រដ្ឋធានីម៉ានីល៖ ជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង បានចាប់ផ្តើម នៅដើមទសវត្សរ៍ ឆ្នាំ១៩៧០ ដែលភាគច្រើនផ្តោត ទៅលើតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ ស្របពេលប្រទេសចិន តែងតែទាមទារស្ទើរតែទាំងអស់ នៃផ្ទៃសមុទ្រ មានទំហំ ប្រហែល៣,៥លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ សម្បូរទៅ ដោយជីវចម្រុះ រ៉ែ ធនធានប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ហើយក្រុងប៉េកាំង ថែមទាំងចង់គ្រប់គ្រងកោះតូចៗ និង ថ្មប៉ប្រះទឹក ព្រមទាំងតំបន់នេសាទដ៏សម្បូរបែប រហូតនាំឲ្យកើតមានជម្លោះជាមួយនឹងប្រទេសនៅក្នុងតំបន់ និង ការប្រជែងអំណាចជាមួយនឹងមហាអំណាចលោកខាងលិច ទើបប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន បានអះអាង ថា ជម្លោះនេះ នឹងបង្កគ្រោះមហន្ដរាយដ៏ធ្ងន់បំផុត ដល់ពិភពលោកទាំងមូល។

សារព័ត៌មាន Spunik គ្រប់គ្រង ដោយរដ្ឋរុស្ស៊ី បានចេញផ្សាយ កាលពីព្រឹក ថ្ងៃសុក្រ ទី២០ ខែមករា ថា លោក ហ្វឺរឌីណង់ដ៍ ម៉ាកូស (Ferdinand Marcos Jr.) ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន កាលពីថ្ងៃពុធ បានថ្លែងទៅកាន់វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក នៅទីក្រុងដាវ៉ូស ប្រទេសស្វីស ថា ជម្លោះដែនទឹក នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ធ្វើឱ្យគាត់ដេកលែងលក់ ព្រោះជម្លោះណាមួយ នៅក្នុងតំបន់នេះ នឹងក្លាយជាគ្រោះមហន្តរាយដ៏ធំសម្បើម សម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។ ជម្លោះដ៏រ៉ាំរ៉ៃនេះ បានកើតឡើង រវាងមហាយក្សចិន និង ប្រទេសរបស់គាត់ រួមជាមួយនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀត នៅក្នុងតំបន់ និង នៅជុំវិញសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

សមុទ្រចិនខាងត្បូង មានទំហំ៣,៥លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ជាទីសម្បូរទៅ ដោយធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប រួមមាន ជីវចម្រុះ រ៉ែ ប្រេង និង ឧស្ម័ន…ជាដើម។ ចំណែកការធ្វើពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ដែនទឹកមួយនេះ ទៅកាន់ពិភពលោក មានទំហំទឹកប្រាក់ ប្រហែល៣ពាន់ពាន់លានដុល្លារ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ដោយឡែក ក្រុងប៉េកាំង តែងតែទាមទារសមុទ្រចិនខាងត្បូង ស្ទើរតែទាំងស្រុង ជាដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសចិន បើទោះជាដែនទឹក ជាយុទ្ធសាស្ត្រ និង មានសម្បូរធនធានធម្មជាតិដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ពិភពលោកមួយនេះ ត្រូវបានសម្រេច កាលពីឆ្នាំ២០១៦ ដោយតុលាការអន្តរជាតិ ច្រានចោលនូវការអះអាងរបស់ក្រុងប៉េកាំង ជាដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ចិន យ៉ាងណាក៏ដោយ។ ការអះអាងរបស់ចិន បង្កឲ្យមានជម្លោះជាមួយនឹងប្រទេសផ្សេងៗ នៅក្នុងតំបន់ ជុំវិញការទាមទារត្រួតស៊ីគ្នានេះដែរ រួមមាន ហ្វីលីពីន វៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី ប្រ៊ុយណេ និង តៃវ៉ាន់។

ក្រុងប៉េកាំង កាលពីពេលថ្មីៗកន្លងទៅ បានបង្កើនសកម្មភាពយោធា នៅក្នុងតំបន់ទាំងនេះ ទើបក្រុងម៉ានីល បានបង្កើនវត្តមានយោធារបស់ខ្លួន នៅក្នុងតំបន់ ក្រោយពេលមានសេចក្តីរាយការណ៍ ថា ចិនបានចាប់ផ្តើម ចាប់យកដែនដី ដែលមិនទាន់បានកាន់កាប់ជាច្រើនកន្លែង នៅក្នុងដែនទឹករបស់ហ្វីលីពីន។ ភាពតានតឹងនេះ បានកើតឡើង ស្របពេលចិន កំពុងតែឈានជើង ចូលតទល់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ជាសម្ពន្ធមិត្តរបស់ហ្វីលីពីន ដែលកំពុងតែព្យាយាមបង្កើនឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន បានបញ្ជាក់ ថា «យើងឈរនៅជួរមុខបំផុត ហើយពេលណាមានភាពតានតឹង កាន់តែខ្លាំងឡើង នាវាជាច្រើននឹងចេញមក ជាមួយនឹងកងទ័ព និង កងនាវាឆ្មាំសមុទ្ររបស់ចិន ហើយអាមេរិកាំង អាចនឹងឆ្លើយ ថា… យើងកំពុងតែសម្លឹងមើល ជាអ្នកឈរមើល។ ប្រសិនមានកំហុសឆ្គង នៅទីនេះ យើងនឹងរងគ្រោះ។ ចំណែកគោលនយោបាយរបស់ហ្វីលីពីន គឺប្ដេជ្ញាចិត្ត ដើម្បីសន្ដិភាព»។

លោកប្រធានាធិបតី Marcos បានធ្វើដំណើរបំពេញទស្សនកិច្ចជាផ្លូវរដ្ឋ លើកដំបូង ទៅកាន់រដ្ឋធានីក្រុងប៉េកាំង កាលពីដើមខែមករា ដើម្បីជួបជាមេដឹកនាំចិន។ លោកប្រធានាធិបតី បានលើកយកបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង មកពិភាក្សា នៅក្នុងជំនួបជាមួយសមភាគីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង (Xi Jinping)។ ប្រមុខរដ្ឋទាំង២នេះ បានយល់ព្រម ដោះស្រាយនូវការខ្វែងគំនិតគ្នា នៅលើដែនសមុទ្រនេះ តាមរយៈការពិគ្រោះយោបល់គ្នា នៅក្នុងនាមជាមិត្ត។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន បានសង្កត់ធ្ងន់ ថា «យើងមិនអាច… បោសសម្អាតសំរាម នៅក្រោមកម្រាលព្រំ ហើយធ្វើពុត ថា វាមិនមានអ្វីកើតឡើងនោះទេ ព្រោះវាមិនត្រឹមតែមានផលប៉ះពាល់ នៅក្នុងន័យការទូត ហើយមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងធ្វើឲ្យប្រឈមកាន់តែខ្លាំង នៅក្នុងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋយើងថែមទៀតផង»។

លោក ម៉ាកូ បានទទួលស្គាល់ ថា «ស្ថានភាពនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង កាន់កើនឡើង និង ស្មុគស្មាញខ្លាំងណាស់ ហើយថា បញ្ហានេះនឹងមិនមានដំណោះស្រាយ ដោយស្រួលៗនោះទេ។ ប៉ុន្ដែហ្វីលីពីន មិនបានទាមទារជម្លោះ ជាមួយនឹងចិននោះដែរ។ អ្វីដែលយើងត្រូវប្រឈមមុខខ្លាំង ត្រង់ថា ចិនកំពុងតែទាមទារដែនអធិបតេយ្យ នៅលើដែនដីរបស់យើង»៕

បរទេស៖ យោងតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋបានឱ្យដឹងថា មានមនុស្សប្រាំបីនាក់បានស្លាប់ និងជាច្រើននាក់ផ្សេងទៀតបានបាត់ខ្លួន បន្ទាប់ពីមានខ្យល់ព្យុះទឹកកកបានវាយប្រហារបិទផ្លូវរោងក្រោមដីនៅតំបន់ភ្នំទីបេ។

កាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Xinhua បានរាយការណ៍ពីឧបទ្ទវហេតុនៃការធ្លាក់ទឹកក ដែលបានកើតឡើងនៅច្រកចេញនៃផ្លូវរូងក្រោមដីមួយកន្លែងនៅលើផ្លូវហាយវេទីក្រុង Nyingchi ក្នុងតំបន់ Medog County ទៅកាន់ទីក្រុង Mainling នៅភាគអាគ្នេយ៍ទីបេ និងជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមមួយកន្លែង។

ជាមួយគ្នានោះបើយោងតាមមន្ត្រីក្នុងតំបន់បានឱ្យដឹងថាទីក្រុង Nyingchi មានសណ្ថានដីកម្ពស់ ៣,០៤០ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ហើយការធ្លាក់ទឹកកកនេះបានបណ្ដាលឱ្យជាប់មនុស្សនៅក្នុងរថយន្តរបស់ពួកគេខណៈពេលកំពុងធ្វើដំណើរលើផ្លូវរូងក្រោមដីនៃតំបន់នោះ។

យ៉ាងណាមិញបន្ទាប់ពីហេតុការណ៍នេះកើតឡើង ក្រុមអ្នកជួយសង្គ្រោះរាប់រយនាក់ត្រូវបានបញ្ជូនមកដើម្បីដោះស្រាយស្ថានភាព រួមជាមួយនឹងម៉ាស៊ីនធំៗចំនួន ៣០គ្រឿង ដើម្បីជួយក្នុងការស្វែងរកអ្នកបាត់ខ្លួន។

ក្នុងនោះគេបានរាយការណ៍មកថា ក្នុងហេតុការណ៍នេះបានបណ្ដាលឱ្យមនុស្សចំនួន៨នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមានអ្នកបាត់ខ្លួន​ជាច្រើននាក់ផ្សេងទៀត។

ហើយប្រតិបត្តិការជួយសង្គ្រោះកំពុងដំណើរការសម្រាប់អ្នកបាត់ខ្លួន ដែលគេមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថាមានមនុស្សប៉ុន្មាននាក់នោះទេដែលបានបាត់ខ្លួនពីឧបទ្ទវហេតុកើតឡើងមួយនេះ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា តំបន់ភ្នំនេះងាយនឹងកើតមានការធ្លាក់ព្រិលជាញឹកញាប់ ដោយកាលពីខែ តុលា ឆ្នាំ២០២២កន្លងទៅ ក៏ធ្លាប់មានការធ្លាក់ទឹកកកបោកបក់លើផ្លូវភ្នំមួយនេះ ដោយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិច ២៦ នាក់ផងដែរ៕ ប្រភព៖ Thairath

បរទេស៖ លោក ស៊ី ជីនពីង(Xi Jinping)បានសម្ដែងការព្រួយបារម្ភ និងការភ័យខ្លាចពីហានីភ័យនៃការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ នៅតាមតំបន់”ជនបទ” ក្រោយពីមានចំនួនប្រជាជនយ៉ាងច្រើនកុះករសម្រុកនាំគ្នាទៅប្រារព្ធពីធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិននៅស្រុកកំណើរ ហើយក្នុងនោះលោកបានបញ្ជាឱ្យបង្កើនកម្រិតនៃការបង្ការឱ្យបានខ្ពស់ផងដែរ។

កាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ សារព័ត៌មាន AFP បានរាយការណ៍ថា លោកស៊ី ជីនពីង (Xi Jinping) មេដឹកនាំប្រទេសចិន បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភអំពីស្ថានភាពនៃការរីករាលដាលនៃកូវីដ-១៩ នៅតាមតំបន់ជនបទ បន្ទាប់ពីប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនបានត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតជាបណ្តើរៗក្នុងអំឡុងពេលនៃការប្រារព្ធ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិន។

ជាមួយគ្នានោះ លោក Xi Jinping ក៏បានបញ្ជាឱ្យបង្កើនកម្រិតនៃការបង្ការឱ្យបានតឹងរ៉ឹង ព្រមទាំងរំលឹកឡើងវិញនូវតម្រូវការ ក្នុងការពន្លឿនការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការថែទាំវេជ្ជសាស្រ្តនៅតាមតំបន់ជនបទជាពិសេសអ្នកដែលងាយរងគ្រោះពីជំងឺកូវីដនៅតាមជនបទឱ្យកាន់តែខ្លាំង។

បន្ថែមពីនោះលោកក៏បានលើកឡើងថា ការបង្ការ និងគ្រប់គ្រងជំងឺរាតត្បាតក្នុងប្រទេសបានឈានចូលដំណាក់កាលថ្មីមួយ ហើយប្រទេសកំពុងតែស្ថិតក្នុងពេលវេលានៃការខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ហើយស្ថានភាពនេះត្រូវពិភាក្សាអំពីចំណុចខ្វះខាតនៃការបង្ការ និងគ្រប់គ្រងជំងឺរាតត្បាតទូទាំងប្រទេស ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ជនបទផ្ទាល់ ខណៈពេលដែលប្រជាជនជាច្រើននាំគ្នាសម្រុកធ្វើដំណើរទៅកាន់ស្រុកកំណើត ដើម្បីទៅប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិនដែលជាឱកាសយ៉ាងងាយស្រួលពីការរីករាលដាលនៃជំងឺ។

យ៉ាងណាមិញនៅថ្ងៃដដែល អាជ្ញាធរដឹកជញ្ជូនរបស់ប្រទេសចិនបាននិយាយថា ខ្លួនរំពឹងថានឹងមានការធ្វើដំណើរច្រើនជាង ២ ពាន់លានដង ជាមួយមនុស្សជាង ៣០.២ លាននាក់ធ្វើដំណើរទូទាំងប្រទេសក្នុងអំឡុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិនខាងមុខនេះ៕ ប្រភព៖ Khaosod

ប្រទេសរុស្ស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមករា សារព័ត៌មានរ៉យទ័ររាយការណ៍ថា អតីតប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក Dmitry Medvedev ជាបុគ្គលម្នាក់ដែលស្និទ្ធជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីបច្ចុប្បន្ន លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន គំរាមថា បើកងទ័ពរុស្ស៊ីចាញ់ក្នុងការវាយលុកនៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន នឹងធ្វើឱ្យកើតសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ ។

អតីតប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក Dmitry Medvedev បាននិយាយគំរាមបែបនេះទៅកាន់អង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង (ណាតូ) ដែលនឹងប្រជុំរួមគ្នានៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ។ ការគំរាមពីសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរបានធ្វើឱ្យមានការបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសជាច្រើន ខណៈវាជាលើកទី១ ដែលបុគ្គលក្នុងជួរដឹកនាំបាននិយាយពីការចាញ់សង្គ្រាមរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ី ។

បច្ចុប្បន្ន លោកអតីតប្រធានាធិបតី Dmitry Medvedev កាន់តំណែងជាប្រធានសភាក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិបញ្ជាក់ថា ការបរាជ័យរបស់មហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរក្នុងសមរភូមិអាចបង្កើតជាសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ ព្រោះមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរមិនដែលចាញ់ក្នុងជម្លោះណាមួយឡើយ ។ អតីតប្រធានាធិបតីរូបនេះក៏បានអំពាវនាវទៅកាន់ណាតូថា គួរតែគិតពីមហន្តរាយដែលកើតឡើងផងដែរ ខណៈណាតូនឹងប្រជុំដាក់ផែនការគាំទ្រប្រទេសអ៊ុយក្រែន និងធ្វើយ៉ាងណា ឱ្យរុស្ស៊ីចុះចាញ់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា រុស្ស៊ីនិងសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាប្រទេសអំណាចខាងនុយក្លេអ៊ែរធំបំផុត គឺស្មើ៩០%នៃនុយក្លេអ៊ែរទាំងអស់ក្នុងពិភពលោក ។ ខាងប្រទេសរុស្ស៊ីមានមនុស្សតែម្នាក់គត់ដែលអាចបញ្ជាឱ្យប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរបាន គឺលោកប្រធានាធិបតី ពូទីន ។

បើទោះជាណាតូមានកម្លាំងយោធាខ្លាំងជាងរុស្ស៊ីក៏ដោយ ប៉ុន្តែរុស្ស៊ីមានថាមពលនុយក្លេអ៊ែរលើសប្រទេសណាតូទាំងអស់រួមបញ្ចូលគ្នា (មិនរាប់សហរដ្ឋអាមេរិក) ។ តាមការវាយតម្លៃរបស់អ្នកជំនាញថា នឹងគ្មានប្រទេសណាមួយក្នុងពិភពលោកគេចផុតពីសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរទេ ។

ការឈ្លានពានរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែនកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ បណ្តាលឱ្យកើតសង្គ្រាមដ៏ធំបំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបតាំងពីការបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងចាត់ទុកថា ជាការប្រឈមមុខគ្នាខ្លាំងក្លារវាងប្រទេសលោកខាងលិច និងរុស្ស៊ី ៕

ប្រភព ៖ khaosod

ភ្នំពេញ៖ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានអំពាវនាវពលរដ្ឋបើកបរត្រូវគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍និងត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះអគ្គីភ័យ នៅពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិន និងវៀតណាមខាងមុខនេះ។

សម្តេចបានថ្លែងក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាលជាមួយកម្មករសំណង់នៅក្នុងការដ្ឋាន «មន្ទីរពេទ្យជាតិតេជោសន្ដិភាព» ប្រមាណ ១ ២០០នាក់ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ ដូច្នេះថា “កុំឱ្យអាពេលចូលឆ្នាំនេះ គេសប្បាយចូលឆ្នាំ ឯងកើតទុក្ខ បុណ្យខ្មោច”។

សម្តេចតេជោបានសុំអង្វរកដល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់យកចិត្តទុកដាក់ជាមួយនឹងការគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ ខណៈសម្តេចកត់សម្គាល់ឃើញថា ចូលឆ្នាំចិន តែស្រវឹងខ្មែរហើយថា នេះជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យកើតមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។

សម្តេចបានមានប្រសាសន៍ថា សូមឱ្យបងប្អូនទទួលការសប្បាយរីករាយ នៅក្នុងឱកាសចូលឆ្នាំចិនវៀតណាម ដែលអ្នកសែស្រឡាយចិនសប្បាយរីករាយទៅ តែធ្វើម៉េចកុំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។

ជាមួយគ្នានេះសម្តេចក៏បានអំពាវនាវពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះអគ្គិភ័យដែលកើតឡើងដោយសារការធ្វេសប្រហែសលើការសែនទេវតា និងសែនដូនតា៕