បរទេស៖ រដ្ឋាភិបាលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានអំពាវនាវឱ្យអ្នកប្រមាញ់មកបរបាញ់សម្លាប់សត្វទីទុយចំនួនជាង ៥០០,០០០ ក្បាល ដើម្បីជួយការពារប្រភេទសត្វដើមដទៃទៀត។

យោងតាមប្រភពព័ត៌មាន Newsweek ដែលបានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូថា សត្វទីទុយគឺជាប្រភេទសត្វដែលរាតត្បាតនៅតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកភាគពាយ័ព្យ ដែលមានដើមកំណើតនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រភេទសត្វដើមដទៃទៀតដែលត្រូវបានការពារ។ ដូច្នេះហើយ នៅក្នុងសេចក្តីព្រាងផែនការគ្រប់គ្រង សេវាត្រី និងសត្វព្រៃរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (FWS) មានបំណងចង់បំផ្លាញប្រភេទសត្វទីទុយដែលឈ្លានពាននេះ ហើយសង្ឃឹមថានឹងអំពាវនាវឱ្យអ្នកប្រមាញ់បាញ់សត្វស្លាបប្រហែលកន្លះលានក្បាលក្នុងរយៈពេល ៣០ ឆ្នាំខាងមុខ។

សត្វទីទុយបានបង្ហាញខ្លួននៅប៉ាស៊ីហ្វិកភាគពាយ័ព្យតាំងពីឆ្នាំ ១៩៥០ ដោយបច្ចុប្បន្ននេះពួកវាមានចំនួនច្រើនជាងសត្វដទៃផ្សេងៗទៀតដែលប្រទះឃើញនៅភាគខាងជើងវ៉ាស៊ីនតោន អូរីហ្គិន និងកាលីហ្វ័រញ៉ា។ ពួកវាបានបង្កការគំរាមកំហែងដល់សត្វដទៃទៀត ដោយសារពួកវាកាន់តែឈ្លានពាន និងមានរបបអាហារចម្រុះ ដោយសុខចិត្តបរិភោគអ្វីទាំងអស់ពីសត្វល្អិត និងសត្វពាហនៈទៅកាន់ត្រី និងសត្វស្លាបជាច្រើនទៀត។

ដូច្នេះ ដើម្បីជួយសង្រ្គោះសត្វប្រភេទផ្សេងៗទៀតដែលប្រទះឃើញនៅភាគខាងជើងពីការលុកលុយរបស់សត្វទីទុយ រដ្ឋាភិបាលសត្វព្រៃរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (FWS) គ្រោងនឹងសម្លាប់សត្វទីទុយប្រហែល ២០,០០០ ក្បាលក្នុងឆ្នាំដំបូង បន្ទាប់មក ១៣,៣៩៧ ក្បាលក្នុងមួយឆ្នាំនៅទសវត្សរ៍ទីមួយ និង ១៦,៣០៣ ក្បាលក្នុងទសវត្សរ៍បន្ទាប់ រួមជាមួយ ១៧,៨៩០ ក្បាលទៀតក្នុងទសវត្សរ៍ទីបី ដោយគេរំពឹងថាផែនការនេះនឹងចាប់ផ្តើមនៅដើមឆ្នាំ ២០២៥។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកជំនាញជឿជាក់ថា កម្មវិធីខាងលើនេះនឹងការពារសត្វប្រភេទដើមដទៃទៀត ដែលលទ្ធផលស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា ការសម្លាប់សត្វទីទុយនឹងអាចរារាំងក៏ដូចជាជួយរក្សាលំនឹងចំនួនសត្វផ្សេងៗទៀតដែលកំពុងរងការគំរាមកំហែង។ ហេតុនេះហើយ រដ្ឋាភិបាលមានគោលបំណងលុបបំបាត់ប្រហែល ៣០% នៃចំនួនសត្វទីទុយដែលហាមឃាត់សរុប។ លោក Kessina Lee អ្នកគ្រប់គ្រងការិយាល័យ FWS នៅរដ្ឋ Oregon បាននិយាយចែករំលែកថា “យើងមិនអាចលុបបំបាត់ពួកវាចោលទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែយើងអាចបង្កើតតំបន់ដែលមានដង់ស៊ីតេទាបនៃសត្វទីទុយដែលប្រទះនោះ ដើម្បីរស់រានមានជីវិត និងលូតលាស់បន្តទៀត”៕

បាងកក៖ ប៉ូលិសថៃបានគំរាមចាត់វិធានការទៅតាមផ្លូវច្បាប់បន្ទាប់ពីតារាTik Tok ចិនមួយរូប បានបង្ហោះដោយនិយាយថា «ទីក្រុងបាងកកជាទីក្រុងដ៏ល្បីលល្បាញមួយដែរ ប៉ុន្តែការដើរលេងពេលយប់គឺគ្មានសុវត្ថិភាពទាល់តែសោះ។

នាយឧត្តមសេនីយ៍ ផាន់ថាណា នុតចាន់ណាត ស្នងការរងនៃការិយាល័យអន្តោប្រវេសន៍ថៃបាននិយាយថា ពេលនេះប៉ូលីសដឹងពីកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់ស្ត្រីជនជាតិចិន ដែលបានបង្ហោះឃ្លីបអវិជ្ជមានអំពី សូយ ណាណា នៅលើផ្លូវ Sukhumvit ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកឧត្តមសេនីយ៍បាននិយាយថា ភ្ញៀវទេសចរចិនពិតមានសិទ្ធិក្នុងបង្ហោះឃ្លីបរិះគន់ថៃ។ យ៉ាងណាមិញ ប៉ូលិសថៃនូវវមិនទាន់បានចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ចំពោះរូបនាងនៅឡើយនោះទេ ប៉ុន្តែប៉ូលីសនឹងកោះហៅនាងមកសួរចម្លើយ ដើម្បីឲ្យដឹងពីមូលហេតុរបស់នាង។

កាលពីថ្ងៃពុធ ទី៦ ខែធ្នូ នៅលើបណ្តាញសង្គមTik Tok ចិន គឺមាននារីស្រស់ស្អាតម្នាក់ដែលជាតារា Tik Tok មួយរូបដែរបានធ្វើការបង្ហោះឃ្លីបវីដេអូមួយដែលធ្វើឲ្យប្រទេសថៃទាំងមូលមានការខកចិត្តនិងអាប់កិត្តិយសយ៉ាងខ្លាំង ដោយនាងបានបញ្ចេញមតិថា នៅលើផ្លូវ Soi Nana នៃទីក្រុងបាំងកកប្រទេសថៃ គឺគ្មានសុវត្ថិភាពទេចំពោះស្រ្តីដែលមានបំណងដើរលេងយប់ព្រលប់តែម្នាក់ឯង។ នាងបានបន្តទៀតថា ៩៩% នៃមនុស្សនៅផ្លូវ Soi Nana សុទ្ធតែជាមនុស្សពាលទាំងអស់។

កាលពីថ្ងៃទី៧ខែធ្នូនេះ ប៉ូលិសនៅតំបន់នោះក៏បានដាក់បញ្ជូនរបាយការណ៍អំពីករណីនេះទៅកាន់ការិយាល័យប៉ូលិសក្រុង។ នៅក្នុងរបាយការណ៍ ស្ថានីយ៍បានកំណត់អត្តសញ្ញាណស្ត្រីជនជាតិចិននោះថា Ziyu Wang អាយុ 28 ឆ្នាំ ដែលបានមកលេងប្រទេសថៃតាមព្រលានយន្តហោះសុវណ្ណភូមិនាទីក្រុងបាំងកក កាលពីថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកា។

តាមរបាយការណ៍ប៉ូលីសបានដកស្រង់សម្តីស្រីស្អាតជនជាតិចិនដែលនិយាយនៅលើវីដេអូឃ្លីបអំពីហានិភ័យរបស់នាង ដើម្បីព្រមានទៅកាន់ស្ត្រីដទៃទៀតអំពីបញ្ហាប្រឈមនិងភាពភ័យខ្លាច ប្រសិនបើមកលេងផ្លូវសយ ណាណា ប្រទេសថៃនាពេលរាត្រីតែម្នាក់ឯង។

យោងតាមរបាយការណ៍បានបញ្ជាក់ទៀតថា នាងបានទៅលេងនៅផ្លូវសយនោះនៅវេលាម៉ោង 11.30 យប់ ហើយអង្គុយនៅទីនោះមួយភ្លេច ហើយក៏មានមនុស្សចម្លែកម្នាក់មកនិយាយជាមួយនាង។ បន្ទាប់ពីម្នាក់នោះបាននិយាយទៅកាន់នាងរួចមក នាងបានដើរចេញទៅ ហើយនិយាយតាមកាមេរ៉ាថា «នាងអាចត្រូវបានជនបរទេសទាញចេញជាមួយដោយមិនដឹងខ្លួនទៀតផង ប្រសិនបើនាងមិនចេះប្រុងប្រយ័ត្ន»។

បើយោងតាមប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសបាននិយាយថា ឃ្លីបនេះគឺជាការផ្សព្វផ្សាយអវិជ្ជមានដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍នៃវិស័យទេសចរណ៍របស់ប្រទេសថៃ។ ពួកគេក៏បាននិយាយទៀតថា វិធានការរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃក្នុងការលើកលែងទិដ្ឋការសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ចិននេះនឹងមិនមានប្រសិទ្ធភាពទេ គឺដោយសារតែការបង្ហោះវិដេអូផ្សព្វផ្សាយអវិជ្ជមានពីរាជាណាចក្រថៃបែបនេះផងដែរ៕

ប្រទេសឡាវ ៖ វាបានក្លាយជារឿងមួយល្បីល្បាញពេញបណ្តាញសង្គមនៅប្រទេសឡាវ និងមានអ្នកចូលមើលវីដេអូនេះរាប់លាននាក់ ។ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមឡាវបានសរសើរថា កូនក្រមុំមានសំណាងល្អណាស់ ដោយសារនាងបានរៀបការជាមួយបុរស២នាក់ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ។ នៅក្នុងរូបភាពបង្ហាញថា កូនក្រមុំញញឹមបិទមាត់មិនជិតទេ ដោយសារមានកូនកំលោះ២នាក់អង្គុយខាងឆ្វេងដៃ និងស្តាំដៃរបស់នាង ។

នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមនៅប្រទេសឡាវបានចែកចាយវីដេអូការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មួយ ដែលមានភ្ញៀវមកចូលរួមសម្តែងការត្រេកអរយ៉ាងច្រើនកុះករ ។ ប៉ុន្តែអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមបានផ្តោតខ្លាំងទៅលើរូបថតរបស់កូនក្រមុំ ដែលមានកូនកំលោះចំនួន២នាក់អង្គុយសងខាងនាង រហូតដល់អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមសួរថា តើអ្នកណាជាកូនកំលោះ? ឬមួយកូនក្រមុំរៀបការជាមួយកំលោះ២នាក់ ។

នៅក្នុងរូបភាពនេះបង្ហាញថា កូនក្រមុំបានបញ្ចុកអាហារទៅកាន់បុរសទាំង២នាក់ ដែលអង្គុយនៅខាងឆ្វេងដៃ និងស្តាំដៃនាងទៀតផង ខណៈភ្ញៀវមកចូលរួមក្នុងពិធីនេះបានបង្ហាញក្តីរីករាយ និងទះដៃអបអរសាទរដល់អ្នកទាំង៣ ។ បន្ទាប់មក កូនកំលោះទាំង២នាក់ ក៏បានបង្ហាញក្តីស្រឡាញ់ដល់កូនក្រមុំ ដោយនាំគ្នាថើបថ្ពល់នាង ។

វីដេអូនេះបានធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនជជែកគ្នា ពីព្រោះវាស្រដៀងគ្នានឹងកូនក្រមុំរូបនេះរៀបការជាមួយកូនកំលោះ២នាក់ ។ មនុស្សមួយចំនួននិយាយចំអន់ថា កូនក្រមុំពិតជាមានសំណាងល្អមែន ។ ប៉ុន្តែមនុស្សខ្លះទៀតប្រាប់ថា ៖ «អ្នកអង្គុយខាងស្តាំដៃ គឺជាកូនកំលោះ ព្រោះបានចងខ្សែអំបោះតែម្នាក់ឯង ។ រីឯអ្នកអង្គុយខាងឆ្វេងដៃវិញ គឺជាមិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធរបស់អ្នកទាំងពីរ» ៕

ប្រភព ៖ khaosod

ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ៖ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនៅទីក្រុងសេអ៊ូលលើកឡើងថា ជនជាតិកូរ៉េខាងជើងប្រមាណ៦០០នាក់ ដែលបានរត់ភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសកំណើត បានបាត់ខ្លួនដោយអាថ៌កំបាំង ក្រោយពីប្រទេសចិនបង្ខំឱ្យពួកគេត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតវិញ កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ។ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សបញ្ជាក់ថា មនុស្សទាំងនេះអាចត្រូវបានគេចាប់ឃុំខ្លួនធ្វើទារុ.ណ.កម្ម, រំលោ.ភផ្លូ.វភេ.ទ ឬត្រូវគេប្រហា.រជីវិ.ត ។

តាមរបាយការណ៍របស់ Transitional Justice Working Group (TJWG) ដែលធ្វើឡើងរយៈពេល២ខែក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានតវ៉ាទៅប្រទេសចិន ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីចិនបញ្ជូនជនជាតិកូរ៉េខាងជើងជាច្រើននាក់ទៅប្រទេសកំណើតវិញ ។ ជនជាតិកូរ៉េខាងជើងទាំងនេះព្យាយាមរត់គេចខ្លួនពីកូរ៉េខាងជើង ដើម្បីកសាងជីវិតថ្មីនៅកូរ៉េខាងត្បូង ។

ភ្នាក់ងារ TJWG អះអាងថា ជនជាតិកូរ៉េខាងជើងរាប់រយនាក់ដែលបានរត់គេចខ្លួននោះ ត្រូវបានគេចាប់ដាក់រថយន្តក្រុង និងរថយន្តតូចៗ ហើយគេបានយាមកាមយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនៅតាមទីកន្លែងឃុំខ្លួននៅបរិវេណព្រំដែនចិន កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ។ នេះជាការចាប់បង្ខំឱ្យជនជាតិកូរ៉េខាងជើងត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញច្រើនបំផុត ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក ។

ភ្នាក់ងារ TJWG លើកឡើងថា គេមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណរបស់ជនជាតិកូរ៉េខាងជើងទាំងនេះទេ គ្រាន់តែដឹងថា ភាគច្រើនជានារី ។ ភ្នាក់ងារ TJWG និយាយថា ៖ «គ្មានអ្នកណាម្នាក់អាចទំនាក់ទំនងទៅកាន់មនុស្សទាំងនេះបានទេ ក្រោយពីចិនបញ្ជូនពួកគេត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញ ។ អ្នកដែលត្រូវគេបង្ខំឱ្យត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញ ត្រូវប្រឈមនឹងការធ្វើទារុ.ណកម្ម, ធ្វើបាបផ្លូ.វភេ.ទ, ឃុំខ្លួន, បង្ខំឱ្យរំលូ.តកូ.នក្នុងផ្ទៃ និងសម្លា.ប់ចោល ។ ប្រទេសកូរ៉េខាងជើងប្រកាន់របបផ្តា.ច់ការ ដូច្នេះ គេចាត់ទុកអ្នករត់គេចខ្លួនទាំងនេះថា ជាឧក្រិដ្ឋ.ជន និងជនក្បត់.ជា.តិ» ។ចំណែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើង ពុំបាននិយាយអ្វីពាក់ព័ន្ធនឹងករណីនេះទេ ប៉ុន្តែកន្លងមក ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនេះតែងតែថ្កោលទោសអ្នករត់គេចខ្លួនថា «ជាក្រុមកាកសំណល់» ។ ក្នុងរយៈពេល២ឆ្នាំ ទៅ៣ឆ្នាំនេះ មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គឹម ជុងអ៊ុន បានបញ្ជាឱ្យបង្កើនវិធានការគ្រប់គ្រងព្រំដែនឱ្យបានតឹងរ៉ឹង ។

កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រសួងការបរទេសចិនបានបកស្រាយករណីនេះថា គ្មានក្រុមជនភៀសខ្លួននៅប្រទេសចិនទេ គឺមានតែជនជាតិកូរ៉េខាងជើង ដែលធ្វើដំណើរមកប្រទេសចិនដោយខុសច្បាប់ ដោយសារហេតុផលសេដ្ឋកិច្ច ។ ហេតុនេះ ប្រទេសចិនបានប្រើវិធីចាត់ការមនុស្សទាំងនេះតាមផ្លូវច្បាប់ ៕ ប្រភព ៖ mgronline