអនុវត្ត តាមនិយាម ១នាក់ សង្កេត ២បន្ទប់ នៅគ្រប់មណ្ឌលប្រឡងទាំង ២២១ មណ្ឌល ត្រូវជា ៥ ១៧៤ បន្ទប់ ទូទាំងរាជធានី-ខេត្ត ដើម្បី ធានាឱ្យបាននូវគោលការណ៍ទាំង៤ នៃការប្រឡង គឺគោលការណ៍ច្បាប់ យុត្តិធម៌ តម្លាភាព និងលទ្ធផលទទួលយកបាន។

តាមរយៈការសង្កេតការណ៍លើការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃដំណើរការសំណេរ អ.ប.ព. សូមធ្វើការវាយតម្លៃខ្ពស់ និង កោតសរសើរចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងមន្ត្រីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់នៃក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា អាជ្ញាធរដែនដី កងកម្លាំងសមត្ថកិច្ច មន្ត្រីសុខាភិបាល និងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ដែលបានបំពេញភារកិច្ចប្រកបដោយ ស្មារតីទទួល ខុសត្រូវខ្ពស់ គោរពបទប្បញ្ញត្តិជាធរមាន និងមានចំណាត់ការឆ្លើយតបបានយ៉ាងទាន់ពេលវេលា លើរាល់បាតុភាពនានាដែលកើតមានឡើង ជាយថាហេតុ។

អ.ប.ព. ក៏សូមថ្លែងអំណរគុណ និងវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា (ស.ស.យ.ក.) ដែលបានរៀបចំ អ្នកសង្កេតការណ៍ស្ម័គ្រចិត្តឱ្យចូលរួមសង្កេតការណ៍លើដំណើរការ ប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិទាំងពេលកន្លងមក និងពេលនេះ។ កាយវិការប្រកបដោយអត្ថន័យនេះ បង្ហាញនូវឆន្ទៈដ៏មោះមុតក្នុងការចូលរួមអនុវត្តកម្មវិធី កំណែទម្រង់លើវិស័យអប់រំ និងពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់យុវជនជំនាន់ក្រោយ ដែលជាធនធានមនុស្ស សម្រាប់បន្តវេនសង្គមកម្ពុជាឱ្យកាន់តែរឹងមាំថែមទៀត។

ជាមួយគ្នានេះ អ.ប.ព. សូមថ្លែងអំណរគុណ និងកោតសរសើរដល់អ្នកសង្កេតការណ៍ស្ម័គ្រចិត្តទាំងអស់ ដែលបានលះបង់ ពេលវេលានៃយុវវ័យរបស់ខ្លួនមកបំពេញ ការងារស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីឆ្លើយតបនឹង ដំណើរការនៃកំណែទម្រង់លើវិស័យអប់រំ សំដៅពង្រឹង និងពង្រីកគុណភាពយុវជនជំនាន់រួមគ្នា។ យុវជន ពិតជាធនធានដ៏មានតម្លៃ កម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការរុញច្រានការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ ដូច្នេះយុវជន ត្រូវប្រើប្រាស់ភាពយុវវ័យរបស់ខ្លួនឱ្យមានប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន គ្រួសារ និងសង្គមជាតិទាំងមូល៕

ភ្នំពេញ៖ ខ្លារខិនដែលជាប្រភេទសត្វកម្របន្ទាប់ពីខ្លាធំ បង្ហាញវត្តមាននៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។ ខ្លារខិន​ត្រូវបានគេដឹងថាជា​សត្វ​ជើង ៤ រត់​លើ​ដី​លឿន​ជាង​គេ​ក្នុង​លោក។ វាពិតជាមោទកភាពបំផុតសម្រាប់កម្ពុជាដែលក្រោយពីការតាមដានសត្វព្រៃនៅក្នុងតំបន់ព្រៃទេសភាពខ្ពង់រាបភាគខាងកើត កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ ក្រុមការងារអភិរក្សក្រសួងបរិស្ថាននិងអង្គការ WWF បានរកឃើញវត្តមានរបស់សត្វខ្លារខិនញី១ក្បាលតាមរយៈរូបថតដ៏កម្រថតដោយម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្តិ ខណៈសត្វប្រភេទនេះស្ទើរតែផុតពូជទៅហើយនៅលើពិភពលោក។

សត្វខ្លារខិនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN ជាប្រភេទសត្វរងគ្រោះថ្នាក់ជិតផុតពូជបំផុត ហើយចំនួនវាត្រូវបានបាត់បង់ពីទីជម្រកដែលវាធ្លាប់រស់នៅនៃប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាទីជម្រកចុងក្រោយសម្រាប់ប្រភេទសត្វខ្លារខិននេះ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថានៅសេសសល់ចំនួនតិចតួចបំផុតនៅលើពិភពលោក។ ក្រសួងបរិស្ថានបានដឹកនាំយុទ្ធនាការអន្ទាក់សូន្យក្នុងគោកបំណងកាត់បន្ថយនុងលុបបំបាត់កត្តាគំរាម កំហែងនានាចំពោះសត្វព្រៃ ដើម្បីផ្តល់ទីជម្រកសុវត្ថិភាពដល់ជីវៈចម្រុះទាំងអស់កុំឱ្យមានការគំរាមកំហែងពីអន្ទាក់ និងការបរបាញ់។

យោងតាម​សិក្សា​មួយ​ចុះ​ផ្សាយ​ដោយ​ទស្សនាវដ្តី​វិទ្យាសាស្រ្ត​អាមេរិកាំង​ឈ្មោះ Proceeding of the National Academy of Sciences បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក នៅ​មាន​វត្តមាន​សត្វ​ខ្លារខិនស្ថិត​ក្នុង​សេរីភាព​ពេញលេញ​​មិន​ដល់ ៧ ១០០ក្បាល​ផង និង​ដែល​មាន ៩៩% កំពុង​រស់នៅ​លើ​ទឹកដី​អាហ្រ្វិក។ ទន្ទឹម​គ្នានេះ ទីធ្លា​ដែល​សត្វ​ជើង ៤​មួយ​នេះ​កំពុង​រស់នៅ​ក៏​មាន​ទំហំ​កាន់​តែ​តូច​ទៅៗ​ដែរ ពោល​នៅ​សល់​តែ​ជាង ៩% ប៉ុណ្ណោះ។

តួលេខ​នៃ​វត្តមាន​សត្វ​ខ្លារខិន​ ត្រូវបានគេដឹងថា បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ច្រើន បើ​ធៀប​នឹង​តួលេខ​ចុះ​ផ្សាយ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​សត្តវិទ្យា​ក្នុង​ប្រទេស​អង់គ្លេស​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​កន្លង​ទៅ​ដែល​ថា ចំនួន​ខ្លារខិន​មាន​ប្រមាណ​ជា ១០០ ០០០ក្បាល​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​នា​ដើម​សតវត្សរ៍ទី២០។ ទាក់ទង​នឹង​ពូជ​ខ្លារខិន​អាស៊ី គេ​ឃើញ​មាន​នៅ​សល់​ចំនួន ៤៣ក្បាល​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់។ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អាហ្រ្វិក​ស៊ីមបាវ៉េ ចំនួន​ខ្លារខិន​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ពី ១ ២០០ក្បាល​មក​នៅ​ត្រឹម ១៧០ក្បាល​ប៉ុណ្ណោះ​ក្នុង​រយៈពេល ១៦ឆ្នាំ ពោល​ធ្លាក់​ចុះ ៨៥%។

អំពីសត្វខ្លារខិន

• ភិនភាគ​៖ ខ្លារខិន​ជា​អំបូរ​ឆ្មា​ដែលមាន​មាឌធំ​លំដាប់​ទី​២​បន្ទាប់ពី​ខ្លាធំ​។ សត្វ​ឈ្មោល​អាចមាន​ទម្ងន់ ៥៥​គ​.​ក និង​ញី​ទម្ងន់ ៣៥​គ​.​ក​។ ខ្លារខិន​មាន​ភិនភាគ​ងាយ​ចំណាំ​ណាស់ គឺមាន​ពណ៌​លឿង ក្រហម ត្នោត និង​មាន​អុចៗ ពណ៌​ខ្មៅ​ជា​កញ្ចុំ​នៅ​ពាសពេញ​ខ្លួន ពេលខ្លះ​ហៅថា “Black Panther” ដែលមាន​រូបរាង​ពណ៌​ខ្មៅ​។

• ជីវសាស្ត្រ​៖ ខ្លារខិន​រស់នៅ​ក្នុងព្រៃ​ស្ទើរ​គ្រប់​ប្រភេទ ចាប់ពី​ព្រៃស្រោង​រហូតដល់​ព្រៃ​គម្ពោត​ដែលមាន​ផ្ទាំង​ថ្ម​។ វា​ជា​សត្វ​រហ័សរហួន និង​ចូលចិត្ត​ឡើងដើមឈើ​ដែលជា​ជំនាញ​ពិសេស​របស់​វា​។ វា​ពុំ​សូវ​ចាញ់​កម្តៅថ្ងៃ​ដូច​ខ្លាធំ​ទេ ហើយ​អាច​រស់នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​ទឹកបាន​ទៀតផង​។ បើទោះជា​វា​អាច​ហែល​ទឹកបាន​ក៏ដោយ ក៏​វា​នៅតែ​ព្យាយាម​គេច​ចេញពី​តំបន់​ទឹក​ដែរ​។ ចំណី​របស់​វា​មាន​ពពួក​ប្រើស ឈ្លូស ជ្រូកព្រៃ ស្វា សត្វ​ស្លាប សត្វ​ស្លាប សត្វ​កកេរ និង​សត្វល្អិត ហើយ​ជារឿយៗ​វា​ចាប​ចំណី ដោយ​លោត​កន្ត្រប​ពីលើ​ដើមឈើ​រួច​ទាញ​សត្វ​នោះ​ឡើង​ដើម្បី​ស៊ី​។ វា​ចូលចិត្ត​រក​ចំណី​តែឯង និង​ជាស​ត្វ​រាត្រីចរ​។ វា​ដើរ​ជា​គូ​តែ​ក្នុង​រដូវ​បន្ត​ពូជ​។ ខ្លារខិន​អាចបង្កើត​កូន​បាន​ពី ១-៤​ក្បាល បន្ទាប់ពី​ពពោះ​អស់​រយៈពេល ៩០-៩៥​ថ្ងៃ កូន​រស់នៅ​ជាមួយ​មេ​រហូតដល់​អាយុ ១-២​ឆ្នាំ​៕

ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រម៉ាញ់ និងនេសាទ លោក ឌិត ទីណា បានលើកឡើងថា លោកមិនដែលបាក់ទឹកចិត្ត ចំពោះពាក្យរិះគន់នោះទេ ហើយប្រសិនបើការិះគន់នោះត្រូវ លោកនឹងទទួលយក ព្រមទាំងយកមកកែតម្រូវ ប៉ុន្តែបើអ្នករិះគន់ក្នុងន័យបង្ខូច និងគ្មានកាពិតលោកនឹងមិនខ្វល់ ឬខាតពេលទៅពន្យល់នោះទេ។

ថ្លែងនៅក្នុងកម្មវិធីកិច្ចសំណេះសំណាលជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន ស្តីពី «វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា» នារសៀលថ្ងៃទី០៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ លោក ឌិត ទីណា បានបញ្ជាក់ថា «ខ្ញុំមិនមែនជាមនុស្សបាក់ទឹកចិត្តទេ តែខ្ញុំជាមនុស្សប្រាកដនិយម អីចឹងនៅក្នុងការងារប្រាកដនិយមនេះ ខ្ញុំត្រូវការព័ត៌មានពិតច្រើនណាស់ ហើយខ្ញុំស្រលាញ់ណាស់នូវកាពិត និងព័ត៌មានពិត។ អ្វីដែលធ្វើសព្វថ្ងៃអាចដាក់នូវគោលនយោបាយ ឬដាក់នូវវិធានការដែលមានប្រសិទ្ធភាពបាន ដរាបណាយើងក្តាប់បាននូវកាពិតគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ អីចឹងបើសិនជាការងារមួយយើងដឹងតាមគេ លឺតាមគេថា ហើយមិនបានមើលគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ នូវវិធានការដែលបានដាក់ចេញទៅ នឹងបង្កើតនូវបញ្ហាបន្ថែមទៀត។ អីចឹងមានច្រើនណាស់វិធីសាស្រ្ត ដែលអ្នកផ្សេងគិតថា គួរត្រូវធ្វើ ហើយគេអាចនិយាយមកសមហេតុសមផលណាស់ ប៉ុន្តែទូទៅ មិនដែលមានអ្នកមានសួរគាត់ថា បើធ្វើអីចឹងហើយ វាកើតស្អីបន្តទៀត ឬកើតជាបញ្ហាអីមកទៀត”។

លោកបន្តថា លោកត្រូវរត់ចុះរត់ឡើងទៅដល់ទីតាំងនៅតាមមូលដ្ឋាន ពិនិត្យស្ថានភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មាន សម្រាប់ការវាយតម្លៃទាំងពីលក្ខណៈបច្ចេកទេស រហូតដល់សេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ។

គូឲ្យដឹងថាចាប់តាំងពីលោក ឌិត ទីណាឡើងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកសិកម្ម មានមតិរិះគន់មួយចំនួនមកលើរូបលោក រាល់មតិរិះគន់ទាំងអស់ ប្រសិនជាការនិយាយលើកឡើងនោះ ជារឿងត្រឹមត្រូវ លោកនឹងយកពិចារណា និងកោតសរសើរ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការលើកឡើងនោះ ជាមតិដែលមិនត្រឹមត្រូវ គ្មានហេតុផលច្បាស់លាស់ ឬគ្មានការវាយតម្លៃបានត្រឹមត្រូវពីស្ថានភាព លោកនឹងមិនខ្វល់ ឬធ្វើការពន្យល់ទៅវិញនោះទេ ព្រោះបើការវាយតម្លៃមិនត្រឹមត្រូវផង ធ្វើម៉េចនឹងអាចផ្តល់ដំណោះស្រាយ ដែលមានលក្ខណៈយូរអង្វែងបាន៕