ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីលោកបាននិយាយថា មានថ្នាំអាថ៌កំបាំងថ្មីមួយប្រភេទបានជួយនាំមនុស្សដែលត្រូវបានគេសន្មត់ថា «ស្លា.ប់» ទៅហើយឲ្យវិលមកមានស្មារតី និងជីវិតឡើងវិញ។ ការអះអាងនេះធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងពេលព្រឹត្តិការណ៍សារព័ត៌មានមួយនៅសេតវិមាន កាលពីពាក់កណ្ដាលខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ។

ថ្លែងក្នុងការពិភាក្សាអំពីច្បាប់ស្តីពី «សិទ្ធិក្នុងការសាកល្បង» ដែលជាច្បាប់អនុម័តក្នុងអាណត្តិដំបូងរបស់លោក ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកជំងឺដំណាក់កាលចុងក្រោយ អាចប្រើប្រាស់ឱសថសាកល្បងសម្រាប់ការពិសោធ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានលើកឡើងថា៖ «យើងបានជួយសង្គ្រោះមនុស្សម្នាក់ដែលបានស្លា.ប់ ឬស្ទើរតែស្លា.ប់ទៅហើយ ដែលនៅពេលនោះក្រុមគ្រួសារកំពុងតែយំសោក ហើយលោកបូជាចារ្យក៏បានមកដល់ដើម្បីធ្វើពិធីសាសនាចុងក្រោយ — អ្នកដឹងហើយថាវាមានន័យយ៉ាងណា — ហើយយើងក៏បានផ្តល់អ្វីមួយទៅពួកគេ រួចបុគ្គលនោះក៏បានធូរស្បើយឡើងវិញ។ វាពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពមែន។»

ការកត់សម្គាល់នេះបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សតាមអ៊ីនធឺណិត និងបង្កឱ្យមានការជជែកវែកញែកយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ដោយអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនបានភ្ជាប់មតិយោបល់ទៅនឹងកម្មវិធីវេជ្ជសាស្ត្រពិសោធន៍ “សិទ្ធិសាកល្បង” ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដំនាក់កាលចុងក្រោយអាចទទួលបានការព្យាបាលតាមវិធីសាស្រ្តសាកល្បង។ អ្នកផ្សេងទៀតបានរិះគន់សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះថាគ្រាន់តែជាការបំផ្លើស និងបំភាន់របស់លោក ត្រាំ តែប៉ុណ្ណោះ។

ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកជំនាញផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រកត់សម្គាល់ថា មតិយោបល់ទាំងនោះហាក់ដូចជាពិពណ៌នាអំពីអ្នកជំងឺដែលមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដែលកំពុងជាសះស្បើយដោយមិននឹកស្មានដល់ ជាជាងការរស់ឡើងវិញពិតប្រាកដ។ គេសន្និដ្ឋានថាអ្វីដែលលោក ត្រាំ បានអះអាងខាងលើនេះគឺលោកចង់សំដៅលើករណីដ៏កម្រនៃអ្នកជំងឺធ្ងន់ធ្ងរម្នាក់ ដែលគ្រូពេទ្យអស់សង្ឃឹមទៅហើយ (ដល់ថ្នាក់ធ្វើពិធីសាសនាចុងក្រោយ) ប៉ុន្តែស្រាប់តែដឹងខ្លួន និងធូរស្បើយឡើងវិញ ក្រោយប្រើប្រាស់ឱសថសាកល្បង។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបបានជាលោកបានប្រើពាក្យកែតម្រូវភ្លាមៗពីពាក្យថា «ស្លាប់» មកជា «ស្ទើរតែស្លា.ប់» នៅក្នុងប្រយោគជាមួយគ្នានោះ។

បច្ចុប្បន្នភាពចម្រូងចម្រាសនេះ បានធ្វើឱ្យមានការពិភាក្សាឡើងវិញអំពីព័ត៌មានមិនពិតជុំវិញការព្យាបាលអព្ភូតហេតុ និងបច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រដែលមិនទាន់បង្ហាញឱ្យឃើញដែលកំពុងចរាចរតាមអ៊ីនធឺណិត។ អ្នកជំនាញព្រមានថា ការអះអាងផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រដែលអស្ចារ្យហួសហេតុគួរតែត្រូវបានគាំទ្រដោយភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រដែលបានពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញ និងការអនុម័តពីនិយតករមុនពេលត្រូវបានទទួលយកជាការពិត៕

ហ្សាកាតា៖ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឥណ្ឌូណេស៊ីបានប្រគល់យន្តហោះចម្បាំង Rafale ចំនួន ៣គ្រឿងបន្ថែមទៀត ដែលផលិតដោយក្រុមហ៊ុនបារាំង Dassault Aviation ទៅឱ្យកងទ័ពអាកាសជាផ្លូវការ បន្ទាប់ពីទើបតែបានប្រគល់ ៣គ្រឿងដំបូងកាលពីខែមករាកន្លងទៅ ដែលធ្វើឱ្យចំនួនយន្តហោះចម្បាំងប្រភេទនេះកើនឡើងដល់ ៦គ្រឿង។

ពិធីប្រគល់នេះត្រូវបានដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Prabowo Subianto នៅមូលដ្ឋានទ័ពអាកាសក្នុងទីក្រុងហ្សាកាតា ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ និងការពារបូរណភាពទឹកដី ព្រមទាំងដែនសមុទ្រ ស្របពេលដែលស្ថានការណ៍នយោបាយពិភពលោកកំពុងជួបភាពមិនច្បាស់លាស់។

លោកប្រធានាធិបតី Prabowo បានថ្លែងក្នុងពិធីនោះថា៖ «ឥណ្ឌូណេស៊ីចាំបាច់ត្រូវតែពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ព ដើម្បីការពារប្រទេសជាតិ។ ប្រទេសជាតិមួយអាចមានស្ថិរភាព និងសន្តិសុខទៅបាន លុះត្រាតែយើងត្រៀមខ្លួនការពារជាតិឱ្យបានរឹងមាំ»។

យោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀង និងសព្វាវុធ
យន្តហោះចម្បាំងទាំង ៦គ្រឿងនេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចព្រមព្រៀងកាលពីឆ្នាំ២០២២ រវាងរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ី និងក្រុមហ៊ុន Dassault Aviation ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ជាង ៨,១ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីបញ្ជាទិញយន្តហោះចម្បាំង Rafale សរុបរហូតដល់ ៤២គ្រឿង។

ក្រៅពីយន្តហោះចម្បាំង Rafale ឥណ្ឌូណេស៊ីក៏បានប្រគល់សព្វាវុធ និងបរិក្ខារយោធាទំនើបៗជាច្រើនទៀត ដែលផលិតដោយក្រុមហ៊ុនបារាំងទៅឱ្យកងទ័ពអាកាសផងដែរ រួមមាន៖
• ប្រព័ន្ធរ៉ាដាឃ្លាំមើលអាកាស៖ GM403 GCI របស់ក្រុមហ៊ុន Thales
• គ្រាប់កាំជ្រួច និងអាវុធ៖ កាំជ្រួច Meteor និងអាវុធទំនើប AASM Hammer
• យន្តហោះ៖ យន្តហោះម៉ាក Dassault Falcon 8X ចំនួន ៤គ្រឿង និងយន្តហោះដឹកជញ្ជូន Airbus A400M Atlas ចំនួន ១គ្រឿង

បើតាមក្រសួងការពារជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី ការបញ្ជាទិញយន្តហោះចម្បាំង និងសព្វាវុធទាំងនេះ មិនត្រឹមតែជាការបង្កើនគ្រឿងយុទ្ធោបករណ៍សម្រាប់កងទ័ពនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការវិនិយោគផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព កិត្យានុភាព និងការត្រៀមខ្លួនការពារប្រទេសក្នុងរយៈវែង។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកវិភាគសន្តិសុខបានកត់សម្គាល់ថា រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីអាចនឹងប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធថវិកា ដោយសារតែសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈមានការកើនឡើង ព្រោះតែឥទ្ធិពលនៃសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ខណៈដែលឥណ្ឌូណេស៊ីគឺជាប្រទេសនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈស្រាប់៕

ទោះជាបច្ចេកវិទ្យាសិប្បនិម្មិត (AI) ផ្តល់នូវគុណសម្បត្តិយ៉ាងច្រើន មិនថាជួយសម្រាលការងារមនុស្ស ដូចជា ៖ ជាជំនួយការផ្ទាល់ខ្លួន, បកប្រែភាសា, ផ្តល់ចំណេះដឹង, ការស្រាវជ្រាវរហ័ស និងសូម្បីតែស្វែងរកដំណោះស្រាយផ្សេងៗ ប៉ុន្តែវាក៏ផ្តល់នូវគុណវិបត្តិផងដែរ ទាមទារឱ្យយើងប្រុងប្រយ័ត្ន ពីព្រោះជនខិលខូចយកបច្ចេកវិទ្យាទៅបោកប្រាស់តាមវិធីផ្សេងៗ ។ កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ អ្នកជំនាញសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យាចិនបានដាស់តឿនឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នជនខិលខូចប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI លួ.ចស្នាមម្រាមដៃពីការថតរូប Selfie និងប្រាប់ពីវិធីការពារខ្លួន ។

បើតាមអ្នកជំនាញសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យាចិន ឈ្មោះ Li Chang គឺជនខិលខូចបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីលួច.ស្នាមម្រាមដៃពីការថតរូបសែលហ្វីល (Selfie) ក្នុងទូរស័ព្ទដៃស្មាតហ្វូន ដែលធ្វើឱ្យអ្នកនិយមថតរូបសែលហ្វីព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីការបែកធ្លាយទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ។ នៅក្នុងកម្មវិធីទូរទស្សន៍កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ អ្នកជំនាញរូបនេះថា គេអាចប្រើ AI អាចពង្រីកឱ្យធំ និងកែច្នៃស្នាមម្រាមដៃរបស់យើងដែលប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាទូរស័ព្ទកម្រិតច្បាស់ រួចហើយ យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងផ្លូវខុស ។

ជាក់ស្តែង នៅទីក្រុង Hangzhou ប្រទេសចិន ធ្លាប់មានករណីក្រុមជនល្មើសព្យាយាមប្រើប្រាស់រូបថតម្រាមដៃរបស់ម្ចាស់ផ្ទះដែលបង្ហោះលើអ៊ីនធើរណេត ដើម្បីយកទៅស្កេនដោះសោទ្វារផ្ទះ ។ ស្នាមម្រាមដៃ គឺមិនដូចពាក្យសម្ងាត់ (Password) ដែលយើងអាចផ្លាស់ប្តូរបានឡើយ វាជាអត្តសញ្ញាណជាប់នឹងខ្លួនមនុស្សម្នាក់ៗអស់មួយជីវិត ប្រសិនបើជនខិលខូចអាចលួចស្នាមម្រាមដៃយើងបាន ពួកគេនឹងយកទៅដោះសោទូរស័ព្ទដៃ ឬឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក, លួចចូលកម្មវិធីធនាគារ ឬប្រព័ន្ធទូទាត់ប្រាក់ផ្សេងៗដែលស្កេនម្រាមដៃ ។

កម្មវិធីកែរូបភាពរបស់បច្ចេកវិទ្យា AI អាចធ្វើឱ្យស្នាមម្រាមដៃក្នុងរូបថតសែលហ្វីកាន់តែមើលឃើញច្បាស់ជាងមុន ដែលងាយឱ្យជនខិលខូចយកទៅប្រើប្រាស់ ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់ហានិភ័យទាំងនេះ អ្នកជំនាញបានណែនាំពីវិធីការពារខ្លួនមួយចំនួន ដូចជា ៖

១-ចៀសវាងការបង្ហាញស្នាមម្រាមដៃនៅមុខកាមេរ៉ាច្បាស់ពេក ពេលថតរូបសែលហ្វី
២-ប្រើប្រាស់កម្មវិធីកាត់តធ្វើរូបភាពឱ្យព្រិលសិន មុននឹងបង្ហោះក្នុងបណ្តាញសង្គម ដើម្បីកុំឱ្យឃើញម្រាមដៃច្បាស់
៣-កុំទុកចិត្តលើការស្កេនម្រាមដៃតែមួយសម្រាប់គណនីសំខាន់ៗ ឬគណនីធនាគារ គួរប្រើប្រាស់មុខងារការពារផ្សេងទៀត ដូចជា ៖ ស្កេនផ្ទៃមុខ ជំនួសវិញ ។

បន្ទាប់ពីមានការដាស់តឿនបែបនេះ ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកបារម្ភពីបញ្ហានេះយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារជនខិលខូចតែងតែប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI បន្លំស្នាមម្រាមដៃរបស់យើងទៅភ្ជាប់ជាមួយកុំព្យូទ័រយួរដៃដើម្បីលួចយកទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ឬលួចចូលក្នុងគណនីធនាគារដកប្រាក់ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ។

គួរបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ន ជនខិលខូលបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ដ៏ទំនើបយកទៅបោកប្រាស់តាមវិធីជាច្រើន មិនថាការបន្លំជារូបភាព វីដេអូ និងបន្លំសូម្បីតែសំឡេង ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនចាញ់ឆាប់បោក ។ រីឯការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីលួចស្នាមម្រាមដៃពីការថតរូប Selfie នេះ មិនមែនជារឿងថ្មីទេ គឺជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ អ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យាប្រទេសនានាក៏ធ្លាប់បានដាស់តឿនពីហានិភ័យដែរ ៕

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានធ្វើឱ្យមានការជជែកដេញដោល លាយឡំនឹងការសើចចំអកហួសចិត្តពីមហាជន បន្ទាប់ពីបញ្ជាឱ្យដាក់តាំងរូបថតរបស់ខ្លួននៅលើជញ្ជាំងកិត្តិយសនៃអគារវិមានរដ្ឋាភិបាល ទាំងដែលលោកកំពុងតែកាន់តំណែងនៅឡើយ ហើយអះអាងថា ការធ្វើបែបនេះដោយសារតែជំនឿផ្ទាល់ខ្លួន គឺដើម្បី «កាត់គ្រោះ ឬលើកហុងស៊ុយ» សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលថៃ ។ មហាជនយល់ថា ទង្វើនេះគិតតែផលប្រយោជន៍ខ្លួនឯង ជាជាងផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហាជាតិ និងមិនអនុវត្តតាមទម្លាប់របស់វិមានរដ្ឋាភិបាល ។

បើតាមទម្លាប់រដ្ឋបាលរបស់វិមានរដ្ឋាភិបាលថៃ គឺរូបថតផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី នឹងត្រូវយកទៅដាក់តាំងបង្ហាញនៅលើជញ្ជាំងកិត្តិយសនៃវិមានរដ្ឋាភិបាល លុះត្រាតែនាយករដ្ឋមន្ត្រីរូបនោះបានបញ្ចប់អាណត្តិ ឬចាកចេញពីតំណែងជាមុនសិន ប៉ុន្តែលោក Anutin បែរជាសម្រេចចិត្តឱ្យគេយករូបថតរបស់ខ្លួនទៅព្យួរតាំងលើជញ្ជាំងភ្លាមៗ ទាំងដែលកំពុងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ។

ទោះយ៉ាងណា ការសម្រេចចិត្តនេះត្រូវបានមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលបំភ្លឺថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃធ្វើបែបនេះ គឺជានិមិត្តរូបសម្រាប់ «ប្រផ្នូលដ៏ល្អ» ក្នុងការដឹកនាំប្រទេស ។ ការតាំងរូបថតមុនអាណត្តិ ដោយសារលោក Anutin មានជំនឿផ្ទាល់ខ្លួនចង់ «កាត់គ្រោះ ឬលើកហុងស៊ុយ» សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលថៃ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា គណបក្សនយោបាយ និងមហាជន បានរិះគន់ខ្លាំងៗបន្ទាប់ពីប្រទះឃើញអគារវិមានរដ្ឋាភិបាលដែលជាទីកន្លែងបំពេញការងារសំខាន់របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី បែរជាមានរូបថតរបស់លោក Anutin នាយករដ្ឋមន្ត្រីទី៣២ នៅលើជញ្ជាំងកិត្តិយសរួចទៅហើយ ទាំងដែលលោកកំពុងកាន់តំណែងគ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ។

មហាជន និងអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមជាច្រើនបានសើចចំអក និងបង្ហាញការហួសចិត្ត ដោយលើកជាសំណួរឡកឡើយថា «ហេតុអ្វីបានជាប្រញាប់ប្រញាប់ចង់ក្លាយជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីខ្លាំងម៉្លេះ?» អ្នករិះគន់មួយចំនួនយល់ថា ទង្វើនេះបង្ហាញពីការគិតតែពីផលប្រយោជន៍ខ្លួនឯង និងជឿលើអរូបិយជំនឿខ្លាំងពេក ជាជាងផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហាជាតិ និងគោរពតាមទម្លាប់របស់រដ្ឋាភិបាលដែលមានពីមុនមក ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក Anutin បានបញ្ជាឱ្យមន្ត្រីវិមានរដ្ឋាភិបាលតាំងរូបរបស់ខ្លួនតាំងពីដើមខែឧសភា មកម៉្លេះ បន្ទាប់ពីលោកដើរត្រួតពិនិត្យមើលសណ្តាប់ធ្នាប់ទីធ្លាអគារវិមានរដ្ឋាភិបាល ហើយពេលដើរមកដល់កន្លែងតាំងរូបថតអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីជាច្រើនរូប ក៏ចាប់អារម្មណ៍ចង់តាំងរូបដែរ ។ លោកថា ហេតុអ្វីត្រូវរង់ចាំឱ្យបញ្ចប់តំណែងជាមុនទើបដាក់តាំងរូបថតបាន រួចហើយ ក៏បញ្ជាឱ្យមន្ត្រីវិមានរដ្ឋាភិបាលយករូបថតលោកមកតាំងតែម្តង ៕

នៅថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ និងកីឡាថៃ លោក ស៊ុរ៉ាសាក់ ផាន់ចារឺនវ៉រ៉ាគុន និយាយថា កិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានសម្រេចបន្ថយចំនួនថ្ងៃស្នាក់នៅដោយគ្មានទិដ្ឋាការ ចាប់ពីរយៈពេល៦០ថ្ងៃ មកនៅត្រឹមតែ៣០ថ្ងៃវិញ សម្រាប់ទេសចរមកពី៩៣ប្រទេស (រួមទាំងកម្ពុជា) ក្នុងគោលដៅពង្រឹងសន្តិសុខ ការពារកុំឱ្យទេសចរប្រព្រឹត្តទង្វើខុសច្បាប់ និងលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍ឱ្យស្របតាមតម្រូវការជាក់ស្តែង ។

បើតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ និងកីឡា លោក ស៊ុរ៉ាសាក់ គឺទេសចរមកពី៩៣ប្រទេស ដែលត្រូវបានថៃបន្ថយចំនួនថ្ងៃស្នាក់នៅដោយគ្មានទិដ្ឋាការមកត្រឹម៣០ថ្ងៃនោះ នឹងត្រឡប់ទៅប្រើប្រាស់លក្ខខណ្ឌទិដ្ឋាការដើមវិញ ដែលការសម្រេចចិត្តនេះ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងទិដ្ឋាការទេសចរឱ្យស្របនឹងស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្ន ។

វានឹងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការត្រួតពិនិត្យការចេញ-ចូលប្រទេសថៃរបស់ជនបរទេស, ធានានូវសន្តិសុខ និងកាត់បន្ថយបញ្ហាការប្រើប្រាស់ទិដ្ឋាការខុសប្រភេទ ឬស្នាក់នៅហួសពេលកំណត់ ។ គណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយទិដ្ឋាការនឹងត្រួតពិនិត្យព័ត៌មានលម្អិតរបស់ទេសចរមកពីប្រទេសនីមួយៗម្តងទៀត ដើម្បីកំណត់ទិដ្ឋាការសមស្របនាថ្ងៃអនាគត ។

ការបន្ថយចំនួនថ្ងៃស្នាក់នៅដោយគ្មានទិដ្ឋាការមកត្រឹម៣០ថ្ងៃ សម្រាប់ទេសចរមកពី៩៣ប្រទេសនេះ គឺថៃមិនទាន់ប្រកាសពីកាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្តើមអនុវត្តជាផ្លូវការនៅឡើយទេ ពីព្រោះគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃនឹងជូនដំណឹងទៅកាន់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ទើបមានការសម្រេចអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃណា ។ ដូច្នេះ សម្រាប់អ្នកដំណើរ និងទេសចរទៅប្រទេសថៃក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឺនៅតែអាចស្នាក់នៅបានរហូតដល់៦០ថ្ងៃដដែល រហូតទាល់តែមានសេចក្តីប្រកាសផ្លូវការអំពីថ្ងៃចាប់ផ្តើមអនុវត្តគោលការណ៍ថ្មី ។

ប្រទេសនានាដែលថៃត្រូវអនុវត្តគោលការណ៍ថ្មី រួមមាន ៖ ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី វៀតណាម ឡាវ កម្ពុជា ព្រុយណេ អាមេរិក ម៉ិកស៊ិក កាណាដា ចិន បារាំង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីស្រាអែល អ៊ីតាលី ជប៉ុន អេស្ប៉ាញ កូរ៉េខាងត្បូង ឥណ្ឌា រុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែន និងប្រទេសជាច្រើនទៀត ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការសម្រេចរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ គឺក្នុងទិសដៅបង្ក្រាបបទល្មើសផ្សេងៗ បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរថៃកត់សម្គាល់ឃើញថា ជនបរទេសមួយចំនួនបានប្រើប្រាស់រយៈពេលស្នាក់នៅដ៏វែងនេះ (៦០ថ្ងៃ) ប្រព្រឹត្តអំពើខុសច្បាប់ ដូចជា ៖ បើកអាជីវកម្មគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត និងធ្វើការងារខុសច្បាប់ ជាដើម ។

យោងតាមក្រសួងទេសចរណ៍ថៃ គឺភ្ញៀវទេសចរបរទេសភាគច្រើន (ប្រមាណ៩០%) ស្នាក់នៅប្រទេសថៃជាមធ្យមត្រឹមតែពី៩ថ្ងៃ ទៅ២១ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះ រយៈពេល៣០ថ្ងៃ គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយសម្រាប់ការស្នាក់នៅ ។ ទោះជាមានការកាត់បន្ថយចំនួនថ្ងៃស្នាក់នៅក្តី ប៉ុន្តែភ្ញៀវទេសចរនៅតែអាចដាក់ពាក្យស្នើសុំពន្យារពេលស្នាក់នៅ (Extension) ចំនួន៣០ថ្ងៃបន្ថែមទៀតបាន នៅការិយាល័យអន្តោប្រវេសន៍ ប្រសិនបើមានបំណងស្នាក់នៅយូរជាងនេះ ៕

លុបបាន​មួយញ៉ាមចង់លុបថែមទៀត! ក្រោយលុបចោល MOU 2001 ស្ដីពីការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រជាមួយកម្ពុជាបានសម្រេច ឥឡូវនេះគណៈកម្មាធិការវិសាមញ្ញនៃព្រឹទ្ធសភាថៃបានជំរុញរដ្ឋាភិបាលឲ្យលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ 2000 ស្តីពីការកំណត់ព្រំដែនគោកជាមួយកម្ពុជា ឬ MOU43 ចោលមួយទៀត ក្រោមលេសថា MOU នេះគ្មានប្រសិទ្ធភាពផ្នែកច្បាប់ និងមិនអាចទប់ស្កាត់ការប៉ះទង្គិចរវាងយោធានៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនទាំងពីរបាន។
 
នៅថ្ងៃទី19 ខែឧសភា ឆ្នាំ2026 ​​កាសែត បាងកកប៉ុស្តិ៍ បានចុះផ្សាយនូវពាក្យសម្ដីរបស់លោកស្រី ណុបផាដុន អ៊ីនណា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការវិសាមញ្ញនៃព្រឹទ្ធសភាថៃ ដែលបាននិយាយថា អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាលេខ 43 ឬ MOU 2000 អាចរំលោភលើនីតិវិធីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ពីព្រោះគណៈរដ្ឋមន្ត្រីក្នុងឆ្នាំ 2000 បានទទួលស្គាល់កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ប៉ុន្តែមិនបានអនុម័តជាផ្លូវការទេ។
 
តាមការអះអាងរបស់លោកស្រី ភាគីថៃមិនចង់ផ្អែកលើផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ ដែលធ្វើឡើងដោយបារាំងនាសម័យអាណានិគមនោះទេ ព្រោះពួកគេយល់ថាខុសពីស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រជាក់ស្តែង និងធ្វើឱ្យថៃខាតបង់ទឹកដី។ គណៈកម្មាធិការថៃយល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានអាយុកាលជិត ២៦ឆ្នាំហើយ ប៉ុន្តែការបោះបង្គោលព្រំដែននៅតែមិនទាន់រួចរាល់ ថែមទាំងមិនអាចទប់ស្កាត់ការប៉ះទង្គិចយោធានៅព្រំដែនកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ទៀតផង។
 
មិនតែប៉ុណ្ណោះសមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃរូបនេះថែមបានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា «ភាគី​ថៃ​អាច​បញ្ចប់​ MoU លេខ ៤៣ ដោយ​ឯកតោភាគី​បាន ដរាបណា​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ជូន​ដំណឹង​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​បី​ខែ​ជាមុន»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា ការ​ចរចា​ដើម្បី​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​កិច្ចព្រមព្រៀង​អាច​នៅ​តែ​អាច​ធ្វើ​ឡើង​មុន​ពេល​ការ​លុប​ចោល​ចូល​ជា​ធរមាន។
 
គួរជម្រាបថា MOU ឆ្នាំ២០០០ (ដែលភាគីថៃហៅថា MOU 43) គឺជាអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា រវាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ស្ដីពីការវាស់វែង និងការខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក។ ច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០០ នៅទីក្រុងបាងកក ដោយតំណាងភាគីទាំងពីរក្នុងគោលបំណងផ្ទៀងផ្ទាត់ និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោកឱ្យបានច្បាស់លាស់ តាមខ្សែកោងព្រំដែនប្រវែងប្រហែល ៨០៣ គីឡូម៉ែត្រ (ចាប់ពីចំណុចប្រសព្វព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ-ឡាវ រហូតដល់ឆ្នេរសមុទ្រខេត្តកោះកុង)។
 
កន្លងមករដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា MOU ឆ្នាំ២០០០ គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានចរិតជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ និងបានតម្កល់ទុកនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) រួចរាល់ហើយ។ ភាគីថៃមិនអាចលុបចោលជាឯកតោភាគីតាមអំពើចិត្តបានឡើយ។ អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងមន្ត្រីកម្ពុជាមើលឃើញថា ការប្រកាសចង់លុបចោលនេះ គ្រាន់តែជាការបំពេញចិត្តក្រុមជាតិនិយមជ្រុល និងជាសារនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃតែប៉ុណ្ណោះ។
 
ជាមួយគ្នានេះ លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ និងអ្នកជំនាញកម្ពុជាដទៃទៀតបានលើកឡើងថា ទង្វើនេះបង្ហាញពីបំណងចង់គេចវេះពីយន្តការច្បាប់ដែលមានស្រាប់ ដើម្បីងាកទៅរកការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ឬការបង្ខិតបង្ខំផ្នែកសន្តិសុខវិញ។
 
បច្ចុប្បន្នបើទោះបីជាគណៈកម្មាធិការព្រឹទ្ធសភាថៃបានអនុម័តសេចក្តីស្នើនេះក៏ដោយ ក៏វាទាមទារឱ្យមានការសម្រេចចុងក្រោយពីរដ្ឋាភិបាល (គណៈរដ្ឋមន្ត្រី) របស់ថៃជាមុនសិន ទើបអាចក្លាយជាសេចក្តីសម្រេចផ្លូវការរបស់រដ្ឋបាន។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ទំនាក់ទំនងព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរកំពុងស្ថិតក្នុងភាពតានតឹងខ្លាំង បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចអាវុធកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ខណៈដែលកម្ពុជាបានប្រកាសរួចហើយថានឹងរុញរឿងជម្លោះព្រំដែនសមុទ្រ (MOU ២០០១) ទៅកាន់យន្តការតុលាការ ឬមជ្ឈត្តការអន្តរជាតិនៃអនុសញ្ញា UNCLOS វិញ៕

ស្ដាប់ទៅវាជាបង្កើតថ្មីដ៏ចម្លែក និងគួរឲ្យអស់សំណើចមួយ។ ខណៈដែលដ្រូនយោធាជាធម្មតាត្រូវបានគេរចនាឡើងដោយលោហៈធាតុរឹងមាំ ធុន និងមានតម្លៃថ្លៃ ជប៉ុនបាននឹកឃើញវិធីសាស្រ្តថ្មីមួយដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ នោះគឺការច្នៃដ្រូនចេញពីសំបកកេសអេតចាយ ឬក្រដាសកាតុងដែល​មានតម្លៃថោ.កប៉ុន្តែមានសមត្ថភាពខ្ពស់ ធ្វើឲ្យវាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់បេសកកម្មយោធាដោយអាចយកបញ្ជាទៅបំផ្ទុះនៅទីតាំងរបស់សត្រូវដោយមិនមានសោកស្ដាយ ឬខាតបង់ច្រើន។

 
យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់គេហទំព័របច្ចេកវិទ្យា The MES Times កាលពីថ្មីៗនេះបានឲ្យដឹងថា ប្រទេសជប៉ុនបានចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់ដ្រូនប្រយុទ្ធ ដែលមានឈ្មោះថា AirKamuy 150 ​បង្កើតឡើងដោយក្រុមហ៊ុនការពារជាតិជប៉ុន AirKamuy ក្នុងគោលបំណងផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រយោធាទៅរកការប្រើប្រាស់ដ្រូនឲ្យបានច្រើន និងចំណេញជាងមុន។
 
យោងតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិជប៉ុន លោក Shinjirō Koizumi បាននិយាយថា បច្ចុប្បន្នកងកម្លាំងស្វ័យការពារដែនសមុទ្រជប៉ុនកំពុងប្រើប្រាស់ដ្រូនដែលអាចបត់បានទាំងនេះជាគោលដៅផ្លូវអាកាសរួចហើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តម្លៃដ៏ថោករបស់វាធ្វើឱ្យវាក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏ល្អសម្រាប់សង្គ្រាមដ្រូនជាហ្វូងបាននាពេលអនាគត។ ងាយស្រួលសម្រាប់ បេសកកម្មអ.ត្តឃា.ត ​ធ្វើជាដ្រូនបញ្ឆោតរ៉ាដាដើម្បីបំផ្លាញប្រព័ន្ធការពារអាកាសរបស់សត្រូវ ឬការឈ្លបយកការណ៍យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
 
យោងតាមក្រុមហ៊ុន AirKamuy ​ដ្រូនក្រដាសកាតុងទាំងនេះមានតម្លៃចន្លោះពី 2,000 ដុល្លារ ទៅ 2,500 ដុល្លារ/គ្រឿង ដែលជាតម្លៃដ៏សមរម្យបើប្រៀបធៀបទៅនឹងដ្រូន Shahed ​ដែលត្រូវបានដាក់ពង្រាយដោយកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ ដែលមានតម្លៃចន្លោះពី 20,000 ដុល្លារ ទៅ 50,000 ដុល្លារក្នុងមួយគ្រឿង។
 
​លក្ខណៈពិសេសរបស់ AirKamuy 150 គឺត្រូវបានគេដឹកជញ្ជូនជាកញ្ចប់សំប៉ែត ​ដូចប្រអប់ទំនិញ ហើយអាចបត់ដំឡើងរួចរាល់ក្នុងពេលត្រឹមតែ ៥ នាទីប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនបាច់ប្រើឧបករណ៍ជំនាញ។ លក្ខណៈបច្ចេកទេស និងសមត្ថភាពហោះហើរ ដ្រូននេះមានល្បឿនប្រហែល ១០០ ទៅ ១២០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង, មានទម្ងន់ស្រាលខ្លាំងដោយមានទម្ងន់​ត្រឹមតែ ៤ គីឡូក្រាម ប៉ុណ្ណោះ, អាចហោះហើរបាន ៨០ នាទី ជាប់គ្នាក្នុងអាកាស, មានចម្ងាយប្រតិបត្តិការចន្លោះពី ៨០ ដល់ ១៥០ គីឡូម៉ែត្រ, អាចផ្ទុកគ្រឿងផ្ទុះ ឬកាមេរ៉ាស៊ើបការណ៍បានទម្ងន់ ១.៥ គីឡូក្រាម និងដើរដោយ ម៉ូទ័រអគ្គិសនី និងថ្មលីចូម ដែលធ្វើឱ្យវាមានសំឡេងស្ងាត់ខ្លាំងពេលហោះហើរ។
 
បន្ថែមលើនេះ ជាតិក្រដាសកាតុងមានអត្រាឆ្លុះបញ្ចាំងរលកសញ្ញារ៉ាដាតិចតួចបំផុត (ខុសពីដែក ឬកាបូន) ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពារអាកាសសត្រូវពិបាកចាប់សញ្ញារកវាឃើញផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នក្រសួងការពារជាតិជប៉ុនកំពុងឈានទៅរកការបំពាក់ឧបករណ៍ដើម្បីប្រើប្រាស់វាសម្រាប់ បេសកកម្មឈ្លបយកការណ៍ ​និងការហោះហើរល្បាតតាមដែនសមុទ្រ ដើម្បីជួយសន្សំសំចៃថវិការដ្ឋបានរាប់លានដុល្លារ ព្រោះមិនបាច់ប្រើប្រាស់ដ្រូនគោលដៅតម្លៃថ្លៃៗមកហ្វឹកហាត់បាញ់កម្ទេចចោលឡើយ៕